D-04 Bijlage 1 - Regionale Meerjarenagenda 2026-2030

Dit vraagt ook om een cultuuromslag, waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor de uitvoerend professional.23 Vergrijzing en ontgroening Net als in heel Nederland zien we in Helmond-De Peel een toenemende vergrijzing en ontgroening. Deze vergrijzing van de bevolking drukt zijn stempel op de arbeidsmarkt. Het aandeel werknemers van 60 jaar en ouder is in de afgelopen 10 jaar sterk gestegen en leidt de komende jaren tot een grote vervangingsvraag. Het aantal 65-plussers ten opzichte van het aantal mensen in de leeftijd van 15 tot 65 jaar (de zogenaamde ‘grijze druk’) neemt de komende jaren alleen maar verder toe. De ontwikkeling hiervan is vergelijkbaar met de landelijke ontwikkeling. In de regiogemeenten zien we dat de vergrijzing nog sterker aanwezig is. Dit alles betekent dat er steeds minder jongeren staan tegenover de steeds ouder wordende groep. In Helmond-De Peel wonen 45.400 jongeren tussen de 0 en 17 jaar. Dit terwijl het aantal inwoners tussen 50 en 67 jaar 64.000 is. Dat is een verschil van 18.600. Deze aantallen zijn echter niet 1 op 1 met elkaar te vergelijken. De arbeidsparticipatie van deze groepen verschilt en we zien een trend van ouderen die langer doorwerken. De vergrijzing in Helmond-De Peel is bovendien niet in alle sectoren even sterk.

In een aantal sectoren, zoals horeca en detailhandel, maakt het totaal aantal werkenden boven de 50 jaar maximaal 20% van het totaal uit. Ook werknemers die via een uitzendbureau werken zijn vaak jonger dan 50 jaar. Aan de andere kant geldt voor negen sectoren dat meer dan een derde van het aantal medewerkers ouder is dan 50 jaar. Hieronder vallen sectoren als industrie, zorg & welzijn en bouwnijverheid, waar nu al een grote krapte heerst. Naast een vervangingsvraag leidt vergrijzing met name ook in de zorg tot een dubbel effect: vergrijzing leidt tot een hogere uitstroom naar de AOW en tegelijkertijd zien we dat meer mensen aanspraak maken op de zorg. Dit bovenop de krapte waarmee de zorgsector nu reeds te maken heeft.

23 Bron: Stimulansz (2025), Handreiking Participatiewet in balans

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

51

Daarnaast zien we een grotere vraag naar mantelzorgers. Door de vergrijzing, maar ook omdat ouderen steeds langer thuis blijven wonen, neemt de druk op mensen toe om mantelzorgtaken te vervullen. Deze druk komt veelal bij de groep werkenden te liggen, die deze taken naast hun baan uitvoeren. Naast praktische uitdagingen om deze taken te combineren zien we steeds vaker dat dit ook leidt tot (meer) mentale druk. Het is belangrijk deze mantelzorgers te ondersteunen zodat dit duurzaam te combineren valt met een baan, om uitval te voorkomen. Werkenden van de toekomst Specifiek staan we stil bij de werkenden van de toekomst: zij die de transitie naar de arbeidsmarkt nog gaan maken of net gestart zijn. De ontgroening en vergrijzing leiden immers tot een steeds geringere aanwas van jongeren op de arbeidsmarkt. Het aantrekken en behouden van jongeren voor de arbeidsmarkt wordt daarmee steeds belangrijker. Werkgevers die aantrekkelijk willen zijn voor jongeren, moeten zich bewust zijn van wat voor jongeren belangrijk is: niet alleen om ze te werven, maar ook om ze te binden voor de toekomst. De communicatie met betrekking tot werving en stijl van leidinggeven zullen wellicht anders moeten zijn dan voorheen. Jongeren geboren rond de eeuwwisseling zijn opgegroeid in een wereld vol onzekerheden, zowel in de internationale politieke verhoudingen, als in de economie.

Ook lijkt er een einde gekomen te zijn aan een beweging waarbij opeenvolgende generaties het ‘automatisch’ beter kregen dan hun ouders en grootouders. Dit leidt ertoe dat jongeren zich meer lijken voor te bereiden op hun toekomstige positie op de arbeidsmarkt dan voorgaande generaties. Dat doen zij door zich te onderscheiden van anderen. Bijvoorbeeld door meer diploma’s te behalen en gerichter relevante werkervaring op te doen die goed staat op hun CV. Echter bestaat er ook een keerzijde: de mentale druk om te presteren neemt toe. Daarnaast ervaren jongeren steeds meer (beginnende) mentale klachten.24 De grootste stressbronnen onder jonge werkenden en starters op de arbeidsmarkt zijn prestatiedruk, sociale druk en onzekerheden in het leven.25 De onzekerheden waar deze groep mee geconfronteerd wordt zijn groot. Kortdurende flexibele arbeidscontracten zijn een blijvend verschijnsel op de arbeidsmarkt voor jongeren. Deze arbeidscontracten gaan gepaard met onzekere arbeidsvoorwaarden. Daarnaast hebben jongeren hierdoor minder mogelijkheden op de woningmarkt, die op zijn beurt ook nog eens sterk onder druk staat. Bovendien staat de jongere generatie veelvuldig ‘aan’, gefocust op kansen en mogelijkheden. Deze generatie is immers opgegroeid in een sterk verbonden wereld, met toegang tot de eindeloze mogelijkheden van internet en sociale media.

Dit kan leiden tot voortdurende confrontatie met wat een ander presteert. Bovenstaande ontwikkelingen vertalen zich echter niet in grootschalige ontevredenheid. Het algehele geluksgevoel onder jongeren is hoog en stabiel. Wel is het zo dat zich in toenemende mate een maatschappelijke tweedeling voordoet tussen jongeren met meer en minder kansen. Voor die kansen blijkt het eigen sociale netwerk een belangrijke hulpbron. Zo schrijft het Jongerenplatform van SER (2019): “Wie de juiste relaties heek, heek meer kans op interessant werk, op hulp bij financiële tegenslagen en op een soepeler combinatie van werk en zorg. Wie dergelijk ‘sociaal kapitaal’ niet van huis uit meekrijgt,

24 Bron: SER (2019), Hoge verwachtingen 25 Bron: TNO (2023), Burn-outklachten onder jonge werknemers

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

52

heek het – ondanks behaalde diploma’s – een stuk moeilijker.” Ook in andere onderzoeken wordt het beeld van deze tweedeling bevestigd. Denk hierbij aan jongeren zonder startkwalificatie of die niet over de juiste (communicatieve) skills beschikken. Wat vinden jongeren belangrijk als het gaat om hun toekomst? Uit onderzoek blijkt dat jongeren zoeken naar een zekere mate van geluk in het persoonlijk leven. Daar hoort een adequaat inkomen bij om de vele wensen en ambities te kunnen realiseren, bij voorkeur in combinatie met een vaste aanstelling.26 Jongeren definiëren ‘succes’ bijna unaniem als ‘gelukkig zijn’. Daarnaast wil 70% van de jongeren komend jaar ‘gelukkiger worden’. Ook vinden ze, voortkomend uit hun hogere opleidingsniveau, ontwikkelmogelijkheden in hun werk erg belangrijk. Jongeren blijken verder minder gebonden aan hun huidige werkplek. Bijna 40% van de jongeren twijfelt of ze over een jaar nog bij hun huidige organisatie werken. Wanneer deze niet voldoet aan hun eisen, wisselen jongeren met het juiste netwerk en skills gemakkelijk van functie. Eenmaal aan het werk blijkt dat jongeren ten opzichte van ouderen: • • • • • • •

werkinhoud belangrijker vinden, een positieve werksfeer belangrijker vinden, werk minder centraal stellen in hun leven, lager scoren op werkethos, meer veranderbereidheid tonen, opleiding en (loopbaan)ontwikkeling belangrijker vinden, collega’s belangrijker vinden.

Deze verschillen komen vooral voort uit de leeftijdsfase waarin een jongere zich bevindt.27 Jongerenplatform SER pleit dan ook voor voldoende bewustzijn bij beleidsmakers en werkgevers voor de (stapel)effecten van bepaalde maatregelen op jongeren. Ze vragen om meer aandacht voor wat jongeren nodig hebben om zich goed te kunnen ontplooien.28 In het kader van aantrekken en behouden van talent blijft het imago van Helmond voor jongeren, een aandachtspunt voor de regio. We zien een dynamiek van studenten die in de regio wonen en naar Eindhoven of omliggende gemeenten vertrekken om te studeren en (in mindere mate) vice versa. Met name het aandeel jongeren dat een HBO- of WO-opleiding volgt, doet dit veelal buiten de arbeidsmarktregio. Deze mobiliteit van jongeren komt enerzijds door het (ontbreken van) hoger onderwijsaanbod in de regio. Anderzijds is de aantrekkingskracht van de regio op jong talent nog onvoldoende. Het imago van een stad als Helmond valt in vergelijking met Eindhoven voor veel studenten op dit moment negatiever uit. Groeiende groepen Nederland wordt steeds meer divers zo ook de regio Helmond-De Peel. We zien de groepen arbeidsmigranten, expats, en internationale studenten steeds meer groeien. Deze diversiteit blijft naar verwachting ook de komende jaren groeien.

Niet alleen door crisissen en ontwikkelingen op het wereldtoneel, maar ook door de actieve zoektocht naar internationaal talent. Zeker vanuit het perspectief van een krappe arbeidsmarkt en het verminderen van de sociale en economische tweedeling, is het van groot belang dat deze groepen (zoals arbeidsmigranten, expats, vluchtelingen en internationale

26 Bron: NSVP (2024), Jongeren en werken in Breder Belang 27 Bron: Deprez, J., Boermans, S., Euwema, M., & Stouten, J. (2015) ‘Generatieverschillen’ op het werk 28 Bron: SER (2022), Veelbelovend

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

53

studenten) zoveel mogelijk toetreden tot de arbeidsmarkt en dat drempels hiervoor worden weggenomen. Ditzelfde geldt voor de groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten en (jongeren) met een psychische kwetsbaarheid die ook groeit. Voor beide groepen is niet alleen het feitelijk aan het werk zijn van belang, maar gaat het om het geheel van maatschappelijke participatie, passend werk en welvaart. Vereenvoudiging Banenafspraak In het sociaal akkoord van 11 april 2013 maakten het kabinet en sociale partners (werkgevers en werknemers) de afspraak om in totaal 125.000 extra banen (ten opzichte van de peildatum 1 januari 2013) voor mensen met een arbeidsbeperking te creëren bij reguliere werkgevers. Omdat werkgevers de wet banenafspraak ingewikkeld vinden (wanneer telt een baan mee) wil het kabinet de wet vereenvoudigen. Het wetsvoorstel Vereenvoudiging Banenafspraak is in 2025 door de Tweede en Eerste Kamer aangenomen. Hierin wordt o.a. de doelgroep banenafspraak verbreed, wordt het onderscheid tussen markt en overheid opgeheven, en gaat een nieuwe quotumregeling in waarin werkgevers een verhoging van het loonkostenvoordeel kunnen ontvangen bij het realiseren van het quotum.29 Onze arbeidsmarktregio blijft zich onverminderd inzetten voor de realisatie van de Banenafspraak.

Daarbij richten we ons nadrukkelijk op de doelgroep met 30–80% arbeidsvermogen: mensen die met passende ondersteuning duurzaam kunnen bijdragen op de werkvloer.

3.3

Economische ontwikkelingen en speerpunten

Economische groei en arbeidsmarktontwikkeling Als onderdeel van de Brainport regio profiteert arbeidsmarktregio Helmond-De Peel van de economische groei. Tussen 2019 en 2024 groeide de economie van Zuidoost-Brabant al met 20%. Daarnaast verwacht Rabobank in 2025 een economische groei van 2,9%. Echter is deze voorspelling onzeker. Dat komt doordat de regionale economie sterk leunt op de hoogtechnologische industrie, een sector die relatief gevoelig is voor internationale handelsontwikkelingen en geopolitieke spanningen. De regio exporteert relatief veel naar de VS; als het huidige handelsconflict verder escaleert, dan zou het de groei in de regio onder druk kunnen zetten.30 Banengroei onder druk, vooral bij zelfstandigen De groei van het aantal banen is nagenoeg tot stilstand gekomen. Het UWV verwacht dat het totale aantal banen in Nederland in 2027 slechts 1,1% hoger ligt dan in 2024.31 In arbeidsmarktregio Helmond-De Peel blijft de groei zelfs beperkt tot 0,5%. Deze lage groei is vooral toe te schrijven aan een verwachte afname van het aantal zelfstandigen. De handhaving op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst, die op 1 januari 2025 van start gaat, heeft een ontmoedigend effect op het aantal zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Als gevolg hiervan wordt in Helmond-De Peel tussen 2024 en 2027 een daling van 5,1% in het aantal zelfstandigenbanen verwacht.

Brainport kampt nu met een tijdelijke chipmarkt-dip die voor spanning zorgt, maar de vooruitzichten richting 2030 blijven op hoofdlijnen gunstig. Dat ligt in lijn met de prognoses van het UWV: de korte termijn vooruitzichten zijn matig maar op lange termijn zou de banengroei zeker sterker kunnen aantrekken. Het aantal banen van werknemers groeit door, maar minder dan voorgaande jaren. Dit is relatief ongeveer gelijk aan het landelijk gemiddelde.

29 Bron: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2025), Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten 30

Bron: Rabobank (2025), Mondiale handelsspanningen en onzekerheid bereiken ook de Nederlandse regio’s

31 Bron: UWV (2025), Arbeidsmarktprognose 2025-2027

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

54

Vooral de sectoren zorg & welzijn en specialistische zakelijke diensten leveren tussen 2025 en 2027 extra banen op in Helmond-De Peel. Zorg & welzijn is de grootste groeisector in de regio. Door bevolkingsgroei en vergrijzing neemt de vraag naar zorg al jaren toe, wat heeft geleid tot een stijging van het aantal banen in deze sector. Ook voor de komende jaren wordt een verdere groei verwacht, zij het in een wat lager tempo dan voorgaande jaren.

Hoewel de sector specialistische zakelijke diensten met ruim 5% van de banen kleiner is, draagt ook deze sector sterk bij aan de regionale banengroei. De sector omvat onder meer organisatieadviesbureaus, ingenieursbureaus, consultants en juridische dienstverleners. Al geruime tijd laat deze branche een stabiele groei zien, en de verwachting is dat deze ontwikkeling zich op de middellange termijn voortzet.32 In Helmond-De Peel stabiliseert de industrie, terwijl die sector in de meeste arbeidsmarktregio’s krimpt. Arbeidsmarktkrapte blijft aanhouden, ondanks economische afkoeling De spanning tussen de openstaande vraag en het direct beschikbare aanbod in de regio Helmond-De Peel is nog steeds groot. Ondanks een stagnatie in economische groei en banengroei blijft er sprake van een krappe arbeidsmarkt. Echter is de arbeidsmarkt in Helmond-De Peel iets ruimer dan die op landelijk en provinciaal niveau. In Nederland staan er voor elke 100 werklozen, 97 vacatures open. Hoewel dit op 32 Bron: UWV (2025), Regionale Arbeidsmarktprognose Helmond-De Peel 2025-2027

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

55

papier ruimte suggereert, leidt het in de praktijk nauwelijks tot verlichting voor werkgevers. De voornaamste oorzaak is een mismatch tussen vraag en aanbod: veel vacatures zijn gericht op technisch, zorg-gerelateerd of ICT-werk waarvoor werkzoekenden niet over de juiste opleiding, ervaring of vaardigheden beschikken. Volgens het CPB stijgt de werkloosheid landelijk van 3,7% in 2024 naar 4,4% in 2027. Dit komt niet door massaal baanverlies, maar doordat meer mensen actief worden op de arbeidsmarkt. Tussen 2025 en 2027 groeit het arbeidsaanbod gemiddeld met 0,8% per jaar, terwijl de werkgelegenheid met gemiddeld 0,5% per jaar toeneemt. Er stromen meer mensen de arbeidsmarkt op dan dat het aantal banen toeneemt, waardoor het werkeloosheidspercentage toeneemt.33 De werkgelegenheid stijgt met een duidelijk lager tempo dan in voorgaande jaren. Deze ontwikkeling weerspiegelt de afkoeling van de economie. Hoewel de extreem krappe arbeidsmarkt van de afgelopen jaren iets ontspant, blijft de arbeidsmarkt dus gespannen.34 Kansen en aanpassingen in een blijvend krappe arbeidsmarkt De blijvende krapte brengt naast uitdagingen ook kansen met zich mee. Werkgevers worden gedwongen anders naar werk en personeel te kijken. Ze zullen steeds vaker moeten inzetten op een combinatie van drie pijlers: anders werven, behoud van personeel en anders organiseren (onder andere arbeidsproductiviteit).

Uit de Conjunctuurenquête Nederland (COEN) van het CBS blijkt dat landelijk driekwart van de ondernemers al maatregelen neemt om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Landelijk is hier veel aandacht voor, onder andere via de landelijke productiviteitsagenda en het oprichten van een Productiviteitsraad. Denk daarnaast aan investeringen in technologie, efficiëntere werkprocessen, het aanbieden van opleidingen en trainingen, taakverbreding en -verrijking, aandacht voor het verlagen van werkdruk en het vergroten van werkplezier.35 Daarnaast biedt de krapte kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Werkgevers kunnen het zich steeds minder veroorloven om bepaalde groepen (onbewust) uit te sluiten: al het beschikbare talent is nodig. Werkgevers laten bepaalde functie-eisen los om vacatures op te vullen. Van de werkgevers die de afgelopen 2 jaar vacatures vervulden, nam ongeveer 70% een kandidaat aan die niet aan alle eisen voldeed.36 Toenemende economische onzekerheid In een steeds onzekerdere wereld, gekenmerkt door geopolitieke spanningen en een fragmenterende wereldeconomie, nemen de risico’s voor de Nederlandse financiële stabiliteit toe. De afgelopen jaren is de onzekerheid rondom internationale handel, samenwerking en overheidsfinanciën aanzienlijk toegenomen. Een voorbeeld hiervan zijn de aangekondigde Amerikaanse invoerheffingen.

Deze handelsonzekerheid ondermijnt het wereldwijde groeiperspectief en heeft directe gevolgen voor de Nederlandse economie. De kans op economische krimp en oplopende inflatie neemt toe, vooral op de middellange termijn. 33 Dit lijkt tegenstrijdig met de ontwikkelingen als gevolg van vergrijzing. Echter, uit de ramingen van het CPB blijkt dat het

arbeidsaanbod in 2025-2027 nog licht groeit. Dat komt vooral door de verwachting van een hogere participatiegraad van onder andere ouderen (rond pensioenleeftijd) en jongeren (15-24 jaar). Daarnaast is immigratie een factor. 34 Bron: De Nederlandsche Bank (2025), DNB Voorjaarsraming 35 Bron: CBS (2025), Conjunctuurenquête Nederland, tweede kwartaal 2025 36 Bron: UWV (2025), Werkgevers laten functie-eisen los

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

56

Tegelijkertijd leiden escalerende geopolitieke spanningen tot hogere defensie-uitgaven in Europa. Dit zet de houdbaarheid van de overheidsfinanciën onder druk, vooral in eurolanden die al kampen met een hoge schuldenlast. De zorgen over de financiële weerbaarheid van deze landen nemen hierdoor toe.37 MKB-Nederland en VNO-NCW doen jaarlijks onderzoek naar het Nederlandse ondernemingsklimaat. Ondernemers geven aan het ondernemersklimaat in Nederland slecht te vinden, en dat deze is de afgelopen vijf jaar is verslechterd. 8 op de 10 ondernemers vinden dat de regeldruk en vergunningverlening is verslechterd. Andere belangrijke thema’s zijn loonkosten/werkgeverslasten, belastingen/premies en arbeidsmarkt/tekort aan personeel. Hoewel ondernemers over het algemeen negatief zijn over het ondernemingsklimaat, zijn zij wat positiever over de algemene economische situatie en de situatie van hun eigen bedrijf. Tot slot zien we dat ondernemers kritisch zijn over de politiek: ruim acht op de tien ondernemers zijn ontevreden over de betrouwbaarheid en stabiliteit van het politieke bestuur.

Daarnaast maken ondernemers zich steeds meer zorgen over de toenemende polarisatie en de gevolgen hiervan voor het ondernemingsklimaat.38 Economische speerpunten Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel zet vanuit economisch perspectief gezamenlijk in op speerpunten waar de komende jaren de verdiencapaciteit van de regio ligt. HTSM De sector High Tech Systemen en Materialen (HTSM) is voor Helmond-De Peel een van de belangrijkste pijlers van groei en innovatie. De regio maakt deel uit van het sterke Brainport-ecosysteem, waarin bedrijven, kennisinstellingen en onderwijs samenwerken aan baanbrekende technologieën en slimme productiesystemen. Binnen deze brede HTSM-focus legt Helmond-De Peel eigen accenten op mobiliteit, maakindustrie en toegepaste technologie. Rond de Automotive Campus in Helmond en de hightech maakbedrijven in de Peel wordt gewerkt aan oplossingen op het gebied van smart mobility, automatisering, energieopslag en duurzame productie. HTSM biedt hoogwaardige werkgelegenheid en trekt talent aan op alle niveaus. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor een divers en ondersteunend mkb dat essentieel is voor de regionale economie en het voorzien in lokale behoeften. Zo ontstaat een evenwichtige economische structuur waarin hightech innovatie en lokaal ondernemerschap hand in hand gaan.

Automotive De regio Helmond-De Peel speelt een vooraanstaande rol in de automotive-sector, met een sterke focus op innovatie, duurzaamheid en slimme mobiliteit. In en rond de Automotive Campus in Helmond werken bedrijven, kennisinstellingen en overheden intensief samen aan de mobiliteit van de toekomst. Denk aan ontwikkelingen op het gebied van elektrisch vervoer, autonome voertuigen, voertuig-ICT en batterijtechnologie. De automotive-sector levert niet alleen hoogwaardige werkgelegenheid, maar fungeert ook als aanjager van technologische doorbraken die hun weg vinden naar andere sectoren, zoals logistiek en energie. Door te investeren in kennis, talent en testfaciliteiten draagt deze sector bij aan een innovatieve en concurrerende arbeidsmarktregio.

37 Bron: De Nederlandsche Bank (2025), Overzicht Financiële Stabiliteit - Voorjaar 2025 38 Bron: MKB-Nederland en VNO-NCW (2025), Nationale Peiling Ondernemersklimaat

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

57

FoodTech FoodTech is een strategisch speerpunt voor de regio Helmond-De Peel, waar technologie en voedselproductie samenkomen om duurzame en innovatieve oplossingen te ontwikkelen. De regio benut haar sterke agrarische basis en technologische expertise om processen in de voedselketen te verbeteren, bijvoorbeeld via automatisering, robotisering en data-analyse. Deze sector stimuleert economische groei, creëert banen en vraagt om nieuwe vaardigheden, van technisch opgeleiden tot praktisch geschoolden. Door samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en onderwijs versterkt FoodTech de regionale arbeidsmarkt en draagt het bij aan een toekomstbestendige en circulaire economie. Vrijetijdseconomie De vrijetijdseconomie wordt gezien als een belangrijke sector voor Helmond-De Peel, met een directe bijdrage aan werkgelegenheid, leefbaarheid en regionale aantrekkingskracht. De regio kent een rijk aanbod aan natuur, erfgoed, cultuur en evenementen, wat kansen biedt voor toerisme, horeca en recreatie. Door in te zetten op kwaliteitsverbetering, regionale samenwerking en spreiding van bezoekers, wordt de sector verder versterkt. Innovatie in gastbeleving, duurzaamheid en digitalisering speelt daarbij een steeds grotere rol. De vrijetijdseconomie draagt zo bij aan een vitale regio met aantrekkelijke woon- en werkomstandigheden.

Beperkte ruimte voor groei van bedrijven In de regio is door verschillende redenen steeds beperktere ruimte voor groei van bedrijven. De voornaamste reden daarvoor is netcongestie. Op piekmomenten (momenten waarop we veel elektriciteit vragen of aanbieden) is er soms te weinig ruimte op het elektriciteitsnet. Dat noemen we netcongestie. Het elektriciteitsnet kan de elektriciteit dan niet tegelijk vervoeren en raakt overbelast. Vanwege dit probleem geeft netbeheerder Enexis sinds 2022 geen nieuwe grootverbruikersaansluitingen meer af, met uitzondering van maatschappelijk cruciale projecten. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft in 2024 regels gemaakt voor het maatschappelijk prioriteren van stroomaansluitingen. Hierin staat dat partijen die belangrijk zijn voor de samenleving (zoals politie en scholen) eerder recht hebben op een stroomaansluiting dan andere partijen. Hierdoor moeten sommige plannen nog jaren wachten op een stroomaansluiting. Vooral bedrijven hebben daar last van. Een oplossing is het overschakelen naar een toekomstbestendig energiesysteem. We zien hier maatschappelijke initiatieven ontstaan zoals een groep van ruim twintig bedrijven uit de regioplus de gemeenten waar deze bedrijven gevestigd zijn, die onder leiding van Brainport Development de mogelijkheid om een waterstofnetwerk aan te leggen in de Brainportregio onderzoeken.

Daarnaast is het belangrijk het stroomnet zo snel mogelijk te verzwaren. Projecten om dit aan te pakken duren langer vanwege personeelstekorten. Door het opleiden van extra personeel voor netbeheerders en uitvoerende aannemers kunnen we netcongestie sneller aanpakken. Ook hier speelt de human capital agenda klimaatbanen op in. Bovendien wordt de beschikbare ruimte (lees: kavels) steeds schaarser en hebben ook bedrijven last van de stikstofcrisis. Daarnaast heeft Nederland een groeiend probleem met de beschikbaarheid van drinkwater. Sinds 2022 zijn tientallen drinkwateraanvragen van zakelijke gebruikers geweigerd. Om dit op te lossen heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) het doel opgesteld voor zakelijke gebruikers van een vermindering van 20% ten opzichte van de periode 2016-2019. De Rekenkamer ziet hier knelpunten aangezien het drinkwaterverbruik van huishoudens is in de afgelopen paar jaar is

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

58

gedaald, terwijl dat van zakelijke afnemers juist toenam.39 Steeds vaker ontstaat druk op bedrijven door een samenloop van factoren, waarbij de problemen niet meer tot één duidelijke oorzaak zijn terug te leiden.

3.4

Overige ontwikkelingen

Beethoven Om de economische kracht van Brainport ook in de toekomst te kunnen behouden en versterken is een regionale kwaliteitssprong nodig. Naast onder andere een uitbreiding van het aantal woningen, betere bereikbaarheid van de Brainportregio, uitbreiding van voorzieningen en een verstedelijkingsopgave is met name ook een investering op talent nodig. Onder de noemer ‘Project Beethoven’ investeren het Rijk, provincie en de regio tot 2030 €2,51 miljard euro in de Brainportregio en in een landelijk talentplan voor voldoende talent in de microchipindustrie. Hiermee wordt er een stap gezet om de verwachte groei van de regio in goede banen te leiden, het vestigingsklimaat op peil te houden en de leefbaarheid te versterken. Het versterkt de groei van de microchipsector in Nederland en accommodeert het zwaartepunt van deze groei in de Brainportregio. De pijler talent is een van de drie pijlers binnen de Beethoven deal, waarbij de focus ligt op talent voor de semicon sector. Tot 2030 zijn voor deze sector naar verwachting in de Brainportregio 26.000 extra arbeidsplaatsen in te vullen. Om hier invulling aan te geval wordt in de regio ingezet op het aantrekken van extra studenten en de versterking van het onderwijs. Daarnaast vormen leven lang ontwikkelen en de inzet van onbenut talent belangrijke onderdelen van dit plan.

Hier wordt in gezamenlijk met alle regionale partners concreet invulling aan gegeven door middel van het opzetten van de Brainport Academy. Met de Brainport Academy wordt ingezet op het verhogen van de instroom en verlagen van de uitstroom van (nieuw) talent in de semiconsector. Via verschillende werkpakketten wordt gezamenlijk ingezet op een sluitende keten van (nieuwe) doelgroepen vinden, oriëntatie op de semiconsector, intake, scholing en ontwikkeling naar instroom en begeleiding naar werk. Daarbij staan alle partners aan de lat voor hun eigen (kern)taak. Zo zorgt het onderwijs voor flexibel praktijkgericht onderwijs en richten de partners in de arbeidsmarktregio’s (bijvoorbeeld Werkcentra, Senzer, UWV) zich onder andere op het vinden van doelgroepen, matching en begeleiding naar en op het werk. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van een aantal bestaande instrumenten die verder doorontwikkeld worden naar de semicon sector (bijvoorbeeld jobcarving, functiecreatie, talentensleutel en Passport for Work). Via een continu proces van vraagarticulatie wordt met de opzet en invulling van de Brainport Academy zoveel mogelijk aangesloten bij de vraag van werkgevers. Schaalsprong regio De regio Helmond-De Peel maakt de komende jaren een stevige schaalsprong door als onderdeel van de groei van de Brainportregio.

In het Peelakkoord (2025) hebben de peelgemeenten afgesproken om gezamenlijk ruimte te bieden aan deze groei door te investeren in wonen, werken, bereikbaarheid en leefkwaliteit. Het Rijk heeft in de Nota Ruimte (2025) de stad Helmond officieel aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie. Daarmee wordt de stad één van de belangrijkste uitbreidingsgebieden binnen de Brainportregio. Tot 2040 wordt in de Brainportregio een groei voorzien van ruim 80.000 extra arbeidsplaatsen en meer dan 100.000 nieuwe woningen. Helmond-De Peel levert een aanzienlijke

39 Bron: Algemene Rekenkamer (2025), Drinkwater onder druk

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

59

bijdrage aan deze opgave, met de ontwikkeling van circa 33.000 woningen en de aanleg van nieuwe werklocaties. Een belangrijke pijler in deze ontwikkeling is Brainport Oost: een nieuw regionaal bedrijventerrein van circa 100 hectare tussen Helmond (Varenschut) en Someren (Lungendonk). Hier komt ruimte voor innovatieve maakbedrijven en technologie-intensieve ondernemingen die binnen de huidige Brainportregio niet meer kunnen uitbreiden. Brainport Oost versterkt zo het economische profiel van Helmond-De Peel als het ‘makersdistrict’ van Zuidoost-Brabant en zorgt voor extra werkgelegenheid en samenwerking tussen gemeenten, bedrijven en onderwijs. Naast woningbouw wordt fors ingezet op verbetering van mobiliteit en bereikbaarheid, met investeringen in openbaar vervoer, snelfietsroutes en bundelroutes, en op de versterking van energie- en klimaat-infrastructuur. Deze integrale aanpak moet zorgen voor een evenwichtige groei waarin economische ontwikkeling, leefkwaliteit en duurzaamheid hand in hand gaan.40 Defensiepersoneel Verschillende situaties in de wereld zorgen dat ook Nederland betrokken kan raken bij een gewapend conflict. Door deze dreiging heeft Defensie sneller meer personeel nodig. Om snel te kunnen reageren op alle soorten dreigingen wordt geïnvesteerd in defensiematerieel, huisvesting en technologie. Maar ook in meer personeel. In 2030 moeten er 100.000 mensen werken.

In de jaren erna groeit dit aantal tot 200.000. Defensie wil het personeel uitbreiden met beroepsmilitairen, reservisten, dienjaarmilitairen, burgermedewerkers en stagiaires en werkstudenten. Daarbij is extra aandacht voor functies waar een tekort aan is. Dit gaat bijvoorbeeld om technisch personeel, IT’ers, logistieke planners en medisch personeel. Defensie is een stabiele werkgever met een goed salaris en ontwikkelmogelijkheden. Het kan daarom een concurrent worden van andere sectoren die nu al een tekort kennen. Tegelijkertijd kan de groei van defensie kansen bieden voor regionale bedrijven die direct dan wel indirect, bijvoorbeeld als leverancier, verbonden zijn aan defensie.

40 Bron: Gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbaak, Someren (2025), Peelakkoord

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

60

Bijlage 4 Monitoring doelstellingen De genoemde doelstellingen in hoofdstuk 6 worden jaarlijks gemonitord. Hoe meten we de stand van zaken met betrekking tot de realisatie van de doelstellingen? We kunnen dit op drie manieren inzichtelijk maken: •

•

•

Indicatief: Een globale en signalerende manier van meten. We geven een indruk van de stand van zaken, maar de gegevens zijn niet precies of systematisch verzameld. Er is dus sprake van een inschatting, geen harde data. Kwalitatief: Een inhoudelijke, beschrijvende manier van meten. We onderzoeken de kwaliteit of aard van wat er bereikt wordt. We gebruiken hiervoor woorden, verhalen of observaties in plaats van cijfers. Kwantitatief: Een cijfermatige manier van meten. We drukken de voortgang uit in getallen, percentages of scores, zodat we kunnen vergelijken en trends kunnen berekenen.

In onderstaand tabel wordt per doelstelling aangegeven welke manier van toepassing is. In lijn met de herijking van het meerjarenplan, wordt ook het dashboard herijkt waarin we de doelstellingen monitoren. Inclusieve arbeidsmarkt We hebben een sluitende en integrale jongerenaanpak voor jongeren tot 27 jaar in een kwetsbare positie.

Indicatief

Het onbenut arbeidspotentieel in arbeidsmarktregio Helmond-De Peel daalt in omvang.

Kwantitatief

We vergroten de bewustwording bij werkgevers over de meerwaarde van inclusief ondernemen.

Kwalitatief

We ondersteunen werkgevers bij het anders organiseren van werk om beter aan te sluiten bij de mogelijkheden van onbenut arbeidspotentieel.

Kwalitatief

Leven lang ontwikkelen Alle inwoners zijn zich bewust van het belang van een leven lang ontwikkelen Indicatief (ook preventief om duurzaam aan het werk te kunnen blijven). Alle inwoners hebben toegang tot loopbaanadvies en scholing (inclusief basisvaardigheden).

Kwalitatief

Alle inwoners hebben de mogelijkheid om inzicht te krijgen in hun skills.

Kwalitatief

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Bestaande samenwerkingen tussen bedrijfsleven en onderwijs gefocust op ontwikkeling van studenten en werknemers zijn versterkt, en nieuwe samenwerkingen ontstaan.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

Kwalitatief

61

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Meer studenten, ook als zij buiten de regio studeren, maken kennis met Indicatief werkgevers van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel (bijvoorbeeld stage). Nieuwe vormen van onderwijs (praktijk- en skills gericht, nieuwe doelgroepen, leven lang ontwikkelen) zijn (door)ontwikkeld.

Indicatief

Het aantal studenten dat buiten de regio studeert (bij aanwezig aanbod in Helmond-De Peel) neemt af.

Kwalitatief

Het aandeel beroepsbevolking met startkwalificatie stijgt t.o.v. 2026.

Kwantitatief

Behouden en aantrekken van talent We hebben actueel inzicht in de toekomstige regionale arbeidsmarktvraag.

Indicatief

Meer inwoners kiezen voor een opleiding die aansluit bij de regionale arbeidsmarktvraag (voortkomend uit maatschappelijke ontwikkelingen, transities en economische ontwikkelingen).

Kwalitatief

We werken toe naar een ‘agenda’ per focussector om de arbeidsmarktkrapte Kwalitatief in deze sectoren te verkleinen, mits daar vanuit werkgevers/sector behoefte aan is. We ondersteunen internationaal talent (op elk niveau) en hun werkgevers rondom werk en ontwikkeling via onder andere het WIN-punt en het Werkcentrum.

Kwalitatief

Versterken (human capital) werkgevers MKB-ondernemers zijn zich bewust van het belang van investeren in duurzame inzetbaarheid en leven lang ontwikkelen voor hun medewerkers.

Kwalitatief

MKB-ondernemers zijn actief bezig met strategisch human capital beleid, waarbij het verhogen van de arbeidsproductiviteit als een belangrijk middel wordt beschouwd.

Kwalitatief

Er vindt op regionaal niveau samenwerking plaats tussen werkgevers op het gebied van human capital vraagstukken (bijv. verhogen arbeidsproductiviteit).

Kwalitatief

Alle MKB-bedrijven en ondernemers die ondersteuning nodig hebben bij (strategische) human capital vraagstukken kunnen hier advies en ondersteuning bij ontvangen.

Kwalitatief

De arbeidsmarktregio heeft inzicht in de ondersteuningsbehoefte van bedrijven op het gebied van human capital.

Indicatief

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

62

(Meer) Integrale en ontschotte dienstverlening Werkcentrum Helmond-De Peel is verder doorontwikkeld en is volledig geborgd in en aangesloten op de arbeidsmarkinfrastructuur.

Kwalitatief

Werkcentrum Helmond-De Peel is bij inwoners en werkgevers bekend als herkenbare en toegankelijke plek voor iedereen met vragen over werk, ontwikkeling of werkgeverschap.

Kwalitatief

Werkcentrum Helmond-De Peel biedt als aanvulling op voorliggende voorzieningen innovatief maatwerk voor wie buiten bestaande regelingen valt.

Kwalitatief

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

63

Bijlage 5 Overzicht stand van zaken doelstellingen arbeidsmarktplan 20232027 In de herijking van de doelstellingen zijn sommige doelstellingen (aangepast) overgenomen uit het arbeidsmarktplan 2023-2027 en sommige niet. In onderstaand tabel wordt de stand van zaken van deze doelstellingen overzichtelijk gemaakt en aangegeven of ze zijn overgenomen in de herijking of niet. = behaald = deels behaald

? = doelstellingen die we niet kwantitatief meten/die niet kwantitatief meetbaar zijn Inclusieve arbeidsmarkt Het percentage jeugdwerkloosheid in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel neemt jaarlijks af en is lager dan in de rest van Nederland. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan is de volgende doelstelling toegevoegd: • We hebben een sluitende en integrale jongerenaanpak voor jongeren tot 27 jaar in een kwetsbare positie. Het onbenut arbeidspotentieel in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel daalt in omvang. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking.

?

Het aandeel werkgevers dat medewerkers met een beperking in dienst heeft neemt jaarlijks toe. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan zijn de volgende doelstellingen toegevoegd: • We vergroten de bewustwording bij werkgevers over de meerwaarde van inclusief ondernemen. • We ondersteunen werkgevers bij het anders organiseren van werk om beter aan te sluiten bij de mogelijkheden van onbenut arbeidspotentieel.

Leven lang ontwikkelen

?

Alle inwoners zijn zich bewust van een leven lang ontwikkelen en 21th century skills en zijn hier actief mee bezig. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking, maar verdeeld in twee losse doelstellingen: • Alle inwoners zijn zich bewust van het belang van een leven lang ontwikkelen (ook preventief om duurzaam aan het werk te kunnen blijven). • Alle inwoners hebben de mogelijkheid om inzicht te krijgen in hun skills. Alle inwoners kunnen gebruik maken van gratis loopbaanadvies, SkillsPass en scholing.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

64

Leven lang ontwikkelen Op dit moment hebben we geen actieve regionale SkillsPass. Met de uitrol van CompetentNL onderzoeken we of een SkillsPass van meerwaarde is voor de regionale arbeidsmarkt. Om die reden hebben we de SkillsPass niet genoemd in de herijkte doelstelling: • Alle inwoners hebben toegang tot loopbaanadvies en scholing (inclusief basisvaardigheden).

?

Aanwezig internationaal talent wordt beter en slimmer benut, met specifieke aandacht voor arbeidsmigranten. Deze doelstelling is anders geformuleerd in de herijking en ondergebracht onder de ambitie ‘behouden en aantrekken van talent’: • We ondersteunen internationaal talent (op elk niveau) en hun werkgevers rondom werk en ontwikkeling via onder andere het WIN-punt en het Werkcentrum.

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Bestaande samenwerkingen waarin bedrijfsleven en onderwijs dichter bij elkaar samen werken aan opleiding en ontwikkeling van studenten en werknemers zijn versterkt. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking en anders geformuleerd: • Bestaande samenwerkingen tussen bedrijfsleven en onderwijs gefocust op ontwikkeling van studenten en werknemers zijn versterkt, en nieuwe samenwerkingen ontstaan

?

Het aantal hybride leeromgevingen en hybride docenten is uitgebreid. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking omdat deze met de aanpassing van de eerste doelstelling onder deze doelstelling van deze ambitie valt. Meer hbo-studenten studeren (een deel van hun studietijd) in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan is de volgende doelstelling toegevoegd: • Meer studenten, ook als zij buiten de regio studeren, maken kennis met werkgevers van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel (bijvoorbeeld stage). Nieuwe vormen van onderwijs (praktijk- en skillsgericht, zij-instroom, nieuwe doelgroepen, leven lang ontwikkelen) zijn (door)ontwikkeld. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking.

?

Het aantal studenten dat buiten de regio studeert (bij aanwezig aanbod in Helmond-De Peel) neemt af. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

65

Aantrekken en behouden van talent

?

We hebben inzicht in de toekomstige regionale arbeidsmarktvraag. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking.

?

Er vindt op regionaal niveau een toename plaats van instroom in mbo-opleidingen in techniek en IT, onderwijs, zorg en bouw. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking en anders geformuleerd: • Meer inwoners kiezen voor een opleiding die aansluit bij de regionale arbeidsmarktvraag (voortkomend uit maatschappelijke ontwikkelingen, transities en economische ontwikkelingen).

?

Alle jongeren in het PO en VO in de regio volgen een techniekeducatie- en promotieprogramma. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, omdat dit een middel is om doelstelling 2 onder deze ambitie te bereiken (en daarmee geen doelstelling).

?

Alle jongeren in het PO en VO maken kennis met het regionale bedrijfsleven in tenminste de sectoren techniek en IT. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan is de volgende doelstelling toegevoegd: • Meer studenten maken kennis met werkgevers van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel. De arbeidsmarktkrapte neemt in de sectoren techniek en IT, zorg, onderwijs en bouw minder toe dan gemiddeld in Nederland. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan is de volgende doelstelling toegevoegd: • We werken toe naar een ‘agenda’ per focussector om de arbeidsmarktkrapte in deze sectoren te verkleinen, mits daar vanuit werkgevers/sector behoefte aan is.

?

Meer internationaal talent is werkzaam in de sectoren techniek en IT, onderwijs, zorg en bouw. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan is de volgende doelstelling toegevoegd: • We ondersteunen internationaal talent (op elk niveau) en hun werkgevers rondom werk en ontwikkeling via onder andere het WIN-punt en het Werkcentrum.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

66

Versterken (human capital) werkgevers

?

MKB-ondernemers zijn zich bewust van het belang van leven lang ontwikkelen en strategisch HR-beleid en zijn hier actief mee bezig. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking en anders geformuleerd: • MKB-ondernemers zijn zich bewust van het belang van leven lang ontwikkelen voor hun medewerkers, en zijn actief bezig met strategisch human capital beleid.

?

MKB-ondernemers hebben zicht op de benodigde (toekomstige) skills en nemen dit actief mee in hun strategisch HR-beleid. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan is de volgende doelstelling toegevoegd: • MKB-ondernemers zijn zich bewust van het belang van investeren in duurzame inzetbaarheid en leven lang ontwikkelen voor hun medewerkers, en zijn actief bezig met strategisch human capital beleid.

?

Er vindt op regionaal niveau samenwerking plaats tussen werkgevers op het gebied van human capital. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking en anders geformuleerd: • Er vindt op regionaal niveau samenwerking plaats tussen werkgevers op het gebied van human capital vraagstukken (bijv. verhogen arbeidsproductiviteit). Alle MKB-bedrijven en ondernemers die ondersteuning nodig hebben bij (strategische) human capital vraagstukken en de mogelijkheden van digitalisering en robotisering kunnen hier advies en ondersteuning bij ontvangen. Deze doelstelling is overgenomen in de herijking en anders geformuleerd: • Alle MKB-bedrijven en ondernemers die ondersteuning nodig hebben bij (strategische) human capital vraagstukken kunnen hier advies en ondersteuning bij ontvangen.

(Meer) integrale en ontschotte dienstverlening We hebben in de regio een meer toegankelijke, laagdrempelige en (meer) ontschotte toegang en dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers waarin de klant centraal staat. Deze doelstelling is niet overgenomen in de herijking, in plaats daarvan zijn de volgende concrete doelstellingen toegevoegd: • Werkcentrum Helmond-De Peel is verder doorontwikkeld en is volledig geborgd in en aangesloten op de arbeidsmarkinfrastructuur. • Werkcentrum Helmond-De Peel is bij inwoners en werkgevers bekend als herkenbare en toegankelijke plek voor iedereen met vragen over werk, ontwikkeling of werkgeverschap. • Werkcentrum Helmond-De Peel biedt als aanvulling op voorliggende voorzieningen innovatief maatwerk voor wie buiten bestaande regelingen valt.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

67