D-04 Bijlage 1 - Regionale Meerjarenagenda 2026-2030

6.3

Doelstellingen

De in 6.1 geformuleerde opgaven en ambities zijn richtinggevend, maar nog vrij algemeen. Door doelstellingen te bepalen brengen we meer focus aan en worden ambities in bepaalde mate meetbaar. De in deze paragraaf geformuleerde doelstellingen geven aan op welke onderdelen we als arbeidsmarktregio vanuit de samenwerkende partners extra inzet willen plegen, aanvullend op de reguliere inzet en (wettelijke) taken van partners. De extra inzet vloeit in sommige gevallen voort uit regionale ontwikkelingen zoals Beethoven. Ambitie

Doelstelling

Iedere inwoner heeft, rekening • houdend met zijn leefomgeving, een duurzame en passende plek • op de arbeidsmarkt. • Inclusieve arbeidsmarkt •

Iedereen die deel uitmaakt van de (potentiële) beroepsbevolking in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontwikkelt zich continu door Leven lang ontwikkelen

•

Het onderwijsaanbod en de arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht, passend bij een continue leercultuur en gericht op skills. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt

•

• •

•

• • •

We hebben een sluitende en integrale jongerenaanpak voor jongeren tot 27 jaar in een kwetsbare positie. Het onbenut arbeidspotentieel in arbeidsmarktregio Helmond-De Peel daalt in omvang. We vergroten de bewustwording bij werkgevers over de meerwaarde van inclusief ondernemen. We ondersteunen werkgevers bij het anders organiseren van werk om beter aan te sluiten bij de mogelijkheden van onbenut arbeidspotentieel. Alle inwoners zijn zich bewust van het belang van een leven lang ontwikkelen (ook preventief om duurzaam aan het werk te kunnen blijven). Alle inwoners hebben toegang tot loopbaanadvies en scholing (inclusief basisvaardigheden). Alle inwoners hebben de mogelijkheid om inzicht te krijgen in hun skills. Bestaande samenwerkingen tussen bedrijfsleven en onderwijs gefocust op ontwikkeling van studenten en werknemers zijn versterkt, en nieuwe samenwerkingen ontstaan. Meer studenten, ook als zij buiten de regio studeren, maken kennis met werkgevers van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel (bijvoorbeeld stage). Nieuwe vormen van onderwijs (praktijk- en skills gericht, nieuwe doelgroepen, leven lang ontwikkelen) zijn (door)ontwikkeld. Het aantal studenten dat buiten de regio studeert (bij aanwezig aanbod in Helmond-De Peel) neemt af. Het aandeel beroepsbevolking met startkwalificatie stijgt t.o.v. 2026.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

28

Ambitie

Doelstelling

We hebben op regionaal niveau voldoende talent met de juiste skills om de komende maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling van de regio vanuit human capital perspectief waar te kunnen maken. Behouden en aantrekken van talent

• •

•

•

We hebben actueel inzicht in de toekomstige regionale arbeidsmarktvraag. Meer inwoners kiezen voor een opleiding die aansluit bij de regionale arbeidsmarktvraag (voortkomend uit maatschappelijke ontwikkelingen, transities en economische ontwikkelingen). We werken toe naar een aanpak per focussector om de arbeidsmarktkrapte in deze sectoren te verkleinen, mits daar vanuit werkgevers/sector behoefte aan is.1 We ondersteunen internationaal talent (op elk niveau) en hun werkgevers rondom werk en ontwikkeling via onder andere het WIN-punt en het Werkcentrum.

Alle bedrijven hebben op • individueel niveau inzicht in hun strategische HR-vraagstukken en zijn actief bezig met het • behouden en ontwikkelen van talent gericht op skills (leercultuur). De • arbeidsmarktregio heeft op overkoepelend niveau inzicht in de ondersteuningsbehoefte van • bedrijven. Versterken (human capital) werkgevers •

MKB-ondernemers zijn zich bewust van het belang van investeren in duurzame inzetbaarheid en leven lang ontwikkelen voor hun medewerkers. MKB-ondernemers zijn actief bezig met strategisch human capital beleid, waarbij het verhogen van de arbeidsproductiviteit als een belangrijk middel wordt beschouwd. Er vindt op regionaal niveau samenwerking plaats tussen werkgevers op het gebied van human capital vraagstukken (bijv. verhogen arbeidsproductiviteit). Alle MKB-bedrijven en ondernemers die ondersteuning nodig hebben bij (strategische) human capital vraagstukken kunnen hier advies en ondersteuning bij ontvangen. De arbeidsmarktregio heeft inzicht in de ondersteuningsbehoefte van bedrijven op het gebied van human capital.

Alle werkenden, werkzoekenden • en werkgevers hebben toegang tot een laagdrempelige en (meer) ontschotte dienstverlening waarin de klant • centraal staat (randvoorwaarde). (Meer) Integrale en ontschotte • dienstverlening

Werkcentrum Helmond-De Peel is op basis van een (middel)langetermijnvisie verder doorontwikkeld en is volledig geborgd in en aangesloten op de totale arbeidsmarkinfrastructuur. Werkcentrum Helmond-De Peel is bij inwoners en werkgevers bekend als herkenbare en toegankelijke plek voor iedereen met vragen over werk, ontwikkeling of werkgeverschap.2 Werkcentrum Helmond-De Peel biedt als aanvulling op voorliggende voorzieningen innovatief maatwerk voor wie buiten bestaande regelingen valt.

1 Deze aanpak is gericht op hetgeen aanvullend op reeds bestaande agenda’s en projecten nodig is. We houden rekening met een

integrale aanpak in de sector en over de verschillende sectoren heen. Onderdeel van deze aanpak kan onder andere de inzet op het behoud van bestaande doelgroepen (zoals gepensioneerden) als ‘nieuwe’ doelgroepen (zoals internationaal talent en statushouders) betreffen. 2 KPI’s worden opgenomen in het Jaarplan Werkcentrum

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

29

7

Dienstverlening

Dienstverlening aan onze inwoners en werkgevers staat voorop in alles wat we doen in de arbeidsmarktregio. Daar ligt de kern van onze samenwerking. We zien de zesde ambities uit deze meerjarenagenda (integrale en ontschotte dienstverlening) dan ook als randvoorwaarde voor de realisatie van de andere ambities. Dienstverlening aan inwoners en werkgevers gebeurt op verschillende manieren. Zo hebben partners elk een eigen taak en verantwoordelijkheid vanuit hun wettelijke rol. Vanuit de arbeidsmarktregio verbinden we dit en vullen we aan waar nodig, op basis van onderliggend plan. We geven hier uitvoering aan met projecten, activiteiten en pilots die uitgevoerd worden door de gezamenlijke partners. Voor een beschrijving hiervan verwijzen we naar de Jaarplannen van de arbeidsmarktregio en de jaarlijkse rapportages. Daarnaast brengen we dienstverlening samen in en rondom het Werkcentrum. In dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen een korte beschrijving gegeven van de missie, visie en positionering van het Werkcentrum op basis van de stand van zaken begin 2026. Voor een verdere uitwerking hiervan wordt verwezen naar de jaarplannen van het Werkcentrum. Daarnaast zal er in 2026 een (middel)langetermijnvisie worden opgesteld voor het Werkcentrum.

7.1

Werkcentrum Helmond-De Peel

Missie en kernwaarden Werkcentrum Helmond-De Peel is een herkenbare en toegankelijke plek voor iedereen met vragen over werk, ontwikkelen of werkgeverschap. Het Werkcentrum is een netwerksamenwerking die uitvoering geeft aan de gezamenlijke regionale ambities van de arbeidsmarktregio. Daarbij staan de klantvraag en de behoefte van inwoners en werkgevers onvoorwaardelijk centraal. Het Werkcentrum biedt ontschotte en onafhankelijke dienstverlening aan. Vanuit een sterk netwerk van partners worden hier expertise en diensten gebundeld. Het Werkcentrum is een samenwerkingsnetwerk dat bestaande diensten aanvult en partners verbindt. Vanuit het Werkcentrum worden regionale hiaten gesignaleerd en opgepakt met de gezamenlijke partners (al dan niet via het Werkcentrum). De algemene kernwaarden – aandacht, verbinden, daadkracht – zijn leidend. De klant en zijn vraag wordt vanaf de start met aandacht ontvangen. Om de klantvraag goed te bedienen werken partners samen. Het Werkcentrum zet de klantvraag centraal en streeft zo naar de meest excellente diensten die de regio te bieden heeft. Partners Werkcentrum Helmond-De Peel is geen juridische entiteit, maar een netwerkorganisatie met drie niveaus van samenwerking: • Binnen het Werkcentrum: Een team van professionals werkt ‘dedicated’ vanuit het Werkcentrum.

Zij beantwoorden vragen van inwoners en werkgevers (klanten) en geven invulling aan projecten en diensten. Dit is het eerste niveau van samenwerking, letterlijk ‘binnen het Werkcentrum’. • Met kernpartners: Voor specifieke diensten verwijzen de gidsen van het Werkcentrum klanten door naar de kernpartners. Bij een passende klantvraag zorgen zij voor een warme overdracht. Deze partners, die deel uitmaken van de Regionaal Beraad, hebben elk een eigen rol en opdracht.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

30

•

Netwerkbrede samenwerking: Buiten de directe samenwerking met kernpartners onderhoudt het Werkcentrum bredere relaties (bijvoorbeeld met het WIN-punt) in de regio (en bovenregionaal) om doelen te realiseren.

Naast de kernpartners werkt het Werkcentrum samen met veel andere regionale partijen, zoals hulpverleners, bemiddelaars, opleiders en informatieverstrekkers. Hun diensten raken de thema’s werk, ontwikkelen en werkgeverschap. Dit is dus het derde niveau van samenwerking dat via het Werkcentrum wordt ontsloten. Hoewel deze partijen niet in het Regionaal Beraad zitten, zijn ze cruciaal voor een sluitende dienstverlening in de regio. Deze samenwerking kan ook buiten de arbeidsmarktregio liggen. Dienstverlening van Werkcentrum Helmond-De Peel In het Werkcentrum staat de klantvraag en haar behoefte onvoorwaardelijk centraal. Dit betekent dat het Werkcentrum altijd opzoek gaan naar de vraag achter de vraag. Dat doet het door het bieden van excellente dienstverlening met excellente samenwerking. De dienstverlening van het Werkcentrum is in basis op te delen in vier delen: gidsendienstverlening, werk(zoek)endendienstverlening, werkgeversdienstverlening en de flexibele schil. De benoemde werkgevers- en werk(zoek)endendienstverlening betreft alleen de dienstverlening die onder de vlag van het Werkcentrum wordt uitgevoerd. Reguliere dienstverlening van partners valt hier niet onder maar wordt wel ontsloten in het Werkcentrum.

Gidsendienstverlening

Werk(zoek)endendienstverlening

Werkgeversdienstverlening

Gidsendienstverlening Gidsen van het Werkcentrum hebben als kerntaak om inwoners en werkgevers welkom te heten, de vraag en behoefte helder te krijgen, de klant op de juiste manier door te verwijzen (binnen het Werkcentrum dan wel naar partners) of direct van informatie en advies te voorzien. Met de juiste klantvraag in beeld, wijst de gids de klant de weg op het gebied van werk, leren/ontwikkelen, personeel/werkgeverschap. Door de uitgebreide kennis van diensten in het brede werkveld en de menukaart van de

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

31

arbeidsmarktregio Helmond-De Peel en haar partners, kent de gids het speelveld en de partijen die hierbinnen actief zijn. Werk(zoek)endendienstverlening Iedere werk(zoek)ende in de regio Helmond-De Peel kan bij het Werkcentrum Helmond-De Peel terecht voor vragen rondom werk en ontwikkeling. Vanaf 2026 kan dit zowel fysiek als digitaal. Binnen de werk(zoek)endendienstverlening wordt er onderscheid gemaakt in loopbaanadvies en extra ondersteuning. Werkgeversdienstverlening Op 1 september 2025 is de werkgeversdienstverlening van het WSP vervlochten met Werkcentrum Helmond-De Peel. Daarnaast wordt met alle gezamenlijke partners (o.a. SBB, sociale partners, VNO-NCW, Senzer, UWV en Ter AA) toegewerkt naar een samenhangend pakket van brede regionale werkgeversdienstverlening. Werkgevers met vragen kunnen zich altijd wenden tot de deelnemende partners als UWV, Senzer, SBB, VNO-NCW en Ter AA. Maar voor werkgevers die zich direct melden bij Werkcentrum, worden de werkgeversdiensten via het label Werkcentrum Helmond-De Peel ontsloten. Het Werkcentrum opereert daarbij vanuit één website, communiceert met één beeldmerk en organiseert events in gezamenlijkheid vanuit Werkcentrum Helmond-De Peel.

Flexibele schil Het werkcentrum maakt gebruikt van een flexibele schil om flexibel en snel in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen en projecten als daar nog geen reguliere (basis)dienstverlening voor beschikbaar is. Daarnaast kan de flexibele schil snel hiaten oppakken en ontwikkelen in regionale dienstverlening als daar behoefte aan is. Het inzetten op innovatie en nieuwe producten is hier ook onderdeel van. Doelgroepen Het Werkcentrum richt zich op alle inwoners en werkgevers van Helmond-De Peel. Dat betekent dat iedereen bij het Werkcentrum terecht kan en geholpen wordt. Tegelijkertijd heeft het Werkcentrum extra aandacht voor een aantal meer kwetsbare groepen: on(der)benut arbeidspotentieel, jongeren, werkenden, internationaal talent en MKB.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

32

8

Verantwoording en financiën

8.1

Monitoring

De genoemde doelstellingen worden jaarlijks gemonitord en gedeeld met het Regionaal Beraad. Daarbij kan niet één op één gesteld worden dat de behaalde resultaten het directe gevolg zijn van de ingezette activiteiten. Een deel van de te behalen doelstellingen is conjunctuurgevoelig. Hier kan benchmark met andere regio’s en landelijke cijfers in sommige gevallen een oplossing bieden. Daarnaast zijn niet alle doelstellingen kwantificeerbaar. In bijlage 4 leggen we uit hoe we de stand van zaken met betrekking tot de realisatie van de doelstellingen monitoren gedurende de looptijd van deze agenda (kwantitatief, kwalitatief dan wel beschrijvend). Het Regionaal beraad wordt jaarlijks geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de realisatie van de doelstellingen. Daarnaast wordt gewerkt met Jaarplannen en jaarverantwoordingen waarin meer op project- en activiteitenniveau wordt gemonitord. Op basis van de monitoring kan in gezamenlijkheid worden besloten tot aanpassingen in de koers en/of gezamenlijke activiteiten.

In de monitoring worden tenminste de volgende onderdelen opgenomen: • Doelstellingen en indicatoren • Financieel overzicht van regionale arbeidsmarktmiddelen • Beknopt overzicht van gezamenlijke projecten • Overige arbeidsmarktinformatie voor zover relevant voor dit plan We maken hiervoor zoveel mogelijk gebruik van bestaande bronnen, waaronder de arbeidsmarktinformatie van het UWV en andere partners.

8.2

Nieuwe initiatieven

Voor nieuwe projecten of activiteiten die zich in de toekomst aandienen of door de partners (in gezamenlijkheid) worden aangedragen, geldt deze meerjarenagenda als kapstok. Nieuwe activiteiten of projecten (gefinancierd vanuit de arbeidsmarkt) dienen altijd bij te dragen aan de ambities van deze agenda. Kansrijke initiatieven worden getoetst aan een afwegingskader (gebaseerd op de meerjarenagenda) en met advies van het Voorbereidend Regionaal Beraad voorgelegd aan het Regionaal Beraad. Het is vervolgens aan het Regionaal Beraad om te bepalen of het betreffende initiatief als gezamenlijk project wordt omarmd en of de regionale arbeidsmarktmiddelen worden ingezet. Daarbij wordt tevens bepaald welke partner(s) kartrekker zijn.

8.3

Financiën

Uitvoering en coördinatie van arbeidsmarktdienstverlening kent verschillende financieringsbronnen. Een deel hiervan betreft structurele rijksmiddelen die rechtstreeks naar de betreffende partners vloeien voor de uitvoering van reguliere en vaak wettelijke taken. Een ander deel betreft (veelal incidentele) middelen vanuit verschillende bronnen die vallen onder de regie van het Regionaal Beraad. Dit betreft veelal middelen vanuit ESF+ (Europese Unie) en financiële impulsen vanuit Rijk en Provincie Noord-Brabant.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

33

Regionale arbeidsmarktmiddelen die in de komende jaren, vaak via de centrumgemeente, beschikbaar komen voor arbeidsmarkt(dienstverlening), worden ingezet binnen het kader van onderliggende meerjarenagenda. Hieronder wordt niet verstaan de uitkeringen van het Rijk die bedoeld zijn voor de bekostiging van de regiefunctie van de centrumgemeente. Besluitvorming over de inzet van arbeidsmarktmiddelen vindt plaats via het Regionaal Beraad. Voor afspraken over dit besluitvormingsproces wordt verwezen naar het vastgestelde samenwerkingsconvenant. Op dit moment verwachten we dat met de huidige en toekomstige regionale middelen uitvoering gegeven kan worden aan de regionale meerjarenagenda. Nieuwe ontwikkelingen kunnen in de loop van de periode echter leiden tot een extra financieringsvraag. In dat geval treden de verschillende partners via het Regionaal Beraad met elkaar in gesprek. Onderdeel van de monitoring is een actueel financieel overzicht van regionale arbeidsmarktmiddelen dat op structurele basis wordt bijgehouden en één keer per jaar wordt gedeeld.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

34

Bijlage 1 Toelichting profiel van Helmond-De Peel 1.1

Inwoners en beroepsbevolking

Betaald werk Van de 15 t/m 74-jarigen in de regio heeft ongeveer 74% een betaalde baan. Daarnaast is de werkloosheid lager dan het landelijk gemiddelde. Tegelijkertijd zien we een stijging van het aantal geregistreerde werkzoekenden in Helmond-de Peel: eind juni 2025 betrof dit 14.400 mensen, een stijging van 2,4% ten opzichte van een jaar daarvoor. Deze groep bestaat uit personen met een diverse achtergrond: personen met een actief cv op werk.nl (waaronder mensen die momenteel een baan hebben), WW’ers en personen met een uitkering Participatiewet, Wajong-dienstverlening, WGA of WAO-dienstverlening. Deze stijging ligt overigens in lijn met de landelijke trend. Onder de geregistreerde werkzoekenden bevindt zich een forse groep mensen zonder startkwalificatie, namelijk 42%. Dit percentage ligt boven het landelijke percentage van 36,8%. Daarnaast zien we de afgelopen twee jaar een stijging in het aantal WW-uitkering, wat in lijn ligt met de landelijke cijfers. Ook wordt de groep met een bijstandsuitkering groter, mede een groeiende mismatch tussen arbeidsvraag en -aanbod, instroom van statushouders, vergrijzing en beperkte mobiliteit. Onbenut arbeidspotentieel Het onbenutte arbeidspotentieel in Helmond-De Peel ligt lager dan het gemiddelde in de provincie en Nederland.3 Op 1 januari 2023 kende Helmond-De Peel een potentiële beroepsbevolking van 195.000 inwoners (15 t/m 74 jaar).

Het onbenut arbeidspotentieel daarvan betreft zo’n 15.000 mensen. Deze groep bestaat uit mensen die al werken en meer uren zouden willen werken (7.000 onderbenutte deeltijdwerkers), werklozen (5.000) en semi-werklozen (3.000). Werklozen zijn mensen die én zoeken én beschikbaar zijn. Semi-werklozen zijn mensen zonder betaald werk die recent naar werk hebben gezocht maar niet direct beschikbaar zijn, óf die niet recent hebben gezocht maar wel direct beschikbaar zijn. Ook personen die tijdelijk vanwege ziekte, arbeidsongeschiktheid of andere redenen niet beschikbaar of niet werkzoekend zijn vallen onder semi-werklozen.4 Onder het onbenut arbeidspotentieel bevinden zich onder andere mensen die zich hebben ingeschreven voor een minder kansrijk beroep bij het UWV. Via bij- en omscholing kan deze groep naar een andere sector worden bewogen. Hetzelfde geldt voor het relatief groot aandeel onbenutte deeltijdwerkers in Helmond-De Peel. Tot slot is het belangrijk te realiseren dat een groot deel van het onbenut arbeidspotentieel niet in beeld is bij publieke instanties. Zij krijgen geen uitkering en/of zijn niet als werkzoekenden aangemeld bij werk.nl. Opleidingsniveau Het onderwijsniveau van de beroepsbevolking in de regio bevat relatief gezien veel middelbaar opgeleide vakmensen in diverse sectoren.

Het aandeel inwoners met een hoogst behaald diploma op HAVO-, VWOof MBO2 tot 4-niveau is 41,5%, wat in lijn ligt met het landelijk gemiddelde van 41,2%. Dat terwijl inwoners met een HBO of WO-bachelor/master/doctor-diploma in de regio 25,4% is, wat onder het

3

Bron: CBS (2025), Dashboard Beroepsbevolking Regionaal

4 Bron: UWV (2025), Regio in Beeld Helmond-De Peel, 2025-2026

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

35

landelijk gemiddelde van 32,5% ligt. Wel zien we de afgelopen jaren een lichte stijging in het aantal hoogopgeleiden (22,2% in 2019 en 25,4% in 2023).5 Kwetsbare groepen Ondanks de momenteel lage werkloosheid, het stijgende opleidingsniveau en een groei van het gemiddelde inkomen, zien we nog steeds een aantal kwetsbare groepen in de samenleving. Zij hebben moeite om mee te kunnen doen in de maatschappij en ervaren een ondersteuningsbehoefte op de arbeidsmarkt. Dit wordt versterkt door de vergrijzing en mismatch tussen werkgevers en werkzoekenden. Vacatures blijven onvervuld omdat werkzoekenden niet altijd over de opleiding, kennis en ervaring beschikken. Vanuit het brede perspectief zien we een aantal groepen waarbij de aansluiting met de arbeidsmarkt niet vanzelf gaat en voor wie een duurzame plek op de arbeidsmarkt niet vanzelfsprekend is. Dit betreft onder andere minder zelfredzame jongeren, laaggeletterden, inwoners met beperkte digitale vaardigheden, inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt door een fysieke en/of psychische beperking, en arbeidsmigranten. Ook zien we dat duurzaam en passend werk voor inwoners die moeite hebben om rond te niet altijd vanzelfsprekend is. In Helmond zien we dat de concentratie van kwetsbare groepen sterk verbonden is aan bepaalde wijken.

Jongeren in een kwetsbare positie Onder jeugdwerkloosheid verstaan we de werkloze beroepsbevolking als percentage van de totale beroepsbevolking onder jongeren van 15 tot 25 jaar. De coronacrisis heeft destijds een tijdelijke stijging van de jeugdwerkloosheid veroorzaakt. Ook daarna zien we landelijk een lichte stijging in de jeugdwerkloosheid van 7,6% in 2022 naar 8,7% in 2024. Regionaal zien we een percentage van 6,7% in 2022 en 7,4% in 2024. In 2014 was dit percentage nog 13,7% (landelijk) en 13% (regionaal). Deze stijging weerspiegelt zich in een toename van het aantal WW-uitkeringen en bijstandsuitkeringen onder jongeren.6 Het eerste kwartaal van 2025 is het negende kwartaal op rij waarin het aantal jongeren met een bijstandsuitkering hoger is dan een jaar eerder. Een mogelijke verklaring is dat jongeren vaker werken met flexcontracten, waardoor zij minder goed beschermd zijn tegen ontslag. Werkloosheid komt het meeste voor onder jongeren die buiten Europa zijn geboren (migranten) en jongeren die in Nederland geboren zijn maar waarvan de ouders buiten Europa zijn geboren (tweede generatie). In 2024 gaat het landelijk om respectievelijk 13,0 procent en 10,6 procent van de 15- tot 25jarigen.

Onder jongeren met een Nederlandse achtergrond die in Nederland zijn geboren en waarvan ook de ouders in Nederland zijn geboren, gaat het om 7,2 procent die op zoek is naar betaald werk.7 Startkwalificatie en laaggeletterden Ongeveer 42% van de geregistreerde werkzoekenden in Helmond-De Peel heeft geen startkwalificatie. Dat is hoger dan het landelijke percentage van 37%. Daarnaast zien we dat de regio zich kenmerkt door een relatief hoog percentage laaggeletterden en mensen met beperkte digitale vaardigheden. Met 15% ligt dit percentage hoger dan het landelijke gemiddelde van 11%. Laaggeletterdheid is een term voor volwassenen die grote moeite hebben met taal, rekenen en digitale vaardigheden. Zij beheersen niet het referentieniveau 2F van het Referentiekader Taal en Rekenen, wat overeenkomt met het eindniveau van het vmbo of mbo-2. Een kwart van de

5 Bron: CBS (2023) 6

Bron: UWV (2025), Dashboard WW-uitkeringen

7 Bron: NJi (2025), Cijfers over jeugdwerkloosheid

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

36

laaggeletterden zijn migranten boven de 30 jaar oud met een partner en/of kinderen. 18% van de laaggeletterden zijn Nederlands werkenden boven de 50 jaar oud met een gezin.8 De leesvaardigheid van leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs daalt sinds het schooljaar 2018-2019. Een derde van alle 15-jarige leerlingen in het voortgezet onderwijs heeft inmiddels een taalachterstand.9 Laaggeletterden hebben bovendien drie keer zo veel kans om digitaal onvoldoende vaardig te zijn. Bij de ontwikkeling van digitale vaardigheden is het kunnen lezen, begrijpen en gebruiken van informatie belangrijk. Opmerkelijk is dat uit landelijk onderzoek blijkt dat deze groep niet enkel wordt gevormd door ouderen. Het hebben en kunnen ontwikkelen van digitale ‘skills’ is als individu op de arbeidsmarkt echter belangrijk (zie ook paragraaf 5.3). Personen die niet over voldoende digitale vaardigheden beschikken zijn daarmee kwetsbaarder op de arbeidsmarkt. Internationaal talent Nederland wordt steeds meer divers, zo ook regio Helmond-De Peel. Op dit moment heeft ruim 30% van de inwoners van gemeente Helmond een niet-Nederlandse afkomst.10 In de regio werken momenteel ongeveer 8.500 arbeidsmigranten. Daarnaast behoort de regio tot de top 10 van arbeidsmarktregio’s waar de meeste arbeidsmigranten wonen.

Op dit moment wonen bijna 8.000 arbeidsmigranten in Helmond-De Peel, wel met de verwachting dat dit aantal de komende jaren slechts minimaal zal groeien of zelfs licht zal afnemen. Arbeidsmigranten vervullen vaak laaggeschoolde en uitvoerende banen op tijdelijke en flexibele basis, zoals seizoenswerk. Deze functies worden meestal vervuld onder condities die voor andere werknemers op de arbeidsmarkt vaak minder aantrekkelijk zijn. De grootste groep arbeidsmigranten verdient tussen de 20.000 en 30.000 euro per jaar en werkt korter dan een jaar in Helmond-De Peel. Daarnaast kent de regio relatief veel expats. Dit zijn kenniswerkers die werkzaam zijn voor internationale organisaties en meestal tijdelijk in de regio verblijven. Momenteel zijn ruim 3.000 kenniswerkers woonachtig in Helmond-De Peel. 2.000 daarvan werken in de regio zelf. Internationaal talent is essentieel om de regionale economie op verschillende terreinen draaiende te houden. Tegelijkertijd brengt dit ook uitdagingen met zich mee, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting, sociale participatie en onderwijs.11 De totale Brainportregio kent veel internationale studenten, met name binnen het hoger onderwijs zoals de TU/e. Internationale studenten die afstuderen aan de TU/e blijven het langst in Nederland wonen vergeleken met alumni van andere universiteiten.

Bijna de helft van hen woont vijf jaar na afstuderen nog steeds in Nederland. De groei van internationale studenten zet zich naar verwachting de komende jaren door. Mogelijk dat deze verwachting wordt bijgesteld n.a.v. de verwachte strengere regelgeving omtrent internationale studenten. Als gevolg van deze beweging en het gebrek aan huisvesting in de directe nabijheid van universiteiten en hogescholen is de verwachting dat ook in de arbeidsmarktregio HelmondDe Peel het aantal internationale studenten toeneemt.12

8 Bron: PIAAC (2011) 9 Bron: Inspectie van het Onderwijs (2025), De Staat van het Onderwijs 2025 10 Bron: BRP (2025) 11

Bron: Decisio (2025), Monitor Internationals 2010-2023 Regiorapportage Helmond De Peel

12 Bron: Nuffic (2025), Stay rate and labour market position of international graduates 2013-2022

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

37

1.2

Werkgevers en bedrijven

Van oudsher speelt de industriële sector een belangrijke rol in Helmond-De Peel. Dit is ook terug te zien in de economie van de regio, die zich vooral concentreert rondom industrie en collectieve dienstverlening. Daarnaast is de (land)bouwsector in hogere mate aanwezig dan gemiddeld in Nederland. Deze informatie komt duidelijk naar voren in de procentuele verdeling van banen over de verschillende sectoren (zie onderstaande tabel). Helmond-De Peel

Noord-Brabant

Nederland

Industrie

26,2%

21,5%

15,9%

Landbouw

4,3%

2,5%

2,3%

Handel

18,0%

18,2%

17,0%

Collectieve dienstverlening– onderwijs, gezondheidszorg en openbaar bestuur

26,2%

27,3%

31,7%

Zakelijke dienstverlening

22,7%

28,5%

31,7%

Overige dienstverlening

2,6%

2,0%

2,2%

Bron: LISA, 2023 De industriële sector heeft de afgelopen jaren turbulentie ervaren. Door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne zijn de energieprijzen sterk gestegen. Daarnaast vormt netcongestie een punt van zorg. Ruim een kwart van de industriële bedrijven in Nederland geeft aan dat onvoldoende vraag naar hun producten een belemmering vormt. Dit is het hoogste aandeel van alle sectoren. Ondanks deze turbulente periode bleef het personeelsbestand in de industriële sector in Helmond-De Peel groeien. Dat is mede te danken aan de groei van de Brainportregio.13 Naast sectoren als industrie en landbouw kenmerkt Helmond-De Peel zich ook door een grote vertegenwoordiging van uitzendbureaus. Uitzendbureaus hebben de afgelopen jaren grote schommelingen in werkgelegenheid gekend. Veel uitzendkrachten werken op tijdelijke basis in onder andere horeca, industrie, transport, groothandel en landbouw. Zij vangen vooral pieken en dalen in de productie op (o.a. seizoenswerk). Om die reden vormen uitzendbureaus een conjunctuurgevoelige sector. Daarnaast wordt de uitzendsector momenteel getroffen door strengere wet- en regelgeving. Dit maakt uitzendwerk duurder en minder flexibel. Bovendien is het in een aanhoudend krappe arbeidsmarkt lastig om geschikte flexibele arbeidskrachten te vinden en te plaatsen.

Tot slot kiezen werkenden steeds vaker voor vaste loondienst of voor ondernemerschap als zzp’er.14 Buiten een aantal grote bedrijven kenmerkt de regio zich door een groot aantal midden- en kleinbedrijven (MKB). Zzp’ers maken onderdeel van het aandeel MKB. Van de circa 33.500 bedrijfsvestigingen in de regio bestaat ongeveer 22.000 uit zzp’ers.15 Deze structuur maakt de regio conjunctuurgevoelig, aangezien het voor ondernemers van midden- en kleinbedrijven vaker moeilijker is om economische schommelingen op 13 Bron: UWV (2025), Regionale Arbeidsmarktprognose 2025-2027 Helmond-De Peel 14 Bron: UWV (2024), Regio in Beeld Helmond-De Peel. 2024-2025 15 Bron: KVK Regiodata

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

38

te vangen. Desondanks zien we dat de groei van de werkgelegenheid in Helmond-De Peel relatief hoog is ten opzichte van het landelijke gemiddelde.16 Tussen 2017 en 2024 groeide het aantal zelfstandigenbanen met 16%. Vanaf 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium op de Wet DBA opgeheven, wat betekent dat de Belastingdienst vanaf dit kalenderjaar kan handhaven op schijnzelfstandigheid bij zzp’ers. Mede hierdoor wordt verwacht dat het aantal banen voor zelfstandigen in Helmond-De Peel in de komende jaren met 5,1 procent zal afnemen. Banen voor zelfstandigen zijn in Helmond-De Peel vooral te vinden in de bouw, overige zakelijke diensten, zorg & welzijn en specialistische zakelijke diensten. Relatief gezien komt het aantal zelfstandigen ook veel voor in de sector landbouw & visserij. Tussen 2024 tot 2027 neemt het aantal zelfstandigenbanen naar verwachting vooral af in de overige zakelijke diensten, bouw, zorg & welzijn en detailhandel.17 Regionaal economisch profiel In de ‘Visie werklocaties Metropoolregio Eindhoven’ is onderstaand economisch profiel van de regio en de subregio’s opgenomen. De visie is de basis voor de programmeringsafspraken die later dit jaar opgesteld zullen worden en is door de 21 gemeenteraden vastgesteld.

Daarnaast is door de gemeenten afgesproken dat in de regio in principe geen ruimte wordt geboden aan (grootschalige) logistieke bedrijven (incl. warehouses) en datacentra, tenzij dergelijke bedrijven van toegevoegde waarde zijn voor het Brainport ecosysteem. Voor wat betreft logistieke bedrijven moet sprake zijn van Brainport-verbonden logistiek. Het gaat hierbij enerzijds om logistieke bedrijven die direct verbonden zijn aan de technologische industrie (HTSM) in de regio en anderzijds om logistieke bedrijven die sterk verbonden zijn aan de regio vanwege historische banden en oorsprong, inbedding in de regio (bv. leveranciers, personeel, maatschappelijk) of sterke verbondenheid aan de regionale (productie)structuur. 16

Bron: UWV (2025), Dashboard Ontwikkeling werknemersbanen

17 Bron: UWV (2025), Regionale Arbeidsmarktprognose 2025-2027 Helmond-De Peel

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

39

Arbeidsmarktkrapte18 Het vinden en behouden van voldoende en passende medewerkers is een van de belangrijkste knelpunten voor werkgevers. Hoewel de arbeidsmarkt inmiddels over het historisch hoogtepunt van krapte heen lijkt, blijft de vraag naar arbeid het beschikbare aanbod ruimschoots overtreffen. Landelijk gaf 53% van de werkgevers aan dat vacatures in de afgelopen twaalf maanden moeilijk vervulbaar waren. Daarnaast verwacht 62% dat de wervingsproblemen in de komende twaalf maanden blijven bestaan. In Helmond-De Peel is de spanning tussen de openstaande vraag en het direct beschikbare aanbod nog steeds groot. Hoewel de economische groei (tijdelijk) afneemt en de banengroei stagneert, blijft sprake van een krappe arbeidsmarkt. Echter is de arbeidsmarkt in Helmond-De Peel iets ruimer dan die op landelijk en provinciaal niveau. In Nederland staan er voor elke 100 werklozen, 97 vacatures open. Hoewel dit op papier ruimte suggereert, leidt het in de praktijk nauwelijks tot verlichting voor werkgevers. De voornaamste oorzaak is een mismatch tussen vraag en aanbod. Veel vacatures zijn gericht op technisch, zorg gerelateerd of ICT-werk waarvoor werkzoekenden niet over de juiste opleiding, ervaring of vaardigheden beschikken.

Bron: UWV De krapte in onze regio is vooral zichtbaar in sectoren als techniek en industriezorg en welzijn, ICT, transport en logistiek, onderwijs en openbaar bestuur. In deze sectoren is sprake van een aanhoudend tekort aan voldoende en gekwalificeerd personeel. In de techniek en ICT stonden in het tweede kwartaal van 2025 1.250 vacatures open. De energietransitie, digitalisering en maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing en toenemende zorgvraag versterken deze tekorten.

18 Bron: UWV (2024), Regio in Beeld Helmond-De Peel, 2025-2026

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

40

Niet alleen de mismatch tussen vraag en aanbod speelt hierbij een rol. Ook demografische druk en een beperkt onbenut arbeidspotentieel dragen bij aan de krapte op de arbeidsmarkt. Door vergrijzing stromen veel ervaren arbeidskrachten uit, terwijl de instroom van jongeren in tekortsectoren onvoldoende is. Hoewel de arbeidsparticipatie in 2023 met 74% relatief hoog was, blijft het aantal direct inzetbare werkzoekenden in schaarse beroepen beperkt. De arbeidsmarktkrapte vormt een duidelijk knelpunt voor werkgevers, maar biedt ook kansen voor de regio. Werkgevers worden gestimuleerd om werk anders te organiseren en meer te investeren in behoud van personeel. Voorbeelden hiervan zijn het stimuleren van scholing en het bieden van aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden.

1.3

Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt

De regio is rijk aan verschillende onderwijsinstellingen. Naast het primair en voortgezet onderwijs heeft de regio een breed en kwalitatief goed aanbod aan middelbaar beroepsonderwijs. Dit wordt aangeboden door Ter AA, Yuverta en het Summa College. In de regio worden vakmensen opgeleid, die steeds meer en blijvend nodig zijn. Dit sluit aan bij de behoefte van praktisch opgeleide talenten op MBO-niveau in het bedrijfsleven. De kennisinfrastructuur rondom hoger onderwijs is in mindere mate aanwezig, al zien we dat de samenwerking tussen hoger onderwijs en regio Helmond-De Peel de laatste jaren sterk toeneemt. Een voorbeeld is het Learning Lab, waar de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt gevonden. Ook is PABO Hogeschool De Kempel gevestigd in Helmond. De wens om de samenwerking met het hoger onderwijs te intensiveren is aanwezig. Dit komt voort uit de behoefte aan HBO en WO opgeleide werknemers. Zowel regionaal als landelijk is er steeds meer aandacht voor leven lang ontwikkelen binnen het reguliere en private onderwijs. Ook in de regio is het aanbod van praktijkgerichte cursussen en opleidingen voor werkenden, vaak in samenwerking met het bedrijfsleven, de laatste jaren toegenomen. Zo biedt Ter AA een pallet aan mogelijkheden voor bij- en omscholing via Ter AA Werkt. In dit kader wordt steeds meer gewerkt aan doorlopende leerlijnen van MBO naar HBO.

Ook zien we een groeiende focus op de certificering van vaardigheden (skills). Tot slot kennen we de sectorale ontwikkelpaden, die laten zien welke banen er in een bepaalde sector zijn en welke opleidingen daarvoor nodig zijn. Samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid is een belangrijke randvoorwaarde voor een toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt. Daarnaast versterkt het de economische ontwikkeling van de regio. Bruisende regionale ecosystemen zijn van belang voor het economische en sociale klimaat van de regio. Ze dragen bij aan het aantrekken en behouden van talent, geven een positieve impuls aan het verhogen van de werkgelegenheid en geven vorm aan de economische ontwikkeling en innovatie. Daarnaast zorgt de intensieve samenwerking in deze ecosystemen voor een optimale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Door de intensieve samenwerking met het regionale bedrijfsleven maken studenten bovendien eerder kennis met de regionale arbeidsmarktmogelijkheden, wat bijdraagt aan het aantrekken en behouden van talent in de regio. Dit komt op regionaal niveau tot uiting in diverse succesvolle samenwerkingen, waaronder: de BouwInfraCampus Mierlo, Techniekcentrum Brainport, Zorgcampus Helmond-De Peel, Automotive Campus, Foodtech en het Learning Lab. Verdere doorontwikkeling van deze samenwerkingen

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

41

zijn voor de regio van belang. Niet alleen om bij te dragen aan economische groei en innovatie, maar ook in het kader van het aantrekken, ontwikkelen en behouden van talent in de regio. Onderwijs buiten de regio Daar waar opleidingen niet aangeboden worden is de beweging van studenten naar een andere regio logisch. Echter willen we voorkomen dat een student vanwege bepaalde beeldvorming kiest voor een andere stad (zoals Eindhoven), terwijl er een passende opleiding in de regio wordt aangeboden. In dat geval heeft het een negatieve impact op de bedrijven in deze arbeidsmarktregio. De kans is immers groot dat studenten in Eindhoven zich ook meer oriënteren op de plaatselijke arbeidsmarkt. Om die reden geven scholen in Helmond-De Peel steeds meer aandacht aan zichtbaarheid, imago en naamsbekendheid.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

42

Bijlage 2 Governance arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel is een multi-helix en regionaal samenwerkingsverband bestaande uit (een vertegenwoordiging van) werkgevers, werknemers, onderwijs, overheid en uitvoeringsorganisaties. De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel strekt zich uit over de gemeenten Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren. Effectieve samenwerking in de arbeidsmarktregio is belangrijk om gezamenlijke ambities te kunnen realiseren. De constructieve samenwerking binnen de arbeidsmarktregio is een aantal jaar geleden vastgelegd. Eind 2025 is deze governance geactualiseerd en volledig in lijn gebracht met de landelijke hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur. Afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsconvenant.

Regionaal Beraad Werkgroep

Werkgroep

Werkgroep Werkcentrum Helmond-De Peel

Projecten en Activiteiten

Werkgroep

Werkgroep

Regionaal Beraad Het Regionaal Beraad voert regie op de sturing van de arbeidsmarktregio en is het centrale bestuurlijke orgaan in de samenwerking. Het Regionaal Beraad formuleert gezamenlijke ambities en doelen en legt deze vast in de regionale meerjarenagenda. Deze meerjarenagenda vormt de kapstok voor beleid en uitvoering van de arbeidsmarktregio. Het Regionaal Beraad. Deze partners hebben zitting in het Regionaal Beraad als vertegenwoordiger van de pijler. Zo vertegenwoordigt Ter AA de onderwijsinstellingen in de regio en neemt VNO-NCW deel als vertegenwoordiging van het regionale bedrijfsleven.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

43

Pijler

Organisatie

Overheid

Centrumgemeente Vertegenwoordiging regiogemeenten

Werkgevers

VNO-NCW

Werknemers

FNV en CNV

Onderwijs

Ter AA

Uitvoeringsorganisaties

SBB, Senzer, UWV en Brainport Development

Voorbereidend Regionaal Beraad Het Regionaal Beraad wordt ondersteund door een Voorbereidend Regionaal Beraad. Dit gremium bereidt inhoudelijke stukken en de agenda voor het Regionaal Beraad voor (o.a. regionale meerjarenagenda, uitvoeringsagenda, begroting, dashboards, subsidieaanvragen en verantwoordingen). Daarnaast houdt het Voorbereidend Regionaal Beraad het Regionaal Beraad actief op de hoogte van ontwikkelingen in de verschillende netwerken waarin de leden zijn vertegenwoordigd. Tot slot houdt het Voorbereidend Regionaal Beraad monitoring- en arbeidsmarktdashboards bij. De centrumgemeente vervult de rol van voorzitter en secretaris. Werkgroepen Voor de uitwerking en verdieping van bepaalde thema's wordt gewerkt met werkgroepen (dan wel thematafels/sectortafels). Deze werkgroepen bestaan uit de bij het thema betrokken partners, eventueel aangevuld met expertise partners uit het werkveld. De werkgroep komt gezamenlijk tot een advies/product. Dit wordt altijd eerst aangeboden aan de voorbereidende kerngroep. De voorbereidende kerngroep bepaalt vervolgens of het opgeleverde advies rijp is voor verdere doorgeleiding naar de kerngroep en/of nog eventuele aanvullingen nodig zijn. Projecten en activiteiten Uitvoering van arbeidsmarktdienstverlening komt tot uiting in verschillende vormen.

Het meest zichtbaar is de dienstverlening van het Werkcentrum en de (reguliere) dienstverlening van de verschillende partners in het werkveld. Daarnaast wordt hier via een veelvoud aan projecten en activiteiten uitvoering aan gegeven. Dit betreft projecten waar een dan wel meerdere partners aan samenwerken en waar het Regionaal Beraad opdracht voor heeft gegeven. In veel gevallen zien we dat de dienstverlening na afronding van de projectperiode, indien succesvol, wordt geborgd bij een van de partners. Voorbeelden hiervan zijn de opzet van het WIN-punt, project Inclusieve Technologie, Regiodeal, voortraject anderstaligen zorg etc. Rol centrumgemeente De gemeente Helmond vervult de rol van centrumgemeente en heeft een regiefunctie gericht op het gezamenlijk regionaal belang. De portefeuillehouder arbeidsmarkt treedt vanuit deze rol op als voorzitter van het Regionaal Beraad. De centrumgemeente treedt in veel gevallen op als kassier van regionale arbeidsmarktmiddelen, als gedelegeerd opdrachtgever en zorgt indien nodig voor de formele besluitvorming (na besluitvorming Regionaal Beraad).

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

44

De centrumgemeente heeft vanuit deze regierol een faciliterende rol ten dienste van de arbeidsmarktregio en vervult deze rol binnen de kaders van het regionaal arbeidsmarktbeleid. Voor de uitvoering van deze faciliterende rol wordt gewerkt met een team Onderwijs en Arbeidsmarkt. Het team vertegenwoordigt de arbeidsmarktregio in diverse regionale en bovenregionale netwerken (bijvoorbeeld PACT Brabant), bereidt de besluitvorming door de centrumgemeente voor, heeft de regie op werkgroepen en Voorbereidende Regionaal Beraad, zorgt voor het tijdig aanvragen van subsidiemiddelen (bijvoorbeeld ESF) en treedt op als vertegenwoordiger van de arbeidsmarktregio in diverse projecten en netwerken. De programmamanager Onderwijs en Arbeidsmarkt vervult de functie van secretaris en adviseur van het Regionaal Beraad. Werkcentrum Helmond-De Peel Werkcentrum Helmond-De Peel is een regionale netwerkorganisatie waarin diverse partners hun dienstverlening rondom werk, personeel, scholing en ontwikkeling vanuit één loket ontsluiten en (deels) aanbieden. Het Werkcentrum valt onder de regionale arbeidsmarktinfrastructuur. Het Regionaal Beraad treedt op als opdrachtgever van het Werkcentrum, de centrumgemeente in veel gevallen als gedelegeerd opdrachtgever. Afspraken hierover zijn opgenomen in het samenwerkingsconvenant van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel.

De dagelijkse coördinatie en aansturing gebeurt door de coördinator Werkcentrum, onder de paraplu van de meerjarenagenda van de arbeidsmarktregio en het door het Regionaal Beraad vastgestelde Jaarplan Werkcentrum. De coördinator Werkcentrum sluit op structurele basis aan bij het Regionaal Beraad als adviseur. Landelijk Beraad Het Landelijk Beraad is het strategische overleg tussen publieke en private organisaties op landelijk niveau, dat faciliterend werkt voor de Regionale Beraden. Hier worden afspraken gemaakt over de invulling van de landelijke meerjarenagenda en wordt gezorgd voor samenhang tussen landelijke en regionale initiatieven. Om verdieping op onderwerpen mogelijk te maken, en partners te betrekken met kennis op specifieke onderwerpen, kunnen landelijke werkgroepen of experttafels georganiseerd worden.

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

45

Bijlage 3 Toelichting op enkele trends en ontwikkelingen In de meerjarenagenda worden een aantal economische en maatschappelijke ontwikkelingen benoemd die direct dan wel indirect invloed hebben op de (regionale) arbeidsmarkt. Een aantal van deze ontwikkelingen vragen om een nadere toelichting en/of cijfermatige onderbouwing, zoals opgenomen in deze bijlage.

3.1

Transities

Verduurzaming (energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie) Transities rondom verduurzaming (energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie) hebben een breed maatschappelijk effect. De transities hebben ook invloed op de arbeidsmarkt; de arbeidsmarktvraag neemt naar verwachting toe en er worden in sneltreinvaart nieuwe en andere skills gevraagd. Onderzoek PBL & ROA19 Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft in samenwerking met het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) het effect van deze transities op de arbeidsmarkt onderzocht. Er is gekeken naar de vraag in welke beroepen, opleidingen en regio’s knelpunten ontstaan als alle investeringen plaatsvinden die nodig zijn om klimaatdoelen te behalen. Het realiseren van deze doelen, zoals het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, kan immers alleen worden gerealiseerd wanneer genoeg zonnepanelen, windparken, laadpalen, energiezuinige apparaten en installaties worden geïnstalleerd. Hiervoor zijn geschikte arbeidskrachten nodig. In het scenario dat alle nodige investeringen worden gedaan, levert dit grote knelpunten op. Zowel in techniekberoepen op hoger onderwijsniveau zoals ingenieurs en architecten, als in techniek- en ambachtsberoepen op mbo-niveau zoals machinemonteurs, metaalbewerkers en constructiewerkers.

Dit komt bovenop de knelpunten die ook zonder investeringen in klimaatbeleid al voorzien worden. Een mogelijk scenario is dat klimaatinvesteringen leiden tot een verschuiving in plaats van enkel een toename in het bestedingspatroon van bedrijven, consumenten en overheid. In dat geval kan het klimaatbeleid een negatief effect hebben op zowel dienstverlenende beroepen zoals verkoopmedewerkers in de detailhandel en horecapersoneel, als creatieve en taalkundige beroepen zoals journalisten, auteurs en beeldend kunstenaars. De vraag naar arbeidskrachten in techniek- en ambachtsberoepen neemt echter ook in dit scenario toe.

19 Bron: Planbureau voor de Leefomgeving (2022). Inzicht in arbeidsmarktknelpunten voor de uitvoering van het klimaatbeleid

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

46

In Noord-Brabant kan dit leiden tot een extra vraag naar 14.000 arbeidskrachten in 2026. Tot en met 2030 wordt er op de Brabantse bedrijventerreinen een groei van 25.000 tot 44.000 banen verwacht.20 Twee ontwikkelingen die we in dit kader specifiek willen benoemen zijn ontwikkelpaden en de human capital agenda klimaatbanen. HCA Klimaatbanen De uitvoeringsagenda HCA Klimaatbanen draagt bij aan het versnellen van de energietransitie door gerichte inzet op arbeidsmarktvraagstukken binnen de klimaatsector voor de Brainportregio. De looptijd van dit programma bedraagt 4 jaar (2025-2028). In 2025 is de uitvoeringsagenda opgesteld. Voor de periode 2026–2028 zijn er vijf actielijnen uitgewerkt die samen zorgen voor instroom, behoud en productiviteit van personeel in Klimaatbanen. Sectorale Ontwikkelpaden Sectorale Ontwikkelpaden kunnen ingezet worden als instrument om invulling te geven aan de stijgende en veranderende vraag naar arbeidskrachten rondom klimaatbanen. Ontwikkelpaden geven inzicht in de functies en bijbehorende opleidingen binnen een sector. Ze laten zien hoe je kunt instromen, doorstromen of overstappen binnen of naar een andere sector. Voor werkzoekenden en werknemers geeft het inzicht in hoe ze kunnen starten in een bepaalde sector, ook zonder de juiste vooropleiding.

Voor werkgevers is het een middel om nieuwe medewerkers te werven of om huidige medewerkers te helpen 20 Bron: Provincie Noord-Brabant (2022), Prognoses Brabantse bedrijventerreinen vanaf 2022

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

47

zich verder te ontwikkelen. In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel gebruiken we dit hulpmiddel onder andere voor het bevorderen van de instroom in klimaatbanen en ondersteunen we de loopbaanontwikkeling en doorstroom van werkenden. Digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI) en robotisering Digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI) en robotisering veranderen de arbeidsmarkt ingrijpend. Net als de vergroening biedt de digitalisering zowel kansen als bedreigingen voor de economie van de regio. Een deel van de huidige banen zal verdwijnen, dan wel fundamenteel van karakter veranderen. Het gaat met name om banen in min of meer gestandaardiseerde processen voor productie of administratie. Ook worden complexere banen steeds meer bedreigd door nieuwe AI-toepassingen, zoals software engineering en juridische banen. Digitalisering zorgt ook voor veel nieuwe banen: er zijn mensen nodig om nieuwe technologieën te ontwikkelen en nieuwe, gedigitaliseerde machines te produceren. Ook indirect ontstaan er nieuwe banen, voor mensen die met die nieuwe technologieën en machines aan het werk gaan.21 Om de regio toekomstbestendig te maken, is het essentieel om in te zetten op scholing en omscholing, afgestemd op de behoeften van het bedrijfsleven. Daarnaast vraagt de transitie aandacht voor sociale inclusie, zodat iedereen kan profiteren van de technologische vooruitgang.

Bovendien is ook voor deze transitie zowel op regionaal als provinciaal niveau een agenda opgezet in de vorm van HCA ICT. HCA ICT Zowel op regionaal als provinciaal niveau is een HCA ICT opgezet om de krapte op de arbeidsmarkt ICT tegen te gaan. In augustus 2023 werd de Regionale Agenda Schaalsprong Talent vastgesteld als integraal onderdeel van de Strategische Agenda Brainport Eindhoven, gericht op het aanpakken van de krapte op de arbeidsmarkt voor techniek en IT. De ambitie is om meer dan 50.000 extra arbeidsplaatsen te creëren in deze sectoren tegen 2032. Daarbij moet wel gezegd worden dat dit met name gaat om IT in combinatie met techniek in plaats van IT in de brede zin van het woord. Op provinciaal niveau streeft Noord-Brabant naar een leidende positie in de data-economie tegen 2030. Daarvoor is in 2024 een human capital agenda IT opgesteld met de focus op het slim inzetten van data voor maatschappelijke uitdagingen en het versterken van de data-economie. Doelen omvatten onder andere innovatieklimaat bevorderen, grootschalig gebruik van AI in het bedrijfsleven, verhoogde arbeidsproductiviteit, groei van de datasector en het stimuleren van datatalent.

3.2

(Maatschappelijke) ontwikkelingen op de arbeidsmarkt

Brede welvaart als leidend perspectief We kijken steeds meer vanuit brede welvaart naar de maatschappij. Economische ontwikkeling is daarbij een belangrijk middel maar niet langer een doel op zich. Economische groei zetten we in voor de sociaalmaatschappelijke versterking van de regio en onze inwoners. Iedereen profiteert mee en doet mee. Hierin zijn thema's zoals een inclusieve arbeidsmarkt, toegankelijk onderwijs, en een prettige leefomgeving van belang. Deze bredere blik is nodig om de huidige uitdagingen in de regio aan te pakken. Zo is de sociale tweedeling een grote en groeiende uitdaging in de samenleving. Steeds meer mensen kunnen niet meer meekomen in deze maatschappij terwijl we ze zo hard nodig hebben op de arbeidsmarkt.

21 Bron: SER (2025), AI en werk: Samen naar een werkende toekomst met AI

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

48

Brede welvaart gaat over alles dat bijdraagt aan een goed en betekenisvol leven. Het is een manier van denken die helpt om maatschappelijke vraagstukken in samenhang te bekijken. Hoewel materiële welvaart zoals inkomen en bezittingen belangrijk is, zijn voor veel mensen juist immateriële aspecten zoals gezondheid, sociale relaties en zingeving bepalend voor hun tevredenheid. Ook het toekomstperspectief speelt een grote rol: wat vandaag telt, moet ook morgen nog van waarde zijn. Daarom is het essentieel om bij het maken van keuzes een evenwicht te vinden tussen economische, sociale en ecologische belangen.

Onderdeel van het veranderend perspectief naar brede welvaart zien we ook terug in het toenemend belang dat bedrijven en overheid hechten aan betekenisvol ondernemen, waarbij de inzet van SROI (social return on investment) steeds belangrijker wordt. SROI is een aanpak om meer werkgelegenheid te creëren voor mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt. De zeven regiogemeenten van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel hebben de opdracht voor het aanbieden van SROI-service neergelegd bij de Servicedesk Social Return. De regiogemeenten stellen in hun aanbestedingsbeleid het volgende: Bij het inschrijven op een aanbesteding, dus op een mogelijke opdracht die je als ondernemer mag uitvoeren voor de gemeente, met een opdrachtwaarde van meer dan € 100.000,-, dien je een bepaald percentage van dat bedrag in te vullen met Social Return. Je moet dus laten zien dat je bijvoorbeeld via de opdracht werkplekken creëert voor mensen die aan de zijlijn staan. Hiermee draagt SROI bij aan het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt. Onderdeel van betekenisvol ondernemen is tevens de groeiende inzet op de duurzame inzetbaarheid van werknemers. Niet alleen om werknemers langer te behouden voor de eigen organisatie maar ook om uitdagingen van de toekomst aan te kunnen. Zingeving en werkgeluk staan, zeker voor jongeren, steeds meer centraal.

Investeren in de ontwikkeling van werknemers draagt hieraan bij. Leven Lang Ontwikkelen Een wendbare arbeidsmarkt vraagt om mensen die zich blijven ontwikkelen. Zowel op landelijk niveau als in de regio zien we meer aandacht voor Leven Lang Ontwikkelen als middel om inwoners duurzaam inzetbaar te houden en om als regio economisch veerkrachtig te blijven. LLO gaat verder dan formeel leren: ook werkervaring, omscholing, persoonlijke groei en praktijkleren spelen een belangrijke rol. In onze arbeidsmarktregio werken overheid, onderwijs, werkgevers en publieke dienstverleners samen om een sterke ontwikkelcultuur te realiseren. Dat betekent: laagdrempelige toegang tot leer- en ontwikkelmogelijkheden, ondersteuning bij loopbaanstappen, en een scholingsaanbod dat aansluit op de regionale arbeidsmarktvraag. Jongeren in een kwetsbare positie Landelijk en regionaal is er meer aandacht voor kansengelijkheid onder jongeren. Sommige groepen jongeren komen moeizaam duurzaam aan het werk. Het gaat dan met name om jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Bovendien kan (dreigende) werkloosheid leiden tot andere persoonlijke problemen en aanzienlijke maatschappelijke kosten.

Met de Wet Van School Naar Duurzaam Werk wil de regering de kansengelijkheid vergroten door betere begeleiding mogelijk te maken voor jongeren tot 27 jaar met (een risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk. Dit wetsvoorstel richt zich daarbij primair op bovengenoemde doelgroepen. Hiertoe stelt het wetsvoorstel samenhangende

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

49

maatregelen voor bestaande uit aanvullende loopbaanbegeleiding vanuit scholen, een speciaal doorstroompunt voor jongeren, en meer preventieve en passende ondersteuning vanuit gemeenten. Op dit moment wordt op regionaal niveau gewerkt aan een regionaal programma 2026-2029. Hierin worden maatregelen opgenomen voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten, begeleiding naar onderwijs en duurzaam werk, en het behoud van duurzaam werk, waarbij nadrukkelijk de aansluiting met de arbeidsmarktregio (en het Werkcentrum) wordt gezocht. Andere onderwijsvormen – meer praktijkgericht leren en ontwikkelen Naast de reguliere onderwijsvormen voor studenten in het MBO, HBO en WO, zien we steeds vaker nieuwe(hybride) onderwijsvormen ontstaan waarbij grenzen tussen onderwijs en arbeidsmarkt vervagen. We zien een ontwikkeling richting leeromgevingen waarin onderwijs, bedrijfsleven en kennisinstellingen intensief samenwerken en waar maatschappelijke opgaven meer centraal komen te staan. Voorbeelden zijn innovatiehubs, fieldlabs zoals Learning Lab en campussen. Ook binnen het ‘reguliere’ onderwijssysteem zien we hybride vormen terugkomen, zoals hybride docenten en praktijkleren. Onderwijs is daarbij niet langer alleen maar gericht op de traditionele jonge student. Het bedient steeds meer doelgroepen, wat een leven lang ontwikkelen ondersteunt, zoals werkenden en zij- en omscholers.

Deze doelgroepen zijn divers en vragen om maatwerk, zoals het werken met deelcertificaten en het combineren van onderwijs en werk. Sectorale Ontwikkelpaden spelen hierop in door inzicht te geven in welke functies er binnen een sector beschikbaar zijn en welke opleidingen daarbij horen. Ook geven ze inzicht in hoe iemand zich kan ontwikkelen binnen of naar een andere sector, ook zonder de ‘juiste’ opleiding. Tenslotte vragen ontwikkelingen en maatschappelijke transities ook om het voortdurend investeren in opleidingen en het ontstaan van nieuwe opleidingen. Skills benadering In het verlengde van groeiende diversiteit zien we de arbeidsmarkt ook op andere vlakken veranderen. Het wordt voor werkgevers steeds moeilijker om nieuw personeel te vinden. Dit vraagt van alle partners naar een andere manier van kijken naar de arbeidsmarkt. Op een manier die ervoor zorgt dat diploma’s niet langer centraal staan, maar de skills van personen. Dit vraagt van werkgevers, van het onderwijs maar ook van werkenden en werkzoekenden om aanpassingen. Ook in onze regio zien we een langzame ontwikkeling naar een skills-based economy. Ook op landelijk en Europees niveau zien we meer aandacht voor skills en de concretisering hiervan, zoals CompetentNL en de ontwikkeling van diverse skillspaspoorten. Toekomstbestendige vaardigheden voor de 21e eeuw, ‘21st century skills’, worden steeds belangrijker.

Dit zijn vaardigheden die werkenden helpen om goed te kunnen functioneren in de huidige en toekomstige arbeidsmarkt. Deze skills worden ontwikkeld door te doen en te ervaren.22 Voorbeelden van 21st century skills zijn: • Probleemoplossend denken; • Sociale intelligentie; • Creatief denken; • Werken binnen een divers team; • Computationeel denken; • Inzicht in nieuwe media; 22 Bron: IFTF (2020), Future Work Skills

Regionale Meerjarenagenda Helmond-De Peel 2026-2030

50

• • • •

Multidisciplinair; Aanpassingsvermogen; Efficiënte informatieverwerking; Virtueel samenwerken.

Door binnen het onderwijs aandacht te besteden aan het verbeteren van deze skills, worden scholieren en studenten beter voorbereid op een toekomst die snel verandert door ontwikkelingen op het gebied van technologie, kunstmatige intelligentie (AI) en digitalisering. Werkgevers kunnen op deze ontwikkeling inspelen door het aanbieden van leertrajecten, hybride leeromgevingen en opleidingen. Participatiewet in balans De huidige Participatiewet biedt niet altijd voldoende ruimte voor maatwerk. De wet is te veel gericht op controle en de uitvoering van regels, en te weinig op vertrouwen in de mensen die zijn aangewezen op een uitkering. Om meer balans in wet en uitvoering te krijgen, is er het programma Participatiewet in balans. De regering wil hiermee de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van mensen voor wie ze bedoeld zijn. Kernbegrippen in het programma Participatiewet in balans zijn vereenvoudiging, vertrouwen en menselijke maat. Het programma beoogt deze kernbegrippen te verankeren in (de uitvoering van) de wet, en moet leiden tot een betere en voorspelbaarder dienstverlening aan mensen met een bijstandsuitkering en meer handelingsruimte om dat mogelijk te maken.