Bijlage 2 - Jaarstukken 2025

Jaarstukken 2025

1

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................ 3

Jaarverslag ..................................................................................... 9 Programmaverantwoording ................................................................ 10 1. Bestuur en Veiligheid .......................................................................... 12 2. Ruimtelijk Domein.............................................................................. 19 3. Sociaal Domein.................................................................................. 30 4. Financiën, Control en Economie ............................................................ 39 Paragrafen ......................................................................................... 46 1. Lokale heffingen ................................................................................ 47 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................. 51 3. Bedrijfsvoering .................................................................................. 63 4. Grondbeleid ...................................................................................... 69 5. Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................... 76 6. Financiering ...................................................................................... 80 7.

Verbonden partijen ............................................................................ 83 8. Toekomstagenda 2030..........................................................................88 9. Wet open overheid (Woo) .....................................................................91

Jaarrekening ............................................................................... .93 Verkorte balans per 31 december 2025 ..................................................... 94 Overzicht baten en lasten ....................................................................... 95 Verschillenanalyse Jaarrekening 2025 t.o.v. begroting 2025 na wijziging.........96 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .............................................. 103 Incidentele baten en lasten per programma .............................................. 104 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves .................................. 113 Balans per 31 december 2025 ................................................................ 114 Toelichting op de balans 31 december 2025 (activa) ..................................117 Toelichting op de balans 31 december 2025 (passiva) ................................125 Wet Normering Topinkomens (WNT) ........................................................134 EMU-saldo ........................................................................................... 136 Single Information Single Audit (SiSa) ..................................................... 137 Waarderingsgrondslagen........................................................................

144 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................. 146

Bijlagen .......................................................................................148

2

Inleiding De jaarstukken bestaan uit het Programmaverslag en de Jaarrekening. Programmaverslag Het programmaverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is gelijk aan de opzet van de begroting 2025 en is opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Hierin wordt per programma verantwoording afgelegd over de in de begroting 2025 genoemde doelstellingen. De paragrafen geven een "dwarsdoorsnede" van de jaarstukken, bezien vanuit een bepaald perspectief. Jaarrekening De jaarrekening geeft inzicht in de balans en een overzicht van baten en lasten.

Terugblik 2025 Passie en ambitie, dat is wat de gemeente nastreeft en wat we maximaal binnen onze mogelijkheden realiseren voor onze inwoners en ondernemers. Ons dorp is in beweging en bruist en dat zie je om je heen. De grote maatschappelijke opgaven zoals bouwen, klimaat, economie, mobiliteit, sociaal domein, veiligheid etc. kunnen we niet alleen. We pakken deze op samen met onze inwoners, ondernemers en onze maatschappelijke partners en gemeenten in onze regio. Het Astens manifest is daarvoor de kapstok. Het denken van buiten naar binnen zit ook in de kleinere dingen. Asten is ook Asten door de sterke verbondenheid met de inwoners en ondernemers en de inzet vanuit de vele vrijwilligers en verenigingen. Bestuur en veiligheid Onze samenwerkingspartner Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost heeft een omgevingsanalyse opgesteld n.a.v. de overtuiging dat alleen de basis van de veiligheidsregio op orde niet voldoende is om de uitdagingen aan te kunnen. Hieruit zijn een viertal thema's te onderscheiden die tijdens de bestuursconferentie in juni 2025 zijn verkend en doorleefd. Ruimtelijk domein In Asten, Heusden en Ommel is een groot aantal (grootschalige) woningbouwprojecten in voorbereiding of ontwikkeling.

Dat geldt voor aanbreidingslocaties zoals Loverbosch fase III, Biesvelden I en Ommel Hogeweg, maar ook inbreidingslocaties worden opgepakt: De Prins, Julianastraat-Emmastraat (achterblijvende Aldi-locatie), Midas, Kosmosplein of Burgemeester Wijnenstraat. We investeren in een aantrekkelijkere- en meer klimaatadaptieve woon- en leefomgeving. Hiervoor investeren wij in openbaar groen zoals in het plan voor honderden bomen en onderbegroeiing in het buitengebied en mede dankzij subsidies of sponsoren is 3

geïnvesteerd in bossen (Dennendijkse bossen, Polderse bossen, Witte Bergen). Ook binnen de bebouwde kom zijn plannen uitgevoerd of in voorbereiding. Te denken valt aan de herinrichting van ‘t Loverveld, het Onze Lieve Vrouwenplein in Ommel of de herinrichting van de schoolomgeving bij IKC Voordeldonk. Sociaal domein We hebben opnieuw actief ingezet op gezond en actief leven voor jong en oud, zodat iedereen mee moet kunnen doen. Voorbeelden zijn de cursussen valpreventie, JOGG en het bewegend kind en initiatieven op het gebied van taalvaardigheid. Ook in 2025 bleef het rijksbeleid steeds onduidelijk wat betreft beschikbare middelen en nieuwe wetgeving. Door verder in te zetten op efficiënte samenwerking met de GR Peelgemeenten en met het sociaal team Asten blijven we verbeteringen doorvoeren. Financiën, Control en Economie De gemeente Asten staat voor een duurzaam gezonde financiële huishouding als basis voor onze ambities en plannen. En dat is door de onzekerheid van de structurele inkomsten vanuit het Rijk voor de komende jaren een grote opgave. Direct na de begrotingsbehandeling in november 2024 zijn we gestart met het project ‘Asten in balans’ om hierop een antwoord te vinden. Samen met de raad, het college, de organisatie, onze inwoners, verenigingen, en maatschappelijke partners pakken we dit op.

Een strategisch proces om inhoudelijk en financieel de meerjarenbegroting 2026-2029 weer sluitend te maken. We zijn ons bewust van onze rol en verantwoordelijkheden in Asten en in de bredere regio. Dat doen we vanuit kracht en vertrouwen in ons eigen kunnen. Ondanks een nog onzekere financiële toekomst, bleven we alert en grepen we in waar nodig. De voorzieningen voor jong en oud hielden we overeind en verbeterden we wanneer dit nodig was. 1. Realisatie doelstellingen 2025

4

Bij de begroting 2025 zijn doelstellingen opgenomen en daaraan is een planning gekoppeld qua uitvoering en realisatie. Gedurende het jaar en bij de jaarrekening wordt de voortgang van deze doelstellingen beoordeeld. In bovenstaande afbeelding wordt een totaalbeeld gegeven van de voortgang van de doelstellingen bij de jaarrekening 2025. Veel van de doelstellingen zijn gerealiseerd of liggen op schema. Per doelstelling wordt dit verder toegelicht in de programmaverantwoording. Bij het opstellen van de jaarrekening 2025 zijn alle kredieten waar nodig beoordeeld en afgesloten, dit als vervolgactie in het kader van Asten in Balans. 2. Resultaat 2025 Het resultaat 2025 is € 988.790,= positief. De grootste bedragen (verschillen begroot / werkelijk) die het resultaat beïnvloeden zijn hieronder weergegeven. Resultaat Hogere storting voorziening wethouderspensioenen Salariskosten College Opvang Oekraïners Apparaatskosten Afval en Riolering Leges bouwvergunningen Incidenteel krediet Revitalisering Dennendijkse bossen Realisatiestimulans WMO WWB inkomensdeel De Schop Onvoorzien Informatisering Toeristenbelasting Grondbedrijf Verhoging voorziening dubieuze debiteuren Algemene uitkering Diverse verschillen

Programma € -696.101 1 € 137.250 1 € 276.516 1 € 460.937 1,2 € 220.443 2 € -307.925 2 € -396.469 2 € 406.000 2 € 221.046 3 € 160.421 3 € 110.245 3 € 214.640 4 € 115.003 4 € -168.312 4 € -836.729 4 € -161.720 4 € 617.770 4 € 615.775 1,2,3,4

Totaal

€ 988.790

Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar de verschillenanalyse per programma in de jaarrekening (vanaf pagina 95). 3. Overheveling budgetten naar 2026 Overschot Informatiebeveiligingskosten € 25.000,= Informatiebeveiliging is een continu proces en vraagt altijd aandacht van onze ambtenaren. Het kent vaste werkzaamheden en tegelijkertijd werken we projectmatig aan het verder verankeren van de veiligheid en kwaliteit van onze informatie. In 2025 zijn niet alle middelen gebruikt. Daarentegen zijn er in 2026 en 2027 werkzaamheden gepland die hoge kosten met zich meebrengen. Een van de onderdelen is de verplichte WPG audit. 5

Deze is verschoven van 2025 naar 2026 waarom we verzoeken € 10.000,= van de overgebleven middelen over te brengen naar 2026 hiervoor. Daarnaast zijn we eind 2025 gestart met het project 'Digitale transitie’, waarvoor het krediet Microsoft 365 beschikbaar is gesteld. Centraal in dit project staan de digitale vaardigheden van onze ambtenaren. De competenties en vaardigheden van mensen zijn een kritische factor voor informatieveiligheid en een goede, professionele informatiehuishouding. Door incidenteel € 15.000,= over te brengen naar het krediet kunnen we een leerplatform implementeren waarmee we digitale vaardigheden en kennis van medewerkers kunnen trainen. De structurele dekking voor het leerplatform komt dan uit de beschikbare ruimte in de exploitatie op informatiebeveiligingskosten. Zo borgen we duurzame kennisontwikkeling en verankeren we het digitaal vaardig houden van medewerkers als de projectfase eindigt. Overschot Kantoorautomatisering € 12.000,= SmartDocuments migratie naar SaaS variant eenmalig € 12.000,= doorschuiven naar 2026, omdat pas in februari 2026 de migratie plaats heeft gevonden. Winstbestemming - (extra) middelen GR Peelgemeenten € 40.000,= In december 2025 is van de GR Peelgemeenten een bedrag van € 40.000,= ontvangen ten behoeve van: de pilot Fit4Life (€ 25.000,=), en voorliggende dagbesteding in de kern Asten (€ 15.000,=).

Aangezien deze middelen eind 2025 zijn ontvangen, hebben in het boekjaar 2025 nog geen uitgaven plaatsgevonden. Voorgesteld wordt om het positieve resultaat 2025 ter grootte van € 40.000,= via resultaatbestemming toe te voegen aan een bestemmingsreserve, zodat deze middelen in 2026 kunnen worden ingezet conform het beoogde doel. De voorgestelde bestemming luidt als volgt: € 25.000,= toevoeging aan bestemmingsreserve pilot Fit4Life; € 15.000,= toevoeging aan bestemmingsreserve voorliggende dagbesteding kern Asten. Hiermee blijven de middelen beschikbaar voor uitvoering in 2026 en wordt recht gedaan aan het specifieke doel waarvoor de bijdrage is verstrekt. Overschot resultaat WWB-inkomensdeel 2024 € 70.000,= Het museum van Klok & Peel werkt samen met Senzer heeft daarom ook leerwerkplekken bij het museum. Echter zit het museum met een onoverbrugbaar gat in 2026 en 2027 waardoor ze de leerwerkplekken niet kunnen financieren. Vanaf 2028 wordt dit bedrag meegenomen in de algehele subsidie van het museum en dan is het geen probleem meer. Om te voorkomen dat het museum in 2026 en 2027 moet stoppen met de leerwerkplekken en deze in 2028 weer opnieuw georganiseerd willen we deze middelen hiervoor inzetten verspreid over de twee jaren 2026 en 2027. Winstbestemming brandkluizen werf € 16.963,= De aanschaf van brandkluizen voor de opslag van accu’s op de gemeentewerf.

Het bedrag is € 16.963,= en is in 2025 in de najaars Turap 2025 opgenomen met als intentie de aanschaf in 2025 te doen. Dit is echter nog niet gebeurt omdat ze aan het kijken zijn naar een goedkoper alternatief.

6

Resultaatbestemming GJC 2026 € 90.000,= Uit analyse blijkt dat versterking van de capaciteit van gezins- en jongerencoaches bij het Sociaal Team Asten nodig is om de continuïteit en kwaliteit van de ondersteuning te waarborgen. Ook wordt meer ingezet op eigen capaciteit en expertise, met als doel de afhankelijkheid van externe zorg te verminderen en de zorgkosten te verlagen. De dekking voor deze inzet is in 2026 incidenteel. Vanaf 2027 wordt dit structureel meegenomen in de verdere uitwerking van het programma Asten in Balans. Dit kan gedekt worden uit de overschotten vanuit het lokaal gebiedteam (€ 63.000,=) en het preventieve sociaal domein (€ 27.000,=). Ontvangen middelen voor versterken natuurbrandbeheersing € 47.900,= Nederland ziet steeds meer brandgevoelige dagen met mogelijke omstandigheden waarbij er sprake kan zijn van onbeheersbare natuurbranden. Het ministerie van LVVN heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten waar een verhoogd risico op natuurbranden aan de orde is. De desbetreffende gemeenten worden hiermee in staat gesteld om bij te dragen aan het doel om natuurbrandbeheersing te versterken. Gemeente Asten heeft in 2025 een bedrag van € 51.250,= ontvangen waarvan nog een restant is van € 47.900,=. In Q3 2025 is de Risico Index Natuurbranden (RIN) Oostappense Heide opgesteld.

Vervolgens dient een natuurbrandbeheersplan en uitvoeringsplan voor dit gebied opgesteld te worden. Een schouw in het gebied heeft al plaatsgevonden samen met VRBZO. Nieuwe routes door het gebied zijn geadviseerd om de toegankelijkheid in het gebied te verbeteren. Vanwege capaciteitsproblemen heeft het project RIN Oostappense Heide tijdelijk stil gelegen. In Q2 2026 is een plan van aanpak gemaakt en zal het project weer opgepakt worden. Planning is om voor 1 januari 2027 een natuurbrandbeheersplan en uitvoeringsplan voor de Oostappense Heide vastgesteld te hebben. Budget (tijdelijk) personeel € 150.000,= Voor tijdelijke projecten, vervanging bij ziekte en zwangerschap en door krapte op de arbeidsmarkt voor het invullen van structurele vacatures is het noodzakelijk om tijdelijk personeel in te huren. Hiervoor is jaarlijks een bedrag beschikbaar gesteld. Het huidige bedrag in de begroting 2026, inclusief de vrijval van salariskosten van niet ingevulde vacatures, is niet toereikend. De afgelopen jaren is de inzet van personeel en de budgetten die hiervoor beschikbaar zijn intensief gemonitord en dat heeft geleid tot beter inzicht. In de tussentijdse rapportage 2025 is hierover reeds gerapporteerd. Deze intensieve monitoring en de daarbij horende prognose en sturing zetten we voort.

Realisatiestimulans € 406.000,= Voor de jaren 2025 t/m 2029 ontvangen we vanuit het Rijk middelen voor iedere (betaalbare) woning waarvan de bouw is gestart. Dit betreft een bedrag van € 7.000,(excl. btw) per woning. Hierbij is de aanvang van de bouw van de woning leidend en is er een bedrag toegerekend aan 2025 voor de desbetreffende woningen. Dit bedrag willen we onder andere gebruiken als basis om ambtelijke capaciteit in te kunnen huren voor de (extra) woningbouwplannen. In de loop van 2026 hebben we een redelijk goed beeld van de gelden die we voor 2026 ontvangen, voor de komende jaren is dat onzeker. In ieder geval kan voor 2026 eerder gekeken worden naar post/bestedingsdoel.

7

Resultaat Resultaat

€ 988.790

Overschot Informatiebeveiligingskosten Overschot Kantoorautomatisering Winstbestemming - in te zetten (extra) middelen GR Peelgemeenten Overschot resultaat WWB-inkomensdeel 2024 Winstbestemming brandkluizen werf Resultaatbestemming GJC 2026 Versterken natuurbrandbeheersing Budget (tijdelijk) personeel Realisatiestimulans

€ 25.000 € 12.000 € 40.000 € 70.000 € 16.963 € 90.000 € 47.900 € 150.000 € 406.000

Resultaat na overheveling budgetten

€ 130.927

4. Bestemming resultaat Gezien de onzekere financiële tijden wordt voorgesteld om het resultaat 2025 toe te voegen aan de algemene reserve. Hierdoor dient het als buffer voor de toekomst en kan het ingezet worden om tekorten in dekken. 5. Controleverklaring Op grond van artikel 213 van de Gemeentewet wordt de jaarrekening gecontroleerd door een, door de raad aangewezen, accountant. De controle van de jaarrekening 2025 is uitgevoerd door Crowe Foederer. De controleverklaring maakt onderdeel uit van de jaarstukken 2025 en het accountantsverslag 2025 ligt ter inzage. Rechtmatigheidsverantwoording Tot en met 2022 gaf de accountant naast de getrouwheid een oordeel over de rechtmatigheid van de gemeente. Met ingang van 2023 geeft het college van burgemeester en wethouders een rechtmatigheidsverantwoording af. Dit betekent niet dat de accountantscontrole en -verklaring overbodig worden. De accountant geeft nog steeds een getrouwheidsoordeel over de jaarrekening. Omdat de rechtmatigheidsverantwoording wordt opgenomen in de jaarrekening betekent dit dat de accountant ook een oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording geeft. 6. Jaarverslag archief In de archiefverordening is opgenomen dat er een jaarverslag archief wordt uitgebracht. Dit wordt apart aan de raad voorgelegd.

8

Jaarverslag

9

Programmaverantwoording Het coalitieakkoord 2022-2026 is de basis voor de begroting en jaarrekening 2025. De begroting en jaarrekening 2025 zijn opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Bij ieder programma worden de visie, de verantwoordelijke portefeuillehouder en een taartdiagram met baten en lasten van het programma vermeld. Onder de programma's worden de ambities uitgewerkt. Het gaat hierbij om de volgende ambities: ➢ Goed bestuur op z'n Astens ➢ Bouwen en goed wonen ➢ Vitaal buitengebied ➢ Klimaat, energie en duurzaamheid ➢ Sterke lokale economie en mobiliteit ➢ Bruisende en aantrekkelijke kernen ➢ Sociaal en gezond ➢ Veilige buurt en thuis ➢ Financieel gezond Per ambitie wordt het volgende opgenomen: • Wat willen/wilden we bereiken? De tekst sluit aan bij de begroting. • Welke beleidsnota's zijn relevant? De beleidsnota's die vastgesteld zijn door de raad en waar rekening mee moet worden gehouden bij de uitvoering van het beleid. • Activiteiten en planning. Welke activiteiten en planning hanteren we om onze doelstelling te kunnen realiseren. • Wat mag het kosten? / Wat heeft het gekost? Per programma worden hier de baten en lasten vermeld. Dit gebeurt voor 2025 in een tabel en visueel.

10

Overzicht baten en lasten per programma 2025 Begroting 2025

Begroting 2025 na wijziging

Rekening 2025

1. Bestuur en Veiligheid

13.140.085

17.302.805

15.683.268

2. Ruimtelijk Domein

13.210.647

17.594.366

14.089.617

3. Sociaal Domein

26.707.202

30.622.944

29.267.330

4. Financien, Control en Economie

3.725.164

10.572.422

15.907.458

56.783.098

76.092.537

74.947.672

1. Bestuur en Veiligheid

-1.706.558

-3.263.654

-3.770.368

2. Ruimtelijk Domein

-6.267.487

-6.814.922

-7.594.811

3. Sociaal Domein

-6.803.939

-9.059.485

-9.102.196

4. Financien, Control en Economie

-42.005.114

-56.954.476

-55.469.087

Totaal Baten

-56.783.098

-76.092.537

-75.936.462

0

0

988.790

Programma Lasten

Totaal Lasten Baten

Resultaat

11

1. Bestuur en Veiligheid Visie We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een duurzaam vitaal en veilig Asten. Dit betekent onder meer dat we de grote maatschappelijke opgaven, die daaruit voortvloeien, samen realiseren. Dit vereist een wijze van bestuur, gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf, die we daartoe stimuleren en faciliteren.

Portefeuillehouder Burgemeester A. van Extel-Van Katwijk Wethouder L. van de Moosdijk (Dienstverlening)

Goed bestuur op z'n Astens Wat wilden we bereiken? We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een fijne woon-, werk- en leefomgeving vanuit eigen kracht, dichtbij en samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij geven ruimte aan creativiteit en nemen obstakels weg om goede dingen te kunnen doen. We nemen een ondernemende houding aan, werken vanuit 'de bedoeling', handelen vanuit 'ja-tenzij' en hanteren alleen regels waar ze nodig zijn. We werken integraal, handelen pro-actief en zijn flexibel genoeg om te schakelen tussen verschillende (overheids)netwerken, partners en uitvoeringsvormen. We pakken de regie waar dat nodig is. Het vertrouwen van inwoners in de politiek en in de overheid staat in algemene zin onder druk. Een gezonde bestuurscultuur, integriteit en onderlinge verhoudingen zijn zaken die wij als absolute basis van goed bestuur zien. Daarom besteden wij de komende periode veel aandacht aan deze thema’s. Wij gaan regelmatig met elkaar en met de gemeenteraad in gesprek. Het actief betrekken van inwoners is daarbij heel belangrijk. Op die manier behouden en verstevigen wij het vertrouwen in de Astense politiek.

Goed bestuur betekent voor ons: • Collegiaal: gelijkwaardigheid als uitgangspunt, zorgen voor een open en constructief debat tussen coalitie en oppositie, college en gemeenteraad én met inwoners en maatschappelijke partners; • Transparant en integer: betrouwbaar, betrokken, duidelijk en met respect naar eenieder; • Midden in de gemeenschap: inwoners en ondernemers opzoeken, ook bijeenkomsten buiten het gemeentehuis; • Met visie, lef en plezier: ‘samen aanpakken en genieten’; • Lerend en zelfcorrigerend vermogen: kwetsbaar durven opstellen, regelmatig met elkaar en met inwoners/ondernemers evalueren; • Open communicatie: laten zien wat de gemeente voor haar inwoners doet en op een passende wijze communiceren naar alle doelgroepen.

12

Welke beleidsnota's waren relevant? • • •

• • • • • • •

Het Astens Manifest; Toekomstagenda Asten 2030; Programma-opdrachten voor de onderliggende programma's uit de Toekomstagenda Asten 2030: Transformatie buitengebied, Vitale kernen, Centrumontwikkeling, Klimaatbestendig en energieneutraal Asten, Omgevingswet en Vitale democratie; Nota integrale sturing programma's en organisatie; Organisatieplan 2025 'Dit is Asten'; Optimalisatie grote burgerinitiatieven (mei 2021); Nota verbonden partijen; Gedragscode integriteit medewerkers gemeente Asten 2025; Algemeen privacybeleid (AVG) gemeente Asten; Plan van aanpak Veilige publieke taak.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Goed bestuur op zijn Astens 1.1.1. Midden in de gemeenschap staan De uitvoering van het Astens Manifest speelt hierbij een belangrijke rol, voor raad, college en organisatie. Ieder vanuit zijn eigen rol, verantwoordelijkheid en positie, maar wel vanuit een integrale aanpak als gemeente Asten. Waar wij als gemeente, wat betreft houding en gedrag inzetten op de uitgangspunten van het Manifest, is het van belang dat onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners dit daadwerkelijk merken in de dagelijkse praktijk. In de wijze waarop we met elkaar in contact staan en samenwerken. Het is noodzakelijk hierin te blijven ontwikkelen omdat de maatschappij waarin we actief zijn dynamisch en soms complex is, met verschillende en soms tegenstrijdige belangen of wensen. Ook nu we gezamenlijk voor een financiële uitdaging staan (proces Asten in Balans), erkennen we de kracht en meerwaarde van het hier gezamenlijk optrekken, waarbij het ophalen van signalen, ideeën en alternatieven bij onze betrokken inwoners en ondernemers, niet wordt vergeten. Het proces van Asten in Balans, waarbij we in de geest van het Astens Manifest samen met Raad, College en Ambtelijke organisatie tot een kadernota zijn gekomen, waarbij ook de mening en inbreng van onze inwoners, verenigingen en verbonden partijen zijn betrokken, is hiervan een mooi voorbeeld. 1.1.1.

Integriteit Zie ook onderdeel 1.1.5. (Veilige publieke taak, aanpak weerbare overheid).Bij indiensttreding van nieuwe collega's en het afnemen van de ambtseed wordt aan de hand van een interactief moment tussen gemeentesecretaris en de nieuwe medewerkers, verbinding gemaakt met het thema integriteit.Naast het vorig jaar vastgestelde integriteitsprotocol voor politieke ambtsdragers, is ook het protocol voor de ambtelijke organisatie geactualiseerd. Na vaststelling in MT en behandeling in OR in het eerste kwartaal van 2025, is het protocol ook vastgesteld in het college. 1.1.2. Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen! De paspoortpiek is ook voelbaar in Asten, maar door de flexibiliteit en creativiteit van de medewerkers blijft het mogelijk voor onze inwoners om binnen een week een afspraak te maken. Ook de website van het sociaal team Asten heeft inmiddels de A status bereikt voor wat betreft de digitale toegankelijkheid. Het Dienstverleningsplan 2025-2030 is in het najaar van 2025 door het MT vastgesteld en wordt begin 2026 ter kennis gebracht aan college en raad. Het Dienstverleningsplan kent een nauwe relatie met het organisatieplan ‘Dit is Asten’ dat in 2025 vastgesteld is.

13

1.1.3. Vitale democratie en burgerinitiatieven Binnen de 3 pijlers van het programma Vitale Democratie (inwoners, raad en organisatie) zijn in 2025 de volgende resultaten geboekt:Inwoners: in 2025 zijn diverse kleine burgerinitiatieven afgehandeld en nieuwe initiatieven gestart of verder voortgezet. Het groot burgerinitiatief Gedenkbos is in 2025 gerealiseerd en financieel afgehandeld. Voor de grote initiatieven om de dorpspleinen in Heusden en Ommel te verfraaien heeft de raad in 2025 de benodigde financiële besluiten genomen. Groot burgerinitiatief skatepark Tipi wordt doorgeschoven naar 2026. In 2025 was er opnieuw een samenwerking met Havo 4 leerlingen in het kader van burgerparticipatie. Raad: In 2025 is de werkgroep Vitale Raad actief geweest. In 2025 hebben zij de resultaten van het Astens Manifest onderzocht (enquête) in aanloop naar een evaluatie van het Astens Manifest.Organisatie: in 2025 is met diverse teams opnieuw het gesprek over participatie aangegaan. Aanleiding was de concept participatieverordening die in 2025 opgesteld is, welke tot doel heeft de wijze waarop de gemeente Asten inwoners betrekt bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid verder te verbeteren. Bij de onboarding van nieuwe medewerkers is in 2025 aandacht besteed aan vitale democratie en participatie.

De optie is besproken om een lokale training te ontwikkelen om het vakmanschap (ambtenaar-raad-college-inwoner) verder te verbeteren. Dit wordt in 2026 verder opgepakt. 1.1.4. Veilige publieke taak We hebben het actieplan Veilige Publieke Taak (VPT) voor een groot deel uitgevoerd. Dit bestaat zowel uit fysieke ingrepen (o.a. camerabewaking bij De Schop), als het organisatiebreed organiseren van opleidingen en trainingen. We hebben zowel aandacht voor de fysieke veiligheid (o.a. Interventieteam, werkafspraken, agressieprotocollen en trainingen), als ook het herkennen van ondermijnend gedrag en hoe hier mee om te gaan. We zien om ons heen dat de sfeer en de context waarbinnen de soms beladen thema's worden besproken, verder verharden. We blijven alert op de grenzen van emoties en tegengestelde wensen of belangen van onze omgeving. 1.1.5. Samenwerking en verbonden partijen De ambities en uitdagingen vanuit de Schaalsprong (en de Beethovendeal) bepalen in een belangrijk mate onze inzet en prioriteit. We onderkennen het belang en noodzaak om waar nodig en gewenst, samen met de Peelgemeenten op te trekken. Een goede samenwerking op Peelniveau, maakt dat we gehoord en gezien worden in het groter geheel van de Brainport Eindhoven. In 2025 zijn we gestart met het organiseren van de Peeldagen voor voltallige colleges.

Het proces Asten in Balans heeft de meerwaarde en het belang laten zien, van een goede aansluiting met onze verbonden partijen. We blijven investeren in de relatie met al onze verbonden partijen. 1.1.6. Programmamanagement Peelagenda In 2025 is bezien of en zo ja op welke wijze de inzet op de regionale arbeidsmarktstrategie (RAS) wordt voortgezet. Begin januari is de raad bijgepraat over de tussentijdse resultaten van deze samenwerking. Los van een gezamenlijke website (www.Peelbanen.nl) om onze aantrekkingskracht voor potentiële kandidaten te vergroten, zijn het gezamenlijk invullen van schaarse functies en een regionale onboardingsdag (met 90 nieuwe collega's vanuit de 5 samenwerkende gemeenten en de GR Peelgemeenten) de meest in het oog springende resultaten. Samenwerking in de Peel is gericht op het behouden of verbeteren van de kwaliteit en verkleinen van je kwetsbaarheden. Bij het continueren van deze samenwerking is het tevens van belang resultaten en de meerwaarde voor Asten (als onderdeel van de Peelsamenwerking) concreet te blijven maken.

14

1.1.6. Regionale arbeidsmarktstrategie Sinds 2023 werken vijf gemeenten en de GR Peelgemeenten samen aan een gezamenlijke arbeidsmarktstrategie. De regionale arbeidsmarktstrategie (RAS) heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van een pilot naar een fundament voor structurele samenwerking. De samenwerking startte vanuit een gedeelde overtuiging: wat we gezamenlijk oppakken, kunnen we ook gezamenlijk oplossen. Die gedachte vormde de basis voor drie centrale ambities: het versterken van onze aantrekkelijkheid als werkgever, het beter behouden en ontwikkelen van medewerkers en het regionaal oppakken van schaarse functies.Omdat nieuwe medewerkers steeds vaker van buiten de overheidssector komen, ontstond er behoefte aan een passend en eenduidig inwerkprogramma. Tijdens de regionale onboarding maken collega’s kennis met elkaar, de regio en het werken in een politiek-bestuurlijke context. Daarnaast bouwden we verder aan leren en ontwikkelen. We organiseerden gezamenlijke opleidingen, zoals ‘Startend beleidsadviseur’, ‘Projectmatig werken’ en trainingen gericht op politieke sensitiviteit. Dat leverde niet alleen inhoudelijke meerwaarde op, maar ook financiële: voor Asten betekende dit in 2024 een kostenbesparing van ruim € 15.000. De afgelopen jaren hebben laten zien dat regionale samenwerking loont.

Daarom verdwijnt de arbeidsmarktstrategie niet, maar wordt deze vanaf 2026 structureel ingebed in de organisaties. Iedere gemeente krijgt een eigen thema waarvoor zij trekker is. Daarmee wordt de continuïteit gewaarborgd en blijft de verantwoordelijkheid breed gedragen. 1.1.7. Onafhankelijke rekenkamer Na een beeldvormende bijeenkomst op 19 maart heeft de raad op 5 november 2024 het besluit genomen om een tweehoofdige rekenkamer in te stellen, en om het structureel beschikbaar gestelde budget van € 22.100 na een jaar te evalueren. Met de benoeming van een voorzitter en een lid in 2025 is de rekenkamer compleet. De rekenkamer is aan de slag gegaan met een onderzoek en advies naar o.a. de versterking van de rol van de gemeenteraad. 1.1.8. Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel In 2024 is door de gemeenteraad een krediet hiervoor beschikbaar gesteld. Door capaciteitsproblemen is dit project in 2025 niet opgestart. Aansluitend kan gestart worden met de verdere uitwerking in 2026. Realisatie is gepland voor het 3e kwartaal 2027, mede vanwege te ontvangen subsidie.

Veilige buurt en thuis Wat wilden we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in onze gemeente en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.

15

Welke beleidsnota's waren relevant? • • • • • • • • • • •

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026; Strategische visie 2035 en beleidsplan; Visie VRBZO 2025; Beleidsregels Bereikbaarheid en Bluswatervoorziening Brabant; Beleidsplan risicocommunicatie Zuidoost-Brabant 2022-2025; Regionaal Risicoprofiel 2025; Regionaal Crisisplan 2024-2027; Beleidsregel handhavingsprotocol Opiumwet 13b Asten 2021; Beleidsregels wet BIBOB; Algemene Plaatselijke Verordening (APV); VTH beleidskader.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Veilige buurt en thuis 1.2.1. Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit De strijd tegen ondermijnende criminaliteit zetten wij stevig door, samen met politie, het Peelland Interventie Team (PIT), het RIEC en andere partners. In 2025 zijn 22 meldingen ontvangen via het lokale meldpunt en Meld Misdaad Anoniem en heeft het PIT 15 controles uitgevoerd. In 2025 is eveneens uitvoering gegeven aan het vastgestelde plan van aanpak ondermijning bedrijventerreinen. 1.2.2. Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor politici, bestuurders en medewerkers Op basis van de aanbevelingen uit de rapporten van Bureau Broekhuizen en de Brabantse norm ‘Weerbare Overheid’ is een plan van aanpak opgesteld. Dit plan richt zich op een programmatische versterking van de weerbaarheid van de organisatie. Een begeleidingsgroep is opgestart. De actiepunten zijn geïnventariseerd en zijn/worden uitgevoerd. 1.2.3. Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 Op het gebied van digitale veiligheid is ook in 2025 het project Hackshield gepromoot op alle basisscholen. Met als doel om kinderen in de leeftijd van 8-12 jaar meer bewust te maken van dit thema. Daarnaast is gekeken naar andere mogelijkheden om bewustwording op het vlak van (digitale) veiligheid te vergroten voor andere doelgroepen, waaronder senioren.

Hierbij haken we zoveel mogelijk aan bij bestaande initiatieven. Ook is er binnen de organisatie gewerkt aan een aanpak met betrekking tot bedrijfscontinuïteit. De gemeente is aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem (MMA). Dit houdt in dat de gemeente rechtstreeks meldingen ontvangt van MMA ten behoeve van bestuurlijke aanpak van criminaliteit en ondermijning. De meeste meldingen hebben betrekking op vermoedelijke hennepkwekerij of drugshandel. In 2025 hebben we 13 meldingen ontvangen via MMA. 1.2.4. Aanpak illegale bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten De gemeente Asten zet stevig in op de aanpak van illegale bewoning van recreatievoorzieningen en op het toezicht op huisvesting van arbeidsmigranten. Sinds 2025 geldt nieuw aangescherpt beleid waarin nadrukkelijk is vastgelegd dat recreatieterreinen en vakantieparken niet gebruikt mogen worden voor permanente bewoning of huisvesting van arbeidsmigranten. Controles worden structureel uitgevoerd en waar nodig volgt handhaving via bestuursrechtelijke maatregelen. Hiermee waarborgen we dat arbeidsmigranten op passende locaties worden gehuisvest en dat recreatieterreinen hun recreatieve functie behouden. 1.2.5. Risico-inventarisatie natuurgebieden Het uitvoeringsplan Groote Peel en het natuurbrandbeheersplan zijn in januari 2025 vastgesteld.

In 2025 is gestart met de inventarisatie Risico Index Natuurbranden (RIN) Oostappense Heide. In de loop van 2026 zal een natuurbrandbeheersplan en uitvoeringsplan worden vastgesteld.

16

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. 1. Bestuur en Veiligheid

Begroting

bedragen x € 1.000

2025

Begroting na wijz. 2025

Lasten

-13.140

-17.303

-15.683

Goed bestuur op z n Astens

-11.046

-15.014

-13.471

Bestuur

-1.797

-2.106

-2.573

Intergemeentelijke samenwerking

-1.084

-969

-1.035

Inwoners

-433

-2.684

-1.873

Organisatie

-7.732

-9.255

-7.991

Veilige buurt en thuis

-2.094

-2.289

-2.212

Integrale veligheid

-1.845

-2.034

-1.971

-249

-255

-241

Baten

1.707

3.264

3.770

Goed bestuur op z n Astens

1.580

3.152

3.654

Integraal toezicht en handhaving

Bestuur

Rekening 2025

3

Intergemeentelijke samenwerking

8

8

11

Inwoners

304

1.873

2.089

Organisatie

1.268

1.270

1.551

Veilige buurt en thuis

127

112

116

Integrale veligheid

108

108

84

Integraal toezicht en handhaving

19

4

32

Saldo van baten en lasten

-11.434

-14.039

-11.913

Resultaat

-11.434

-14.039

-11.913

17

Investeringen programma Kredieten 1.1. Goed bestuur op z'n Astens Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel Totaal

Kredieten

Begroting Rekening t/m 2025 t/m 2025 635

0

635

635

0

635

Begroting Rekening t/m 2025 t/m 2025

1.2. Veilige buurt en thuis Aanpak illegale bewoning Totaal

18

Saldo 2025

Saldo 2025

800

617

183

800

617

183

2. Ruimtelijk Domein Visie Bouwen en goed wonen De gemeente Asten is een aantrekkelijke gemeente om te wonen. In alle kerkdorpen is er voor alle doelgroepen voldoende aanbod, zodat eenieder betaalbaar én naar behoefte kan wonen. Dit geldt voor onze starters, mensen die willen doorgroeien, jongeren die na hun studie willen terugkeren en onze senioren, maar ook faciliteren we passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen. Vitaal buitengebied We staan voor de opgave de agrarische sector te verduurzamen, toekomstperspectief te bieden en gelijktijdig in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van onze inwoners. Dit doen wij samen met zowel de stoppende agrariërs als met de agrariërs die door willen gaan. Daarnaast zetten wij in op andere economische dragers om de leefbaarheid en vitaliteit te behouden. Op die manier proberen wij de transitie van ons buitengebied, die in een stroomversnelling zit, op een verantwoorde manier te begeleiden. Klimaat, energie en circulariteit We wonen en werken in een omgeving waarvan het klimaat verandert. We nemen onze verantwoordelijkheid voor het tegengaan van klimaatverandering door het verkleinen van onze CO2-uitsoot en het stimuleren van duurzame energieopwekking. Ook gaan we zorgvuldig om met grondstoffen en stimuleren we hergebruik van grondstoffen om de afvalberg te verkleinen.

We willen de gevolgen van klimaatverandering zoveel als mogelijk kunnen opvangen o.a. door minder verstening, meer groen, betere wateropvang, minder hittestress en een grotere biodiversiteit in flora en fauna. Wij stimuleren en faciliteren inwoners om ook hun bijdrage te leveren. Bruisende en aantrekkelijke kernen Asten, Heusden en Ommel zijn bruisende en aantrekkelijke kernen, waar het prettig wonen, werken en recreëren is voor onze huidige en toekomstige inwoners. We zetten in op het aantrekken van (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. We investeren daarom in onder andere onze centra, recreatievoorzieningen, sport- en gemeenschapsvoorzieningen, scholen en verkeersveiligheid. Proces Omgevingswet We nemen een faciliterende rol aan in het ruimtelijke domein. We denken en werken mee aan het verwezenlijken van (ruimtelijke) plannen van onze inwoners die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030. Daarbij werken we al in de geest van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in is gegaan, een wet die het de inwoners makkelijker moet maken om hun plannen te realiseren.

Portefeuillehouder Wethouder J. Bankers Wethouder J. Spoor (huisvesting specifieke groepen en woonwagenlocaties, uitvoeringsprogramma wonen, zorg, welzijn) Wethouder L. van de Moosdijk (grondbeleid en grondaankopen) 19

Bouwen en goed wonen Wat wilden we bereiken? Het moet voor iedereen mogelijk gemaakt worden om in Asten betaalbaar en/of naar behoefte te kunnen wonen. Iedereen verdient een kans op de woningmarkt. Wij gaan daarom nog meer en sneller bouwen in alle drie de kernen. In een actueel programma Wonen, vastgesteld door de raad eind 2023, hebben wij vastgelegd hoe wij in de komende jaren gaan inzetten op aspecten als de betaalbaarheid, beschikbaarheid en verduurzaming van woningen evenals het bieden van een prettige woonomgeving, welke doelgroepen we willen bedienen en welke woonvormen we mogelijk willen maken. Het programma Wonen vormt ook de basis voor de meerjarige prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties die eind 2023 zijn ondertekend.

Welke beleidsnota's waren relevant? • • • • • • • •

Omgevingsvisie Asten; Versnellingsagenda woningbouw gemeente Asten; Programma Wonen 2024-2030 gemeente Asten; Uitvoeringsprogramma Wonen, Zorg en Welzijn; Nota grondbeleid 2023 (Grondnota); Welstandsnota; Programma beeldkwaliteit Centrum Asten; Beleid huisvesting arbeidsmigranten gemeente Asten 2025.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bouwen en goed wonen 2.1.1. Bouw maximaal 50 woningen Loverbosch - voormalige schoollocatie (fase 2) en beoogde schoollocatie (fase 3) Het bestemmingsplan voor de herontwikkeling van de voormalige schoollocatie in Loverbosch fase 2 en de schoollocatie in fase 3 is onherroepelijk. Op dit moment vinden overleggen plaats met Platoo over planning en wordt gewerkt aan een uitvoeringsovereenkomst voor de bouw van de school. Start bouw staat gepland voor 2027. Voor de achterblijvende locatie in fase 2 en de woningen in Loverbosch fase 3 naast de school daarvoor zijn nog geen concrete plannen. 2.1.2. Bouw 205 woningen Loverbosch fase 3 Er wordt volop gebouwd in Loverbosch fase 3. Eind 2026 naar verwachting is het plan gerealiseerd. 2.1.3. Bouw ca. 220 woningen Biesvelden 1 De ruimtelijke procedure en civieltechnische voorbereiding voor Biesvelden 1 is opgestart. Het ontwerp omgevingsplan is begin 2026 voorgelegd aan de raadscommissie Ruimte. In het plangebied zijn ca. 220 woningen beoogd. 2.1.4. Bouw ca. 20 woningen vrijkomende schoollocatie 't Lover Voor de zomer 2025 is de omgevingsdialoog voor de herontwikkeling gevoerd. Eind 2025 is de ruimtelijke procedure voor deze herontwikkeling gestart. We zijn hierover in goed overleg met Bergopwaarts. 2.1.5. Bouw ca.

18 woningen vrijkomende schoollocatie Lambertusschool De herontwikkeling heeft vertraging opgelopen als gevolg van het uitgevoerde flora- en faunaonderzoek. De school is inmiddels gesloopt en naar verwachting wordt in Q1 2026 het ontwerp omgevingsplan voor zienswijzen gepubliceerd.

20

2.1.6. Bouw woningen vrijkomende schoollocatie Bonifatiusschool Nog niet gestart. Planning nog niet bekend. 2.1.7. Bouw woningen Ommel Hogeweg In 2025 is gewerkt aan de verdere planuitwerking en de ruimtelijke procedure. Eind 2025 is het ontwerp omgevingsplan op route gegaan voor behandeling in de raadscommissie in februari 2026. De grondexploitatie voor dit plan is in september 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Aansluitend daarop is het plan ingediend voor de eerste tranche van de Beethoven subsidie, welke helaas is afgewezen. In 2026 gaan we het plan opnieuw indienen voor de tweede tranche van de Beethoven subsidie. 2.1.8. Aansluiten op initiatieven van particulieren en ondernemers: woningen De Prins (voormalig Blokker) Het herstelbesluit voor het bestemmingsplan, dat nodig is in het kader van het ingestelde beroep, stond in september 2025 ter vaststelling op de agenda van de raad. Hierna is het afwachten tot de zitting wordt gepland bij de Raad van State. 2.1.9. Aansluiten op initiatieven van particulieren: ca. 42 woningen Aldi Het bestemmingsplan voor herontwikkeling van de huidige Aldi is vastgesteld. Er wordt een herontwikkeling beoogd naar maximaal 42 woningen voor de doelgroep starters en senioren. De woningen worden gesitueerd in drie bouwmassa’s, waarbij het binnenterrein kwalitatief wordt ingericht met voldoende parkeermogelijkheden en veel groen.

In december 2025 heeft Aldi een koper c.q. ontwikkelaar gevonden voor de locatie aan de Julianastraat. Op dit moment vinden hierover gesprekken plaats. 2.1.10. Uitvoering grondnota voor ontwikkeling van nieuwe plannen Biesvelden fase 2 wordt door middel van faciliterend grondbeleid opgepakt. In Ommel wordt gewerkt aan het uitbreidingsplan Ommel Hogeweg, waarvoor reeds gronden zijn aangekocht. Voor de kern Heusden zijn locatie(s) strategisch afgewogen. Op basis van gekozen locatie wordt faciliterend grondbeleid toegepast. 2.1.11. Kwalitatief goede huisvesting onderzoeken voor specifieke groepen In 2025 zijn de taakstellingen op het gebied van huisvesting van statushouders en huisvesting van ontheemden uit Oekraïne behaald. In 2025 zijn geen vluchtelingen opgevangen en is de taakstelling niet behaald. Op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten is in 2025 nader onderzoek verricht naar de situatie in Asten en in de Peelregio. Tevens is nieuw beleid vastgesteld, waarmee beter gestuurd kan worden op kwalitatief goede huisvesting op de plekken die wij hier het meest wenselijk voor vinden. Door vaststelling van het nieuwe beleid is in 2025 voortvarend doorgepakt op de aanpak van onvergunde situaties. Dit heeft tot de nodige resultaten geleid, waarover de raad is geïnformeerd.

Het vaststellen van het nieuwe beleid heeft ook tot beweging in de markt geleid: er zijn diverse gesprekken met ondernemers geweest, die hun huisvesting beter willen organiseren (bij of nabij het bedrijf). Voor 2 grote locaties zijn in 2025 positieve principebesluiten genomen. Voor 1 van deze locaties is vervolgens ook een conceptaanvraag ingediend. Het rijk heeft in het najaar subsidie voor deze locatie beschikbaar gesteld (Rijksbijdrage Huisvesting Aandachtsgroepen). Over de huisvesting van woonwagenbewoners lopen gesprekken met Bergopwaarts. Inzet is de realisatie van nieuwe, kleine locaties (maximaal 5-7 standplaatsen) in de toekomstige uitbreidingsgebieden. Ook zijn we in overleg over het herinrichten van de locatie De Bovist. 2.1.12. Woonwagenlocaties Zie tekst onder 2.1.11. 2.1.13. Kijken naar meerwaarde welstand Het actualiseren van het welstandsbeleid staat gepland nadat de resultaten van de Cultuurhistorische Waardenkaart bekend zijn (Q3-Q4 2026).

21

2.1.14. Transitie Omgevingswet In 2025 is verder gewerkt aan het eerste deel van het gebiedsdekkend omgevingsplan. Het besluit tot vaststelling heeft vertraging opgelopen en is doorgeschoven naar 2026. De raad is via een themabijeenkomst bijgepraat over de opgave om tot een goed ingericht beleidshuis te komen, waarbij de instrumenten van de Omgevingswet (omgevingsvisie, programma, omgevingsplan) effectief worden ingezet om onze opgaven en doelen te bereiken. Bij deze bijeenkomst zijn vervolgafspraken gemaakt die in 2026 verder beslag krijgen. In 2025 zijn vorderingen gemaakt met het Digitaal Stelsel Omgevingswet: diverse programma's en de omgevingsvisie zijn inmiddels via het DSO raadpleegbaar. In 2025 is ervaring opgedaan met de procedure om raadsadviesrecht te borgen in ruimtelijke procedures (Bopa). Het waren nog relatief weinig procedures waarin adviesrecht nodig was; de evaluatie van het raadsadviesrecht is dan ook doorgeschoven naar 2026. Het participatiebeleid Omgevingswet (omgevingsdialoog bij vergunningen, participatietrajecten bij programma's of andere omgevingswetinstrumenten) is in 2025 regelmatig toegepast. 2.1.15. Programma beeldkwaliteit centrum Asten Het programma beeldkwaliteit is door de gemeenteraad op 25 februari 2025 vastgesteld.

Vitaal buitengebied Wat wilden we bereiken? De agrarische sector is en blijft belangrijk voor Asten. De komende jaren komt de transitie in het landelijke gebied in een stroomversnelling als gevolg van toegenomen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wij willen dat de gemeente Asten stoppende bedrijven en bedrijven die doorgaan zo goed mogelijk begeleidt. Daarnaast staan wij samen met onze boeren voor de opgave om de sector te verduurzamen, meer in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van inwoners. Door daarnaast te investeren in natuur en nieuwe economische pijlers wordt het buitengebied aantrekkelijker.

Welke beleidsnota's waren relevant? • • • •

Regionaal streefbeeld van ons landelijk gebied (MRE); Ruimtelijke Agenda de Peel (RAP); Ruimtelijk afwegingskader De Peel; Geurverordening;

Wat hebben we hiervoor gedaan? 2.2.1. Ruimte geven aan boeren om grond voor meerdere doeleinden te gebruiken In 2023 is gestart met het bezoeken van agrarische bedrijfslocaties waar geen of minder dieren worden gehouden dan vergund. Het gaat om zo'n 80 locaties. Met iets meer dan de helft van de eigenaren is een gesprek gevoerd over alternatieve mogelijkheden (herontwikkelingen) op de betreffende locaties. De initiatieven voor herontwikkelingen die hieruit voortvloeien zijn vooralsnog beperkt. Soortgelijke gesprekken zijn (en worden) ook gevoerd met (potentiële) deelnemers aan de landelijke beëindigingsregelingen. Zij kiezen vrijwel allemaal voor een herontwikkeling. 2.2.2. Meedenken met/stimuleren van initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw We maken alternatieve vormen van landbouw bespreekbaar en faciliteren initiatieven in deze. Daarnaast proberen we zelf als gemeente het goede voorbeeld te geven door meer natuur- en landschapselementen toe te voegen en ecologische verbindingszones aan te leggen en/of te versterken. Dit draagt bij aan meer biodiversiteit, verbetering van de bodem en versterking van de landschapskwaliteit in het buitengebied. De intentie is ook om onze inwoners en recreanten te laten genieten van deze natuur.

22

2.2.3. Gebiedsgerichte aanpak De gebiedsgerichte aanpak Waardjesweg-Hazeldonk-Heesakkerweg (Glastuinbouwvisie) heeft vertraging opgelopen, maar zal in het tweede kwartaal van 2026 een vervolg krijgen. Ook neemt de gemeente deel aan de Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel. 2.2.4. Nieuwe toekomstvisies op de agrarische sector en nieuwe glastuinbouwvisie Zie de toelichting bij 2.2.3. 2.2.5. Actualiseren visie bebouwingsconcentraties Studenten van de HAS hebben, vanuit hun afstudeeropdracht, de geactualiseerde structuurvisie bebouwingsconcentraties opgeleverd. De finale aanpassingen die deze visie nodig hebben worden eind 2025 / begin 2026 gedaan. Hierna wordt de structuurvisie ter besluitvorming aangeboden. 2.2.6. Structuurvisie Kwaliteitsverbetering De actualisatie van de structuurvisie loopt.

Klimaat, energie en duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Ook in Asten leveren we gezamenlijk met onze inwoners en ondernemers een bijdrage aan de aanpassingen in energie- en materialengebruik en willen we klimaatbestendig worden. Daarbij hebben we oog voor de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en haalbaarheid van plannen, maar tonen ook gezonde ambitie. Klimaat, energie en circulariteit zijn grote opgaven, waarbij wij de samenwerking opzoeken op de schaal van de MRE en de Peelgemeenten. Klimaat We investeren in de boven- en ondergrondse infrastructuur om waterproblemen te verminderen, zowel in geval van wateroverlast als in periodes van droogte. Hierbij hanteren wij de voorkeursvolgorde (vasthouden, bergen, afvoeren) voor het verwerken van hemelwater. Ook investeren we in meer groen om hittestress te verminderen en investeren we in onze natuur om deze meer biodivers en klimaatbestendig te maken. Energie Stap 1 in het verduurzamen van ons energiegebruik is besparen. We geven daarbij zelf het goede voorbeeld door bijvoorbeeld de openbare verlichting te verledden, onze openbare ruimte CO2-arm in te richten en onze gebouwen beter te isoleren. We ondersteunen onze inwoners bij het isoleren van hun woning. Stap 2 is het gebruiken van duurzame energie in plaats van fossiele energie, veelal elektriciteit.

Voor het verduurzamen van de mobiliteit versterken we daarom het netwerk aan laadpalen. Vanwege de overbelasting van het stroomnetwerk is het vergroten van de grootschalige opwekking van duurzame energie in de gemeente de komende jaren moeilijk. We zoeken naar mogelijkheden om energie op te wekken zonder het stroomnetwerk extra te belasten. Circulariteit Ons doel is om in 2030 voor 50% en in 2050 volledig circulair te zijn. Dat houdt in dat spullen die nu nog als afval worden gezien zo volledig mogelijk worden hergebruikt als grondstoffen. Op die manier hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen uit de aarde nodig. We stimuleren de circulaire gedachte bij onze inwoners en ondernemers en geven als gemeente zelf het goede voorbeeld. Dit doen we onder andere door

23

circulariteit toe te passen in ons inkoopbeleid, het afvalstoffenbeleidsplan, in ons eigen gemeentehuis en bij de uitvoering van projecten in het openbaar gebied.

Welke beleidsnota's waren relevant? • • • • • • • •

Water- en rioleringsprogramma Asten (Wrp); Regionale Energiestrategie (RES-MRE); Programma Warmtetransitie; Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie; Strategisch plan circulair Asten; Nota grondstoffenbeleid; Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB); Programma Groen gemeente Asten 2024-2033.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Klimaat, energie en circulariteit 2.3.1. Bossen revitaliseringsimpuls geven De uitvoering van de grootschalige revitalisering (POP3) van het noordelijk deel van de Dennendijkse bossen is gerealiseerd. We blijven kijken naar mogelijkheden voor natuurontwikkeling in samenwerking met waterschap Aa en Maas en gaan daarnaast ook actief kijken naar de mogelijkheden met de landbouwpercelen (Bleeken) in dit gebied. Voor het zuidelijke deel van de bossen is een subsidie aanvraag ingediend bij de provincie. 2.3.2. Planten duizenden extra bomen Het vergroenen buiten de kom is gerealiseerd in 2025, hiervan loopt de nazorg nog. Binnen de kom lopen nog kleinere groenprojecten, wat maximaal haalbaar is i.v.m. de besluiten vanuit Asten in Balans. Deze worden Q1 2026 uitgevoerd. 2.3.3. Uitvoeringsprogramma energiebesparing gebouwde omgeving Het programma wordt jaarlijks bijgesteld op basis van beschikbare middelen vanuit het rijk en leerpunten van uitgevoerde acties.Uitgevoerde acties in 2025:* lopend: collectieve inkoopactie isolatie gekoppeld aan subsidie voor goedkope woningen.

loopt het hele jaar.* afgerond: realisatie van verplichte kraamverblijven voor vleermuizen om mee te kunnen doen met nationale aanpak natuurvriendelijk isoleren (NVI)* afgerond: PvA voor SMP opgesteld.* lopend: uitvoering inventarisatie voor SMP.* lopend: voorbereiding klussendienst samen met ONIS. 2.3.4. Uitvoering convenant Schoon en Emissieloos Bouwen Medewerkers die uitvoering moeten geven aan het convenant zijn geïnformeerd en er wordt gewerkt volgens het convenant.Vanuit het ondersteuningsloket SEB is er hulp voor het borgen van de uitvoering van het convenant. 2.3.5. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed en wagenpark Gemeentelijk vastgoed: Voor 3 gebouwen (werf, gemeentehuis, de Schop) is DUMAVA (DUurzaam MAatschappelijk VAstgoed) -subsidie aangevraagd. Over of en wanneer de te nemen maatregelen uitgevoerd gaan worden moet nog worden besloten. We nemen dit op in de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed (met een doorkijk naar 2050 waarin alle gebouwen aardgasvrij moeten zijn). Het opstellen van de routekaart is eind 2025 gestart. Gemeentelijke mobiliteit: De gemeente voldoet aan de rapportageplicht over de duurzaamheid van de werkgebonden mobiliteit die per 1-7-2024 is ingegaan. In 2025 is de eerste rapportage aangeleverd. Er is nog geen plan voor het verder verduurzamen van de dienstreizen. 2.3.6.

Opstellen uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Het rapport "Regionale Klimaatrisico's Brabantse Peel" is opgeleverd. 2.3.7. Waterberging Molenstraat Project wordt geïntegreerd in de herontwikkeling van de Lambertusschool.

24

2.3.8. Aanpak wateroverlast Plutostraat Project wordt in het tweede kwartaal 2026 gestart. 2.3.9. Elektromechanische renovatie gemaal Plutostraat en bergbezinkbassin Dionysiusstraat, Floralaan, Bergdijk Het PvE voor aanbesteding is in concept gereed en is inmiddels afgestemd met het waterschap. De aanbesteding loopt achter op planning, echter de verouderde installaties functioneren nog, waardoor de achterstand op de planning niet tot problemen leidt. 2.3.10. Elektromechanische renovatie drukriolering De voorbereidingen zijn gestart. De buitenopname is gereed, waarbij alle 465 minigemalen, tussengemalen, voedingskasten en luchtunits zijn opgenomen om de juiste info en randvoorwaarden te bepalen. Ook is het rekenmodel opgebouwd om te bepalen wat de optimale pompen zijn voor ieder minigemaal. In 2026 wordt het PvE opgesteld en aanbesteed voor uitvoering. 2.3.11. Aanpak wateroverlast Elfenbank Project is in het najaar 2025 uitgevoerd, waarbij (overtollig) hemelwater wordt afgevoerd tussen Elfenbank 67 en 69 door naar de Loverbeek. 2.3.12. Opstellen Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) Het hydraulisch rekenmodel is opgesteld en de hydraulische berekeningen voor het functioneren van het stedelijk watersysteem zijn uitgevoerd en gevalideerd. Ook de knelpuntenanalyse is uitgevoerd, maar de verbetermaatregelen moeten nog worden uitgewerkt. Dat gebeurt in de 1e helft van 2026. 2.3.13.

Aanpak wateroverlast zuidelijke parallelweg van de Heesakkerweg en Hazeldonk Project wordt geïntegreerd in het project herinrichting Wilhelminastraat en Noordelijke parallelweg Heesakkerweg. 2.3.14. Aanpak wateroverlast Julianastraat-Emmastraat-Hemel-MargrietstraatLaurierstraat-Lienderweg-Dalkruid Project is nog niet gestart (begroting 2026). 2.3.15. Opstellen water- en rioleringsprogramma (Wrp) Het Ontwerp-Wrp is op 4 november 2025 door het college van B&W vastgesteld. De gemeenteraad heeft op 9 december 2025 besloten geen wensen en bedenkingen te uiten over het Wrp en het Kostendekkingsplan water en riolering vast te stellen. Definitieve vaststelling volgt in 2026. 2.3.16. Herinrichten Wilhelminastraat, Heesakkerweg Zuid en Heesakkerweg Noord Het ontwerp is besproken met de buurtbewoners. Het bestek is in concept gereed. De nutsbedrijven zijn de aanpassingen aan hun net aan het voorbereiden. Deze werkzaamheden moeten vooraf worden uitgevoerd.

Bruisende en aantrekkelijke kernen Wat wilden we bereiken? Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid. Bij deze investeringen gaan we stap voor stap minder CO2 uitstoten en meer circulair werken.

25

Welke beleidsnota's waren relevant? • • • • • • • • • • •

Kaders Aanpak Vitalisering Recreatieve Locaties; Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030; Rapport Marketing voor de Peel; Economische agenda De Peel 2022-2026 "De Peel maakt het!"; Programma Centrumontwikkeling - Toekomstbeeld 2040; Programma Groen gemeente Asten 2024-2033; Afsprakenkader Detailhandel in de Peel; Strategisch plan circulair Asten; Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB); Visie Toerisme en Recreatie 2025 (ter besluitvorming raad); Horecabeleid (ter besluitvorming raad).

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bruisende en aantrekkelijke kernen 2.4.1. Groene entree Heesakkerweg Dit is meegenomen als onderdeel van het project Wilhelminastraat (planning gereed Q2 2027). 2.4.2. Herinrichten Burgemeester Ploegmakerspark Dit project is nog niet gestart. Heeft relatie met ontwikkeling in het centrum en nog geen financiële middelen. 2.4.3. Vergroening Koningsplein en Markt Dit project is nog niet gestart. Heeft relatie met ontwikkeling in het centrum en nog geen financiële middelen. 2.4.4. Onderwijshuisvesting (SHP): schoolgebouw Loverbosch De kwaliteitsimpuls van Ommel is afgerond samen met de andere partners, PlatOO en Korein. De gemeente heeft de beschikking op de huisvestingsaanvraag voor de verhuizing van OBS de Horizon naar de wijk Loverbosch fase 4 goedgekeurd. Het bestemmingsplan is inmiddels vastgesteld. De uitvoeringsovereenkomst tussen de gemeente Asten en Stichting PlatOO is gereed en ondertekend in februari 2026. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de samenwerkingsovereenkomst, aansluitend kan gestart worden met de selectieprocedure voor de architect en adviseurs. 2.4.4. Twee extra leslokalen bij basisschool Het Talent De aanvraag van Stichting Prodas voor bekostiging van 2 leslokalen is positief beoordeeld. Prodas is aansluitend getart met het ontwerp en recent is de omgevingsvergunning aangevraagd.