Bijlage 2 - Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024

1

Inhoudsopgave Inleiding ...................................................................................................3

Jaarverslag ............................................................................9 Programmaverantwoording ...........................................................9 1. Bestuur en Veiligheid ............................................................................12 2. Ruimtelijk Domein ................................................................................19 3. Sociaal Domein ....................................................................................31 4. Financiën, Control en Economie ..............................................................39

Paragrafen ...................................................................................46 1. Lokale heffingen ...................................................................................47 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................51 3. Bedrijfsvoering .....................................................................................61 4. Grondbeleid .........................................................................................67 5. Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................73 6. Financiering .........................................................................................77 7. Verbonden partijen ...............................................................................80 8. Toekomstagenda 2030 ..........................................................................86 9. Wet open overheid (Woo) ......................................................................89

Jaarrekening ........................................................................91 Verkorte balans per 31 december 2024 .......................................................92 Overzicht baten en lasten ..........................................................................92 Verschillenanalyse Jaarrekening 2024 t.o.v. begroting 2024 na wijziging (per programma): ...........................................................................................93 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .................................................99 Incidentele baten en lasten per programma .................................................99 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ...................................105 Balans per 31 december 2024 ..................................................................106 Toelichting op de balans 31 december 2024 (activa) ...................................110 Toelichting op de balans 31 december 2024 (passiva) .................................115 Wet Normering Topinkomens (WNT) .........................................................124 EMU-saldo .............................................................................................126 Single Information Single Audit (SiSa) .......................................................127 Waarderingsgrondslagen

.........................................................................133

Algemene grondslagen voor de Rechtmatigheidsverantwoording .......................................134 Rechtmatigheidsverantwoording ...............................................................135

Bijlagen .............................................................................137

2

Inleiding De jaarstukken bestaan uit het Programmaverslag en de Jaarrekening. Programmaverslag Het programmaverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is gelijk aan de opzet van de begroting 2024 en is opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Hierin wordt per programma verantwoording afgelegd over de in de begroting 2024 genoemde doelstellingen. De paragrafen geven een "dwarsdoorsnede" van de jaarstukken, bezien vanuit een bepaald perspectief. Jaarrekening De jaarrekening geeft inzicht in de balans en een overzicht van baten en lasten.

Terugblik 2024 Passie en ambitie, dat is wat de gemeente nastreeft en wat we maximaal binnen onze mogelijkheden realiseren voor onze inwoners en ondernemers. Ons dorp is in beweging en bruist en dat zie je om je heen. De grote maatschappelijke opgaven zoals bouwen, klimaat, economie, mobiliteit, sociaal domein, veiligheid etc. kunnen we niet alleen. We pakken deze op samen met onze inwoners, ondernemers en onze maatschappelijke partners en gemeenten in onze regio. Het Astens manifest is daarvoor de kapstok. Het denken van buiten naar binnen zit ook in de kleinere dingen. Asten is ook Asten door de sterke verbondenheid met de inwoners en ondernemers en de inzet vanuit de vele vrijwilligers en verenigingen. Bestuur en veiligheid In 2024 is het Anjerperkje onthuld bij gemeenschapshuis ’t Kwartier. Hiermee is een veteranenmonument gerealiseerd wat ons zal blijven herinneren aan het belang van vrede in de wereld. En de offers die het vraagt als dat niet zo is. De eerste gezamenlijke sleuteloverdracht met carnaval 2024 vond plaats in aanwezigheid van alle vier de verenigingen uit Asten, Heusden en Ommel. Ruimtelijk domein In Asten, Heusden en Ommel is een groot aantal (grootschalige) woningbouwprojecten in voorbereiding of ontwikkeling.

Dat geldt voor aanbreidingslocaties zoals Loverbosch fase III, Biesvelden I en Ommel Hogeweg, maar ook inbreidingslocaties worden opgepakt: De Prins, Julianastraat-Emmastraat (achterblijvende Aldi-locatie), Midas, Kosmosplein of Burgemeester Wijnenstraat. We investeren in een aantrekkelijkere- en meer klimaatadaptieve woon- en leefomgeving. Hiervoor investeren wij in openbaar groen zoals in het plan voor honderden bomen en onderbegroeiing in het buitengebied en mede dankzij subsidies of sponsoren is geïnvesteerd in bossen (Dennendijkse bossen, Polderse bossen, Witte Bergen). Ook binnen de bebouwde kom zijn plannen uitgevoerd of in voorbereiding. Te

3

denken valt aan de herinrichting van ‘t Loverveld, het Onze Lieve Vrouwenplein in Ommel of de herinrichting van de schoolomgeving bij IKC Voordeldonk. Sociaal domein We hebben flink ingezet op gezond en actief leven voor jong en oud, zodat iedereen mee moet kunnen doen. Voorbeelden zijn de cursussen valpreventie, JOGG en het bewegend kind en initiatieven op het gebied van taalvaardigheid. Ondanks het feit dat door rijksbeleid steeds onduidelijk bleef welke middelen beschikbaar zouden komen en of er op bepaalde thema's nieuwe wetgeving zou gaan komen, is de samenwerking tussen de GR' en met het sociaal team Asten, geïntensiveerd en verbeterd. Bijvoorbeeld voor de (harmonisatie) minimaregelingen, inburgering en inzet ondersteuning en zorg op maat. Financiën, Control en Economie De gemeente Asten staat voor een duurzaam gezonde financiële huishouding als basis voor onze ambities en plannen. En dat is door de onzekerheid van de structurele inkomsten vanuit het Rijk voor de komende jaren een grote opgave. Direct na de begrotingsbehandeling in november 2024 zijn we gestart met het project ‘Asten in balans’ om hierop een antwoord te vinden. Samen met de raad, het college, de organisatie, onze inwoners, verenigingen, en maatschappelijke partners pakken we dit op. Een strategisch proces om inhoudelijk en financieel de meerjarenbegroting 20262029 weer sluitend te maken.

We zijn ons bewust van onze rol en verantwoordelijkheden in Asten en in de bredere regio. Dat doen we vanuit kracht en vertrouwen in ons eigen kunnen. Ondanks een nog onzekere financiële toekomst, bleven we alert en grepen we in waar nodig. De voorzieningen voor jong en oud hielden we overeind en verbeterden we wanneer dit nodig was. 1. Realisatie doelstellingen 2024

Bij de begroting 2024 zijn doelstellingen opgenomen en daaraan is een planning gekoppeld qua uitvoering en realisatie. Gedurende het jaar en bij de jaarrekening wordt de voortgang van deze doelstellingen beoordeeld. In bovenstaande afbeelding wordt een totaalbeeld gegeven van de voortgang van de doelstellingen bij de jaarrekening 2024. Veel van de doelstellingen zijn gerealiseerd of liggen op schema. Per doelstelling wordt dit verder toegelicht in de programmaverantwoording.

4

2. Resultaat 2024 Het resultaat 2024 is € 3.264.873,= positief. De grootste verschillen die het resultaat beïnvloeden zijn hieronder weergegeven. Resultaat Hogere storting voorziening wethouderspensioenen

-419.426

Hogere incidentele ontvangst leges reisdocumenten

89.149

Minder inhuur externen

240.637

Minder salariskosten

701.658

Zorgkosten sociaal domein (WMO, Jeugd, BMS)

579.346

Leerlingenvervoer

-95.085

Opvang Oekraïners

2.232.369

Nadeel op huisvestingskosten basisonderwijs

-109.172

Extra rentelasten i.h.k.v. nieuwe lening

-143.492

Diverse verschillen

188.889

Totaal

3.264.873

Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar de verschillenanalyse per programma in de jaarrekening (vanaf pagina 94). 3. Overheveling budgetten naar 2025 Systeemoverzicht Stedelijk Water € 33.870,= Het SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water) is de opvolger van het basisrioleringsplan (BRP). Het SSW beschrijft alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen. Deze maatregelen zijn vervolgens input voor het Water- en rioleringsprogramma (Wrp), dat de opvolger is van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). In een Wrp worden de belangrijkste aspecten van de gemeentelijke watertaken en de bekostiging ervan planmatig vastgelegd. Het opstellen van het SSW is begroot voor 2024 en het opstellen van het Wrp voor 2025. Voor een meer efficiënte en integrale uitvoering is de aanbesteding en voor het opstellen van het SSW gecombineerd met het opstellen van het Wrp. Naast dat de maatregelen uit het SSW als input voor het Wrp worden meegenomen, vormt het Wrp ook het toetsingskader voor het SSW, waarop de maatregelen gebaseerd worden, waardoor een gecombineerde uitvoering doelmatiger is. De aanbesteding is in 2024 opgestart en is begin 2025 gegund. De kosten van het opstellen van het SSW en Wrp komen zodoende in 2025.

Verplaatsen van de weekmarkt € 13.811,= Budget wordt ingezet om uitvoering te geven aan de verplaatsing van de weekmarkt naar Burgemeester Ruttenplein. Hiervoor dienen enkel zaken te worden geregeld zoals het aanleggen van een nieuw stroompunt incl. stroomkast. Restant budget structurele middelen WOO € 43.000,= Er is een relatie met de vindbaarheid van onze informatie, onze informatiehuishouding in zijn algemeenheid (dataopslag, gebruik zaaksysteem, mailboxen etc.) en het openbaar maken als iemand erom vraagt (openbaarmakingsplicht). De WOO verzoeken lijken toe te nemen en vraagt meer inspanning van teams terwijl de zoekmogelijkheden en capaciteit beperkt zijn. Het is nog onvoldoende helder wat er nodig is om de informatie van de WOO verzoeken openbaar te maken.

5

Ontwikkelingen als Microsoft 365 en opties (tooling) om te zoeken binnen onze informatie spelen een belangrijke rol. Maar ook de implementatie van een WOO publicatieportaal en het leggen van systeemkoppelingen brengen kosten met zich mee. Deze gaan pas in/na 2025 spelen. Hiervoor is capaciteit beschikbaar gesteld en zal financieel in 2025-2026 meer kosten met zich meebrengen. Inburgering € 21.000,= In 2024 is de uitvoering van de wet Inburgering overgegaan van de 5 gemeenten naar de GR Peelgemeenten. Bij de overgang van deze nieuwe wet is gebleken dat de basis onvoldoende op orde was bij de overgang van deze taak. Dit resulteert in achterstanden bij het ondersteunen van onze inburgeraars. Hier is een herstelplan voor opgesteld en de komende 6 maanden wordt extra personeel ingezet om deze achterstanden weg te werken en om de basis op orde te krijgen. In 2024 zijn middelen ten behoeve van de uitvoering niet volledig besteed en deze kunnen worden ingezet voor het herstelplan in 2025. Alleenverdienersproblematiek € 12.280,= De financiering van deze regeling vindt plaats vanuit het rijk via een decentralisatieuitkering in de september circulaire 2024. Gezinnen die te weinig toeslag ontvangen door een combinatie van de Participatiewet, sociale zekerheidswetten en fiscale regels worden gecompenseerd. Deze uitkering kan pas plaatsvinden in 2025.

Opvang ontheemden Oekraïne € 855.864,= De gemeente Asten heeft in 2024 meer geld ontvangen van het Rijk voor de opvang van Oekraïense ontheemden dan dat we hebben uitgegeven. De vergoeding in 2025 van het Rijk voor de opvang van Oekraïners is flink verminderd waardoor we in 2025 naar verwachting geen geld overhouden. We zorgen nu voor tijdelijke opvang van Oekraïense ontheemden op locaties waar dit t/m maart 2026 gedoogd wordt. Zoals het er nu naar uitziet moeten we na deze periode voor andere huisvesting zorgen. Dit gaat mogelijk extra geld kosten. Daarnaast is het onzeker of we na maart 2026 nog gelden ontvangen vanuit het rijk hiervoor. Het bedrag van € 855.864,= dat we nu willen reserveren betreft het restant budget van 2024. Het restant budget van voorgaande jaren van € 1.376.505,= valt vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat 2024. Uitvoeringsprogramma Wonen, Zorg en Welzijn € 25.700,= De gemeente ziet een behoorlijke opgaven op het thema wonen zorg en welzijn voor de komende jaren. In de raadsvergadering van 12 december 2023 is het Programma Wonen 2024-2030 en Uitvoeringsprogramma Wonen 2024-2027 behandeld. Hierin wordt het opstellen van een uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn genoemd.

De beleidsadviseur Wonen, zorg en welzijn gaat overkoepelend voor de gemeente Asten aan de slag met het uitvoering geven aan de woonvisie met bijbehorende uitvoeringsprogramma’s, met de prestatieafspraken van de woningbouwverenigingen en met de regionale ontwikkelingen. Het realiseren van het uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn is hier een verlengstuk van en onderdeel van de opgave. In 2023 is € 40.000,= in de winstbestemming meegenomen voor dit onderdeel. Er is echter in 2024 slechts € 14.300,= benut. De opdracht blijft hetzelfde voor het restant van het bedrag. Budget (tijdelijk) personeel € 300.000,= Voor tijdelijke projecten, vervanging bij ziekte en zwangerschap en door krapte op de arbeidsmarkt voor het invullen van structurele vacatures is het noodzakelijk om tijdelijk personeel in te huren. Hiervoor is jaarlijks een bedrag beschikbaar gesteld. 6

Het huidige bedrag in de begroting 2025 is niet toereikend. De afgelopen jaren is de inzet van personeel en de budgetten die hiervoor beschikbaar zijn intensief gemonitord en dat heeft geleid tot beter inzicht. Om die reden is de gevraagde winstbestemming gehalveerd ten opzichte van afgelopen jaar terwijl de inzet van tijdelijk personeel niet verminderd is. Deze intensieve monitoring en de daarbij horende prognose en sturing zetten we voort. ICT leasekosten € 378.000,= Diverse assets (laptops, mobiele telefoons, beeldschermen) worden door de gemeente Asten via ICT NML geleaset bij een leasemaatschappij. Daarnaast worden ook assets van ICT NML (ten behoeve van de deelnemende gemeenten) geleaset bij deze maatschappij. De leaseconstructie die hierbij is toegepast is niet meer gewenst en ICT NML en de deelnemende gemeenten willen deze overeenkomst beëindigen. In 2025 wordt er door ICT NML en de deelnemende gemeenten een besluit genomen over hoe en per wanneer de huidige overeenkomst wordt beëindigd. De afkoop/beëindiging van de overeenkomst leidt tot extra kosten. Een eerste berekening die in 2024 is gemaakt komt voor de gemeente Asten uit op € 378.000,=. Dit bedrag is opgebouwd uit een centraal deel voor alle deelnemende partijen en een specifiek deel voor de gemeente Asten.

Via deze winstbestemming willen we dit bedrag alvast reserveren en hiervoor in 2025 een voorziening vormen. Binnensport € 200.000,= In 2024 is er onderzoek gedaan naar verschillende scenario’s voor een (nieuwe) binnensportlocatie. Uitgangspunten hierbij zijn onder andere toekomstbestendigheid en financieel haalbaar. Duidelijk is dat de huidige accommodatie niet meer aan de eisen voor de toekomst voldoet en dat er investeringen nodig zijn om het zwembad te behouden voor de gemeente Asten. Vooruitlopend op de uitkomsten van het scenarioonderzoek in het kader van de bestuursopdracht binnensport wordt voorgesteld om een bedrag van € 200.000,= uit het jaarrekeningresultaat 2024 hiervoor te bestemmen. Onafhankelijk van welk scenario gekozen wordt, is deze investering nodig om het zwembad te kunnen blijven gebruiken.

Resultaat Resultaat

3.264.873

Systeemoverzicht Stedelijk Water Weekmarkt WOO Inburgering Alleenverdienersproblematiek Opvang ontheemden Oekraïne Uitvoeringsprogramma Wonen, Zorg en Welzijn Budget (tijdelijk) personeel ICT leasekosten Binnensport Resultaat jaarrekening 2024

-33.870 -13.811 -43.000 -21.000 -12.280 -855.864 -25.700 -300.000 -378.000 -200.000 1.381.348

4. Bestemming resultaat Gezien de onzekere financiële tijden wordt voorgesteld om het resultaat 2024 toe te voegen aan de algemene reserve. Hierdoor dient het als buffer voor de toekomst en kan het ingezet worden om tekorten in dekken.

7

5. Controleverklaring De controle van de jaarrekening is, op grond van artikel 213 van de Gemeentewet, uitgevoerd door Crowe Foederer. De controleverklaring maakt onderdeel uit van de jaarstukken 2024 en het accountantsverslag 2024 ligt ter inzage. Rechtmatigheidsverantwoording Tot en met 2022 gaf de accountant naast de getrouwheid een oordeel over de rechtmatigheid van de gemeente. Met ingang van 2023 geeft het college van burgemeester en wethouders een rechtmatigheidsverantwoording af. Dit betekent niet dat de accountantscontrole en -verklaring overbodig worden. De accountant geeft nog steeds een getrouwheidsoordeel over de jaarrekening. Omdat de rechtmatigheidsverantwoording wordt opgenomen in de jaarrekening betekent dit dat de accountant ook een oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording geeft. 6. Jaarverslag archief In de archiefverordening is opgenomen dat er een jaarverslag archief wordt uitgebracht. Dit wordt apart aan de raad voorgelegd.

8

Jaarverslag

9

Programmaverantwoording Het coalitieakkoord 2022-2026 is de basis voor de begroting en jaarrekening 2024. De begroting en jaarrekening 2024 zijn opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Bij ieder programma worden de visie, de verantwoordelijke portefeuillehouder en een taartdiagram met baten en lasten van het programma vermeld. Onder de programma's worden de ambities uitgewerkt. Het gaat hierbij om de volgende ambities: ➢ Goed bestuur op z'n Astens ➢ Bouwen en goed wonen ➢ Vitaal buitengebied ➢ Klimaat, energie en duurzaamheid ➢ Sterke lokale economie en mobiliteit ➢ Bruisende en aantrekkelijke kernen ➢ Sociaal en gezond ➢ Veilige buurt en thuis ➢ Financieel gezond Per ambitie wordt het volgende opgenomen:  Wat willen/wilden we bereiken? De tekst sluit aan bij de begroting.  Welke beleidsnota's zijn relevant? De beleidsnota's die vastgesteld zijn door de raad en waar rekening mee moet worden gehouden bij de uitvoering van het beleid.  Activiteiten en planning. Welke activiteiten en planning hanteren we om onze doelstelling te kunnen realiseren.  Wat mag het kosten? / Wat heeft het gekost? Per programma worden hier de baten en lasten vermeld. Dit gebeurt voor 2024 in een tabel en visueel.

10

Overzicht baten en lasten per programma 2024 Programma

Begroting 2024

Begroting 2024 na wijziging

Rekening 2024

Lasten 1. Bestuur en Veiligheid

12.620.283

14.332.186

12.991.399

2. Ruimtelijk Domein

13.176.848

16.961.204

13.772.357

3. Sociaal Domein

23.721.177

30.113.987

27.567.645

4. Financiën, Control en Economie

5.752.746

8.843.691

10.387.149

55.271.054

70.251.068

64.718.550

1. Bestuur en Veiligheid

-1.613.202

-1.561.136

-1.915.670

2. Ruimtelijk Domein

-6.278.708

-7.520.087

-7.836.028

3. Sociaal Domein

-5.565.741

-9.805.959

-10.599.020

4. Financiën, Control en Economie

-41.899.142

-51.363.887

-47.632.705

Totaal Baten

-55.356.793

-70.251.069

-67.983.423

-85.739

-1

3.264.873

Totaal Lasten Baten

Resultaat

11

1. Bestuur en Veiligheid Visie We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een duurzaam vitaal en veilig Asten. Dit betekent onder meer dat we de grote maatschappelijke opgaven, die daaruit voortvloeien, samen realiseren. Dit vereist een wijze van bestuur, gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf, die we daartoe stimuleren en faciliteren.

Portefeuillehouder Burgemeester A. van Extel-Van Katwijk Wethouder L. van de Moosdijk (Dienstverlening)

Goed bestuur op z'n Astens Wat wilden we bereiken? We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een fijne woon-, werk- en leefomgeving vanuit eigen kracht, dichtbij en samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij geven ruimte aan creativiteit en nemen obstakels weg om goede dingen te kunnen doen. We nemen een ondernemende houding aan, werken vanuit 'de bedoeling', handelen vanuit 'ja-tenzij' en hanteren alleen regels waar ze nodig zijn. We werken integraal, handelen pro-actief en zijn flexibel genoeg om te schakelen tussen verschillende (overheids)netwerken, partners en uitvoeringsvormen. We pakken de regie waar dat nodig is. Het vertrouwen van inwoners in de politiek en in de overheid staat in algemene zin onder druk. Een gezonde bestuurscultuur, integriteit en onderlinge verhoudingen zijn zaken die wij als absolute basis van goed bestuur zien. Daarom besteden wij de komende periode veel aandacht aan deze thema’s. Wij gaan regelmatig met elkaar en met de gemeenteraad in gesprek. Het actief betrekken van inwoners is daarbij heel belangrijk. Op die manier behouden en verstevigen wij het vertrouwen in de Astense politiek.

Goed bestuur betekent voor ons:  Collegiaal: gelijkwaardigheid als uitgangspunt, zorgen voor een open en constructief debat tussen coalitie en oppositie, college en gemeenteraad én met inwoners en maatschappelijke partners;  Transparant en integer: betrouwbaar, betrokken, duidelijk en met respect naar eenieder;  Midden in de gemeenschap: inwoners en ondernemers opzoeken, ook bijeenkomsten buiten het gemeentehuis;  Met visie, lef en plezier: ‘samen aanpakken en genieten’;  Lerend en zelfcorrigerend vermogen: kwetsbaar durven opstellen, regelmatig met elkaar en met inwoners/ondernemers evalueren;  Open communicatie: laten zien wat de gemeente voor haar inwoners doet en op een passende wijze communiceren naar alle doelgroepen.

12

Welke beleidsnota's waren relevant?         

Toekomstagenda Asten 2030; Programma-opdrachten voor de onderliggende programma's uit de Toekomstagenda Asten 2030: Transformatie buitengebied, Vitale kernen, Centrumontwikkeling, Klimaatbestendig en energieneutraal Asten, Omgevingswet en Vitale democratie; Nota integrale sturing programma's en organisatie; Bedrijfsplan Asten 2017; Optimalisatie grote burgerinitiatieven; Nota verbonden partijen; Gedragscode integriteit en procedure integriteitsbeleid; Algemeen privacybeleid (AVG) gemeente Asten; Plan van aanpak Veilige publieke taak.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Goed bestuur op zijn Astens 1.1.1. Midden in de gemeenschap staan De uitvoering van het Astens Manifest speelt hierbij een belangrijke rol, voor raad, college en organisatie. Ieder vanuit zijn eigen rol, verantwoordelijkheid en positie. Waar wij als gemeente, wat betreft houding en gedrag, -inzetten op de uitgangspunten van het manifest, is het van belang dat onze omgeving dit daadwerkelijk merkt in de dagelijkse praktijk. Rekening houdend met de verschillen in wensen, verwachtingen en opvattingen van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners is het van groot belang de dialoog te blijven faciliteren. Juist nu is het van belang vanuit vertrouwen, open en transparant te zijn in onze communicatie. Ook als de boodschap, zoals bij het proces Asten in balans, een lastige is. 1.1.1. Integriteit Zie ook onderdeel 1.1.5. (Veilige publieke taak, aanpak weerbare overheid). Bij indiensttreding van nieuwe collega's en het afnemen van de ambtseed wordt aan de hand van een interactief moment tussen gemeentesecretaris en de nieuwe medewerkers, verbinding gemaakt met het thema integriteit. Naast het vorig jaar vastgestelde integriteitsprotocol voor politieke ambtsdragers, is eind 2024 ook het protocol voor de ambtelijke organisatie geactualiseerd. Na afstemming met de OR zal het protocol in 2025 formeel worden vastgesteld. 1.1.2.

Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen! Om de dienstverlening te borgen is het oude zaaksysteem Verseon geüpgraded naar diens opvolger Djuma. De paspoortpiek is ook voelbaar in Asten, maar door de flexibiliteit en creativiteit van de medewerkers blijft het mogelijk voor onze inwoners om binnen een week een afspraak te maken. Eind 2024 is een start gemaakt met een herijking van de visie op dienstverlening, dit heeft vertraging opgelopen. De raad wordt hierover in 2025 geïnformeerd. 1.1.3. Communicatie: laten zien wat we doen voor onze inwoners De communicatienota 2023-2026 is vastgesteld door het college. Daarin is beschreven hoe de gestelde doelen in het coalitieakkoord ten aanzien van communicatie kunnen worden bereikt. Ook heeft de halfjaarlijkse evaluatie plaatsgevonden. Binnen het taakveld Communicatie zijn (hernieuwde) afspraken gemaakt over de werkverdeling en vervanging. Bovendien zijn de verschillende communicatieadviseurs voortaan gekoppeld aan bestuurders/teams. De ervaringen binnen het team zijn positief. Het zorgt voor een betere werkverdeling en vermindert de kwetsbaarheid. We kunnen nu meer aandacht schenken aan de versterking van de adviseursfunctie en het meer communicatiebewust maken van de organisatie.

Concrete acties die zijn afgerond: - Er is deelgenomen aan cursus social media door Communicatie en College; - Er is een begeleidingstraject van een half jaar doorlopen voor de socials om de inzet hiervan te optimaliseren; - Het persgesprek is ingevoerd; - Intensiever inzet van beeld/filmpjes bij bezoeken en representatieve aangelegenheden. 13

1.1.3. Vitale democratie en burgerinitiatieven Het programma Vitale Democratie is gebouwd op 3 pijlers: inwoners, raad en organisatie. Inwoners: in 2024 is een gewijzigde aanpak voor burgerinitiatieven vastgesteld. Diverse initiatieven zijn succesvol afgerond (pluktuin Heusden, lichtmonument Heusden, schaaktafels op de Markt te Asten en een nieuw veteranenmonument te Asten). In 2024 hebben initiatiefnemers verdere vorderingen gemaakt met diverse grote initiatieven (verfraaien van de dorpspleinen in Ommel en Heusden, uitbreiding Gedenkbos, skatepark Tipi). In 2024 zijn diverse trajecten geweest waarbij de samenleving is betrokken (participatie bij projecten of nieuw beleid). In 2024 heeft opnieuw samenwerking plaatsgevonden tussen de gemeente en het Varendonck om leerlingen (Havo 4/maatschappijwetenschappen) actief te betrekken bij lokale opgaven en beleidsvraagstukken van de gemeente. Raad: de beoogde acties uit het communicatieplan (Vitale Raad/Astens Manifest) en de beoogde trainingen zijn uitgevoerd in 2024. Organisatie: alle teams hebben de training Helder Adviseren gevolgd: dit komt de besluitvorming ten goede. Bij de onboarding van nieuwe medewerkers wordt meer aandacht besteed aan vitale democratie ("het groene schema"). Het onderwerp vitale democratie en burgerinitiatieven is langlopend. 1.1.4.

Veilige publieke taak We hebben het actieplan Veilige publieke taak (VPT) voor een groot deel uitgevoerd. De nieuwe protocollen voor VPT (agressie) zijn klaar. In 2024 hebben we verder uitvoering gegeven aan het actieplan. Dat varieert van opleiding, training en oefening om enerzijds ondermijnende activiteiten en gedragingen te herkennen tot aan het omgaan met afwijkend of agressief gedrag richting ambtelijke organisatie of ambtsdragers. Het onderwerp Weerbare Overheid is en blijft een belangrijk onderwerp van gesprek, waarbij de verharding en verruwing in de samenleving en de wijze waarop onze gemeentelijke professionals daar mee omgaan in hun dagelijkse praktijk, ook bijzondere aandacht verdient. In 2024 is het aandachtsveld verder verbreed richting andere teams binnen de organisatie, zoals Team Vergunningen, Juridische zaken, Ruimte en Sociaal team Asten. Met de inzet van een interventieteam, bestaande uit collega's die dagelijks zijn ingeroosterd in geval van een incident met een bezoeker in ons gemeentehuis, is verder invulling gegeven aan het creëren van een veilige werkplek. Het project 'De Brabantse Norm' had een looptijd tot 31 december 2024 en is daarmee ten einde. De aanpak van ondermijning, met de Provincie Brabant voorop, wordt echter onverminderd voortgezet waarbij wij als gemeente Asten met onze aanpak en inzet een voorbeeldgemeente in de regio zijn. 1.1.5.

Samenwerking en verbonden partijen De Peelsamenwerking is eerder in 2023 middels een governancevoorstel vastgesteld door de colleges en het Waterschapsbestuur. De Programmamanager die samen met de secretarissen van de Peelgemeenten zorgt voor de Peelagenda en inrichting van de netwerkorganisatie is benoemd en gestart in 2023. Aan het einde van het eerste kwartaal 2024 heeft het college een besluit genomen (voor de komende 2 jaar) voor de inzet van de Peelmanager, de noodzakelijke ondersteuning en het feit dat de deelnemende gemeenten gezamenlijk zorgdragen voor het leveren van trekkers en ambtelijke ondersteuning. Dit besluit vormt de basis voor verdere samenwerking. In het tweede deel van 2024 is concreet invulling gegeven aan het trekkerschap van de 5 MREthema's, waarmee feitelijk invulling wordt gegeven aan een efficiëntere samenwerking binnen de Peel. Eind 2024 is de eerste Peeldag georganiseerd. De inrichting en insteek van deze dag (zowel op inhoud als frequentie) wordt begin 2025 geëvalueerd en waar nodig en gewenst aangepast. De wereld stond ondertussen ook niet stil. De Schaalsprong en de Beethoven deal geven nog meer belang en urgentie aan de samenwerking binnen de Peel. Juist deze samenwerking op Peelniveau, maakt dat we gehoord en gezien worden in het groter geheel van de Brainport Eindhoven.

14

1.1.7. Onafhankelijke rekenkamer Na een beeldvormende bijeenkomst op 19 maart heeft de raad op 5 november 2024 het besluit genomen om een tweehoofdige rekenkamer in te stellen, en om het structureel beschikbaar gestelde budget van € 22.100 na een jaar te evalueren. Met de benoeming van een voorzitter op 25 februari 2025 is een volgende stap gezet, een tweede lid wordt op zo kort mogelijke termijn geworven zodat de rekenkamer aan de slag kan om met onderzoek en advies o.a. de rol van de gemeenteraad te versterken. 1.1.8. Extra formatie griffie Met ingang van 19 februari 2024 is de functie van raadsadviseur/commissiegriffier (1 fte) ingevuld. De werkgeverscommissie griffie heeft in oktober en december de voortgang van het ontwikkelplan naar een toekomstbestendige ondersteuning van de raad besproken. Er is tevredenheid over de pilot met commissiegriffiers, de kwalitatieve versterking met een raadsadviseur/commissiegriffier, de extra beschikbaarheid van een plv. griffier, en steun voor de wijze van invulling van de 2,6 fte voor de griffie. Mede op basis van het ontwikkelplan kan de werkgeverscommissie beoordelen en adviseren welke ondersteuning benodigd is voor de basis op orde en de ambitie voor een sterke positie van de raad. 1.1.8. Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel Gelet op de beschikbare tijd, middelen en capaciteit is dit nog niet gestart.

Er is al wel een eerste start gemaakt met het maken van een notitie om de vraag en opdracht aan de voorkant goed integraal helder te krijgen. Mogelijkerwijs wordt dit project gelet op 'Asten in Balans' uitgesteld, versoberd of later uitgevoerd, e.e.a. van latere besluitvorming.

Veilige buurt en thuis Wat wilden we bereiken? Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in onze gemeente en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.

Welke beleidsnota's waren relevant?          

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026; Visie VRBZO 2025; Beleidsregels Bereikbaarheid en Bluswatervoorziening Brabant; Beleidsplan risicocommunicatie Zuidoost-Brabant 2022-2025; Regionaal Risicoprofiel 2019 Regionaal Crisisplan 2016 (versie 2024-2027 inmiddels vastgesteld) Beleidsregel handhavingsprotocol Opiumwet 13b Asten 2021; Beleidsregels wet BIBOB; Algemene Plaatselijke Verordening (APV); Vergunningen, toezicht en handhaving (VTH)-beleid 2023.

15

Wat hebben we hiervoor gedaan? Veilige buurt en thuis 1.2.1. Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit Het meldpunt ondermijning is inmiddels ingericht. Hier kunnen inwoners en ondernemers onderbuikgevoelens melden. In het voorjaar 2024 heeft een meldingsbereidheid campagne gericht op de inwoners plaatsgevonden. In 2024 zijn 54 meldingen ontvangen. Dit betreft zowel meldingen via het lokale meldpunt ondermijning als meldingen via Meld Misdaad Anoniem. Daarnaast hebben we de organisatie en het bestuur meer bewust gemaakt van de gevaren van ondermijning en het handelingsperspectief door publicaties op intranet. Verder werken we op casusniveau actief samen met onze partners in Taskforce-RIEC verband. 1.2.2. Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor politici, bestuurders en medewerkers Inmiddels vonden 2 onderzoeken plaats met als doel het in kaart brengen in hoeverre gemeente Asten en Someren ambtelijk weerbaar zijn en waar verbetering mogelijk is. Investeren in Veilige Publieke Taak staat hoog op onze agenda en verbetermogelijkheden worden doorgevoerd. De Brabantse norm voor weerbaarheid is door ons in bovengenoemde aanpak geïntegreerd. 1.2.3.

Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 De in juli 2023 vastgestelde Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid heeft met name aandacht voor de aanpak van ondermijning, digitale veiligheid en de verbinding tussen zorg en veiligheid. Voor wat betreft de aanpak ondermijning is de stand van zaken onder 1.2.1. (Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit) beschreven. Ten aanzien van digitale veiligheid wordt binnen de organisatie gewerkt aan een plan van aanpak in relatie tot bedrijfscontinuïteit. Er is gekeken naar mogelijkheden om bewustwording op het vlak van (digitale) veiligheid te vergroten voor senioren. Hierbij haken we zoveel mogelijk aan bij bestaande initiatieven. Op het vlak van zorg en veiligheid werken collega's over de afdelingen heen samen in casuïstiek, indien nodig ook buiten de gemeente onder de vlag van het Zorg- en Veiligheidshuis. 1.2.4. Aanpak illegale bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten In maart 2024 is een handhavingsbesluit genomen ter beëindiging van de illegale bewoning op één van de Astense vakantieparken. Het besluit hield in dat op 15 september 2024 de illegale bewoning beëindigd moest zijn. Bij de eerste controle op locatie bleek dat niet aan de lastgeving was voldaan. Bij een hercontrole is vastgesteld dat de overtreding beëindigd was.

De controles voor de huisvesting van arbeidsmigranten zijn vanaf eind 2024 weer opgestart. 1.2.5. Risico-inventarisatie natuurgebieden Het natuurbrandbeheersplan Groote Peel is op 16 januari 2025 geactualiseerd. Het uitvoeringsplan is ook op 16 januari 2025 vastgesteld. In het tweede kwartaal zullen er voorlichtingsbijeenkomsten worden georganiseerd voor raadsleden, bewoners en ondernemers.

16

Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. 1. Bestuur en Veiligheid

Begroting

Begroting na wijz. 2024

Rekening

bedragen x € 1.000

2024

Lasten

-12.620

-14.332

-12.991

Veilige buurt en thuis

-2.487

-3.022

-2.537

Integrale Veiligheid

-1.629

-1.676

-1.667

-858

-1.346

-870

-10.133

-11.311

-10.454

Inwoners

-438

-772

-542

Bestuur

-1.750

-1.761

-2.138

Organisatie

-7.697

-8.459

-7.501

-249

-318

-273

1.613

1.561

1.916

129

129

130

Integrale Veiligheid

70

70

68

Integraal toezicht en handhaving

58

58

63

1.484

1.432

1.785

Inwoners

280

280

491

Organisatie

1.204

1.152

1.294

Saldo van baten en lasten

-11.007

-12.771

-11.076

Resultaat

-11.007

-12.771

-11.076

Integraal toezicht en handhaving Goed bestuur op z'n Astens

Intergemeentelijke samenwerking Baten Veilige buurt en thuis

Goed bestuur op z'n Astens

2024

17

Investeringen programma Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2024

t/m 2024

2024

Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel

635.000

0

635.000

Ontwikkelbudget organisatie

200.000

14.505

185.495

Totaal

835.000

14.505

820.495

Begroting

Rekening

Saldo

t/m 2024

t/m 2024

2024

710.496

546.279

164.217

710.496

546.279

164.217

Kredieten 1.1. Goed bestuur op z'n Astens

Kredieten 1.2. Veilige buurt en thuis Aanpak illegale bewoning

Totaal

18

2. Ruimtelijk Domein Visie Bouwen en goed wonen De gemeente Asten is een aantrekkelijke gemeente om te wonen. In alle kerkdorpen is er voor alle doelgroepen voldoende aanbod, zodat iedereen betaalbaar én naar behoefte kan wonen. Dit geldt voor onze starters, mensen die willen doorgroeien, jongeren die na hun studie willen terugkeren en onze senioren, maar ook faciliteren we passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen. Vitaal buitengebied We staan voor de opgave de agrarische sector te verduurzamen, toekomstperspectief te bieden en gelijktijdig in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van onze inwoners. Dit doen wij samen met zowel de stoppende agrariërs als met de agrariërs die door willen gaan. Daarnaast zetten wij in op andere economische dragers om de leefbaarheid en vitaliteit te behouden. Op die manier proberen wij de transitie van ons buitengebied, die in een stroomversnelling zit, op een verantwoorde manier te begeleiden. Klimaat, energie en circulariteit We wonen en werken in een omgeving waarvan het klimaat verandert. We nemen onze verantwoordelijkheid voor het tegengaan van klimaatverandering door het verkleinen van onze CO2-uitsoot en het stimuleren van duurzame energieopwekking. Ook gaan we zorgvuldig om met grondstoffen en stimuleren we hergebruik van grondstoffen om de afvalberg te verkleinen.

We willen de gevolgen van klimaatverandering zoveel als mogelijk kunnen opvangen o.a. door minder verstening, meer groen, betere wateropvang, minder hittestress en een grotere biodiversiteit in flora en fauna. Wij stimuleren en faciliteren inwoners om ook hun bijdrage te leveren. Bruisende en aantrekkelijke kernen Asten, Heusden en Ommel zijn bruisende en aantrekkelijke kernen, waar het prettig wonen, werken en recreëren is voor onze huidige en toekomstige inwoners. We zetten in op het aantrekken van (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. We investeren daarom in onder andere onze centra, recreatievoorzieningen, sport- en gemeenschapsvoorzieningen, scholen en verkeersveiligheid. Proces Omgevingswet We nemen een faciliterende rol aan in het ruimtelijke domein. We denken en werken mee aan het verwezenlijken van (ruimtelijke) plannen van onze inwoners die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030. Daarbij werken we al in de geest van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in is gegaan, een wet die het de inwoners makkelijker moet maken om hun plannen te realiseren.

Portefeuillehouder Wethouder J. Bankers Wethouder J. Spoor (huisvesting specifieke groepen en woonwagenlocaties) Wethouder L. van de Moosdijk (grondbeleid en grondaankopen)

19

Bouwen en goed wonen Wat wilden we bereiken? Het moet voor iedereen mogelijk gemaakt worden om in Asten betaalbaar en/of naar behoefte te kunnen wonen. Iedereen verdient een kans op de woningmarkt. Wij gaan daarom nog meer en sneller bouwen in alle drie de kernen. In een actueel programma Wonen, vastgesteld door de raad eind 2023, hebben wij vastgelegd hoe wij in de komende jaren gaan inzetten op aspecten als de betaalbaarheid, beschikbaarheid en verduurzaming van woningen evenals het bieden van een prettige woonomgeving, welke doelgroepen we willen bedienen en welke woonvormen we mogelijk willen maken. Het programma Wonen vormt ook de basis voor de meerjarige prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties die eind 2023 zijn ondertekend.

Welke beleidsnota's waren relevant?        

Toekomstagenda Asten 2030; Omgevingsvisie Asten; Versnellingsagenda woningbouw gemeente Asten; Programma Wonen 2024-2030 gemeente Asten; Nota grondbeleid 2023 (Grondnota); Welstandsnota; Programma beeldkwaliteit Centrum Asten; Beleidsnotitie arbeidsmigranten gemeente Asten 2020.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Bouwen en goed wonen 2.1.1. Bouw maximaal 50 woningen Loverbosch - voormalige schoollocatie (fase 2) en beoogde schoollocatie (fase 3) Oorspronkelijk was in Loverbosch fase 2 een school beoogd, maar naar aanleiding van actuele leerlingenprognoses is geconcludeerd dat de capaciteit van dit schoolgebouw te klein is. Hiertoe is gezocht naar een alternatieve schoollocatie en deze is gevonden in Loverbosch fase 3. Het gevolg hiervan is dat een deel van het beoogde woningbouwprogramma in fase 3 komt te vervallen en in fase 2 een perceel vrijkomt waarop ruimte is voor woningbouw. In 2023 is gestart met een bestemmingsplanprocedure om maximaal 25 woningen mogelijk te maken op de voormalige locatie in fase 2 en een schoolgebouw en maximaal 25 woningen in fase 3. Dit bestemmingsplan heeft een onherroepelijke status. Inmiddels is gestart met de voorbereiding van de aanbestedingsprocedure voor de woningen in fase 2. Voor de invulling van de schoollocatie in fase 3 wordt overlegd met de betrokken schoolorganisatie. De woningen boven de schoollocatie worden later middels een aanbestedingsprocedure in de markt gezet. Tevens wordt op deze locatie de mogelijkheid voor de vestiging van woonwagenstandplaatsen onderzocht. 2.1.2. Bouw 205 woningen Loverbosch fase 3 Het bestemmingsplan is inmiddels onherroepelijk. Tevens is het gebied ook bouwrijp opgeleverd.

Parallel zijn we bezig met de gronduitgifte. Van Wanrooij is bezig met de gefaseerde verkoop van de 66 door hen te realiseren woningen in het plan, waarvan de eerste 46 woningen al verkocht of in optie zijn. Met Bergopwaarts zijn we volop in overleg over de invulling van de gronden waarop de 67 door hen te realiseren woningen zijn beoogd. Verder heeft in november 2023 de loting voor de 31 kavels voor zelfbouw plaatsgevonden, zowel voor een vrijstaande als een twee-onder-één-kapwoning. Al deze gronden zijn onder optie. Daarnaast hebben we een aanbestedingstraject doorlopen voor een appartementencomplex van maximaal 25 appartementen. Tot slot zijn er twee bouwvelden beschikbaar gesteld voor CPO-trajecten. Een bouwveld voor starters en één voor senioren. 20

2.1.3. Bouw ca. 220 woningen Biesvelden 1 In 2023 zijn de gronden in het plangebied Biesvelden fase 1 aangekocht. Aansluitend daaraan is gestart met het opstellen van een stedenbouwkundige verkenning voor het totaalgebied Asten-Oost. Na vaststelling van de stedenbouwkundige verkenning wordt ingezoomd op het planologisch mogelijk maken van de ontwikkeling Biesvelden fase 1, waar ca. 220 woningen beoogd zijn. De voorbereidingen op deze ruimtelijke procedure zijn inmiddels in gang gezet. 2.1.4. Bouw ca. 20 woningen vrijkomende schoollocatie 't Lover Het Lover is in juli 2024 vrijgekomen. De planontwikkeling is voorafgaand hieraan opgepakt. Op dit moment wordt onderzocht op welke wijze de locatie in de markt gezet wordt. Het programma op deze locatie bestaat in ieder geval uit ca. 20 sociale huurwoningen voor o.a. starters. Daarna wordt onderzocht of er nog ruimte is voor aanvulling op dit programma in de vorm van CPO-woningen. Tevens zijn de voorbereidingen voor de sloop in gang gezet. 2.1.5. Bouw ca. 18 woningen vrijkomende schoollocatie Lambertusschool In 2023 is gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor de sloop en herontwikkeling van de huidige Lambertusschool. Door de aanwezigheid van een kolonie vleermuizen moet een ontheffing op basis van de Wet natuurbescherming worden verkregen alvorens gestart kan worden met sloop/herontwikkeling.

Het aanvullend onderzoek is inmiddels afgerond, waardoor op basis van het opgestelde compensatie- en mitigatieplan een ontheffing kan worden aangevraagd bij het bevoegd gezag. Deze aanvraag is op 30 juli 2024 gedaan en door het bevoegd gezag afgewezen. Op dit moment worden de onderzoeken daarom opnieuw uitgevoerd. Tevens wordt parallel gezocht naar optimalisaties in het programma en de ruimtelijke procedure. Op deze locatie worden levensloopbestendige woningen beoogd voor de doelgroep senioren. De woningen zullen één bouwlaag hebben. 2.1.6. Bouw woningen vrijkomende schoollocatie Bonifatiusschool Nog niet gestart. Planning nog niet bekend. 2.1.7. Bouw woningen Ommel In 2023 is gestart met het opstellen van een zogenaamde 'globale stedenbouwkundige verkenning' voor Ommel. Deze verkenning is inmiddels gereed en wordt in januari 2025 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Daaruit blijkt dat in het gebied Ommel-Oost, waarbinnen op een aantal percelen de WVG is gevestigd, vooralsnog niet kan worden gebouwd vanwege hinder- en geurcirkels. Daarentegen biedt het gebied Ommel-Noord wel mogelijkheden om op korte termijn woningen te realiseren. Recent zijn in dit gebied gronden aangekocht en vinden verdere onderhandelingen plaats.

Dit betekent dat de gemeenteraad binnen afzienbare tijd wordt voorgesteld om een grondexploitatie voor Ommel-Noord, inmiddels plan Hogeweg Ommel genoemd, vast te stellen. De planvorming om te komen tot de bouw van ca. 100 - 150 woningen in het toekomstige woongebied Hogeweg Ommel wordt in 2025 verder ter hand genomen. 2.1.8. Aansluiten op initiatieven van particulieren: woningen De Prins (voormalig Blokker) Er is beroep ingesteld tegen het bestemmingsplan. De beroepsgronden zijn ontvangen en we zijn bezig met het opstellen van een verweerschrift. In dit kader worden nog een aantal aanvullende onderzoeken uitgevoerd en enkele bestemmingsplanregels herzien. De raad zal gevraagd worden een herstelbesluit te nemen alvorens het verweerschrift wordt ingediend. Vervolgens is het afwachten tot de zitting wordt gepland bij de Raad van State.

21

2.1.9. Aansluiten op initiatieven van particulieren: ca. 42 woningen Aldi Op de huidige Aldi locatie wordt een herontwikkeling beoogd naar maximaal 42 woningen voor de doelgroep starters en senioren. De woningen worden gesitueerd in drie bouwmassa’s, waarbij het binnenterrein kwalitatief wordt ingericht met voldoende parkeermogelijkheden en veel groen. Het bestemmingsplan is inmiddels vastgesteld door de gemeenteraad en onherroepelijk geworden. 2.1.10. Uitvoering grondnota voor ontwikkeling van nieuwe plannen De aankooponderhandelingen ten behoeve van het toekomstig woongebied Biesvelden fase 1 zijn inmiddels afgerond. Mede op basis van de globale stedenbouwkundige verkenning voor Ommel, is onder voorwaarden ca. 2.37 ha landbouwgrond aangekocht gelegen aan de Kloosterstraat, nabij de Hogeweg. Voor de kern Heusden wordt naar verwachting begin 2025 bekeken op welke locatie(s) in de toekomst mogelijk woningbouw kan plaatsvinden. Op basis daarvan wordt de aankoopstrategie gekozen. 2.1.11. Kwalitatief goede huisvesting onderzoeken voor specifieke groepen Afgelopen jaar hebben we in Asten ontheemden uit Oekraïne opgevangen op 3 gemeentelijke locaties en bij particulieren. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders is behaald. Het huidig beleid op het gebied van arbeidsmigranten uit 2020 wordt geactualiseerd.

Het toekomstbeeld voor dit beleid (wat moet het nieuwe beleid regelen) is besproken met de raad, waarna conceptbeleid is opgesteld. De beoogde vaststelling is uitgesteld. In plaats daarvan zijn er procesafspraken met de raad gemaakt voor de verdere besluitvorming. 2.1.12. Woonwagenlocaties Over de huisvesting van woonwagenbewoners zijn we gesprekken aangegaan met Bergopwaarts. Mede naar aanleiding van dit overleg heeft het college besloten om de komende jaren een inhaalslag te maken in het realiseren van standplaatsen ten behoeve van het plaatsen van woonwagens. Dat doen we door kleine locaties (maximaal 5-7 standplaatsen) te ontwikkelen in toekomstige uitbreidingsgebieden. Ook zijn we in overleg over het (mogelijk) inrichten van tijdelijke standplaatsen op locatie De Bovist. 2.1.13. Kijken naar meerwaarde welstand Voor het actualiseren van het welstandsbeleid is budget beschikbaar. Uitvoering staat gepland nadat de resultaten van de Cultuurhistorische Waardenkaart bekend zijn. Gewijzigde planning start medio 2025. 2.1.14. Opstellen cultuurhistorische waardekaart Een offerte voor het opstellen van de waardekaart is gevraagd en ontvangen. 2.1.14. Investeren in voorzieningen woningbouwplannen In het kader van de verdere ontwikkeling van de beoogde woongebieden in de gemeente wordt bekeken hoe hieraan het beste invulling te geven.

In de Nota Grondbeleid 2023 wordt daarop nader ingegaan.

22

2.1.14. Transitie Omgevingswet In 2024 is volop gewerkt met de nieuwe procedures onder de Omgevingswet (zoals omgevingsplanactiviteiten en buitenplanse omgevingsplanactiviteiten). Er hebben zich nog geen aanvragen voorgedaan waarop het raadsadviesrecht van toepassing was. De instrumenten die zijn ontwikkeld om het werk voor initiatiefnemers te vergemakkelijken (standaard motivering die men kan gebruiken bij een aanvraag en de handreiking omgevingsdialoog) zijn in de praktijk getest en tot nu toe goed werkbaar gebleken. Er zijn vorderingen gemaakt met het 1e deel van het nieuwe omgevingsplan (regels voor bouwen en wonen). Asten is nauwer gaan samenwerken met andere gemeenten om samen te bouwen aan meer regelsets voor het nieuwe omgevingsplan (regionaal project SPRONG). De wekelijkse intaketafel loopt goed. Ook zijn ervaringen opgedaan met de regionale omgevingstafel, waar de meer complexe aanvragen (waar meerdere ketenpartners over moeten adviseren) integraal kunnen worden besproken. De omgevingsvisie is in 2024 conform de nieuwe digitale standaarden van de Omgevingswet op het DSO gepubliceerd, zodat deze op de wettelijk voorgeschreven wijze raadpleegbaar is. De fase van implementeren van de Omgevingswet kan als afgerond worden beschouwd. De overgangsfase is in 2024 gestart en loopt nog tot en met 2031. 2.1.15.

Programma beeldkwaliteit centrum Asten Het conceptplan is gereed en de reacties naar aanleiding van de ter inzagelegging en uit bespreking in de commissie Ruimte worden verwerkt.

Vitaal buitengebied Wat wilden we bereiken? De agrarische sector is en blijft belangrijk voor Asten. De komende jaren komt de transitie in het landelijke gebied in een stroomversnelling als gevolg van toegenomen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wij willen dat de gemeente Asten stoppende bedrijven en bedrijven die doorgaan zo goed mogelijk begeleidt. Daarnaast staan wij samen met onze boeren voor de opgave om de sector te verduurzamen, meer in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van inwoners. Door daarnaast te investeren in natuur en nieuwe economische pijlers wordt het buitengebied aantrekkelijker.

Welke beleidsnota's waren relevant?    

Regionaal streefbeeld van ons landelijk gebied (MRE); Ruimtelijke Agenda de Peel (RAP); Ruimtelijk afwegingskader De Peel; Geurverordening.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Vitaal buitengebied 2.2.1. Ruimte geven aan boeren om grond voor meerdere doeleinden te gebruiken In 2023 is gestart met het bezoeken van agrarische bedrijfslocaties waar geen of minder dieren worden gehouden dan vergund. Met hen worden gesprekken gevoerd over alternatieve mogelijkheden op de betreffende locaties. Soortgelijke gesprekken worden ook gevoerd met (potentiële) deelnemers aan de landelijke beëindigingsregelingen. 2.2.2. Meedenken met/stimuleren van initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw We maken alternatieve vormen van landbouw bespreekbaar en faciliteren deze. Daarnaast proberen we zelf als gemeente het goede voorbeeld te geven door meer natuur- en landschapselementen toe te voegen in het buitengebied die bijdragen aan meer biodiversiteit. 23

2.2.3. Gebiedsgerichte aanpak De gebiedsgerichte aanpak Waardjesweg-Hazeldonk-Heesakkerweg wordt nog opgepakt. Ook neemt de gemeente deel aan de Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel. 2.2.4. Nieuwe toekomstvisies op de agrarische sector en nieuwe glastuinbouwvisie De glastuinbouwvisie zoals eerder bedoeld om samen met Someren op te stellen vervalt. Er wordt gebiedsgericht ingestoken, zie 2.2.3. 2.2.5. Actualiseren visie bebouwingsconcentraties In overleg met de HAS (Hogere Agrarische School) is bekeken deze opdracht (deels) bij studenten uit te zetten.

Klimaat, energie en duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Ook in Asten leveren we gezamenlijk met onze inwoners en ondernemers een bijdrage aan de aanpassingen in energie- en materialengebruik en willen we klimaatbestendig worden. Daarbij hebben we oog voor de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en haalbaarheid van plannen, maar tonen ook gezonde ambitie. Klimaat, energie en circulariteit zijn grote opgaven, waarbij wij de samenwerking opzoeken op de schaal van de MRE en de Peelgemeenten. Klimaat We investeren in de boven- en ondergrondse infrastructuur om waterproblemen te verminderen, zowel in geval van wateroverlast als in periodes van droogte. Hierbij hanteren wij de voorkeursvolgorde (vasthouden, bergen, afvoeren) voor het verwerken van hemelwater. Ook investeren we in meer groen om hittestress te verminderen en investeren we in onze natuur om deze meer biodivers en klimaatbestendig te maken. Energie Stap 1 in het verduurzamen van ons energiegebruik is besparen. We geven daarbij zelf het goede voorbeeld door bijvoorbeeld de openbare verlichting te vervangen door LEDverlichting, onze openbare ruimte CO2-arm in te richten en onze gebouwen beter te isoleren. We ondersteunen onze inwoners bij het isoleren van hun woning. Stap 2 is het gebruiken van duurzame energie in plaats van fossiele energie, veelal elektriciteit.

Voor het verduurzamen van de mobiliteit versterken we daarom het netwerk aan laadpalen. Vanwege de overbelasting van het stroomnetwerk is het vergroten van de grootschalige opwekking van duurzame energie in de gemeente de komende jaren moeilijk. We zoeken naar mogelijkheden om energie op te wekken zonder het stroomnetwerk extra te belasten. Circulariteit Ons doel is om in 2030 voor 50% en in 2050 volledig circulair te zijn. Dat houdt in dat spullen die nu nog als afval worden gezien zo volledig mogelijk worden hergebruikt als grondstoffen. Op die manier hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen uit de aarde nodig. We stimuleren de circulaire gedachte bij onze inwoners en ondernemers en geven als gemeente zelf het goede voorbeeld. Dit doen we onder andere door circulariteit toe te passen in ons inkoopbeleid, het afvalstoffenbeleidsplan, in ons eigen gemeentehuis en bij de uitvoering van projecten in het openbaar gebied.

24

Welke beleidsnota's waren relevant?       

Gemeentelijk Rioleringsplan Asten 2021-2025; Regionale Energiestrategie (RES-MRE); Programma Warmtetransitie; Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie; Strategisch plan circulair Asten; Nota grondstoffenbeleid; Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB).

Wat hebben we hiervoor gedaan? Klimaat, energie en circulariteit 2.3.1. Bossen revitaliseringsimpuls geven De uitvoering van de grootschalige revitalisering (pop3) van het noordelijk deel van de Dennendijkse bossen is gerealiseerd. We blijven kijken naar mogelijkheden voor natuurontwikkeling in Asten zoals bijvoorbeeld natuurontwikkeling rondom de Bleeken in samenwerking met waterschap Aa en Maas. 2.3.2. Planten duizenden extra bomen Het aanplanten van 650 bomen en 3000 stuks bosplantsoen in landelijk gebied is gestart. In maart 2025 zal alles aangeplant zijn. In 2025 zijn we voornemens de voorbereidingen te starten voor het stedelijk gebied. 2.3.3. Uitvoeringsprogramma energiebesparing gebouwde omgeving Uitgevoerde acties in 2024: * vervolgadvies op warmtescan 1000 woningen voor 750 woningen; * start collectieve inkoopactie isolatie gekoppeld aan subsidie voor goedkope woningen en lage inkomens. Actie loopt meerdere jaren; * voorbereiding opstellen SMP. Doorlooptijd is 2 tot 3 jaar. Daarna gebiedsontheffing voor 10 jaar. Het programma wordt jaarlijks bijgesteld op basis van beschikbare middelen vanuit het rijk en leerpunten van uitgevoerde acties. 2.3.4. Uitvoering convenant Schoon en Emissieloos Bouwen Medewerkers die uitvoering moeten geven aan het convenant zijn geïnformeerd en er wordt gewerkt volgens het convenant.

Vanuit het ondersteuningsloket Schoon en Emissieloos Bouwen is er hulp voor het borgen van de uitvoering van het convenant. 2.3.4. Onderzoek naar mogelijkheden voor energieopslag in samenwerking met MRE en bedrijfsleven Binnen de MRE-samenwerking op energietransitie is de Werkgroep Energiesysteem actief. Deze werkgroep initieert en volgt projecten t.b.v. het toekomstige energiesysteem, inclusief projecten voor een efficiënt elektriciteitssysteem. Opslag van energie (alle vormen) is daarbinnen een belangrijk onderdeel, evenals waterstof en het maken van combinaties van opwek en afname (energie-opwek en landbouw). 2.3.5. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed en wagenpark Mobiliteit: De 0-meting voor de gemeentelijke mobiliteit is uitgevoerd en we hebben advies ontvangen voor het verduurzamen van de gemeentelijke mobiliteit (2023). In 2024 zijn de 3 opzichtersvoertuigen vervangen door 100% elektrische voertuigen. De gemeente voldoet aan de rapportageplicht over de duurzaamheid van de werkgebonden mobiliteit die per 1-7-2024 is ingegaan. Er is nog geen plan voor het verder verduurzamen van de dienstreizen. Het onderzoek naar de gemeentelijke gebouwen t.b.v. het gestructureerd verduurzamen is afgerond. Voor 3 gebouwen (werf, gemeentehuis, de Schop) is een nadere doorrekening gemaakt van de mogelijkheden om aardgasvrij te worden.

Het opstellen van de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed (met een doorkijk naar 2050 waarin alle gebouwen aardgasvrij moeten zijn) is nog niet gestart.

25

2.3.6. Opstellen uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Het opstellen van een regionale visie, missie en strategie is opgenomen in het Jaarplan Klimaatadaptatie 2024, dat eind november 2023 door de Stuurgroep is vastgesteld. Het opstellen van de visie, missie, strategie is gestart en wordt begin 2025 afgerond. 2.3.7. Waterberging Molenstraat Project wordt geïntegreerd in de herontwikkeling van de Lambertusschool. 2.3.8. Aanpak wateroverlast Plutostraat Nog niet gestart met dit project. 2.3.8. Voorbereiden en uitvoeren project Wolfsberg De werkzaamheden zijn gereed. 2.3.9. Elektromechanische renovatie gemaal Plutostraat en bergbezinkbassin Dionysiusstraat, Floralaan, Bergdijk Het programma van eisen voor aanbesteding is in concept gereed. De aanbestedingsprocedure start in het 1e kwartaal 2025. 2.3.10. Elektromechanische renovatie drukriolering Gestart met het opstellen van het programma van eisen voor aanbesteding. 2.3.11. Aanpak wateroverlast Elfenbank Project wordt geïntegreerd in het project Park 't Loverveld. 2.3.12. Opstellen Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) De aanbestedingsprocedure loopt (gecombineerd met het water- en rioleringsprogramma (Wrp)). In het 1e kwartaal 2025 wordt het werk gegund en gestart met het opstellen van het SSW. 2.3.13.

Aanpak wateroverlast zuidelijke parallelweg van de Heesakkerweg en Hazeldonk Project wordt geïntegreerd in het project herinrichting Wilhelminastraat en Noordelijke parallelweg Heesakkerweg. 2.3.14. Aanpak wateroverlast Julianastraat-Emmastraat-HemelMargrietstraat-Laurierstraat-Lienderweg-Dalkruid Nog niet gestart met dit project. 2.3.15. Opstellen water- en rioleringsprogramma (Wrp) De aanbestedingsprocedure loopt (gecombineerd met het systeemoverzicht stedelijk water (SSW)). In het 1e kwartaal 2025 wordt het werk gegund en gestart met het opstellen van het Wrp. 2.3.16. Herinrichten Wilhelminastraat, Heesakkerweg Zuid en Heesakkerweg Noord De eerste schetsontwerpen voor de Wilhelminastraat en Heesakkerweg zijn opgesteld en besproken met de omwonenden. Het ontwerp van de riolering is technisch uitgewerkt.