Bijlage 2 - Begroting gemeente Asten 2027
Tekst van het document
Middels audits van externe partijen en interne controles werken we continu aan de kwaliteit van gegevens. Onjuiste, onvolledige of verouderde informatie kan leiden tot verminderd vertrouwen van inwoners, ondernemers en ketenpartners in de gemeentelijke organisatie. Dit kan resulteren in klachten, bezwaarprocedures en negatieve publiciteit, met reputatieschade als gevolg. Zorgvuldige gegevensverwerking en eenduidige communicatie zijn daarom essentieel voor een betrouwbare dienstverlening. 14 | Gemeentelijke borgstellingen | 1% | € 53.259.000 | € 532.590 De gemeente heeft een achtervangfunctie indien een corporatie in financiële problemen komt. Voor nu het percentage op 1% gezet (komt van 10%). 10% was niet reëel. Er is een Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Zij staat borg (garant) voor de rente- en aflossingsverplichtingen van woningcorporaties. In de nabije toekomst zal het percentage specifieker worden onderbouwd en geduid. 15 | Verzekeringsrisico’s en aansprakelijkheid | 10% | € 700.000 | € 70.000 Risico op mogelijke schade aan inventaris, brandschade aan naburige panden of aansprakelijkheden die niet onder de dekking van een verzekering valt.
16 | Realisatie (grote) projecten | 30% | € 1.000.000 | € 300.000 (Grote) projecten zoals bijvoorbeeld herstructurering wegen, strategisch huisvestingsplan onderwijs, binnensportaccommodatie: investeringsbedrag gemeente is niet toereikend en / of betrokken partijen bereiken geen overeenstemming over uitwerking / onderlinge samenwerking planontwikkeling. Civieltechnisch: bodemverontreiniging, verleggen kabels en leidingen, nadeelcompensatieregeling (overlast tijdens de uitvoering), scheuren in bebouwing a.g.v. verzakking (bronbemaling) waarbij de kosten hoger zijn dan de geraamde post hiervoor in het project. Riolering: bij sommige projecten wordt een (groot) deel van de kosten ten laste van de voorziening riolering gebracht. Wanneer bij inspectie blijkt dat de riolering nog voldoende is, maar de weg toch vervangen moet worden, stijgen de structurele (afschrijving)lasten in de begroting omdat minder kosten ten laste van de voorziening kunnen worden gebracht. Recent is aan het licht gekomen dat in een bepaalde periode asbesthoudende kit is gebruikt bij het verbinden van rioolbuizen. Er is nog onduidelijkheid hoe hiermee om te gaan. Bij rioolvervangingsprojecten kan dit kostenverhogend werken. Explosieven: we beschikken over een risicokaart waaruit blijkt dat grote delen van de gemeente verdacht zijn. We moeten hier nog beleid op ontwikkelen.
Bij projecten en werken in de grond kan dit kostenverhogend werken. 64 65 Grondexploitaties: stijgende kosten zijn een risico. In de reserve grondbedrijf is budget gereserveerd voor afdekking van deze risico's. Beheersmaatregel: brede inzet in projectgroepen en monitoring tijdens project. 17 Garantstelling regionaal bedrijventerrein 50% € 300.000 € 150.000 In het kader van de ontwikkeling van een nieuw regionaal bedrijventerrein staat gemeente Asten garant voor een bepaald bedrag. Aangezien de ontwikkeling complex is en mogelijk extra kosten met zich mee brengt, kan dit een risico vormen. De deelnemende gemeenten staan garant voor de onrendabele top en de bijkomende kosten. De oprichting van gemeenschappelijke regeling is voorzien in 2026. 18 Verbonden partijen 5% € 4.500.000 € 225.000 Een aantal verbonden partijen heeft geen (GR Blink) of een laag (GR Peelgemeenten en Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost) weerstandsvermogen. De kosten van de VRBZO (Veiligheidsregio) gaan de komende jaren omhoog. Door het beperkte weerstandsvermogen om hogere kosten op te vangen, is dit een risico voor de gemeenten. Beheersmaatregel: monitoring financiële situatie van hierboven genoemde verbonden partijen met weinig of geen weerstandsvermogen. Totaal € 1.647.590 De risico's met betrekking tot de verbonden partijen zijn opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit op basis van de reguliere risico's is als volgt: Totaal bedrag reguliere risico's - rood € 3.037.500 Totaal bedrag reguliere risico's - oranje € 1.647.590 Totaal bedrag risico's € 4.685.090 De reguliere risico's worden vermenigvuldigd met een zekerheidspercentage van 90%, omdat niet alle risico's zich tegelijk voor doen. De totaal benodigde weerstandscapaciteit is uiteindelijk als volgt: Benodigde weerstandscapaciteit = € 4.216.581 66 Onderdeel 2: berekening beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt, of kan beschikken, om niet begrote kosten te dekken. Deze bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Algemene reserve 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) 3. Post onvoorzien 4. Stille reserves 5. Onbenutte belastingcapaciteit. Overzicht beschikbare weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de geprognosticeerde beschikbare weerstandscapaciteit per 01-01-2027. Beschikbare weerstandscapaciteit per 01-01-2027 Incidenteel 1. Algemene reserve 13.528.846 2. Bestemming 624.322 3. Stille reserves 2.871.153 Totaal beschikbaar 17.024.321 In deze berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit is geen rekening gehouden met de onbenutte belastingcapaciteit, omdat er geen capaciteit meer is.
De beschikbare weerstandscapaciteit op basis van de optelsom van de incidentele en structurele buffer is als volgt: Totaal beschikbare weerstandscapaciteit = € 17.024.321 Ad 1. Algemene reserve De algemene reserve is vrij aanwendbaar voor nieuw beleid of het opvangen van tegenvallers in het jaarrekeningresultaat. Ad 2. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Indien er bestemmingsreserves zijn waarbij de raad nog vrij kan besluiten over de bestemming van het geld én de rente wordt niet als dekkingsmiddel voor de exploitatie ingezet. Deze vrij aanwendbare bestemmingsreserves omvatten de volgende (stand 1-1-2027): Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) 2027 Reserve I&A algemeen € 37.074 Reserve info-en computertechniek € 28.033 Reserve groenfonds € 559.215 Totaal € 624.32 67 Ad 3. Stille reserves Als activa onder de waarde in het economische verkeer zijn gewaardeerd is sprake van een stille reserve. Indien deze stille reserve meegenomen wordt in de weerstandscapaciteit is het van belang dat de activa direct verkoopbaar zijn. Actualisatie van de stille reserves heeft plaats gevonden bij deze begroting 2027. Onderdeel 3: berekening ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) en de benodigde weerstandscapaciteit (gekwantificeerde risico's) en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal (ratio).
Om de ratio weerstandsvermogen te beoordelen wordt gebruik gemaakt van de onderstaande normering van NARIS (Nederlandse Adviesbureau voor Risicomanagement): Beschikbare weerstandscapaciteit (totaal) € 17.024.321 Benodigde weerstandscapaciteit: € 4.216.581 Ratio weerstandsvermogen (totaal): 4,03 Conform bovenstaand overzicht is de weerstandsratio uitstekend en dit betekent dat er ruim voldoende middelen zijn om de gekwantificeerde risico’s af te dekken wanneer zij zich voordoen. Kengetallen Op basis van het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is het voor gemeente verplicht om een basisset financiële kengetallen op te nemen in de begroting en jaarrekening. Door middel van deze kengetallen wordt de onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten bevorderd en krijgt de gemeenteraad een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente. Het is niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie.
Signaleringswaarden Aan de bovenstaande kengetallen zijn (nog) geen normen verbonden. De wetgever heeft de manier waarop gemeenten de kengetallen laten meewegen nadrukkelijk bij de gemeente gelaten. Wel is meegegeven dat het behulpzaam kan zijn om de kengetallen te relateren aan bijvoorbeeld signaleringswaarden. Dit zijn (normen)kaders waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de signaleringswaarden afkomstig uit de stresstest voor 100.000+ gemeenten. In de onderstaande tabel zijn de signaleringswaarden te zien en in welke categorie (A, B of C) deze vallen. Hierbij is categorie A het minst risicovol en categorie C het meest risicovol. Signaleringswaarden kengetallen | Categorie A | Categorie B | Categorie C minst risicovol | neutraal | meest risicovol 1a. Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd | < 90% | 90 - 130% | > 130% voor alle verstrekte leningen 2. | Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% 3. | Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% 4. | Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% 5. | Gemeentelijke belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% 68 69
70 Conclusie gemeente Asten Op basis van de bovenstaande kengetallen kan de conclusie getrokken worden dat de financiële positie van de gemeente steeds verder onder druk komt te staan. De structurele exploitatieruimte zakt vanaf 2028 ver onder de 0% als gevolg van de begrotingstekorten in de meerjarenbegroting 2028-2030. De solvabiliteitsratio zakt ook en komt uiteindelijk in 2030 onder de grens van 20% uit. Dit komt enerzijds door de tekorten in de meerjarenbegroting 2028-2030 en daarnaast ook door forse investeringen die de komende jaren gepland staan zoals in school Loverbosch, wegen en de binnensportaccommodatie. Hiervoor zijn leningen nodig om financiering van deze investeringen mogelijk te maken. De netto schuldquote stijgt hierdoor van groen naar oranje (=neutraal). De gemeentelijke belastingcapaciteit komt in 2027 uit boven de 100%. Dit betekent dat de lokale belastingdruk in Asten hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Definitie kengetallen: 1a. Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. 1b.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. 2. Solvabiliteit Dit cijfer drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. 3. Grondexploitatie Dit cijfer geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. 4. Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.
Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze. 71 3. Bedrijfsvoering Wat willen we bereiken? Ons Organisatieplan De wereld, onze omgeving, de wensen en behoeften van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners zijn continue in beweging en ontwikkeling. Dat was zo, dat is zo en dat zal naar de toekomst toe ook niet gaan veranderen. Men mag het van ons verwachten dat we vanuit onze wendbaarheid en flexibiliteit, in beweging zijn en blijven ontwikkelen. We gaan uit van eigen kracht en maken verbindingen of werken samen met onze collega's in de Peel wanneer dit ten goede komt aan het borgen van de kwaliteit van onze dienstverlening of het beperken van onze kwetsbaarheden als kleinere gemeente. Het organisatieplan 'Dit is Asten' is daarbij onze leidraad en kompas. Waar staan we voor? Bij de gemeente Asten werken we samen aan een fijne en veilige plek om te wonen en te werken voor iedereen. We staan dicht bij onze inwoners en zorgen ervoor dat ze gehoord worden.
We hebben een open houding, zijn professioneel, luisteren en denken mee. We zijn flexibel, klantgericht, omgevingsbewust en we hebben oog voor elkaar. We weten wat onze inwoners, ondernemers en partners belangrijk vinden, spelen in op veranderende behoeften en op in- en externe ontwikkelingen. We doen dat in samenwerking met partijen in ons netwerk in de (Peel)regio. Onze kracht ligt in het samen optrekken. Wat doen we daarvoor? Wat betekent dit voor onze burgers en voor ons? In ons dagelijks werk, ons handelen en communiceren met onze omgeving staan de volgende waarden en uitgangspunten steeds centraal: 1. Trots en plezier. We zijn trots op wat we bereiken en leren en hebben plezier in ons werk. Mijlpalen vieren we samen. 2. Leren en vernieuwen. Als organisatie en als collega staan we open voor nieuwe ideeën en durven we te veranderen. We ontwikkelen ons in kennis en vaardigheden en leren van onze fouten. 3. Persoonlijk leiderschap. We nemen verantwoordelijkheid voor de invulling van ons werk en dragen daarmee actief bij aan organisatie-, team- en persoonlijke doelen. We zijn een ambassadeur van onze organisatie. 4. Duidelijke afspraken. We maken duidelijke afspraken met onze inwoners, partners en collega’s en houden ons daaraan. 5. Denken in kansen. We luisteren, zien kansen en zoeken oplossingen. Nee zeggen mag, we leggen uit waarom. We bieden een alternatief als dat kan. 6.
Korte lijnen. We houden het simpel en gaan met elkaar in gesprek. We geven elkaar feedback. 7. Samenleving. Inwoners en ondernemers hebben hun eigen verantwoordelijkheid. We ondersteunen en stimuleren waar dat mogelijk en nodig is. 8. Ruimte en vertrouwen. We zijn bevlogen professionals en nemen de ruimte om zelf de juiste dingen goed te doen. We ondersteunen collega’s vanuit vertrouwen en we coachen elkaar. Hoe doen we dat? 72 Vanuit dit gedachtegoed denken we mee aan het pad richting een nieuwe Toekomstagenda met 2040 als stip op de horizon. Waarbij het bijdragen aan het Programma Vitale Democratie en het Astens manifest onverminderd van toepassing is. We maken afspraken en gaan met elkaar in gesprek over wat de uitgangspunten van 'Dit is Asten' in de dagelijkse praktijk betekenen. Waarmee eigenaarschap, professionaliteit en taakvolwassenheid op een natuurlijke wijze aansluit op het geven van vertrouwen en verantwoordelijkheid om te handelen. Goed werkgeverschap is een groot goed. In een krappe arbeidsmarkt die onder druk staat, waarmee kennis en ervaring of het aan je kunnen binden van jong talent, steeds lastiger wordt, is het van belang je nadrukkelijk te profileren en trots te zijn om werkzaam te zijn voor de gemeente Asten.
Trots, maakt aantrekkelijk! Informatisering Naast personeel is informatie één van de belangrijkste pijlers van de gemeentelijke organisatie en dienstverlening. We streven dan ook naar een hoge betrouwbaarheid, beschikbaarheid en veiligheid van informatie. Hiervoor zetten we in op het borgen en verder verbeteren van de kwaliteit van basisregistraties, het streven naar digitaal vakmanschap en het zorgvuldig omgaan met privacy en gegevensbescherming. Dat doen we in een wereld waar geopolitieke spanningen doorwerken in soevereiniteitsvraagstukken op het gebied van informatievoorziening, de dominantie van BIG tech keuzevrijheid beperkt en vernieuwende wetgeving (denk aan de Wet Open Overheid, Archiefwet, Cyberbeveiligingswet, AI act) ons vraagt mee te bewegen met nieuwe inzichten. Tegelijkertijd bieden ontwikkelingen op het gebied van artificiële intelligentie (AI) kansen om de gemeentelijke dienstverlening verder te verbeteren, processen efficiënter in te richten en medewerkers beter te ondersteunen bij hun werkzaamheden. Om dit te bereiken maakt Asten gebruik van de aanwezige kennis en ervaring van haar ICT samenwerkingspartners binnen de gemeenschappelijke regeling ICT NML en sluiten we aan bij de ontwikkelingen binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Samen komen we verder.
Tijd en middelen zijn schaars, daarom kiezen we bewust voor bewezen oplossingen in plaats van zelf te pionieren. In ons nieuw vast te stellen meerjaren informatiebeleid 2027 – 2030 presenteren we concretere ambities, vertaalt in een uitvoeringsplan. Kwaliteit basisregistratie De basisregistraties vormen het fundament onder de gemeentelijke informatievoorziening. Betrouwbare, actuele en samenhangende gegevens zijn essentieel voor een effectieve uitvoering van wettelijke taken, een goede dienstverlening aan inwoners en bedrijven en een zorgvuldige bestuurlijke besluitvorming. De gemeente zet in op het duurzaam borgen van de kwaliteit, continuïteit en innovatiekracht van haar basisregistraties. Dit doen we door te investeren in gegevenskwaliteit, procesverbetering, deskundigheid en slimme gegevensuitwisseling. Daarmee versterken we niet alleen de bedrijfsvoering en dienstverlening, maar leggen we tevens een solide basis voor datagedreven werken en toekomstige digitale ontwikkelingen. Digitaal vakmanschap Een sterke informatiehuishouding staat of valt met de mensen die ermee werken. Medewerkers leggen informatie vast, delen deze met collega’s en gebruiken informatie in hun dienstverlening aan inwoners. Hiervoor zijn systemen nodig die hen optimaal ondersteunen, bijvoorbeeld door gebruiksvriendelijke schermen, geautomatiseerde dossiervorming en tijdige signaleringen.
Technologie alleen is echter niet voldoende. Zorgvuldig omgaan met informatie vraagt ook om bewust gedrag. Dit betekent dat informatie op de juiste plek wordt opgeslagen, zorgvuldig wordt gedeeld en niet verloren gaat in persoonlijke mappen of lokale bestanden. Het vraagt om nieuwe vaardigheden, passende werkwijzen en een cultuur waarin informatiebewust werken vanzelfsprekend is. Daarom investeren we in de verdere ontwikkeling van de digitale en datavaardigheden van onze medewerkers. Zo zorgen we ervoor dat de organisatie kan meebewegen met een snel veranderende digitale omgeving en versterken we tegelijkertijd het belang van zorgvuldige gegevensbescherming en digitale veiligheid. Privacy en gegevensbescherming De gemeente hecht grote waarde aan betrouwbare dienstverlening, waarbij inwoners open, respectvol en zorgvuldig worden behandeld. De bescherming van persoonsgegevens is daarbij essentieel. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente persoonsgegevens veilig, vertrouwelijk en zorgvuldig verwerkt. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) versterkt de privacyrechten van inwoners, vergroot de verantwoordelijkheid van organisaties die persoonsgegevens verwerken en stelt strengere eisen aan toezicht en verantwoording. Het waarborgen van privacy is daarom geen eenmalige activiteit, maar een continu proces van aandacht, verbetering en borging.
Met het privacybeleid geeft de gemeente invulling aan de verplichtingen en bevoegdheden die voortvloeien uit de AVG. Daarnaast werken we met een borgingskader om de voortgang te monitoren, risico’s te beheersen en vervolgacties te bepalen. Ook richting 2027 blijven we planmatig werken aan het verhogen van ons privacyvolwassenheidsniveau, zodat privacy duurzaam wordt gewaarborgd, beschermd en gehandhaafd. Wat mag het kosten? Beleidsindicatoren Beleidsindicator | Jaarrekening | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 1. Formatie (aantal fte per 1.000 inwoners) | 8,34 | 8,30 | 8,16 2. Bezetting (aantal fte per 1.000 inwoners) | 7,68 | 7,59 | 7,43 3. Apparaatskosten (kosten per inwoner) | € 977,00 | € 1.001,00 | € 1.049,00 4. Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom | 13,22% | 2,48% | 3,13% + totale kosten inhuur externen) 5. Overhead (overhead / totale lasten) | 13,06% | 16,65% | 16,43% 73 74 Beleidsindicatoren Toelichting beleidsindicatoren 2027: 1. Formatie (aantal Fte per 1.000 inwoners). Berekening op basis van 143 begrote fte in 2027 en 17.484 inwoners (CBS). 2. Bezetting (aantal Fte per 1.000 inwoners). Berekening op basis van 130 fte en 17.484 inwoners. 3. Apparaatskosten (Kosten per inwoner). Berekening op basis van apparaatskosten € 18.332.576 en 17.484 inwoners. 4. Externe inhuur (Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen).
Berekening op basis van raming externe inhuur 2027 (€ 431.212) / kosten totale loonsom + extern inhuur (€ 13.783.399). 5. Overhead. Berekening op basis van kosten overhead (€ 10.653.029) / totale lasten (€ 64.821.837). 75 4. Grondbeleid Het grondbeleid heeft veel invloed op de realisatie van programma’s zoals op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, verkeer, cultuur, sport, recreatie en economische zaken. Het grondbeleid heeft daarnaast een grote financiële impact en brengt hierdoor risico’s met zich mee. Wat willen we bereiken? De gemeente Asten staat, voor grote opgaven waarvoor in de fysieke leefomgeving oplossingen moeten worden gevonden (beleidsdoelen). Hierbij valt te denken aan betaalbaar wonen, voldoende woningen, de energietransitie, economie, klimaatadaptatie, maar ook, water vasthouden, behoud monumenten, het voorkomen en/lof terugdringen van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden en landschappelijke inpassing. Grondbeleid is één van de middelen om de beleidsdoelen en opgaven van de gemeente te realiseren. Grondbeleid is nooit een doel op zich. Dit betekent ook dat grondbeleid kansen biedt om doelen en opgaven te realiseren.
Wat doen we daarvoor? Doel grondbeleid Het doel van het grondbeleid is om de gemeente op economisch verantwoorde wijze de gewenste ruimtelijke doelstellingen te laten realiseren zoals opgenomen in de ruimtelijke (structuur)visies van de gemeente. Regie op de ruimtelijke ontwikkelingen is daarbij van belang. Deze gemeentelijke regierol wordt in belangrijke mate bepaald door de gemeentelijke grondposities. De gemeenteraad stelt het college met het grondbeleid in staat om binnen kaders ondernemend deel te nemen aan en de regie te voeren bij de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente (actief grondbeleid); bij gewenste ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de gemeente niet ondernemend deelneemt, zo veel mogelijk regie te voeren door het sluiten van privaatrechtelijke overeenkomsten of door het opstellen van een exploitatieplan (faciliterend grondbeleid). Om adequaat te kunnen handelen op het vlak van zogenaamde strategische en gelegenheidsaankopen maakt het college gebruik van een door de gemeenteraad beschikbaar gesteld (onafgedekt) krediet van € 2 miljoen. Nota grondbeleid Op 12 december 2023 is de nota grondbeleid vastgesteld. In de raad van 3 juni 2025 is deze nota bijgesteld "eerste wijziging Nota Grondbeleid 2023". Een actuele en integrale Nota Grondbeleid zorgt voor een transparant en consequent beeld van het gemeentelijke grondbeleid.
Het doel van de nota is om te komen tot een transparante en eenduidige werkwijze bij de uitvoering van het grondbeleid door de gemeente Asten. De strategische visie van het toekomstig grondbeleid van de gemeente Asten is hierin beschreven. Alle aspecten die een rol kunnen spelen bij het grondbeleid, zoals grondprijzenbeleid en gebruik van beschikbare instrumenten zijn toegelicht. De gemeenteraad heeft de kaders vastgesteld waarbinnen het college van burgemeester en wethouders de komende jaren het grondbeleid uitvoert. Uitgangspunt is dat de nota eens in de 4 jaar wordt geactualiseerd, tenzij zich omstandigheden voordoen. Grondbeleid De gemeente Asten kiest voor situationeel grondbeleid, waarbij per situatie, afhankelijk van factoren als wenselijkheid van de ontwikkeling, grondeigendom en risico’s, wordt afgewogen voor welke vorm van grondbeleid (actief, faciliterend of een samenwerkingsvorm) wordt gekozen. Grondprijsbeleid De marktwaarde van bouwrijpe grond is niet eenvoudig te bepalen omdat deze waarde afhankelijk is van de kenmerken van het betreffend project. De gemeente Asten voert een functioneel en marktconform grondprijsbeleid. | De grondprijzen voor de diverse types onroerende zaken worden door het college van burgemeester en wethouders jaarlijks, per complexen (eventueel) gedifferentieerd, vastgesteld. Grondnota 2023: reserve ‘10%-afdracht openbare voorzieningen’.
In het Coalitieakkoord 2022-2026 is het streven uitgesproken om 10% van het positief exploitatieresultaat bij woningbouwplannen in samenspraak met inwoners te gebruiken om te investeren in voorzieningen: bijvoorbeeld meer groen, speelgelegenheden of verkeersveiligheidsmaatregelen. Om dit te realiseren is een bestemmingsreserve (groen, speel, verkeer) gevormd. Jaarlijks bij het uitboeken van de positieve resultaten (minus vennootschapsbelasting) wordt 10% van dit resultaat toegevoegd aan deze reserve. Wanneer een beroep wordt gedaan op deze reserve, wordt daartoe een afzonderlijke voorstel aan de gemeenteraad gedaan. Reserve (groen, speel, verkeer) Reserve per 31-12-2025 | 95.396 Prognose toevoeging 2026 | 36.289 Prognose toevoeging 2027 | 29.479 Reserve (groen, speel,verkeer) 31-12-2027 | 161.164 Risico’s grondbeleid en bepaling hoogte algemene reserve Bij het grondbeleid zijn grote bedragen en risico’s in het geding. Omdat de planning en uitvoering vaak jaren duren, kunnen de verwachte en werkelijke winst flink verschillen. Om toekomstige risico’s in de grondexploitaties af te dekken is de algemene reserve grondbedrijf gevormd.
Bij de berekening van de hoogte van de reserve worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Bouwgrond in exploitatie: | Op basis van scenario’s worden de risico’s berekend; | Wanneer scenario berekeningen niet aanwezig zijn, wordt de IFLO norm (afdeling Inspectie Financiën Lokale Overheden) gebruikt. Deze norm bepaalt dat de gewenste reserve 10% van het geïnvesteerd vermogen en 10% van de nog te maken kosten bedraagt. Algemene reserve grondbedrijf Algemene reserve grondbedrijf per 1-1-2026 | 2.857.299 Prognose resultaat op projecten 2026 | 317.885 Afdracht 10%-afdracht openbare voorzieningen | -36.289 Vennootschapsbelasting 2026 | p.m. 76 Algemene reserve grondbedrijf per 31 december 2026 | 3.138.895 Prognose resultaat 2027 | 249.789 Afdracht 10%-afdracht openbare voorzieningen | -29.479 Vennootschapsbelasting 2027 | p.m. Algemene reserve grondbedrijf per 31 december 2027 | 3.359.205 Niveau reserve Bij het opstellen van de jaarrekening 2025 zijn de exploitaties geactualiseerd en de bijbehorende risico's geïnventariseerd. Volgens de uitgangspunten moest de reserve per 31-12-2025 minstens € 2.857.299,= bedragen om de risico's af te dekken. Bij het opstellen van de jaarrekening 2026 worden de exploitaties geactualiseerd en de bijbehorende risico's geïnventariseerd en de reserve aangevuld.
Wat zijn de belangrijkste randvoorwaarden? | Woningbouwmonitor; | Versnellingsagenda woningbouw; | Nota grondbeleid; | Voldoende vraag naar grond voor woningen/bedrijven; | Omgevingswet. Resultaat grondbedrijf Positieve resultaten van het grondbedrijf worden toegevoegd aan de algemene reserve grondbedrijf. Deze reserve heeft een plafond. Als de resultaten boven dit plafond uitkomen, wordt het meerdere toegevoegd aan de Reserve Eenmalige Bestedingen. Negatieve resultaten van het grondbedrijf worden ten laste van de algemene reserve grondbedrijf gebracht. De reserve wordt dan, indien nodig, aangevuld om de algemene reserve grondbedrijf op niveau te houden. Voor winstneming van de grondexploitatie geldt de percentage of completion methode (POC methode): voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Voor verliezen moeten voorzieningen worden gevormd of deze moeten direct in mindering worden gebracht op de boekwaarde. Grondexploitaties In onderstaand overzicht zijn de prognoses van het grondbedrijf opgenomen, deze zijn gebaseerd op de cijfers van de jaarrekening 2025. Indien nodig worden de prognoses in de tussentijdse rapportages bijgesteld. In het 4e kwartaal 2026 worden de berekeningen van de grondexploitaties geactualiseerd.
De consequenties hiervan zullen bij de jaarrekening 2026 worden gepresenteerd. De prognoses van de resultaten per project: Bijgestelde prognose (x € 1) Project | Begroot | Meerjarenraming ( + = positief resultaat | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - = negatief resultaat ) Bouwgrond in exploitatie 77 Loverbosch (fase 1) | 106.614 Loverbosch (fase 2) | 49.124 Loverbosch (fase 3) | 103.799 | 103.799 | 138.399 Biesvelden (fase 1) resultaat in 2031 verlies -174.970,= uit voorziening Herontwikkeling Lambertusschool | 495.355 Heusden Oost (fase 1) (afgesloten) Heusden Oost (fase 3) | 141.867 | 141.866 Ommel Hogeweg resultaat in 2033 verlies - 1.080.000 uit voorziening Florapark bedrijventerrein | 10.605 Niet in exploitatie genomen gronden Ontwikkelingskrediet | -45.000 | -45.000 | -45.000 | -45.000 | -45.000 Totaal project resultaat | 317.885 | 249.789 | 588.754 | -45.000 | -45.000 Resultaat t.g.v. Reserve (groen, | 36.288 | 29.479 | 13.840 | 0 | 0 speel,verkeer) 10% Resultaat t.l.v of t.g.v. algemene reserve | 281.596 | 220.310 | 79.559 | -45.000 | -45.000 grondbedrijf 90% inclusief ontwikkelingskrediet Resultaat schoollocaties wordt ingezet | 495.355 voor afboeken boekwaarde conform SHP Voorziening verlieslatende grondexploitaties Voor de verlieslatende exploitaties Biesvelden fase 1 en Hogeweg Ommel is een voorziening gevormd.
Voorziening verlieslatende exploitaties Biesvelden fase 1 | 174.970 Ommel Hogeweg | 1.080.000 Voorziening verlieslatende exploitaties 31-12-2026 | 1.254.970 In de verwachte resultaten van het grondbedrijf is geen rekening gehouden met de te betalen vennootschapsbelasting (vpb). Daarom worden deze resultaten in eerste instantie toegevoegd of onttrokken uit de algemene reserve grondbedrijf. Afhankelijk van de werkelijk gerealiseerde resultaten, de te betalen vpb en toekomstige ontwikkelingen zal de reserve grondbedrijf afgeroomd worden ten gunste van de Reserve eenmalige bestedingen. 78 79 5. Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente Asten is qua oppervlakte uitgestrekt (ruim 7.000 ha). Er vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Voor de activiteiten zijn veel gemeentelijke kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, (openbaar) groen, speeltoestellen, civiele kunstwerken en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Met het onderhoud van deze kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. In deze paragraaf wordt het beleidskader geschetst voor het onderhoud van kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties.
Wat willen we bereiken? Inzicht in en realisatie van het gewenste onderhoudsniveau van de gemeentelijke kapitaalgoederen. Dit kan onder andere bepaald worden aan de hand van de gewenste kwaliteit of landelijk gehanteerde normen. Wat doen we daarvoor? Algemeen beleidskader Het uitgangspunt bij het onderhoud van gemeentelijke kapitaalgoederen is dat deze op een adequate wijze worden onderhouden. Onderhoudslasten worden gemaakt om een kapitaalgoed in goede, oorspronkelijke staat te houden, zodat het naar behoren kan functioneren. Onderhoudslasten zijn dus niet van invloed op de vastgestelde gebruiksduur of afschrijvingstermijn. Dit is dus een essentieel verschil met het uitvoeren van een (vervangings)investering, aangezien die leidt tot verlenging van de gebruiksduur. Een dergelijke investering moet worden geactiveerd, onderhoud mag daarentegen nooit worden geactiveerd. Onderhoud wordt volledig in de begroting opgenomen, waarbij onderscheid gemaakt wordt in klein en groot onderhoud. Klein onderhoud Dit betreft dagelijkse niet voorziene reparaties of jaarlijks terugkerende onderhoudslasten (onder andere preventieve maatregelen en onderhoudscontracten) die nodig zijn om het kapitaalgoed in functionele en veilig staat te houden. De lasten die gepaard gaan met klein onderhoud worden volledig geraamd in het jaar waarin het onderhoud daadwerkelijk zal worden uitgevoerd.
De lasten van klein onderhoud mogen nooit (ook niet in een voorziening) over meerdere jaren worden geëgaliseerd en worden dus volledig opgenomen in de exploitatie. Groot onderhoud Dit betreft onderhoud van een meer ingrijpende aard, dat in feite betrekking heeft op een langere periode. Met dit type onderhoud kunnen jaarlijks fluctuerende lasten gemoeid zijn. De noodzaak voor het verrichten van groot onderhoud doet zich (normaliter) pas na een langere periode van gebruik van het actief voor, als gevolg van slijtage. De lasten die gepaard gaan met groot onderhoud worden in het jaar van uitvoering ten laste van een vooraf gevormde onderhoudsvoorziening gebracht. Deze onderhoudsuitgaven maken dus geen onderdeel uit van het saldo van baten en lasten. De enige last in de exploitatie betreft de dotatie aan de voorziening. De voorwaarde om groot onderhoud op deze manier te verwerken is dat er een recent (maximaal vijf jaar oud) en vastgesteld beheerplan aan ten grondslag ligt. 80 Specifieke beleidskaders Wegen Op grond van de Wegenwet zijn wij als wegbeheerder verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van gemeentelijke wegen en bermen. De wegen worden beheerd op kwaliteitsniveau C. Dit is vastgesteld in het beheer- en beleidsplan Wegen 2024-2028. Om de kwaliteit op het gewenste niveau te houden wordt jaarlijks planmatig onderhoud uitgevoerd.
Op basis van het beheer- en beleidsplan Wegen wordt jaarlijks een storting gedaan in de onderhoudsvoorziening voor het groot onderhoud. Het klein onderhoud is opgenomen in de exploitatie. Civiele kunstwerken Civieltechnische kunstwerken in eigendom van de gemeente worden 1 keer per vijf jaar geïnspecteerd. Op basis daarvan vindt regulier en groot onderhoud plaats. In 2024 heeft er een inspectie plaatsgevonden. Op basis van de inspectie wordt ook inzichtelijk wat de kosten zijn voor het regulier onderhoud. Op basis hiervan wordt jaarlijks een storting gedaan in de onderhoudsvoorziening voor de kunstwerken. Grootschalig onderhoud en/of vervanging van bruggen en duikers is niet in de onderhoudsvoorziening meegenomen. Waterschap Aa en Maas gaat in 2027 twee bruggen in eigendom overdragen aan de gemeente Asten. Zij betalen een eenmalig bedrag aan de gemeente waarmee de gemeente voor een periode van 30 jaar het onderhoud kan uitvoeren. Het bedrag wordt in de onderhoudsvoorziening voor de kunstwerken gestort. Dit zal in de loop van 2027 zichtbaar zijn aan de stand van de onderhoudsvoorziening. Openbare verlichting Het kader voor openbare verlichting is gesteld in het beleidsplan Openbare Verlichting 2026-2030. Dit beleidsplan is in november 2025 vastgesteld door de gemeenteraad en hierin zijn de missie en visie op het gebied van verlichtingsthema's binnen de gemeente vastgelegd.
Belangrijke thema's hierin zijn duurzaamheid, technologische ontwikkelingen en veiligheid. Verder formuleert het beleidsplan Openbare Verlichting richtlijnen en ambities om te voldoen aan landelijke en wettelijke doelstellingen ten aanzien van energiebesparing en wetgeving. Voor de renovatie openbare verlichting is jaarlijks € 99.635 beschikbaar (groot onderhoud). Voor het jaarlijkse onderhoud aan de openbare verlichting (klein onderhoud) is een onderhoudscontract opgesteld en dit budget is opgenomen in de exploitatie. Riolering en Water Vanuit het Water- en rioleringsprogramma Asten (Wrp) werken we aan de zorgplichten uit de Wet milieubeheer (Wm) en de Waterwet (Wtw) en werken we aan de aanvullende water- en rioleringstaken: Afvalwaterzorgplicht: We zorgen voor een doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater; Hemelwaterzorgplicht: We zorgen voor een doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater; Grondwaterzorgplicht: We zorgen dat (voor zover mogelijk) het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert. Klimaatadaptatie: We anticiperen op klimaatontwikkelingen door onze leefomgeving duurzaam en waterrobuust in te richten; Waterkwaliteit: We dragen bij aan een watersysteem met water van een goede kwaliteit; 81 Water en bodem: We gebruiken water en bodem als mede ordenend principe bij de inrichting van de leefomgeving.
Zo werken we aan een veilig, schoon en robuust watersysteem voor een toekomstbestendig Asten. De kosten die we maken voor de zorgplichten worden gedekt uit de riool- en waterzorgheffing. De riool- en waterzorgheffing is 100% kostendekkend en is gebaseerd op het kostendekkingsplan water en riolering, die op 9 december 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad. Groen & Spelen In de komende jaren gaan we aan de slag met de uitvoering van het programma Groen. Waar mogelijk worden kansen aangegrepen om de openbare ruimte groener, duurzamer en natuurinclusiever te maken, de gebruikswaarde te vergroten en de klimaatbestendigheid te versterken. Middels o.a. het project ‘planten van duizenden extra bomen’ is hier invulling aan gegeven. De komende jaren zetten we de vergroening op kleinschalig niveau voort, zowel in de kernen als in het buitengebied. We zoeken actief naar financiering én geschikte plekken waar groen duurzaam kan ontwikkelen en impact heeft. Groen: Vanaf 2026 wordt er gewerkt met nieuwe beheercontracten met Senzer en commerciële partijen. Daarin wordt onder andere aandacht besteed aan onderwerpen als biodiversiteit, duurzaamheid en participatie. Bomen: Het op peil houden van het bomenbestand en groenelementen (klein onderhoud) wordt jaarlijks gedaan vanuit de reguliere exploitatie.
Voor het renoveren van boomlanen (groot onderhoud) zal een nieuw bomenrenovatieplan worden opgesteld. Bossen: Voor bosbeheer wordt jaarlijks een beheerplan gemaakt. Daarin wordt onder andere gedund, hout geoogst en worden de opbrengsten van het hout gebruikt om onderhoud uit te voeren. Er is geïnvesteerd in het revitaliseren van meerder gemeentelijke bossen en dit zetten we de komende jaren ook voort. Dit is de basis om onze bossen om deze vitaler, biodiverser en weerbaarder te maken. Spelen: In 2026 wordt een nieuw speelbeleid opgesteld. Vaststelling hiervan door de raad vindt plaats in het 1e kwartaal 2027. Hieruit volgt een uitvoeringsplan. De financiële consequenties van dit uitvoeringsplan zijn nog niet bekend. Gemeentelijke gebouwen De gemeentelijke gebouwen zijn in 2024 geschouwd voor groot onderhoud. Afhankelijk van de resultaten van de schouw, met inachtneming van het gewenste onderhoudsniveau dat is bepaald op het wettelijk minimum om het gebouw in stand te houden, heeft dit financiële consequenties voor de meerjarige onderhoudsplanning (MJOP). Op basis van deze onderhoudsplanningen worden de benodigde jaarlijkse stortingen in de onderhoudsvoorzieningen bepaald, waarbij de stortingen jaarlijks worden geïndexeerd. De gemeente heeft de wettelijke taak om een routekaart op te stellen voor het verduurzamen van het gemeentelijke vastgoed.
De MJOP'S moeten worden uitgebreid met het component duurzaamheid. De routekaart wordt separaat aan de raad voorgelegd. De lasten die gepaard gaan met klein onderhoud worden volledig geraamd in het jaar waarin het onderhoud daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. De geraamde lasten zijn gebaseerd op ervaringscijfers. Sportvelden De gemeente Asten beschikt over een drietal sportparken. Op parkniveau is een onderhoudsvoorziening gevormd voor groot onderhoud, rekening houdend met de aanwezige verenigingen. De onderliggende onderhoudsplanningen zijn eind 2025 geactualiseerd, de financiële consequenties zijn opgenomen in de begroting. De kosten voor klein onderhoud stijgen de laatste jaren fors door onder andere veranderde wet- en regelgeving. Denk hierbij aan de discussie over rubberkorrels bij voetbalvelden en het beperken van chemische bestrijdingsmiddelen bij onder andere beregening van de velden. Alternatieven zijn in sommige gevallen voorhanden, maar werken vaak kostenverhogend. De lasten die gepaard gaan met klein onderhoud worden volledig geraamd in het jaar waarin het onderhoud daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. De geraamde lasten zijn gebaseerd op de geactualiseerde onderhoudsplanning.
Wat mag het kosten? Financiële consequenties In onderstaande tabel zijn de financiële consequenties van het groot onderhoud aan de bovenstaande kapitaalgoederen weergegeven, voor zover hier een onderhoudsvoorziening aan ten grondslag ligt. Zoals in het algemene beleidskader beschreven, wordt het klein onderhoud van de diverse kapitaalgoederen betaald uit de reguliere exploitatie. Voorzieningen | Saldo | Storting | Onttrekking | Saldo 1-1-2027 | 2027 | 2027 | 31-12-2027 Onderhoud wegen | 3.632.988 | 1.390.650 | 882.425 | 4.141.213 Onderhoud civiele werken | 47.188 | 24.004 | 48.434 | 22.758 Onderhoud riolering | 5.010.160 | 1.555.884 | 4.363.389 | 2.202.655 Onderhoud groen | 18.674 | 18.674 Onderhoud gebouwen | 3.479.448 | 910.505 | 610.987 | 3.778.966 Onderhoud sportvelden | 635.840 | 289.813 | 31.000 | 894.653 Totaal | 12.824.298 | 4.170.856 | 5.936.235 | 11.058.919 82 83 6. Financiering De paragraaf financiering heeft betrekking op de gemeentelijke financieringsfunctie (treasuryfunctie). De financieringsfunctie zorgt ervoor dat er voldoende middelen zijn zodat de gemeente aan alle financiële verplichtingen kan voldoen. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen/garanties en het beheersen van financiële risico’s.
Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; Het beschermen van het gemeentelijke vermogen tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s, valutarisico’s en liquiditeitsrisico’s; Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet Fido, aanvullende regelgeving en respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut. Wat doen we daarvoor? Wettelijk kader Het wettelijk kader van de treasuryfunctie ligt voor een deel besloten in de nationale regelgeving en voor een deel in Europese regelgeving. Binnen de nationale regelgeving zijn de kaders voornamelijk: Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido); Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof); Wet verplicht schatkistbankieren; Besluit Begroting en Verantwoording (BBV); De Gemeentewet. Deze wettelijke kaders zijn verder uitgewerkt en vastgelegd in het gemeentelijke Treasurystatuut 2025 dat op 8 april 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad. Schatkistbankieren Op basis de Wet Fido zijn decentrale overheden verplicht om hun overtollige liquide middelen via een rekening-courant, met eventueel een daaraan gekoppelde depositorekening, in 's Rijks schatkist aan te houden.
De uitzondering hierop is dat decentrale overheden hun liquide middelen in de vorm van leningen kunnen uitzetten bij andere decentrale overheden, mits zij niet met het financiële toezicht op dit lichaam zijn belast. Uitgezette gelden Het saldo op de rekening courant van de schatkist bedraagt op 31 augustus 2026 € 16.492.853,=. Drempelbedrag Daarnaast mogen decentrale overheden liquide middelen buiten 's Rijks schatkist houden mits deze, gerekend over een kwartaal, het drempelbedrag niet te boven gaan. Naar aanleiding van een landelijke evaluatie wordt vanaf 1 juli 2021 voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke regelingen) met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder wordt weergegeven in welke mate deze risico’s zich bij onze gemeente voordoen en op welke wijze de gemeente deze risico’s beheerst. 84 1. Koersrisicobeheer De koersrisico’s van de gemeente zijn zeer beperkt omdat uitsluitend middelen worden uitgezet bij de schatkist of bij andere overheden. Dit gebeurt in vastrentende waarden. Vastrentende waarden garanderen dat op de einddatum de nominale waarde wordt uitgekeerd.
Op de einddatum is dus geen sprake van koersrisico’s. 2. Renterisicobeheer Door schommelingen in de rentevoet loopt een gemeente renterisico. Het renterisico kan worden gemeten door middel van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet begrenst de omvang van de korte financiering (korter dan een jaar). De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal van de gemeente bij aanvang van het jaar, met een minimum van € 300.000,=. Voor 2026 bedraagt de kasgeldlimiet voor de gemeente Asten € 5,08 miljoen. Momenteel zijn er geen leningen aangegaan met een looptijd van maximaal een jaar. Dat betekent dat het renterisico onder de kasgeldlimiet uitkomt. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft tot doel om het renterisico bij het opnemen van leningen te beheersen. Het effect van de renterisiconorm op de financieringswijze is dat de herfinanciering van vaste leningen niet ineens plaatsvindt, maar over een periode van minimaal vijf jaar wordt gespreid. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Voor 2026 bedraagt de renterisiconorm voor de gemeente Asten € 11,96 miljoen. In 2026 zijn geen leningen aan renteherziening onderhevig. Dat betekent dat het renterisico onder de renterisiconorm uitkomt. 3.
Kredietrisicobeheer De gemeente loopt tenslotte risico bij het uitzetten van gelden en verlenen van garanties ten behoeve van de publieke taak. De gemeente loopt hierbij het risico dat de kredietnemer zijn financiële verplichting niet kan voldoen. Uitzettingen geschieden daarom uitsluitend aan tegenpartijen die aan de in het treasurystatuut genoemde eisen voor kredietwaardigheid voldoen. Door deze maatregel worden kredietrisico’s zoveel mogelijk beperkt. Opgenomen geldleningen Begin 2021 is een lening van € 10 miljoen aangetrokken tegen een negatieve rente van -0,25% voor een periode van 10 jaar vast. Dit betekent een rentebaat van € 25.000,= per jaar. In juli 2024 heeft een herfinanciering moeten plaatsvinden in het kader van de af te lossen lening van € 5 miljoen alsmede een nieuwe financiering voor toekomstige investeringen van € 9 miljoen voor een periode van 7 jaar tegen een rente percentage van 3,18%. In de begroting is rekening gehouden met de rentelasten voor eventuele nieuwe financiering(en) vanaf 2027. Verstrekte geldleningen Er zijn geen leningen verstrekt. Garantstellingen 85 In 2026 staat de gemeente garant voor € 22,4 miljoen aan leningen van Bergopwaarts. Voor Wocom staat de gemeente garant voor een bedrag van € 13,5 miljoen en voor Mooiland Grave voor een bedrag van € 46.000,=.
Renteresultaat In het Besluit Begroting & Verantwoording is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook inzicht moet geven in: - de rentelasten uit externe financiering; - het renteresultaat; - de wijze van rentetoerekening. Wijze waarop wordt toegerekend Binnen de gemeente wordt het principe van totaalfinanciering toegepast waarbij er geen verband bestaat tussen de financiering en verkregen activa. In de basis worden alle rente baten en lasten binnen het taakveld treasury vastgelegd alvorens het saldo van de rentebaten en rentelasten worden toegedeeld aan de taakvelden middels de omslag rente mits er per saldo sprake is van rentelasten. Op dit moment overstijgen de rentebaten de rentelasten waardoor er geen omslagrente berekend dient te worden. Bij het opstellen van de jaarrekening wordt dit opnieuw bekeken. 86 7. Verbonden partijen Verbonden partijen zijn die privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijke belang én een financieel belang heeft. Wat willen we bereiken? In het algemeen geldt dat voor een verbonden partij wordt gekozen indien de gemeente dit beleid niet alleen of niet doeltreffend kan uitvoeren.
De verbonden partijen voeren beleid en beheer op verschillende terreinen uit voor de gemeente Asten. Het beleid omtrent deze verbonden partijen, met als doel de governance te verstevigen, is beschreven in de "Nota Verbonden partijen gemeente Asten 2015". De website Overheid.nl is de wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheidsorganisaties in Nederland. Deze website is een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op deze website worden per verbonden partij de algemene gegevens vermeld. De algemene gegevens van de gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Asten deelneemt staan op deze site: https://almanak.overheid.nl/30279/Gemeente_Asten/. De gegevens omtrent deze gemeenschappelijke regelingen in deze paragraaf zijn dan ook een aanvulling op de vermelde website. Wat doen we daarvoor? 87 In de tabellen op de volgende pagina's is te zien op welke manier de gemeente Asten een bestuurlijk- en financieel belang heeft in de verbonden partijen waarin zij participeert. Daarnaast zijn per verbonden partij een aantal (financiële) gegevens te vinden die verplicht dienen te worden opgenomen op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
Verbonden partij (Beleidsmatig) Bestuurlijk belang Openbaar belang Risico’s Gemeenschappelijke regelingen Belastingsamenwerking Oost-Brabant Lid AB+DB BSOB is een gemeenschappelijke regeling van waterschap Aa en Maas en 9 gemeenten. BSOB is opgericht om de kwaliteit van de dienstverlening en continuïteit van de waardering, heffing en inning van gemeentelijke- en waterschapsbelastingen te garanderen. En wel tegen zo laag mogelijke kosten. De risico’s komen conform de regelingen voor rekening van de deelnemende gemeente naar rato van hun aandeel in de bedrijfsactiviteiten (financiële bijdragen). BLINK Lid AB + DB BLINK heeft tot doel zorg te dragen voor gemeentelijke uitvoeringstaken op het vlak van afvalinzameling en reiniging van de openbare ruimte, die bij wet aan de deelnemende gemeenten zijn opgedragen. Daarnaast exploiteert zij de gemeentelijke milieustraat. BLINK beschikt niet over eigen vermogen om niet begrote en onvoorziene kosten te dekken. De opzet van BLINK als gemeenschappelijke regeling is dat risico’s opgevangen worden door de deelnemende gemeenten in de jaarlijkse reguliere exploitatie. Vanaf 2026 is een post onvoorzien opgenomen in de begroting van Blink. De post onvoorzien dient ter afdekking van operationele risico's met van buitenkomend onheil (schadeclaims, plotselinge tariefsmutaties e.d.).
GGD Brabant-Zuidoost Lid AB Gemeenten hebben binnen de Wet Publieke Gezondheid de plicht om een plan ter bevordering van de lokale gezondheidssituatie vast te leggen in een nota Lokaal gezondheidsbeleid. De gemeente is in dit proces de regisseur. De GGD ondersteunt de gemeenten bij het voorbereiden, opstellen en implementeren van dit beleid. Per gemeente is er een lokaal team. Doel van GGD Brabant Zuidoost is om een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg (PG) en de ambulancezorg (AZ). De GGD is op dit moment bezig met een heroriëntatie op de kerntaken. Dit is enerzijds gericht op efficiënter werken en anderzijds gericht op de gevolgen van de schaalsprong in de Brainport regio. GR Peelgemeenten Lid AB (2x) + Lid DB Draagt zorg voor kwaliteit en continuïteit voor de uitvoering van de door de lokale overheden opgedragen taken op het gebied van jeugd, WMO, Bijzondere Bijstand, Minimaregelingen en Schulddienstverlening. Aangesloten gemeenten zijn aansprakelijk voor tekorten. GR Senzer Lid AB (2x) + Lid DB De Gemeenschappelijke Regeling Senzer voorziet mensen van een uitkering in de noodzakelijke kosten van het bestaan voor levensonderhoud, op basis van de Participatiewet. Senzer verstrekt een uitkering niet langer dan noodzakelijk en begeleidt mensen naar maximale participatie en het liefst naar werk.
Er wordt hiertoe nauw samengewerkt met de gebiedsteams van de gemeenten. Senzer opereert regionaal op zowel de publieke als de private markten. Sterke afhankelijkheid van rijksbeleid met betrekking tot de financiering. Omzet is afhankelijk van economische ontwikkelingen. Aangesloten gemeenten zijn op basis van solidariteit gezamenlijk aansprakelijk voor tekorten. Metropoolregio Eindhoven Lid AB Strategisch bestuurlijke samenwerking op de thema's: economie, mobiliteit, energietransitie en transitie van het landelijk gebied. Daarnaast het fungeren als archiefbewaarplaats van de overgebrachte archieven van de overheidsorganen binnen de regio Zuidoost-Brabant. In de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (juli 2018) is bepaald welke risico's door de MRE worden gedragen en welke door 88 Voor het Regionaal Historisch Centrum. Missie, visie en koers zijn opgesteld. Er worden stappen ondernomen tot voorstellen over de positionering van dienstonderdelen MRE en RHCe binnen de MRE. de deelnemende gemeenten. Uiteindelijk zijn de aangesloten gemeenten aansprakelijk voor tekorten. Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant Lid AB Samen zorgen voor balans tussen ondernemen en een veilige en gezonde leefomgeving.
Voor en met gemeenten, provincie en netwerkpartners voert de ODZOB taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving, en geeft zij advies op het gebied van omgevingsrecht. Het risico op verlaging van de baten ODZOB als gevolg van mogelijke bezuinigingen bij de deelnemende gemeenten. Dit risico ligt meer in de invloedssfeer van de gemeenten dan van de ODZOB en daarom is door hen besloten dit risico niet af te dekken. Diverse ontwikkelingen maken de prognose lastig. Denk hierbij o.a. aan de gefaseerde inwerkingtreding Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, provinciale eisen voor stalaanpassingen en landelijke opkoopregelingen voor bedrijven en de werkzaamheden onder de Omgevingswet. Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost Lid AB Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio Zuidoost-Brabant waarin de brandweer, de geneeskundige hulpverlenings-organisatie in de regio (GHOR) en de regionale ambulancevoorziening (RAV) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. Het 1e deel van de bestuursopdracht is begin 2025 afgerond. In 2026 is het Beleidsplan 2027-2030 vastgesteld. Dit beleidsplan maakt onderdeel uit van de bestuurlijke opdracht en geeft meer inzicht in bestuursopdrachten 2 en 3.
De uitwerking hiervan is meegenomen in de ontwerpbegroting 2027 VRBZO en heeft als gevolg dat de gemeentelijke bijdrage van Asten voor de VRBZO in 2027 stijgt met € 235.915,= tot een totaalbedrag van € 1.471.304,=. In de jaren 2028 t/m 2030 stijgt deze naar iets meer dan € 1.490.000,=. Risico is dat er onttrekkingen uit de algemene reserve moeten worden gedaan om de verhoging van de gemeentelijke bijdragen in die jaren te dempen. Aangesloten gemeenten zijn aansprakelijk voor tekorten. ICT Noord- en Midden Limburg (ICT NML) Lid AB ICT NML is een samenwerkingsverband van gemeenten in Noord- en Midden Limburg. ICT NML verzorgt voor de aangesloten partners het ICT-beheer, ICT- onderhoud en faciliteert bij automatiseringsvraagstukken. Wij streven naar uniforme werkprocessen, eenduidige dienstverlening en de vorming van een regieorganisatie. ICT NML is een organisatie waar vernieuwing en verandering een constante factor is. Aangesloten gemeenten zijn aansprakelijk voor tekorten. Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse Gemeenten Stemrecht AvA BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burgers. Niet van toepassing.
89 Brabant Water Stemrecht AvA Brabant Water levert drink- en industriewater aan 2,5 miljoen inwoners en aan bedrijven in Noord-Brabant. Zij winnen, zuiveren en distribueren water van uitstekende kwaliteit, tegen de laagst mogelijke kosten en met een hoge leveringsbetrouwbaarheid. Waardevermindering van het aandelenkapitaal. Stichtingen en verenigingen Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant Lid AB + Lid VvA Voor een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering is een professioneel georganiseerde inkoopfunctie van belang. Door samenwerking op inkoopgebied wordt voordeel op financieel, kwalitatief en procesmatig gebied behaald. De termijn van een individuele, bilaterale samenwerkingsovereenkomst is van onbepaalde duur met een opzegtermijn van minimaal 2 jaar. Zorg- en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost Lid AB Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost is een netwerksamenwerking tussen partners uit de straf-, en zorgketen en gemeenten. Zij komen onder eenduidige regie van het openbaar bestuur tot een ketenoverstijgende aanpak van complexe problematiek. Met als doel bij te dragen aan de veiligheid(sbeleving) als onderdeel van het integrale veiligheidsbeleid; het voorkomen en verminderen van recidive, (ernstige) overlast, criminaliteit en maatschappelijke uitval bij complexe problemen, door een combinatie van repressie, bestuurlijke interventie en zorg.
De risico's blijven beperkt tot de inleg van financiële middelen. Overige verbonden partijen Overlegorgaan Nationaal Park De Groote Peel Lid periodiek overleg Voor het doelmatig functioneren van De Groote Peel als nationaal park is het overlegorgaan ingesteld in mei 1985. Niet van toepassing. Netwerkorganisatie Peelsamenwerking Lid periodiek overleg De Peelregio staat voor een schaalsprong, een kwalitatieve groei van de regio. Het realiseren van deze groei geeft uitdagingen voor de regio, zowel op inhoud als ook op de arbeidsmarkt in de regio. Dit vraagt een andere manier van samenwerken. De gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren werken op veel terreinen al samen aan gemeenschappelijke opgaven. Vaak zijn ook andere organisaties betrokken bij deze Peelsamenwerking. Op dit moment is de samenwerking in de Peelregio thematisch/sectoraal ingestoken. Zonder het goede van de netwerksamenwerking weg te gooien, wil de Peelregio komen tot meer resultaat, snelheid en samenhang in hun samenwerking. De nieuw aangestelde Programmamanager heeft een verbindende en resultaatgerichte rol om de schaalsprong gezamenlijk te realiseren. Het gaat om de onderdelen van Ontwikkelstrategie en de Schaalsprong, zoals wonen, economie, mobiliteit, Energie, Water.
Om alle lokale en deelregionale belangen sterker voor het voetlicht te krijgen is niet-vrijblijvende samenwerking op basis van een Peelagenda nodig. De urgentie is groot, vanwege de grote maatschappelijke opgaven maar ook vanwege de arbeidsmarktproblematiek. We kunnen beter met zijn zessen samen in de vijver van deskundig arbeidspotentieel vissen dan ieder voor zich en dan vervolgens de deskundigen laten werken voor de gemeenten samen i.p.v. ieder voor zich. Daartoe is een programma opgezet en is een programmamanager aangesteld, die in opdracht van de gemeentesecretarissen alle concrete Niet van toepassing. 90 bestuurlijke plannen concretiseert, verbindt en -al dan niet in projecten- laat uitvoeren. Wat mag het kosten? Verbonden partij | Jaar | Prognose financiële | Eigen vermogen | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Vreemd vermogen | Prognose (Financieel) | bijdrage | 1/1 | 31/12 | 1/1 | 31/12 | financieel resultaat Gemeenschappelijke regelingen Belastingsamenwerking | 2027 | € 383.903 | € 1.212.000 | €20.763.000 | €19.013.000 | €366.000 | € 0 Oost-Brabant BLINK | 2027 | € 1.024.000 | € 0 | € 0 | € 13.500.000 | € 20.000.000 | € 0 (excl.