Bijlage 2 - Begroting gemeente Asten 2026

Begroting 2026

Balans in uitvoering

Inhoudsopgave Begroting 2026 ............................................................................... 1 Samenvatting .................................................................................................................................. 3

Beleidsbegroting .......................................................................... 11 Programmaplan ........................................................................................................ 12 1 Bestuur en Veiligheid ............................................................................................................... 13 2 Ruimtelijk Domein ..................................................................................................................... 22 3 Sociaal Domein ......................................................................................................................... 41 4 Financiën, Control en Economie ............................................................................................. 54 Paragrafen ................................................................................................................ 65 1. Lokale heffingen ....................................................................................................................... 66 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................... 71 3. Bedrijfsvoering ......................................................................................................................... 83 4.

Grondbeleid ............................................................................................................................. 85 5. Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 90 6. Financiering .............................................................................................................................. 94 7. Verbonden partijen.................................................................................................................. 97 8. Toekomstagenda 2030 ......................................................................................................... 103 9. Wet Open Overheid ............................................................................................................. 107 10. Balans in uitvoering ............................................................................................................ 109

Financiële begroting ................................................................... 121 1.

Overzicht van baten en lasten.......................................................................... 122

2.

Overzicht financiële positie ............................................................................. 134

Bijlagen ....................................................................................... 145 Bijlage taakvelden ...................................................................................................................... 146 Bijlage beleidsindicatoren ........................................................................................................ 148 Bijlage Algemene uitkering gemeentefonds .......................................................................... 151 Met dank aan Rob Fritsen voor de foto's.

2

Samenvatting Inleiding Voor u ligt de begroting 2026. In de begroting staat welke plannen we de komende jaren hebben, wat die plannen kosten en welke inkomsten we verwachten. De begroting is een belangrijk instrument bij het uitoefenen van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Door de begroting vast te stellen geeft de gemeenteraad het college toestemming geld uit te geven voor de plannen. Bestuurlijke samenvatting Met grote ambitie willen we iedere dag het maximale -binnen onze mogelijkhedenrealiseren voor onze inwoners en ondernemers. Ons dorp is in beweging en bruist en dat zie je om je heen. De grote maatschappelijke opgaven zoals bouwen, economie, mobiliteit, sociaal domein, veiligheid etc. kunnen wij niet alleen. We doen dat samen met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en gemeenten in onze regio. Nadrukkelijk binnen onze mogelijkheden want we zijn sterk afhankelijk van de inkomsten vanuit de Rijksoverheid. Het Rijk heeft voor 2026 en 2027 extra middelen beschikbaar gesteld, maar vanaf 2028 is er nog onzekerheid. We blijven ons, samen met de K80 (een netwerk van kleine gemeenten (tot 25.000 inwoners) die kennis delen, elkaar inspireren en samen belangen behartigen) en de Vereniging van Nederlands gemeenten (VNG), sterk maken voor een betere bekostiging vanuit het Rijk.

Bij de behandeling van de Kadernota heeft de gemeenteraad aangegeven waar de oplossingen liggen. Vervolgens is het college aan de slag gegaan om deze verder uit te werken. De begroting 2026 vormt daar de uitwerking van. Na de Kadernota is er een aantal ontwikkelingen geweest die grote invloed hebben op de meerjarenbegroting 2026-2029. Het betreft met name de ontwikkeling van de zorgkosten Sociaal Domein (jeugd). Ondanks forse inspanningen blijven de kosten stijgen. De begroting 2026 is sluitend maar meerjarig zal het tekort waarschijnlijk flink oplopen. Er blijft dus een flinke financiële klus te klaren. Pijnlijke keuzes zijn dus onvermijdelijk zowel voor de korte als de langere termijn. Achtereenvolgens gaan we in deze samenvatting in op: 1. Meerjarenbegroting 2026-2029; 2. Vertaling kadernota naar de begroting; 3. Incidentele begroting 2026-2029; 4. Ontwikkelingen; 5. Verschillen kadernota 2026 en begroting 2026 6. Lokale lastendruk.

3

1. Meerjarenbegroting 2026-2029 Begroting bedragen x € 1.000 Resultaat

4

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

25

-506

-1.062

-756

2. Vertaling Kadernota 2026 naar de begroting 2026 De Kadernota 2026 is behandeld in de raadsvergaderingen van 24 juni en 1 juli 2025. Hierin is een voorstel gedaan om door het inzetten van draaiknoppen te komen tot een sluitende begroting. In de vergadering is Amendement 2 vastgesteld. De wijzigingen van dit amendement en de resultaten van de meicirculaire 2025 leiden samen tot de volgende aangepaste stand.

Niet opgenomen wensen In de Kadernota 2026 is in de bijlage een lijst met 'Wensen niet opgenomen in de begroting' opgenomen. Of en wanneer deze wensen gerealiseerd kunnen worden hangt af van de financiële situatie. Een van deze wensen, Subsidie verenigingen ter compensatie van OZB, is via het amendement bij de Kadernota 2026 vertaald in de begroting 2026. In de Kadernota 2026 is de vervanging van het kunstgrasveld van Olympia Boys opgenomen als wens. Gezien de technische staat van het veld is vervanging in 2026 noodzakelijk. Daarom is de vervanging van het kunstgrasveld van Olympia Boys opgenomen in de begroting 2026 (investering in 2026, kapitaallasten vanaf 2027). De overige nieuwe wensen zijn niet financieel vertaald in de begroting 2026. 5

6

3. Incidentele begroting 2026-2029 Reserve Eenmalige Bestedingen Reserve Eenmalig Bestedingen bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Stand op 31-12

627

228

191

153

116

Zoals uit bovenstaande tabel blijkt laat de reserve eenmalige bestedingen een positief saldo zien tot en met 2029. Een specificatie van deze reserve is terug te vinden in de Financiële Begroting, 2 Overzicht financiële positie, Overzicht Reserve Eenmalige Bestedingen (pagina 143). 4. Ontwikkelingen Paragraaf Balans in uitvoering Toegevoegd is de paragraaf Balans in uitvoering. In deze paragraaf worden de draaiknoppen die voort zijn gekomen uit het project 'Asten in Balans' gemonitord. Deze draaiknoppen zijn door de raad ingezet om tot een sluitende begroting te komen. Zorgkosten Sociaal Domein In 2026 stijgen met name de kosten voor jeugdhulp in gemeente Asten door indexering en de introductie van kleinschalig verblijf. Daarnaast legt een beperkt aantal jeugdigen met intensieve en kostbare zorgtrajecten een aanzienlijk beslag op de beschikbare middelen binnen de jeugdzorg. Rioolheffing In de Kadernota 2026 is opgenomen dat de rioolheffing in afwachting van de nieuwe berekeningen van het Wrp (Water- en rioleringsprogramma) de rioolheffing alleen wordt verhoogd met de indexering. Dit is in de begroting gehandhaafd. Dit betekent dat de lokale lasten in 2026 t/m 2029 allen stijgen met de index en niet stijgen met de extra 5,9% per jaar zoals dat voorgaande jaren het geval was. Het Wrp wordt behandeld in de raadsvergadering van december 2025.

Kunstgrasveld Ommel Dit betreft vervanging van de toplaag en sporttechnische laag van het kunstgrasveld van Olympia Boys. Dit betreft de extra kosten bovenop de kosten die zijn opgenomen in de privatiseringsovereenkomst. In de Kadernota 2026 is dit opgenomen als wens. Gezien de technische staat van het veld is vervanging in 2026 noodzakelijk. Verblijfsbelasting Conform de Kadernota 2026 wordt de opbrengst van verblijfsbelasting verhoogd met 10% en een index van 3,1%. Het College onderzoekt momenteel een nieuwe indeling voor verblijfsbelasting. De definitieve tarieven worden vastgesteld bij de behandeling van de verordening verblijfsbelasting 2026 in de raad van december 2025. Septembercirculaire 2025 Onderstaande tabel laat het effect van de septembercirculaire 2025 zien. 7

Septembercirculaire 2025

Begroting 2026

bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

Stijging algemene uitkering Taakmutaties: Klimaat CDOKE Overige

777

119

76

33

-586 -41

0 -33

0 -30

0 -25

Septembercirculaire 2025

150

86

46

8

Het verschil wordt met name veroorzaakt door loon- en prijsontwikkeling. De taakmutatie met betrekking tot de klimaat (DCOKE) middelen wordt conform Kadernota 2026 deels ingezet om personeelskosten voor de inzet op klimaat te dekken. Herijking en onderhoud gemeentefonds Het berekende voordeel voor Asten van de herijking gemeentefonds is € 134,= per inwoner. Dit is echter afgetopt naar maximaal € 37,50 per inwoner. De aftopping leidt ertoe dat de algemene uitkering voor Asten structureel wordt gekort met € 1,6 miljoen. Er volgt een evaluatie van het nieuwe verdeelmodel waarbij hopelijk meer duidelijkheid komt hoe omgegaan wordt met deze korting. De verwachting is dat in 2027 een volgende stap gezet wordt met betrekking tot het ingroeipad. Provinciaal toezicht Uitgangspunt van de provincie is dat het eerstvolgende begrotingsjaar, of de meerjarenbegroting reëel sluitend moet zijn. Dit betekent ook dat structurele uitgaven van de gemeente betaald moeten worden van structurele inkomsten. En incidentele uitgaven éénmalig betaald worden bijvoorbeeld uit een Reserve Eenmalige Bestedingen. Repressief toezicht Repressief toezicht houdt in dat de gemeente de begroting direct kan uitvoeren, zonder dat hier vooraf goedkeuring van de provincie vereist is.

Een gemeente komt in aanmerking voor repressief toezicht wanneer de begroting, inclusief nieuw beleid, naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht is. Reëel evenwicht Reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn. Wanneer de provincie oordeelt dat ramingen onvoldoende reëel zijn, wordt een negatieve bijstelling doorgevoerd op het structureel begrotingssaldo. Inzetten reserves Vanaf 2025 kunnen reserves worden ingezet als structureel dekkingsmiddel. Hierdoor is het mogelijk om 10% van de algemene reserve wat niet nodig is voor het afdekken van risico's in te zetten als structureel dekkingsmiddel. Voorwaarden: - Solvabiliteit blijft groter of gelijk aan 20% - Gebaseerd op adequate risico-inventarisatie - Structurele onttrekking opnemen in overzicht van structurele reserve mutaties

8

Conform besluit bij de Kadernota 2026 wordt in 2026 € 250.000,= uit de algemene reserve ingezet. Dit ligt ruim onder de toegestane 10%. 5. Verschillen Kadernota 2026 en begroting 2026 Verschillen meerjarenbegroting 2026-2029 (structureel) Verschil kadernota 2026 en begroting 2026

2026

2027

2028

2029

Stand kadernota 2026 Resultaat begroting 2026 Verschil

67.267 24.827 -42.440

172.503 -506.325 -678.828

-330.176 -1.062.282 -732.106

14.825 -756.025 -770.850

Toelichting mutaties Meerjarenbegroting 2026-2029 De grootste verschillen in de Meerjarenbegroting 2026-2029 zijn: Mutaties begroting 2026 t.o.v. kadernota 2026

2026

2027

2028

2029

Autonome ontwikkelingen: Informatisering Zorgkosten Sociaal Domein

-116.907 -378.278

-116.907 -728.278

-116.907 -728.278

-116.907 -728.278

Rentekosten Septembercirculaire 2025 Velden Ommel Overige afwijkingen

150.000 150.489 0 152.256

0 86.105 -45.166 125.418

0 46.354 -45.166 111.891

0 7.608 -45.166 111.893

Totaal mutaties begroting

-42.440

-678.828

-732.106

-770.850

Informatisering: Hogere kosten voor ICT NML (uitbreiding locatiedienst en toename werkplekken en licenties) en actualisatie BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) en BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie). Zorgkosten Sociaal Domein: Hier zijn diverse ontwikkelingen. Door indexering en de introductie van kleinschalig verblijf stijgen de zorgkosten Jeugd. Daarnaast legt een beperkt aantal jeugdigen met intensieve en kostbare zorgtrajecten een aanzienlijk beslag op de beschikbare middelen binnen de jeugdzorg. Er is een toename van kosten voor minimaregelingen als Individuele inkomenstoeslag, sport- en cultuurvouchers, maatschappelijke participatie en sociaal medische indicatie kinderopvang. Het aantal cliënten met een Wmo voorziening is minder toegenomen dan verwacht, dit levert een voordeel op. Rentekosten: Meer renteopbrengsten en minder -kosten doordat investeringen later plaatsvinden. 9

Septembercirculaire 2025: meer inkomsten vanuit het Rijk door loon- en prijsontwikkeling. Kunstgrasveld Ommel: Vervanging toplaag en sporttechnische laag kunstgrasveld Olympia Boys. In de Kadernota 2026 is dit opgenomen als wens. Gezien de technische staat van het veld is vervanging in 2026 noodzakelijk. Verschillen reserve eenmalige bestedingen 2026-2029 (incidenteel): Stand Reserve Eenmalig Bestedingen bedragen x € 1.000

2025

Saldo 1-1

9.738

Claims voorgaande jaren Meerjarenbegroting 2025-2028 Raadsbesluiten t/m juni 2025 Kadernota 2026 Nieuwe wens Binnensport

-8.199 -555 -257 -100

Geactualiseerd saldo 31-12

627

2026

De mutatie meerjarenbegroting 2026-2029 betreft:  Optimalisatie scenario Binnensport

2027

2028

2029

627

228

191

153

-38

-38

-38

-38

-271 -90

0

228

191

153

116

90.000

Deze nieuwe wens is vooruitlopend op een raadsbesluit opgenomen in de begroting 2026. Wanneer de raad anders besluit wordt het krediet via de Tussentijdse rapportage voorjaar 2026 teruggedraaid. 6. Lokale lastendruk Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

87,36 68,42

93,92 65,17

97,02 82,68

155,78

159,09

179,70

€ 397.758 418,04 324,35

€ 422.237 477,13 369,24

€ 422.237 575,51 380,69

Totaal eigenaar

742,39

846,37

956,20

Totaal lastendruk

898,17

1.005,46

1.135,90

Lokale lastendruk Gebruiker Afvalstoffenheffing (variabel) Afvalstoffenheffing (vast) Totaal gebruiker Eigenaar Gemiddelde waarde woning Onroerendezaakbelasting (OZB) Rioolheffing

De stijging van de lokale lastendruk is afgerond 13%. Dit betreft de algemene indexering van 3,1%, de afgesproken verhoging van afvalstoffenheffing en de verhoging van de OZB met 17,5% conform Kadernota 2026. 10

Beleidsbegroting

11

Programmaplan Het coalitieakkoord 2022-2026 is de basis voor de begroting 2026. De begroting 2026 is opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Bij ieder programma worden de visie, de verantwoordelijke portefeuillehouder en een taartdiagram met baten en lasten van het programma vermeld. Onder de programma's worden de ambities uitgewerkt. Het gaat hierbij om de volgende ambities:  Goed bestuur op z'n Astens  Bouwen en goed wonen  Vitaal buitengebied  Klimaat, energie en duurzaamheid  Sterke lokale economie en mobiliteit  Bruisende en aantrekkelijke kernen  Sociaal en gezond  Veilige buurt en thuis  Financieel gezond Per ambitie wordt het volgende opgenomen:  Wat willen we bereiken? De tekst sluit aan bij het coalitieakkoord.  Welke beleidsnota's zijn relevant? De beleidsnota's die vastgesteld zijn door de raad en waar rekening mee moet worden gehouden bij de uitvoering van het beleid.  Activiteiten en planning. Welke activiteiten en planning hanteren we om onze doelstelling te kunnen realiseren.  Een visualisatie om de ambitie te meten en de begroting leesbaarder te maken.  Wat mag het kosten? Per programma worden hier de baten en lasten vermeld.

12

1 Bestuur en Veiligheid

Visie

In alles wat we doen staan onze inwoners centraal. Het realiseren van dit ideaal stelt eisen aan de samenwerking binnen en tussen onze gemeenteraad, college van B&W, de ambtelijke organisatie en onze inwoners. Gezamenlijk bouwen we aan een duurzaam vitaal en veilig Asten. Dit betekent onder meer dat we de grote maatschappelijke opgaven, die daaruit voortvloeien, samen realiseren. Dit vereist een wijze van bestuur, gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf, die we daartoe stimuleren en faciliteren.

Portefeuillehouder

Burgemeester A. van Extel-Van Katwijk Wethouder L. van de Moosdijk (Dienstverlening)

Baten en lasten van het programma

13

Goed bestuur op z'n Astens Wat willen we bereiken?

We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een fijne woon-, werk- en leefomgeving vanuit eigen kracht dichtbij en samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij geven ruimte aan creativiteit en nemen obstakels weg om goede dingen te kunnen doen. We nemen een ondernemende houding aan, werken vanuit 'de bedoeling', handelen vanuit 'ja-tenzij' en hanteren alleen regels waar ze nodig zijn. We werken integraal, handelen pro-actief en zijn flexibel genoeg om te schakelen tussen verschillende (overheids)netwerken, partners en uitvoeringsvormen. We pakken de regie waar dat nodig is. Het vertrouwen van inwoners in de politiek en in de overheid staat in algemene zin onder druk. Een gezonde bestuurscultuur, integriteit en onderlinge verhoudingen zijn zaken die wij als absolute basis van goed bestuur zien. Daarom besteden wij de komende periode veel aandacht aan deze thema’s. Wij gaan regelmatig met elkaar en met de gemeenteraad in gesprek. Het actief betrekken van inwoners is daarbij heel belangrijk. Op die manier behouden en verstevigen wij het vertrouwen in de Astense politiek.

Goed bestuur betekent voor ons:  Collegiaal: gelijkwaardigheid als uitgangspunt, zorgen voor een open en constructief debat tussen coalitie en oppositie, college en gemeenteraad én met inwoners en maatschappelijke partners waarbij we dilemma's op tafel leggen;  Transparant en integer: betrouwbaar, betrokken, duidelijk en met respect naar eenieder, we spreken elkaar hierop aan;  Midden in de gemeenschap: zichtbaar zijn voor inwoners en ondernemers, hen opzoeken, ook bijeenkomsten buiten het gemeentehuis;  Met visie, lef en plezier: ‘samen aanpakken en genieten’;  Lerend en zelfcorrigerend vermogen: kwetsbaar durven opstellen, regelmatig met elkaar en met inwoners/ondernemers evalueren; 14



Open communicatie: we betrekken inwoners en doelgroepen in een vroeg stadium en communiceren op verschillende, creatieve manieren.

De wijze waarop we dit gezamenlijk aanpakken is inmiddels neergelegd in het zogenaamde Astens Manifest, van de Gemeenteraad, het college van B&W en de ambtelijke organisatie. Dit manifest is en wordt voortdurend geconcretiseerd in acties en besluiten.

Welke beleidsnota's zijn relevant?   

      

Het Astens Manifest; Toekomstagenda Asten 2030; Programma-opdrachten voor de onderliggende programma's uit de Toekomstagenda Asten 2030: Transformatie buitengebied, Vitale kernen, Centrumontwikkeling, Klimaatbestendig en energieneutraal Asten, Omgevingswet en Vitale democratie; Nota integrale sturing programma's en organisatie; Organisatieplan 2025 'Dit is Asten'; Optimalisatie grote burgerinitiatieven (mei 2021); Nota verbonden partijen; Gedragscode integriteit en procedure integriteitsbeleid; Algemeen privacybeleid (AVG) gemeente Asten; Plan van aanpak Veilige publieke taak.

Activiteiten

1.1.1. Goed bestuur op z’n Astens - Midden in de gemeenschap staan We blijven ondernemers en inwoners opzoeken. We gaan creatief om met de dialoog en zoeken deze actief op. -

Integriteit We toetsen het bestuur steeds aan de beginselen van de gedragscode integriteit en de overige geactualiseerde normen en protocollen.

1.1.2. Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen! We bieden een vraaggerichte, goede en snelle dienstverlening. Het is onze ambitie om verder te groeien in die dienstverlenende rol, zowel aan inwoners en ondernemers die producten en diensten van de gemeente Asten vragen als aan inwoners en ondernemers die partner zijn. We spelen in op de regionale vraag naar en landelijke eisen van digitale (online) dienstverlening. Tegelijkertijd is er aandacht voor de inwoners die deze ontwikkelingen minder goed kunnen volgen. Verbetering van onze dienstverlening willen we bereiken met acties die uitgevoerd kunnen worden binnen de bestaande capaciteit en middelen. 1.1.3. Vitale democratie en burgerinitiatieven Vanuit de Toekomstagenda Asten 2030, Vitale Democratie en het Astens Manifest leggen we de focus op:  Verder stimuleren en faciliteren van burgerinitiatieven;  Evalueren van de werkgroep Vitale Raad;  Aandacht voor de wet versterking decentrale participatie en het uitdaagrecht;  Blijven doorontwikkelen van het anders besturen en werken.

15

1.1.4. Veilige publieke taak De wereld om ons heen, de rollen en verantwoordelijkheden die we hebben en de werkzaamheden die hieruit voortkomen roepen soms emoties op. Ook merken we dat ondermijning in al haar verschijningsvormen, steeds vaker invloed heeft op de wijze waarop we invulling geven aan de verantwoordelijkheden die we als lokale overheid hebben. Naast het aangeven van de grenzen waarbinnen onze omgeving uiting kan geven aan hun belang of onvrede over een bepaalde ontwikkeling, zetten we ook in op het weerbaar maken en houden van onze organisatie. Door het herkennen en het kunnen omgaan met ondermijnend gedrag. De eerder ingezette koers wordt dan ook onverminderd voortgezet middels het Actieplan Weerbare Overheid, bestaande uit een breed scala aan maatregelen en acties op het gebied van opleiding, training en oefening. Hiermee lopen we voorop in de regio en sluiten we aan bij de Brabantse norm voor een weerbare overheid. 1.1.5. Samenwerking en verbonden partijen Asten koerst op eigen kracht in netwerken en zoekt samenwerking vanuit de inhoudelijke maatschappelijke opgaven:  Asten is een sterke, zelfstandige gemeente die actief en intensief samenwerkt met andere gemeenten in de regio en met verbonden partijen.

We zien noodzaak en kansen in het versterken van de samenwerking binnen de Peel als gevolg van de grotere maatschappelijke opgaven zoals klimaat en energie, wonen, (vrijetijds)economie, mobiliteit, binnen het sociaal domein en de transitie van het landelijk gebied en gaan hier mee aan de slag.  Brainport / MRE: de 21 gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven hebben een gezamenlijke ambitie, namelijk de Brainportregio verder ontwikkelen. Op de thema's economie, ruimte en mobiliteit, maar ook op het voorzieningenniveau in onze regio. Ook als Asten zien we hierin kansen voor ons dorp en onze regio.  Wij zijn aangesloten bij de K80, de samenwerking tussen gemeenten tot 25.000 inwoners, die in direct contact staat met de Rijksoverheid en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Op deze manier kunnen wij de belangen van de gemeente Asten en haar inwoners zo goed mogelijk behartigen. 1.1.6. Programmamanagement Peelagenda Samenwerken in de Peel versterkt onze uitvoeringskracht. Als Asten zijn we ons bewust van onze kracht, maar ook tevens van het besef dat we onderdeel uitmaken van een groter geheel.

Door specifiek samen te werken op de MRE thema's (Schaalsprong ruimte en wonen, Vitaal landelijk gebied, Mobiliteit, Energie en Economie) en in het verlengde daarvan ook naar onze voorzieningen te kijken, bouwen we aan de benodigde kwaliteit en verminderen we de kwetsbaarheid van ons als kleinere gemeente. Daarnaast kent Asten de uitdaging van lastig invulbare functies of het hebben van eenpitters op de genoemde thema's. Dit is niet alleen een uitdaging voor ons, maar voor alle gemeenten in de regio. Samenwerken aan de regionale opgaven helpt om positie te bepalen en vanuit kracht als Peel onze stem te laten horen. Hiermee kunnen we als collectief een gezamenlijke koers uitdragen. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de periodieke Peeldagen die we organiseren waarbij bestuurders van de 6 deelnemende gemeenten elkaar ontmoeten op zowel de inhoudelijke thema’s als op de strategisch overkoepelende belangen voor de Peelregio. Voor 2026 wordt deze koers voortgezet, maar zal tevens ook de balans worden opgemaakt hoe hier vanaf 2027 en verder mee om te gaan.

16

1.1.7. Arbeidsmarktregio de Peel In de sterk veranderende arbeidsmarkt vraagt het samen optrekken met regiogemeenten in het vinden van gezamenlijke oplossingen op zowel de inhoud als op het gebied van de arbeidsmarktstrategie de nodige aandacht, aandacht om een aantrekkelijke sector te zijn en samen in de regio te werken. De regionale arbeidsmarktstrategie (RAS) wordt gaandeweg ingebed in de gemeentelijke organisaties. In 2026 werken we aan het versterken en verankeren van de lopende initiatieven en resultaten zoals het gezamenlijk opleiden, regionale zichtbaarheid en inspiratiesessies voor de vak professionals. Er wordt een gezamenlijke werkagenda opgesteld waarin ambities en afspraken 2026 (e.v.) staan. 1.1.8. Onafhankelijke rekenkamer De Rekenkamer is sinds 24 juni 2025 voltallig. Voor 2026 wordt een onderzoeksprogramma opgesteld. Conform het raadsbesluit wordt het budget voor de rekenkamer geëvalueerd. 1.1.9. Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel In 2026 starten we met een onderzoek naar de mogelijkheden voor verduurzaming en renovatie van het oude gedeelte van het gemeentehuis. Activiteit

Planning (jaartal)

1. Goed bestuur op z'n Astens  uitvoering geven aan het Astens Manifest;  midden in de gemeenschap staan;  integriteit. 2. Dienstverlening op z'n Astens: gewoon goed helpen!  vraaggerichte, goede en snelle dienstverlening bieden. 3. Vitale democratie & burgerinitiatieven  verder stimuleren en faciliteren van burgerinitiatieven;  anders besturen en werken gericht op inzet en verantwoordelijkheid gemeenschap zelf. 4. Veilige publieke taak  uitvoeren actieplan Veilige publieke taak. 5. Samenwerking & verbonden partijen  samenwerking binnen de Peel;  samenwerking binnen de Brainportregio / MRE;  actief samenwerken binnen de K80 (samenwerking gemeenten tot 25.000 inwoners). 6. Programmamanagement Peelagenda uitvoeren. 7. Arbeidsmarktregio de Peel 8. Onafhankelijke rekenkamer 9. Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel: plan van aanpak, ontwerp en daarna realisatie

17

Continu Continu Continu Continu Continu Continu

2023-2026 Continu Continu Continu Continu Continu 2026 2026

Veilige buurt en thuis Veilige woon-,werk- en leefomgeving

Wat willen we bereiken?

Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in ons dorp en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat.

Welke beleidsnota's zijn relevant?         

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026; Strategische visie 2035 en beleidsplan; Interregionale leidraad bluswater en bereikbaarheid; Beleidsplan risicocommunicatie Zuidoost-Brabant 2022-2025; Regionaal Risicoprofiel 2025; Beleidsregel handhavingsprotocol Opiumwet 13b Asten 2021; Beleidsregels wet BIBOB; Algemene Plaatselijke Verordening (APV); VTH beleidskader.

Activiteiten

1.2.1. Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit De strijd tegen ondermijnende criminaliteit zetten wij stevig door, samen met politie, het Peelland Interventie Team (PIT), het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Oost-Brabant en andere overheidsinstanties. Ondermijnende criminaliteit werkt ontwrichtend voor de samenleving, het brengt mensen in gevaar en gaat ook ten koste van (financieel) kwetsbare inwoners. 1.2.2. Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor politici, bestuurders en medewerkers Wij zetten samen in op veiligheid voor onze politici, bestuurders en medewerkers bij de uitvoering van hun werk voor de gemeenschap. We pakken elke vorm van agressiviteit tegenover hen aan en investeren verder in een veilige werkomgeving en weerbaarheid. We noemen dit Veilige Publieke Taak (VPT). Zie ook 1.1.4. 18

1.2.3. Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 We geven uitvoering aan het integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2023-2026. De Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Asten 2023-2026 geeft richting aan de strategische thema's en prioriteiten voor deze beleidsperiode; waarbij flexibiliteit een uitgangspunt is. 1.2.4. Aanpak illegale bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten We blijven inzetten op het tegengaan van bewoning van recreatievoorzieningen op recreatieterreinen. We hebben aandacht voor goede huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten. 1.2.5. Risico-inventarisatie natuurgebieden Het opstellen van en vervolgens uitvoering geven aan een risico-inventarisatie natuurgebieden. De burgemeester coördineert al de Gebiedscommissie Natuurbrandbeheersing voor natuurgebied Groote Peel. Aanvullend is door de Provincie gevraagd om ook regie te gaan voeren over de Gebiedscommissie Oostappense Heide. Dit is in 2025 opgestart en wordt in 2026 verder vorm gegeven. Activiteit 1. Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit. 2. Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor de politici, bestuurders en medewerkers van de gemeente Asten. 3. Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. 4.

Aanpak bewoning recreatievoorzieningen op recreatieterreinen en huisvestingslocaties arbeidsmigranten. 5. Uitvoering geven aan gebiedscommissies risico-inventarisatie natuurgebieden Groote Peel en Oostappense Heide.

19

Planning (jaartal) 2023-2026 2023-2026 2023-2026 2023-2026 Continu

Wat mag het kosten? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma. Rekening Begroting Begroting bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

Meerjarenbegroting 2027

2028

2029

Lasten

-12.991 -14.817 -13.734 -13.378 -13.081 -13.076

Goed bestuur op z'n Astens

-10.454 -12.599 -11.523 -11.122 -10.805 -10.801

Bestuur

-2.138

-1.817

-1.828

-1.821

-1.821

-1.821

-273

-973

-1.009

-1.009

-1.009

-1.009

-542

-1.294

-681

-471

-471

-471

Organisatie

-7.501

-8.515

-8.005

-7.820

-7.504

-7.499

Veilige buurt en thuis

-2.537

-2.218

-2.211 -2.257 -2.276 -2.276

Integrale veiligheid

-1.667

-1.973

-1.954

-1.999

-2.018

-2.018

Integraal toezicht en handhaving Baten

-870

-245

-257

-257

-257

-257

1.916

1.692

1.773

1.773

1.773

1.773

Goed bestuur op z'n Astens

1.785

1.580

1.686

1.686

1.686

1.686

0

8

8

8

8

8

491

304

324

324

324

324

Organisatie

1.294

1.268

1.355

1.355

1.355

1.355

Veilige buurt en thuis

130

112

86

86

86

86

Integrale veiligheid

68

108

98

98

98

98

Integraal toezicht en handhaving Saldo van baten en lasten

63

4

-11

-11

-11

-11

-11.076 -13.125 -11.961 -11.606 -11.308 -11.304

Resultaat

-11.076 -13.125 -11.961 -11.606 -11.308 -11.304

Intergemeentelijke samenwerking Inwoners

Intergemeentelijke samenwerking Inwoners

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2025 naar de nieuwe stand in de Begroting 2026 weer. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

Meerjarenbegroting 2025-2028

-11.368 -11.241 -11.217 -11.212

Kadernota

-233

Saldo na Kadernota

2027 19

2028 292

2029 292

-11.601 -11.223 -10.925 -10.921

Meerjarenbegroting 2026-2029

-361

Meerjarenbegroting 2026-2029

-383

-383

-383

-11.961 -11.606 -11.308 -11.304

20

Investeringen programma Kredieten Ambitie / activiteit 1.1 Goed bestuur op z'n Astens 9. Renovatie en verduurzamen bestuursvleugel Totaal

Begroting (x € 1.000) t/m 2025

2027

2028

2029

0

0

0

0

635 635

Kredieten Ambitie / activiteit 1.2 Veilige buurt en thuis 4. Aanpak illegale bewoning 5. Natuurbrandbeheersing Totaal

2026

Begroting (x € 1.000) t/m 2025

2026

2027

2028

2029

800 20 820

0

0

0

0

21

2 Ruimtelijk Domein

Visie Bouwen en goed wonen De gemeente Asten is een aantrekkelijke gemeente om te wonen. In alle kerkdorpen is er voor alle doelgroepen voldoende aanbod, zodat eenieder betaalbaar én naar behoefte kan wonen. Dit geldt voor onze starters, mensen die willen doorgroeien, jongeren die na hun studie willen terugkeren en onze senioren, maar ook faciliteren we passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen. Vitaal buitengebied We staan voor de opgave de agrarische sector te verduurzamen, toekomstperspectief te bieden en gelijktijdig in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van onze inwoners. Dit doen wij samen met zowel de stoppende agrariërs als met de agrariërs die door willen gaan. Daarnaast zetten wij in op andere economische dragers om de leefbaarheid en vitaliteit te behouden. Op die manier proberen wij de transitie van ons buitengebied, die in een stroomversnelling zit, op een verantwoorde manier te begeleiden. Klimaat, energie en circulariteit We wonen en werken in een omgeving waarvan het klimaat verandert. We nemen onze verantwoordelijkheid voor het tegengaan van klimaatverandering door het verkleinen van onze CO2-uitstoot en het stimuleren van duurzame energieopwekking. Ook gaan we zorgvuldig om met grondstoffen en stimuleren we hergebruik van grondstoffen om de afvalberg te verkleinen.

We willen de gevolgen van klimaatverandering zoveel als mogelijk kunnen opvangen o.a. door minder verstening, meer groen, betere wateropvang, minder hittestress en een grotere biodiversiteit in flora en fauna. Wij stimuleren en faciliteren inwoners om ook hun bijdrage te leveren. Bruisende en aantrekkelijke kernen Asten, Heusden en Ommel zijn bruisende en aantrekkelijke kernen, waar het prettig wonen, werken en recreëren is voor onze huidige en toekomstige inwoners. We zetten in op het aantrekken van (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. We investeren daarom in onder andere onze centra, recreatievoorzieningen, sport- en gemeenschapsvoorzieningen, scholen en verkeersveiligheid. 22

Proces Omgevingswet We nemen een faciliterende rol aan in het ruimtelijk domein. We denken en werken mee aan het verwezenlijken van (ruimtelijke) plannen van onze inwoners die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030. Daarbij werken we al in de geest van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in is gegaan, een wet die het de inwoners makkelijker moet maken om hun plannen te realiseren.

Portefeuillehouder

Wethouder J. Bankers Wethouder J. Spoor (huisvesting specifieke groepen en woonwagenlocaties, uitvoeringsprogramma wonen, zorg, welzijn) Wethouder L. van de Moosdijk (grondbeleid en grondaankopen)

Baten en lasten van het programma

23

Bouwen en goed wonen Wat willen we bereiken?

Het moet voor iedereen mogelijk gemaakt worden om in Asten betaalbaar en/of naar behoefte te kunnen wonen. Iedereen verdient een kans op de woningmarkt. Wij gaan daarom nog meer en sneller bouwen in alle drie de kernen. We liggen goed op koers wat betreft deze opgave en lopen voor op de planning. We blijven hierbij zoeken naar een optimale inzet van onze capaciteit en de beschikbare middelen. Indien nodig en mogelijk maken we gebruik van externe inzet onder regie van de gemeente. In het actuele programma Wonen, vastgesteld eind 2023, hebben wij vastgelegd hoe wij in de komende jaren gaan inzetten op aspecten als de betaalbaarheid, beschikbaarheid en verduurzaming van woningen evenals het bieden van een prettige woonomgeving, welke doelgroepen we willen bedienen en welke woonvormen we mogelijk willen maken. Het programma Wonen vormt ook de basis voor de meerjarige prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties die eind 2023 zijn ondertekend.

Welke beleidsnota's zijn relevant?       

Omgevingsvisie Asten; Versnellingsagenda woningbouw gemeente Asten; Programma Wonen 2024-2030 gemeente Asten; Nota grondbeleid 2023 (Grondnota); Welstandsnota; Programma beeldkwaliteit Centrum Asten; Beleid huisvesting arbeidsmigranten gemeente Asten 2025.

Activiteiten

2.1.1. Bouw maximaal 50 woningen Loverbosch - voormalige schoollocatie (fase 2) en beoogde schoollocatie (fase 3) In 2023 is gestart met een bestemmingsplanprocedure om maximaal 25 woningen mogelijk te maken op de voormalige locatie in fase 2 en een schoolgebouw en maximaal 25 woningen in fase 3. Dit bestemmingsplan heeft inmiddels een onherroepelijke status. Naast woningen en een schoolgebouw wordt ook de vestiging van een aantal woonwagenstandplaatsen op deze locatie onderzocht. 2.1.2. Bouw 205 woningen Loverbosch fase 3 Er zijn al diverse woningen gerealiseerd en ook in 2026 wordt er nog volop gebouwd in Loverbosch fase 3. 2.1.3. Bouw ca. 220 woningen Biesvelden 1 in 2026 werken we verder aan de ruimtelijke procedure voor het plan Biesvelden 1. In dit plan zijn ca. 220 woningen voorzien. 2.1.4. Bouw ca. 20 woningen vrijkomende schoollocatie 't Lover De school is inmiddels gesloopt en in 2026 werken we aan de juridisch-planologische procedure voor herontwikkeling van deze locatie naar ca. 20 sociale huurappartementen en ca. 8 CPO koopwoningen. 2.1.5. Bouw ca. 18 woningen vrijkomende schoollocatie Lambertusschool Eind 2025 is het ontwerp omgevingsplan gepubliceerd. In 2026 wordt de ruimtelijke procedure afgerond en wordt gestart met de sloop en herontwikkeling van deze locatie.

24

2.1.6. Bouw ca. 160 woningen Ommel Hogeweg We werken verder aan de juridisch-planologische procedure (omgevingsplan) voor de locatie Hogeweg, waar ca. 160 woningen zijn voorzien. In 2026 willen we de ruimtelijke procedure afronden, zodat gestart kan worden met bouwrijp maken van het terrein. We gaan uit van start uitgifte kavels in 2027. 2.1.7. Aansluiten op initiatieven van particulieren en ondernemers In onze gemeente wordt ook volop gebouwd vanuit initiatieven van particulieren en ondernemers. Als gemeente stimuleren en faciliteren we deze initiatieven waar ze bijdragen aan de ambitie op bouwen en goed wonen. Hieronder vallen onder andere de volgende initiatieven:  De Prins (voormalig Blokkerlocatie);  Herontwikkeling Aldi;  Midas;  Patersklooster;  Beiaard;  Koningsplein (voormalig Anneke de Bruin locatie);  Burgemeester Wijnenstraat;  Slaats;  Kosmosplein;  Kluizendries;  Nobis. 2.1.8. Uitvoering grondnota voor ontwikkeling van nieuwe plannen We blijven werken aan voldoende mogelijkheden voor woningbouw in Asten, Heusden en Ommel. Daarbij ligt de focus op zowel inbreiding- als uitbreidingslocaties. We hanteren situationeel grondbeleid, waarbij per situatie wordt bekeken welke rol we als gemeente nemen in de ontwikkeling. 2.1.9.

Kwalitatief goede huisvesting onderzoeken voor specifieke groepen Als het gaat over wonen dan is er ook aandacht nodig voor specifieke groepen: arbeidsmigranten, statushouders, asielzoekers, Oekraïners en woonwagenbewoners. Kwalitatief goede huisvesting is een vereiste. Dit doen wij samen met betrokken partijen waaronder woningbouwcorporaties, onder regie van de gemeente. 2.1.10. Woonwagenlocaties In samenwerking met Bergopwaarts willen we de komende jaren een inhaalslag maken in het realiseren van standplaatsen ten behoeve van het plaatsen van woonwagens. Dat doen we door kleine locaties (maximaal 5-7 standplaatsen) te ontwikkelen in toekomstige uitbreidingsgebieden. Ook zijn we in overleg over een mogelijke herontwikkeling van de locatie De Bovist. 2.1.11. Kijken naar meerwaarde welstand Wij gaan de welstandsnota herzien waarbij de meerwaarde van welstand in relatie tot de diverse gewenste (beeld)kwaliteiten binnen Asten versus de mogelijkheden om procedures te versnellen centraal staat.

25

2.1.12. Transitie Omgevingswet Ook in 2026 werken we verder aan de transitiefase Omgevingswet. De belangrijkste activiteiten zijn het verder bouwen aan het omgevingsplan nieuwe stijl, het beter inrichten van de beleidscyclus/beleidshuis op grond van de uitgangspunten van de Omgevingswet en het verder beproeven van de nieuwe werkprocessen (ruimtelijke procedures, raadsadviesrecht, participatie etc.). 2.1.13. Uitvoeringsprogramma Wonen-Zorg Uitvoeringsprogramma Wonen-Zorg met eventueel verbinding met programma Wonen 2024-2030. Activiteit 1. Bouw max. 50 woningen Loverbosch - voormalige schoollocatie (fase 2) en beoogde schoollocatie (fase 3) 2. Bouw 205 woningen Loverbosch fase 3 3. Bouw ca. 220 woningen Biesvelden 1 4. Bouw ca. 20 woningen vrijkomende schoollocatie t Lover 5. Bouw ca. 18 woningen vrijkomende schoollocatie Lambertusschool 6. Bouw ca. 160 woningen Ommel, locatie Hogeweg 7. Aansluiten op initiatieven van particulieren en ondernemers o.a.:  De Prins (voormalig Blokkerlocatie);  Herontwikkeling Aldi;  Midas;  Patersklooster;  Beiaard;  Koningsplein (voormalig Anneke de Bruin locatie);  Burgemeester Wijnenstraat;  Slaats;  Kosmosplein;  Kluizendries;  Nobis. 8. Uitvoering Grondnota voor ontwikkeling van nieuwe plannen 9. Kwalitatief goede huisvesting garanderen voor specifieke groepen 10.

Woonwagenlocaties:  Herontwikkeling locatie de Bovist  Realiseren van extra standplaatsen voor het plaatsen van woonwagens in nieuwe uitbreidingswijken 11. Kijken naar meerwaarde van welstand en naar mogelijkheden om procedures te versnellen 12. Transitie Omgevingswet:  Opstellen gebiedsdekkend omgevingsplan;  Uitvoeren onderzoeken t.b.v. omgevingsplan (bijv. MER) 13. Uitvoeringsprogramma Wonen-Zorg

26

Planning (jaartal) 2024-2026 2024-2026 start bouw ca. 2026 2025-2027 2025-2027 2025-2028 Continu

2023-2026 2023-2026 2025-2027 2025-2030 2026-2027 2023-2032 2027-2032 2024-2030

Vitaal buitengebied

Wat willen we bereiken?

De agrarische sector is en blijft belangrijk voor Asten. De komende jaren komt de transitie in het landelijke gebied in een stroomversnelling als gevolg van toegenomen landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Wij willen dat de gemeente Asten stoppende bedrijven en bedrijven die doorgaan zo goed mogelijk begeleidt. Daarnaast staan wij samen met onze boeren voor de opgave om de sector te verduurzamen, meer in balans te brengen met natuur & landschap en de gezondheid van inwoners. Door daarnaast te investeren in natuur en nieuwe economische pijlers wordt het buitengebied aantrekkelijker.

Welke beleidsnota's zijn relevant?    

Regionaal streefbeeld van ons landelijk gebied (MRE); Ruimtelijke Agenda de Peel (RAP); Ruimtelijk afwegingskader De Peel; Geurverordening.

Activiteiten 2.2.1. Ruimte geven aan boeren om grond voor meerdere doeleinden te gebruiken Wij bieden ruimte aan gezonde agrarische familiebedrijven, maar willen geen ontwikkelingen van te grote stallen die niet op draagvlak kunnen rekenen. Wij geven boeren de ruimte om hun grond voor meerdere doeleinden te gebruiken, zoals toerisme, agrarisch natuurbeheer, recreatie of andere bedrijvigheid. 27

2.2.2. Meedenken met/stimuleren van initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw Wij denken constructief mee met initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw. Om de transitie kans van slagen te geven onderzoeken wij de mogelijkheden om te komen tot vrijwillige kavelruil en staan wij open voor andere innovatieve ideeën. 2.2.3. Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel Wij gaan gebiedsgericht aan de slag, als de vraag vanuit inwoners zelf komt of als de situatie daar vanwege de leefbaarheid om vraagt. We werken verder aan de gebiedsgerichte aanpak rondom Nationaal Park de Groote Peel, samen met de provincies, waterschappen, gemeente Deurne, ZLTO, Staatsbosbeheer en BMF (Brabantse Milieu Fedaratie). We zijn hierover met deze partners zowel ambtelijk als bestuurlijk voortdurend in gesprek. Eind 2025 wordt gestart met een informeel participatietraject in een deel van de zone rondom de Groote Peel (deelgebied Eeuwselse Loop, gebied in de omgeving van de Kokmeeuwenweg). Begin 2026 zal naar verwachting voor het deelgebied Eeuwselse Loop een formeel participatieproces worden gestart dat deel uitmaakt van een ruimtelijk proces. De verwachting is dat er uiteindelijk een verplichte kavelruil in het gebied zal plaatsvinden waardoor de doelen op het gebied van water, bodem, natuur en landbouw kunnen worden gerealiseerd. 2.2.4.

Project glastuinbouw Waardjesweg, Hazeldonk en Heesakkerweg Gelet op de ontwikkelingen in de land- en tuinbouw zetten wij in op gebiedsgerichte aanpakken in het buitengebied. We willen daarmee kijken of we meer mogelijkheden kunnen bieden voor bijvoorbeeld nieuwe woningen of knooperven in het buitengebied. In 2026 werken we aan een gebiedsgerichte aanpak voor de glastuinbouw omgeving Waardjesweg. De eerdere geplande glastuinbouwvisie samen met de gemeente Someren vindt geen doorgang meer. 2.2.5. Actualiseren visie bebouwingsconcentraties In 2026 wordt een geactualiseerde visie bebouwingsconcentraties vastgesteld, welke een beeld schetst van de mogelijkheden tot een kwalitatieve her- of doorontwikkeling van locaties in het buitengebied. 2.2.6. Structuurvisie Kwaliteitsverbetering De huidige structuurvisie Kwaliteitsverbetering is van 2015. Herziening van dit beleid is wenselijk. De visie sluit niet aan op de beleidsregel maatwerk omgevingskwaliteit van de provincie. Daarnaast is er vanuit groen, natuur en landschap de wens om makkelijker inpassingen op te leggen bij ontwikkelingen zodat er meer gelijkheid is bij nieuwbouw in het buitengebied. Daarom is herziening noodzakelijk. 2.2.7.

Geurverordening In 2026 wordt onze huidige Verordening geurhinder en veehouderij (2020) verruimd, zodat deze niet langer belemmerend werkt voor de bedrijfsvoering van agrarische familiebedrijven van normale omvang, maar ook voor nieuwe woningbouwlocaties. Activiteit 1. Ruimte geven aan boeren om grond voor meerdere doeleinden te gebruiken 2. Meedenken met / stimuleren van initiatieven voor meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw 3. Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel 4. Project glastuinbouw Waardjesweg, Hazeldonk, Heesakkerweg 28

Planning (jaartal) Continu Continu 2023-2026 2026-2028

5. Actualiseren visie bebouwingsconcentraties 6. Structuurvisie Kwaliteitsverbetering maken 7. Verruimen geurverordening

2026 2026 2026

Klimaat, energie en duurzaamheid Wat willen we bereiken?

Ook in Asten leveren we gezamenlijk met onze inwoners en ondernemers een bijdrage aan de aanpassingen in energie- en materialengebruik en willen we klimaatbestendig worden. Daarbij hebben we oog voor de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en haalbaarheid van plannen, maar tonen ook gezonde ambitie. Klimaat, energie en circulariteit zijn grote opgaven, waarbij wij de samenwerking opzoeken op de schaal van de MRE en de Peelgemeenten. Klimaat We investeren in de boven- en ondergrondse infrastructuur om waterproblemen te verminderen, zowel in geval van wateroverlast als in periodes van droogte. Hierbij hanteren wij de voorkeursvolgorde (vasthouden, bergen, afvoeren) voor het verwerken van hemelwater. Ook investeren we in meer groen om hittestress te verminderen en investeren we in onze natuur om deze meer biodivers en klimaatbestendig te maken. Energie Stap 1 in het verduurzamen van ons energiegebruik is besparen. We geven daarbij zelf het goede voorbeeld door bijvoorbeeld de openbare verlichting te verledden, onze openbare ruimte CO2-arm in te richten en onze gebouwen beter te isoleren. We ondersteunen onze inwoners bij het isoleren van hun woning. Stap 2 is het gebruiken van duurzame energie in plaats van fossiele energie, veelal elektriciteit. Voor het verduurzamen van de mobiliteit versterken we daarom het netwerk aan laadpalen.

In grote delen van Nederland is het stroomnet echter vol (netcongestie). Ook in NoordBrabant is dat het geval. In de regio werken we samen met Enexis aan het versneld versterken van het elektriciteitsnet. In 2025 hebben we al afspraken gemaakt over het plaatsen van elektriciteitskastjes, in 2026 breiden we de afspraken uit voor andere onderdelen van het netwerk. Binnen de gemeente dragen we bij aan de versnelling door efficiënt en proactief informatie met Enexis te delen die voor hun projecten van belang is. Vanwege de overbelasting van het stroomnetwerk is het vergroten van de grootschalige opwekking van duurzame energie in de gemeente de komende jaren moeilijk. We zoeken naar mogelijkheden om energie op te wekken zonder het stroomnetwerk extra te belasten. Circulariteit Ons doel is om in 2030 voor 50% en in 2050 volledig circulair te zijn. Dat houdt in dat spullen die nu nog als afval worden gezien zo volledig mogelijk worden hergebruikt als grondstoffen. Op die manier hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen uit de aarde nodig. We stimuleren de circulaire gedachte bij onze inwoners en ondernemers en geven als gemeente zelf het goede voorbeeld. Dit doen we onder andere door circulariteit toe te passen in ons inkoopbeleid, het afvalstoffenbeleidsplan, in ons eigen gemeentehuis en bij de uitvoering van projecten in het openbaar gebied.

29

Welke beleidsnota's zijn relevant?        

Water- en rioleringsprogramma Asten (Wrp) Regionale Energiestrategie (RES-MRE); Programma Warmtetransitie; Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie; Strategisch plan circulair Asten; Nota grondstoffenbeleid; Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB); Programma Groen gemeente Asten 2024-2033.

Activiteiten

2.3.1. Bossen revitaliseringsimpuls geven Via een revitaliseringsimpuls verder vormen we onze bossen om naar bossen die natuurlijker, weerbaarder, soortenrijker en aantrekkelijker zijn. In een periode van 10 jaar ondernemen we hierop actie en grijpen we kansen aan om gebiedsgericht onze bossen van een dergelijke impuls te voorzien. Een goed voorbeeld hiervan is het project Dennendijkse Bossen. 2.3.2. Planten duizenden extra bomen We investeren in de aanplant van bomen en bosplantsoen. Hiermee dragen we bij aan ons streven naar minder verstening en meer groen. Dit zorgt immers voor betere wateropvang, minder hittestress en meer biodiversiteit. In 2025 zijn al veel bomen en bosplantsoen geplant in het buitengebied van Asten, Heusden en Ommel. In 2026 en verder werken we aan vergroening op kleinschaliger niveau, zowel in de kernen als in het buitengebied, maar ook in grotere projecten zoals de Dennendijkse bossen en de bossenstrategie. We zoeken actief naar financiering én geschikte plekken waar bomen en bosplantsoen duurzaam kunnen groeien en impact hebben. 2.3.3. Uitvoeringsprogramma energiebesparing gebouwde omgeving In 2026 investeren we in stimuleringsmaatregelen voor energiebesparing bij onze inwoners en ondernemers.

We breiden waar mogelijk de subsidieregelingen uit en maken ze breder inzetbaar, bijvoorbeeld door een duurzaamheidslening en we ondersteunen waar nodig onze inwoners bij het aanvragen van landelijke subsidies en leningen. We werken verder aan het uitvoeringsprogramma warmtetransitie, waarmee we sterk inzetten op het stimuleren van het besparen op het energieverbruik. Ook in 2026 voeren we collectieve inkoopacties voor isolatie uit, de week van de duurzaamheid en ondersteuningsacties energiebesparing in het kader van energiearmoede. In 2026 werken we ook verder aan het opstellen van een soortenmanagementplan (SMP). Met dit SMP kunnen we een algemene vergunning krijgen voor het natuurvriendelijk isoleren van zo veel mogelijk woningen zonder hoge onderzoekskosten per woning. Dit is nodig omdat het isoleren van woningen op gespannen voet staat met het beschermen van diersoorten die deze woningen nodig hebben om te overleven (zoals vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen). 2.3.4. Opstellen warmteprogramma Het Warmteprogramma is een verplicht programma onder de omgevingswet. In 2026 stellen we het Warmteprogramma vast. Hierin nemen we op welke wijken we, via een gebiedsgerichte aanpak, willen gaan voorbereiden op het aardgasvrij worden en met welke warmte-oplossing. Het daadwerkelijk besluit per welke datum een wijk aardgasvrij wordt, is geen onderdeel van dit programma. 30

2.3.4. Uitvoering convenant Schoon en Emissieloos Bouwen Vanuit het convenant werken we aan de doelstelling om schoon en emissieloos projecten te realiseren waar we als gemeente zelf voor aan de lat staan. Dit doen we met hulp van het ondersteuningsloket Schoon en Emissieloos Bouwen en met subsidies. 2.3.5. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed en wagenpark De gemeente moet het goede voorbeeld zijn en voorop lopen in verduurzaming. Wij willen dat de gemeente zelf ook investeert in verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en het wagenpark.  Routekaart gemeentelijk vastgoed. In 2026 stellen we een routekaart op voor het verduurzamen van het eigen vastgoed. In de routekaart brengen we het gemeentelijk vastgoed van de gemeente in beeld, geven we een planning voor het realiseren van de ambities uit het Klimaatakkoord en geven we een financiële onderbouwing van de (additionele) kosten.  Plan verduurzamen gemeentelijke mobiliteit. In 2026 stellen we een plan op voor de verdere verduurzaming van onze eigen mobiliteit. We stellen een uitvoeringsplan op waarmee we de overige mobiliteit van de gemeente verder planmatig verduurzamen. Zo mogelijk sluiten we aan bij initiatieven in de regio om efficiënter en effectiever te verduurzamen. 2.3.6. Waterberging Molenstraat In de Molenstraat is bij hevige regenval sprake van water op straat.

In de directe nabijheid wordt de locatie van de Lambertusschool herontwikkeld. Hierdoor is er een kans werk met werk te maken en het waterprobleem op de Molenstraat op te lossen, de speeltuin te integreren in de waterberging en de verkeersmaatregelen in de Molenstraat aan te passen. 2.3.7. Aanpak wateroverlast Plutostraat In de Plutostraat is bij hevige regenval sprake van wateroverlast. Dit is het laagste deel van de Sterrenwijk. Volgens het GRP 2021-2025 worden grote knelpunten voor 2030 aangepakt om zo klimaatbestendig te worden conform de Toekomstagenda Asten 2030. Het aanpakken van dit knelpunt is opgenomen in het GRP en wordt op een later moment opgepakt. Het hemelwater wordt op dit moment voor een deel geborgen in het Kosmosplein en vervolgens vertraagd afgevoerd naar de Beekerloop. 2.3.8. Elektromechanische renovatie gemaal Plutostraat en bergbezinkbassin Dionysiusstraat, Floralaan, Bergdijk We gaan de elektromechanisch verouderde en versleten onderdelen van rioolgemaal Plutostraat en bergbezinkbassins Dionysiusstraat, Floralaan en Bergdijk vervangen. 2.3.9. Elektromechanische renovatie drukriolering De in 2005 aangelegde drukriolering is elektromechanisch verouderd en versleten en wordt vanaf 2026 gerenoveerd. 2.3.10.

Riool relinen Geert van Woustraat Door scheuren in de riolering van de Geert van Woustraat spoelt zand in het riool en ontstaan verzakkingen in de weg (zinkgaten). Om dit te voorkomen wordt het riool gerenoveerd, door middel van het aanbrengen van een kous aan de binnenzijde van het riool (relinen).

31

2.3.11. Aanpak wateroverlast zuidelijke parallelweg van de Heesakkerweg en Hazeldonk Bij hevige regenval is sprake van wateroverlast in de zuidelijke parallelweg van de Heesakkerweg en Hazeldonk. Het aanpakken van dit knelpunt is opgenomen in het GRP. Het hemelwater wordt geborgen in de waterberging Heesakkerweg nabij rotonde Beatrixlaan. 2.3.12. Aanpak wateroverlast Julianastraat-Emmastraat-Hemel-MargrietstraatLaurierstraat-Lienderweg-Dalkruid In de Julianastraat, Margrietstraat, Hemel en Lienderweg is bij hevige regenval sprake van wateroverlast. Het aanpakken van deze knelpunten is opgenomen in het GRP vanaf het jaar 2026. Het hemelwater wordt vervolgens geborgen in park 't Loverveld en vervolgens vertraagd afgevoerd naar de Beekerloop. 2.3.13. Herinrichten Wilhelminastraat, Heesakkerweg Zuid en Heesakkerweg Noord Om de waterproblematiek in de Wilhelminastraat en in delen van de Heesakkerweg en het centrum van Asten te verkleinen wordt het riool in de Wilhelminastraat en Heesakkerweg aangepast. Het regenwater wordt via een afzonderlijk stelsel afgevoerd. In de Wilhelminastraat komt een andere weginrichting terug die verkeersveiliger en groener is. Activiteit 1. Bossen revitaliseringsimpuls geven 2. Planten duizenden extra bomen 3. Uitvoeringsprogramma energiebesparing gebouwde omgeving (UP 1) 4. Opstellen warmteprogramma 5.

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed en wagenpark:  Opstellen routekaart gemeentelijk vastgoed;  Opstellen plan verduurzamen gemeentelijke mobiliteit 6. Waterberging Molenstraat realiseren 7. Aanpak wateroverlast Plutostraat 8. Elektromechanische renovatie gemaal Plutostraat en bergbezinkbassin Dionysiusstraat, Floralaan, Bergdijk 9. Elektromechanische renovatie drukriolering 10. Riool relinen Geert van Woustraat 11. Aanpak wateroverlast zuidelijke parallelweg van de Heesakkerweg en Hazeldonk 12. Aanpak wateroverlast Julianastraat-Emmastraat-Hemel-MargrietstraatLaurierstraat-Lienderweg-Dalkruid 13. Herinrichten Wilhelminastraat, Heesakkerweg Zuid en Heesakkerweg Noord

32

Planning (jaartal) 2023-2033 2023-2027 2023-2026 2026 2023-2026 2023-2026 2024-2026 2025-2028 2024-2026 2024-2027 2026 2024-2027 2026-2030 2025-2026

33

Bruisende en aantrekkelijke kernen Openbare ruimte

Wat willen we bereiken?

Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid. Bij deze investeringen gaan we stap voor stap minder CO2 uitstoten en meer circulair werken.

34

Welke beleidsnota's zijn relevant?           

Kaders Aanpak Vitalisering Recreatieve Locaties; Perspectief Vrijetijdseconomie De Peel 2030; Rapport Marketing voor de Peel; Economische agenda De Peel 2022-2026 "De Peel maakt het!"; Afsprakenkader Detailhandel in de Peel; Strategisch plan circulair Asten; Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB); Programma Centrumontwikkeling - Toekomstbeeld 2040; Programma Groen gemeente Asten 2024-2033; Visie Toerisme en Recreatie 2025 (ter besluitvorming raad); Horecabeleid (ter besluitvorming raad);

Activiteiten

2.4.1. Groene entree Heesakkerweg Rondom de entree van de Heesakkerweg staan diverse projecten en ontwikkelingen gepland. Parallel aan het project 'Wateroverlast zuidelijke parallelweg Heesakkerweg / Hazeldonk' wordt het vergroeningsproject Entree Heesakkerweg opgepakt. Daaraan vooraf wordt eerst het GVVP (Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan) vastgesteld. 2.4.2. Herinrichten Burgemeester Ploegmakerspark Binnen een bruisende en aantrekkelijke kern is een park als het Burgemeester Ploegmakerspark een onmisbare aanvulling op de bebouwing en verharde ruimte. Door zijn ligging is dit park uniek in het centrum van Asten. De huidige inrichting kent echter zijn problemen, elementen zijn verouderd en gebruiksmogelijkheden zijn beperkt. Daarom heeft deze ontwikkeling een plaats gekregen in zowel de uitvoeringsagenda van het Centrumprogramma als de uitwerking van het programma Groen. 2.4.3. Vergroening Koningsplein en Markt Meer groen in het centrum van Asten vinden wij belangrijk. Groen heeft enerzijds een positief effect op de uitstraling en beleving van het centrum en anderzijds ook een belangrijke functie op het gebied van waterberging en hittestress. Samen met Centrum Management, de ondernemers en inwoners willen wij het Koningsplein en de Markt verder vergroenen.