AZC22.06.02.XX AAA Bijlage 2 Bovenop de Onderwereld, jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021 (definitief).pdf



BOVENOP DE ONDERWERELD

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021



BOVENOP DE ONDERWERELD

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

 BOVENOP DE ONDERWERELD JAARRAPPORTAGE AANPAK ONDERMIJNING PEELLAND 2021 JANUARI 2022

INHOUDSOPGAVE 1 DE AANPAK VAN ONDERMIJNING IN PEELLAND: VASTHOUDEN ÉN VERNIEUWEN

7

2 BOVENOP DE ONDERWERELD: HOOFDLIJNEN IN DE AANPAK VAN ONDERMIJNING IN PEELLAND

9

3 ACTIE: SAMEN ZICHTBARE DOEKRACHT ORGANISEREN I. Handhavingsknelpunt Leenderbos 1. Actoren 2. Malafide ondernemingen 3. Intimiderend gedrag in de openbare ruimte 4. Elementen voor een duurzaam effectieve aanpak: vasthouden én vernieuwen II. Familieaanpak III. Overige lopende casuïstiek Aanpak harddrugs Aanpak hennepkwekerijen

11 12 15 16 17 18 19 20 20 22

4 BESTUURLIJKE WEERBAARHEID VPT en ondermijning Piramide naar fitte gemeenten Trainingen Damoclessluitingen (artikel 13b Opiumwet) Bibob-toepassingen

24 24 25 26 26 27

5 MAATSCHAPPELIJKE WEERBAARHEID Smeden van bondgenootschappen: vastgoed Pilot ‘Hoogeind’ Pilot ‘Weerbaar buitengebied’ Actief het buitengebied in! Communicatie ‘Bijtende bende’ ingezet Weerbare jeugd Branchering Onderzoek winkelstraten Samenwerking met woningcorporaties Meld Misdaad Anoniem (MMA)

30 30 31 31 32 32 34 35 35 35 35 35

6 PEELLAND EN DE SAMENWERKING MET TASKFORCE-RIEC BRABANT-ZEELAND Het pit op hoofdlijnen

37 37

HET PI IN 2021 2021 stond in het teken van 3 ontwikkelingen 1. PIT-acties zijn in 2021 vol voortgezet 2. Evaluatie van 5 jaar PIT-samenwerking 3. Herijking van het PIT-convenant Resultaten per organisatie

40 40 42 42 44 48

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

5

1

DE AANPAK VAN ONDERMIJNING IN PEELLAND: VASTHOUDEN ÉN VERNIEUWEN

‘Vasthouden’ en ‘vernieuwen’ zijn vaak tegengestelde begrippen. Zo niet in de praktijk van de aanpak van ondermijning in Peelland. Het jaar 2021 stond voor de samenwerkende partners in Peelland namelijk zowel in het teken van ‘vasthouden’ als ‘vernieuwen’ in de aanpak van ondermijning. Borgen van dat wat goed gaat in de staande structuren en aanscherpen daar waar het beter kan. Het vasthouden van de doe-kracht die we met alle partners in Peelland hebben gerealiseerd, ook in corona­tijd. Het vasthouden ook van de onderlinge verbinding, de korte lijnen en de samenhang in de aanpak waar we de afgelopen jaren hard aan hebben gewerkt. Zo hebben we in 2021 flink geïnvesteerd in het continueren van de uitvoeringskracht en om écht te komen tot maatschappelijk effect. En onze aanpak is niet onopgemerkt gebleven in het criminele circuit;. Mede door de grote handhavingsdruk die we met elkaar hebben georganiseerd is de aanpak van ondermijning tot nu toe dus succesvol gebleken. Peelland is geen geliefde regio voor criminele activiteiten. Tegelijkertijd zijn we er ons van bewust dat dit soort successen geen garantie voor de toekomst zijn. Samenwerken kun je immers nooit als iets vanzelfsprekends zien; het is iets om samen aan te blijven werken. Zeker ook als we met elkaar de criminele doelgroep – met van nature een groot aanpassings­ vermogen – vaker te slim af willen zijn.

Daarbij hebben we de ambitie om meer aan de voorkant van deze hardnekkige problematiek te komen. Hierin ligt nog een opgave om met elkaar aan te werken. Naast ‘vasthouden’ is het ook belangrijk om te ‘vernieuwen’. Om die reden is in 2021 de aanpak van

 



ondermijning – naast repressief optreden – nog meer verbreed naar het vergroten van maatschappelijke- en sociale weerbaarheid. De aanpak vraagt voortdurend om zowel veerkracht als vindingrijkheid; oftewel blijvende alertheid en aanpassingsvermogen vanuit onze kant. Leren en ontwikkelen doen we niet alleen met de partners binnen Peelland. Daarvoor zoeken we de samenwerking op met de Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland, andere regio’s en de landelijke overheid. We zoeken daarnaast de verbinding met partners vanuit de wetenschap. Daarin zien we dat we één van de koplopers zijn en we in onze contacten regelmatig meer brengen dan halen. Zo zijn we het afgelopen jaar weer in allerlei regio’s uitgenodigd om over onze aanpak te vertellen; van Leeuwarden en Den Haag tot Utrecht en Nijmegen. Om ook van anderen te leren, blijven we investeren in dit soort contacten. Tenslotte ook vasthouden én vernieuwen om met elkaar niet alleen de ondermijnende criminaliteit effectief een slag toe te brengen, maar ook het vertrouwen in de rechtsstaat te versterken. Deze jaarrapportage laat zien wat er afgelopen jaar bereikt is in de strijd tegen ondermijning. Een woord van dank is gepast voor iedereen die hierin een bijdrage heeft geleverd. Dit is al weer de derde ‘Bovenop de onderwereld’ en we zijn nog niet klaar. Ik hoop dat u geïnspireerd raakt door deze terugblik op 2021.

Laat deze terugblik aanleiding zijn om met elkaar ook in 2022 de scherpte op te blijven zoeken. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel Voorzitter Peelland driehoek-plus Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

7

2

BOVENOP DE ONDERWERELD: HOOFDLIJNEN IN DE AANPAK VAN ONDERMIJNING IN PEELLAND

Fotopersburo Bert Jansen

DRUGSLAB SOMEREN WAS IN HANDEN VAN GROTERE BENDE, EIGENAAR LOODS EN ZEECONTAINER(69) MAG EVEN CEL UIT

De hovenier uit Neerkant heeft zichzelf niet beziggehouden met de productie in het drugslab op zijn erf, zo blijkt uit het dossier. Het hoger gerechtshof in Den Bosch besloot daarom de Neerkanter (65) toch vrij te laten in afwachting van zijn rechtszaak over een paar maanden. De man mocht vrijdagochtend de gevangenis in Vught uit.

DEN BOSCH - De 69-jarige man op wiens terrein in Someren december vorig jaar een groot drugslab werd ontdekt met een zeker zo groot wapenarsenaal, mag vrij uit voorarrest. Hij zal in september in zijn eentje voor de rechter staan. Twee medeverdachten uit Deurne worden doorgeschoven naar een groter drugsonderzoek.

10 april 2021 Bron: www.ed.nl/...

23 juni 2021 Bron: www.ed.nl/...

Terug naar zijn woning en bedrijf aan de Heitrak net buiten Neerkant kan hij voorlopig niet. Burgemeester Greet Buter van Deurne liet het terrein onlangs voor vier maanden sluiten.

Het gaat niet om de gebruikelijke onwetende mens die zijn loods verhuurde aan onbekenden. Hij was zelf betrokken bij de drugs, gezien zijn agenda waar allerlei afspraken over ontmoetingen, prijzen en leveringen staan.

8 Bovenop de onderwereld

 

Fotopersburo Bert Jansen/Pim Verkoelen

HOVENIER (65) UIT NEERKANT MET DRUGSLAB OP TERREIN NA HOGER BEROEP TOCH EVENTJES VRIJ

Inval Donderdagmiddag 25 februari vielen zwaarbewapende politiemensen het terrein en de panden...



Na tips viel de politie vlak voor Kerst binnen in een woning aan de Bergdijk. Een loods en een ....

De ondermijningsaanpak in Peelland kent de volgende drie hoofdlijnen:

De vitale infrastructuur van de integrale samen­ werking staat in Peelland

I. Actie II. Bestuurlijke weerbaarheid III. Maatschappelijke weerbaarheid

De Peelland driehoek-plus is sturend in de aanpak van ondermijning en bestaat uit de burgemeesters van Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren, de basisteamchefs van politie Peelland, de gebiedsofficier van het Openbaar Ministerie (OM) en de teamleider Intensief Toezicht en Externe Overheidssamenwerking van de Belastingdienst. Deze overkoepelende structuur staat stevig.

We werken bovendien aan inzicht en overzicht, op basis van data en (fenomeen)informatie die we zelf via bovenstaande drie lijnen ophalen. Zo komen we tot een integraal dynamisch ondermijningsbeeld. Op deze wijze voeden we een zichzelf versterkend ecosysteem. Een ecosysteem in die zin dat een mechanisme in gang wordt gezet van zichtbare successen wat zorgt voor vertrouwen in de overheid, wat leidt tot meer meldingsbereidheid én weer leidt tot meer acties, zodat de cirkel rond is. In alles wat wordt georganiseerd, staat de impact buiten centraal. Uitgangspunt is daarnaast dat alle activiteiten en initiatieven in de aanpak complementair zijn aan elkaar; van controles en casuïstiek tot coalities met andere overheidspartners, publiek-private partners én burgers. Vanuit de maatschappelijke opgave kijken we wat nodig is aan preventieve én repressieve maatregelen. De problemen buiten zijn leidend voor de processen binnen onze organisaties. Hoewel dit heel logisch in de oren klinkt, leert de ervaring dat het van belang is hier toch steeds met elkaar alert op te blijven.

Het Ambtelijk voorbereidingsoverleg (AVO) is het gremium waar uitvoering wordt gegeven aan de gezamenlijke aanpak. Het AVO fungeert als een netwerktafel, waar de leden elkaar voorzien van signalen en waar bekeken wordt hoe bestaande structuren en processen complementair aan elkaar kunnen zijn. Het realiseren van een effectieve, gezamenlijke aanpak staat hierbij voorop. In de dagelijkse uitvoeringspraktijk is inmiddels routine opgebouwd en veel in beweging gekregen door met elkaar de samenwerking aan te gaan vanuit de volgende principes: • Zichtbare actie; • Voortbouwen vanuit positieve energie; • Doorontwikkelen via kleine stappen; • Ruimte maken voor innovatie.

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

9

Met de drie hoofdlijnen actie, bestuurlijke weerbaarheid en maatschappelijke weerbaarheid sluit Peelland nauw aan bij de doelstelling en focus voor de aanpak van ondermijning in Oost-Brabant in de periode 2019 tot en met 2022. We gaan daarbij uit van de volgende doelstelling: ‘In de aanpak van de ondermijnende criminaliteit staat het realiseren van maatschappelijke effecten centraal, oftewel het zoveel mogelijk stoppen en tegenhouden van ondermijnende criminaliteit en het herstellen/vergroten van het vertrouwen in de overheid.’ En met de andere basisteams van OostBrabant zetten we hierbij in op de volgende punten, die in deze rapportage op diverse plekken zullen terugkomen:

• Het aanpakken van personen die zich onaantastbaar voelen; • Het effectief verstoren van het criminele verdienmodel; • Het inspelen op nieuwe vormen van ondermijning; • Het maximaliseren van de integrale uitvoeringskracht; • Het afpakken van crimineel vermogen; • Het versterken van de bestuurlijke weerbaarheid en integriteit; • Het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid en het vergroten van de awareness; (maatschappelijke verontwaardiging) bij bewoners en branches; • Het smeden van een brede veiligheidscoalitie.

3

ACTIE: SAMEN ZICHTBARE DOEKRACHT ORGANISEREN

In lijn met voorgaande jaren is actiegerichtheid en doe-kracht van belang om in de uitvoeringspraktijk het verschil te maken. Daarbij zijn de acties voornamelijk gericht op de criminele doelgroep zelf; de kopstukken, de netwerken waarin zij opereren en hun modus operandi die we in beeld weten te krijgen. Deze ondermijners zoveel mogelijk met (integrale) interventies aanpakken en verstoren, daar gaat het in de kern om. Zichtbare acties zijn hierbij van enorme meerwaarde; samen zichtbaar doen, heeft impact op de status van de criminele doelgroep én – niet te vergeten – op de pakkans. Bovendien laten we daarmee ook breder zien dat de overheid thuis geeft; wat van belang is voor de meldingsbereidheid en het vertrouwen in diezelfde overheid. De actiegerichtheid blijft bij voorkeur niet beperkt tot inzet van repressieve inter­venties; een toekomstbestendige aanpak vraagt om acteren over de volle breedte. Met het aanhaken van de zorg-, welzijns- en jeugddomeinen wordt toegewerkt naar een meer duurzame verandering.

10 Bovenop de onderwereld

De Peelland driehoek-plus heeft ook in 2021 vast­ gehouden aan de in in 2019 en 2020 gestelde drie prioriteiten: I. Handhavingsknelpunt (HHK) Leenderbos; II. Familieaanpak; III. Afhandeling lopende casuïstiek. Immers, om echt duurzaam effect te realiseren, is het zaak als één overheid ook hierin volhardend en vasthoudend te zijn. Een effectieve aanpak van complexe, grote criminele netwerken vraagt om een lange adem. De keuze voor deze drie duidelijk (integrale) prioriteiten betekent echter niet dat de acties in Peelland hiertoe beperkt blijven. Ook andere zaken worden opgepakt; mono- en multidisciplinair of via het Peelland Interventie Team (PIT). Kern is dat de partners elkaar continu in positie brengen bij nieuwe signalen. Ook die signalen, die niet in één van die drie sporen passen, maar wel passen in de bredere aanpak die we gezamenlijk voorstaan. Het AVO is daarbij meer dan een signaaltafel; het is het gremium waar alles in de aanpak van ondermijning aan elkaar verbonden wordt en waar alles in het teken staat van zo effectief mogelijke acties en interventies. Het AVO adviseert, houdt regie op de uitvoering en zorgt dat alle betrokken partners effectief en efficiënt kunnen aanhaken. De Peelland driehoek-plus is op haar beurt leidend in het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes.

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

11

I.

HANDHAVINGSKNELPUNT LEENDERBOS

De afgelopen drie jaar werkten Politie, OM, Belastingdienst, gemeente Helmond en Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland samen aan het terugdringen van druggerelateerde overlast in de Helmondse binnenstad onder het handhavingsknelpunt1 (HHK) Leenderbos. Nu dit project na drie jaar is afgerond, is het tijd om de balans op te maken. Wat ging vooraf? Al in 2017 constateerde de politie een toename van dealactiviteiten en geweldsincidenten in de Helmondse binnenstad. De geweldsincidenten liepen uiteen van bedreigingen, vechtpartijen, mishandelingen en ripdeals tot en met schietpartijen. Op 21 januari 2019 vond op klaarlichte dag in het centrum van Helmond een druggerelateerde schietpartij plaats. Twee onschuldige minderjarige meisjes van twee en vijftien jaar raakten gewond door rond­ vliegende kogels. Met dit incident was voor het bevoegd gezag de maat vol. Dit incident maakte nog maar eens duidelijk dat de veiligheid en leefbaarheid in het gebied ernstig onder druk stond. Daarop besloot de Peelland driehoek-plus op aangeven van Politie, OM, Belastingdienst en gemeente Helmond op 6 februari 2019 om deze problematiek tot handhavingsknelpunt (HHK) te benoemen. Daarmee kreeg deze problematiek prioriteit en werd informatiedeling tussen de partners onder het RIEC-convenant mogelijk. Onder de projectnaam ‘HHK Leenderbos’ gingen de partners actief met elkaar aan de slag.

De binnenstad ‘drugsdealer vrij?!’ In het HHK Leendersbos werd de doelstelling om de drugshandel en de daaraan gerelateerde overlast en geweldsincidenten terug te dringen tot een

acceptabel en beheersbaar niveau als richtinggevend uitgangspunt gekozen. Deze doelstelling was leidend voor alle acties en projecten in het bredere kader van HHK Leenderbos. Eén intensieve totaalaanpak als tegenreactie Op meerdere vlakken is ingezet op een intensieve totaalaanpak, waarbij een gezamenlijke integrale informatiepositie het uitgangspunt vormde. Zo vormden de volgende drie met elkaar samen­ hangende deelprojecten de basis van het project: 1. Actoren; 2. Malafide ondernemingen; 3. Intimiderend gedrag in de openbare ruimte. Bij de actoren gaat het om sleutelfiguren; zij die een leidende rol bij het dealen vervullen. Binnen het tweede deelproject ligt de focus op de betrokken (mogelijk achterliggende en faciliterende) ondernemingen. Een derde deelproject heeft tot doel het gezag in de openbare ruimte te herstellen. Door op elk van deze drie deelfenomenen de pijlen te richten, wordt gelijktijdig op meerdere cruciale schakels in de criminele werkwijze ingegrepen. En door een dergelijke ‘driedimensionale’ aanpak wordt de kans op daadwerkelijk effectief ingrijpen vergroot. Terugkijkend was ook de gekozen maatwerk-aanpak per sleutelfiguur een ‘game changer’. Daartoe werden niet alleen de betreffende sleutelfiguren in beeld gebracht, maar ook de directe omgeving van diegenen. Dit alles om een beter beeld te krijgen wat mogelijk duurzame interventies zouden kunnen zijn.

Interventies, die variëren van continue lik-op-stuk bij overtredingen tot aan concreet hulpaanbod en

combinaties daarvan. En met de uitdaging om hierin – waar nodig – de grenzen op te zoeken. Met de aanpak werd beoogd om over een langere periode consequent en zichtbaar als overheid over de volle breedte thuis te geven. Daarbij werd steeds gekeken naar een opeenvolging van interventies die complementair zijn. Zo beoordeelde het OM bij elke verdachte bijvoorbeeld of mogelijk relevante aanvullende voorwaarden, zoals het opleggen van een gebiedsverbod, konden worden geëist. De gemeente legde op haar beurt – waar mogelijk – een last onder dwangsom op, bijvoorbeeld als een verdachte werd aangehouden voor straathandel. De politie zag vervolgens actief toe op het naleven van de gebiedsverboden. De Belastingdienst zorgde voor een juiste belastingheffing over illegaal verkregen inkomsten en inde openstaande fiscale schulden.

Om deze aanpak zo stelselmatig en stevig met alle partners te kunnen organiseren, was het bovendien van belang om ook te investeren in ‘de basis op orde’. In 2019 is een projectstructuur tot stand gebracht, waarin het cyclisch proces van “actie, informatie, analyse, duiding, actie…” is geborgd. Inmiddels is deze gezamenlijke cyclische werkwijze routine geworden; routine van het organiseren van een samenstel aan informatie en interventies die bijdragen aan het behalen van de gezamenlijke doelstelling. De partners waren hierbij verzekerd van actieve ondersteuning vanuit het Team Complexe Casuïstiek (TCC) van Taskforce-RIEC Brabant-­ Zeeland. Bij de start van het HHK in 2019 is – om het effect van de aanpak te kunnen meten – een nulmeting uitgevoerd. Hierin zijn politiecijfers, informatie uit de landelijke veiligheidsmonitor en inzichten van professionals betrokken. Eind 2020 zijn in aan­­vulling hierop nog eens 90 straatinterviews gehouden. Begin 2022 volgt een 1-meting.

 HHK LEENDERBOS IN CIJFERS

 43 Strafrechtelijke acties  11 Grote integrale acties in de openbare ruimte  10 PIT-acties 10 Winkels 11 Horecagelegenheden → Gecontroleerde bedrijven  23 2 Kappers Ú 39 Gecontroleerde woningen  43 Intimiderende subjecten in beeld 59 Daarvan waren druggerelateerd in 2020 → 41 Daarvan waren druggerelateerd in 2021  125 MMA-meldingen in de wijk  

5 15

161 Gebruikers 11 Reacties, waarvan SMS-bommen verzonden aan → 3 Hulpvragen en 3 Al bekend waren 10 Woningen 4 Horecagelegenheden Pandsluitingen op grond van Damocles → 1 Winkel 2 Waarschuwingen uitgevaardigd

Van de panden zijn er 2 verkocht en is de ondernemer van de winkel niet teruggekeerd

¹ Elke regio kent zijn eigen regionale en lokale problematiek. De RIEC’s brengen gebieden of sleutelplaatsen in kaart, die als knooppunt voor criminaliteit

fungeren of daar kwetsbaar voor zijn. Door deze gebieden of sleutelplaatsen te benoemen tot handhavingsknelpunt kan integraal informatie worden gedeeld, om zo tot een effectieve aanpak te komen.

12 Bovenop de onderwereld

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

13

i Politie/OM:

• 75 aanhoudingen (58x drugshandel, 7x drugsbezit, 4x APV, 3x vreemdelingen, 1x witwassen, 1x mensenhandel, 1x openstaande gevangenisstraf) • 11 verdachten zijn voorgeleid • 35 waarschuwingen gebiedsverbod • 6 gebiedsverboden • 509 processen verbaal voor verkeers­ overtredingen opgemaakt

 Aangetroffen (en in beslag genomen):

• 2148 gram hennep • 149 gram hasj • 142 gram amfetamine • 553 gram cocaïne • 99 gram heroïne • 19 gram ketamine • 826 XTC pillen • 7 gram MDMA kristallen • 8,8 liter GHB • 24 joints • € 64.176,00 in contanten • 1x in aanbouw zijnde hennepkwekerij • 1x hennepkwekerij met 420 hennepplanten • 1x hennep-gerelateerde goederen • 4 voertuigen in beslag genomen • 4 stuks Illegaal vuurwerk • 1x pepperspray • 1x vuurwapen gelijkend voorwerp • 1x inbeslagname vervalste merkkleding

 Belastingdienst (en douane):

• € 51.494,00 euro belastingschuld direct geïnd • 33x beslag gelegd op voertuigen • 1x beslag gelegd op een bedrijfspand

 Aangetroffen (en in beslag genomen): • 2200 illegale sigaretten • 20 kg waterpijptabak

 Sociaal domein:

• 60x gebruikers gesproken i.h.k.v. de gebruikersaanpak - inmiddels 25x lopende hulpverleningstrajecten • 10x dealer gesproken i.h.k.v. de dealeraanpak - inmiddels 7x lopende hulpverleningstrajecten

 Gemeente (ODZOB/VRBZO):

• 38x adresfraude • 42x niet voldaan aan de brandveiligheidseisen - 3x brandgevaarlijke situatie (1x object gesloten, 1x verdieping gesloten, 1x noodmaatregelen getroffen) - 13x bleken na hercontrole de overtredingen ongedaan gemaakt • 9x gebruik in strijd met het bestemmingsplan • 15x sluiting o.g.v. Damocles (10 woningen, 4 horecagelegenheden en 1 winkel). Van de panden zijn er 2 verkocht (en her-bestemd) en is de ondernemer van de winkel niet meer teruggekeerd - 2x waarschuwing o.g.v. Damocles • 5x activiteiten zonder de juiste vergunning - 5x maatregelen getroffen (o.a. sterke drank verwijderd, onderneming gesloten, vergunning ingetrokken) • 5x niet voldaan aan vergunningseis (slijterij direct gesloten) - 3 keer bleken na hercontrole de overtredingen ongedaan gemaakt • 3x illegale prostitutie - 3x waarschuwing uitgevaardigd - 2x huurovereenkomst beëindigd • 10x milieuovertreding (o.a. orde en netheid, asbest, opslag vloeistoffen) - handhaving opgestart - 7x keer bleken na hercontrole de overtredingen (o.a.

milieu, strijdig gebruik, illegale bouwwerken afgebroken) ongedaan gemaakt • 3x overtreding Wet op de kansspelen - 2x waarschuwing uitgevaardigd • 2x overtreding bouwbesluit - handhaving opgestart • 2x elektriciteitsinstallatie niet in orde - direct laten aanpassen door installateur • 2x illegale medicijnen aangetroffen • 1x weigering vergunning kamerverhuur • 1x last onder dwangsom voor drugshandel op straat • 1x coronavoorschriften niet nageleefd

 Senzer/UWV:

• 12x onderzoek sociale zekerheidsfraude: - 6x uitkering Participatiewet beëindigd - 1x uitstroom naar werk - 1x afwijzing Tozo-uitkering - 1x korting Ziektewet-uitkering - € 82.359.65 ten onrechte genoten uitkering teruggevorderd

 NVWA:

• 9 x hygiëne en voedselveiligheid niet op orde (horeca en winkels): - 3x boete opgelegd - 6x waarschuwing uitgevaardigd - 1x winkel direct gesloten • 4x waarschuwing rookverbod

14 Bovenop de onderwereld

In het onderstaande gaan we uitgebreider op de vier complementaire deelprojecten van HHK Leenderbos in: 1. Actoren; 2. Malafide ondernemingen; 3. Intimiderend gedrag in de openbare ruimte. 4. Elementen voor een duurzaam effectieve aanpak: vasthouden én vernieuwen

1. Actoren

Bij het deelproject ‘actoren’ lag de focus allereerst op sleutelfiguren; een ‘select gezelschap’ van hen die een leidende rol bij het dealen in de Helmondse binnenstad vervullen. Niet alleen is hier per subject gekeken, maar ook naar de onderlinge verbanden tussen hen. TCC bracht op deze wijze drie netwerken in kaart. Daarnaast is in het deelproject actoren ook ingezet op de drugsgebruikers; zonder vraag is er immers geen aanbod. Resultaten en effecten Bovenstaande focus heeft tot meerdere concrete actielijnen – en daarmee resultaten en effecten geleid in de afgelopen jaren. Door de aanhoudende overheidsaandacht voor dealers, is een groot deel van hen uit het Helmondse straatbeeld verdwenen. Zoals uit onderzoeksinformatie naar voren kwam, ondervond het dealernetwerk zodanig hinder van de aanpak dat de Helmondse binnenstad minder aantrekkelijk werd voor hun criminele verkoopactiviteiten. Ook is de zichtbare drugshandel in de openbare ruimte van de binnenstad afgenomen. Daarnaast is noemenswaardig dat vermeend misbruik van beïnvloedbare personen/minderjarigen voor criminele activiteiten (criminele uitbuiting) zichtbaar werd. Op basis van informatie in dit kader uit het project werd een onderzoek gestart op verdenking van mensenhandel.

in 2021 aangestelde ‘trajectregisseur Risico Jeugd’. Binnen deze aanpak blijven we inzicht én handelings­ perspectieven genereren. Ook nu weer in nauwe samenwerking met de Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland. We blijven daarin eveneens de samenwerking opzoeken met onderwijsinstellingen en partners uit het sociaal domein. De opgedane kennis en expertise worden bovendien gebruikt voor de ontwikkeling van een intelligence- en analyseopleiding door de Taskforce-­ RIEC Brabant-Zeeland. In het kader van de gebruikersaanpak spraken medewerkers van politie en het sociaal domein zestig gebruikers. Het merendeel van hen is bekend bij hulpverlening en kampt met langdurige verslavingsproblematiek. De preventieve insteek van onze aanpak bleek op het punt van de doelgroep van gebruikers niet zeer effectief. Hun verslaving was vaak te hardnekkig en ging doorgaans gepaard met complexe problemen op andere leefgebieden. Wel heeft de preventieve gebruikers­aanpak tot contact met zorgmijders geleid en zijn er meer meldingen van minderjarige drug­ gebruikers binnengekomen. Daarnaast is meer zicht verkregen op de effectiviteit van het huidige beschikbare hulpaanbod voor gebruikers; evenals aan­­ knopingspunten voor verbetering van dit hulpaanbod.

Door het blijven monitoren van actuele registraties (in het politiesysteem) op de afzonderlijke dealers en de netwerken waarin zij opereren, kwamen bovendien verschuivingen/uitbreidingen in contacten en nieuwe werkwijzen in beeld. Dit heeft niet alleen informatie opgeleverd, waarop direct geacteerd kon worden, maar ook kennis en expertise ten aanzien van hun modus operandi. Zo werd duidelijk dat dealers veelal geen regulier/legaal inkomen hebben. Bovendien zien zij een hulpverleningstraject in veel gevallen niet zitten. Voor hen zijn er blijkbaar weinig aantrekkelijke alternatieven om een uitstap uit de criminele wereld te maken. Dit sterkt ons in de gedachte dat het nodig is om criminele activiteiten door jeugdigen vroegtijdig te signaleren en een alternatief netwerk te creëren. Het bieden van een aantrekkelijk alternatief perspectief is voor deze doelgroep cruciaal. Dat laatste is niet direct aan te reiken. Investeren in preventie op de lange termijn lijkt dan ook vooralsnog het meest effectief. De dealeraanpak wordt doorontwikkeld binnen het beleid ‘Perspectief voor jeugd’, onder regie van de



SMS bom verzonden aan 161 gebruikers ‘Uw telefoonnummer is gevonden in de telefoon van een dealer. Voor hulp bij uw verslaving bel 140492 optie 2’ ~ Politie

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

15

Actoren in cijfers • 75 verdachten aangehouden • 65 verdachten: dossier voor handel/bezit van drugs naar OM gestuurd • 10 andere verdachten kregen een proces-verbaal • 33 verdachten kregen een waarschuwing tot een gebiedsverbod • 6 verdachten kregen daadwerkelijk een gebiedsverbod opgelegd • 1 van die verdachten kreeg een proces-verbaal wegens overtreding van het gebiedsverbod • € 64.176,00 aan contanten, gegevensdragers en voertuigen in beslag genomen. • 8 zaken moeten inhoudelijk nog in behandeling worden genomen (van de 75 verdachten) • In 14 zaken zijn gevangenisstraffen opgelegd

2. Malafide ondernemingen Het doel van dit deelproject was om die structuren te ontmantelen, die het mogelijk maken dat malafide ondernemers in de Helmondse binnenstad ondermijnende drugsactiviteiten ontplooien of faciliteren. Uit de eerste analyse van TCC kwamen verschillende ondernemingen naar voren die mogelijk een zodanige rol speelden. Naast deze geprioriteerde ondernemingen, zijn ook tientallen andere ondernemingen bezocht door het PIT. Malafide ondernemingen in cijfers • Op 5 ondernemingen is een integrale aanpak gestart De integrale aanpak van deze ondernemingen heeft waardevolle resultaten opgeleverd. Zo zijn verschillende overlastgevende horecagelegenheden gesloten en verkocht. Op deze locaties is nu – passend binnen

• 25 zaken zijn op andere wijze afgehandeld, waaronder met opleggen geldboetes/taakstraffen • 17 zaken hebben niet tot vervolging geleid wegens gebrek aan bewijs • Aan 5 verdachten is een voornemen tot een last onder dwangsom opgelegd van € 5.000,00 voor dealen in de openbare ruimte, 2 anderen ontvingen een waarschuwing - 7 zaken zijn op verzoek van de rechtbank aangehouden - 4 zaken worden gepland voor inhoudelijke behandeling - 1 keer vrijspraak • Aan 1 minderjarige verdachte werd – onder voorwaarde dat een zorgtraject werd aangegaan – geen last opgelegd.

het centrumplan – sprake van herontwikkeling, waardoor het aantal malafide ondernemingen is terug­gebracht en de overlast structureel afneemt. Vooralsnog heeft dit niet geleid tot een waterbed­ effect van overlast naar elders. Tijdens de looptijd van het HHK zijn meerdere relevante meldingen over ondernemingen binnengekomen. De acties lijken een positief effect te hebben gehad op de meldings­ bereidheid onder burgers. In de aanpak zijn barrières opgeworpen voor de criminele doelgroep doordat verdachten bijvoorbeeld - na strafrechtelijke vervolging - niet meer in aanmerking kwamen voor een nieuwe drank- en horecavergunning. Tot slot is de aanpak van het HHK een katalysator geweest voor een bredere domeinover­stijgende wijkversterkingsaanpak in de binnenstad. Acties en ontwikkelingen, die voortvloeien uit dit deelproject, worden integraal gemonitord.

3. Intimiderend gedrag in de openbare ruimte

Het doel van dit deelproject was tweeledig; 1. het versterken van het gezag van de overheid in de binnenstad en 2. het tegengaan van straatintimidatie en intimiderend gedrag tegenover overheidsdiensten. In dit deelproject was sprake van de volgende 4 elkaar aanvullende actielijnen: 1. Acties uitvoeren; 2. Zichtbare aanwezigheid vanuit de overheid in het gebied; 3. Structureel informatie ophalen, monitoren en wetenschappelijk duiden; 4. Actief de samenwerking opzoeken met mogelijke bondgenoten. Zo werden in de Helmondse binnenstad 11 grote acties (en tientallen kleinere acties) uitgevoerd. Daarbij waren we zichtbaar aanwezig en werd veel informatie opgehaald in relatie tot intimiderend gedrag. Er is op meerdere manieren ingezet op versterking en verdieping van de gezamenlijke informatiepositie. Zo werden alle incidenten van intimiderende gedragingen geregistreerd om meer zicht te krijgen op aard en omvang van dit fenomeen. Daarnaast is om zo effectief mogelijk te kunnen interveniëren ten aanzien van personen die intimiderend gedrag vertonen de samenwerking opgezocht met gedragswetenschappers van TNO. Samen met politie, Veilig Thuis en gemeente Helmond heeft TNO een zogeheten ‘Helmonds model’ ontwikkeld. Het model is behulpzaam bij het bepalen welk optreden bij welk gedrag en welke persoon het meest effectief is. Daarvoor zijn twee matrixen ontwikkeld.

Met de eerste matrix is het mogelijk om op basis van discriminatoire factoren (intimiderend) gedrag van een subject te kwalificeren met de scores ‘rood’, ‘oranje’ of ‘wit’. De tweede matrix is behulpzaam bij het kwalificeren van gedrag van een subject in relatie tot diens omgeving.

De aanpak via de genoemde vier actielijnen heeft op meerdere vlakken tot concrete resultaten geleid: 1. Op basis van de hierboven genoemde matrices van TNO is een handelingsperspectief ontwikkeld voor politiemedewerkers, BOA’s en toezichthouders voor hoe te handelen bij intimiderend gedrag. ‘Het Helmonds model’ en het opgeleverde handelingsperspectief worden breed gedeeld met het netwerk in de aanpak van ondermijning. Bovendien is het basisteam nu in overleg met het trainingscentrum van de Nationale Politie om – naar aanleiding van de opgedane inzichten– een specifiek lesprogramma voor omgaan met intimidatie te ontwikkelen. Daarnaast is door de politie een handelingsperspectief ontwikkeld, waarbij het accent ligt op een veilige taakuitoefening tijdens dit soort acties. 2. Naast handelingsperspectief droeg de aandacht voor intimidatie ook bij aan bewustwording hieromtrent bij de partners. Bij elk van de partners is men nu meer alert op intimiderend gedrag, de impact daarvan en wat hier als overheid tegenover te stellen. Het tegengaan van intimidatie is inmiddels een vast onderdeel van de integrale aanpak. 3. Bovendien droeg de zichtbare aanwezigheid en aanpak in de wijk vanuit dit project bij aan (hernieuwd) vertrouwen in de overheid en zijn enkele overlastgevende subjecten na opgelegde maatregelen niet meer verschenen in het straatbeeld.

Ook in 2022 worden in dit kader integrale handhavingsacties gepland door de politie samen met de Belastingdienst, en waar mogelijk gekoppeld aan integraal toezicht door het PIT.

Welk handelingsperspectief passend is, hangt af van de score en kan variëren van ‘lik op stuk’ bij score rood tot ‘een praatje pot’ met diegene die oranje of wit scoren en mogelijk volgend zijn. Aanvullend heeft TNO aanbevelingen gedaan ten aanzien van verschillende subjecten, die intimiderend gedrag vertonen en ten aanzien van een multiprobleemgezin. Ten slotte zochten we ook –naast de ‘usual suspects’breder de samenwerking op met allerlei personen die op een positieve wijze betrokken zijn in de binnenstad. Dit ‘bondgenootschap’ helpt ons - om ook in de toekomst - inzicht te krijgen en te houden in wat er speelt en om mogelijke problematiek en escalatie te voorkomen.

16 Bovenop de onderwereld

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

17

4. Elementen voor een duurzaam effectieve aanpak: vasthouden én vernieuwen

We blikken hier kort terug op de werkzame bestanddelen binnen de aanpak van HHK Leenderbos. In deze aanpak gingen we nadrukkelijk niet voor inciden­ tele resultaten, maar voor een aanpak, die uiteindelijk verankerd is binnen het reguliere werk van de betrokken organisaties. Om een dergelijke duurzaam effectieve aanpak tot stand te brengen, bleken de volgende elementen in samenhang van betekenis: • Focus voor een langere tijd vasthouden. • De opsporing dicht tegen het uitvoeringsproces aan organiseren. Een ‘gamechanger’ was de nauwe samenwerking tussen de betrokken mensen van de politie met een opsporingsbril en zij – onder meer de mensen van het PIT – die de integrale controles en acties op grond van het bestuursrecht uitvoeren. Korte lijnen tussen hen zorgden voor 1 + 1 = 3. Samen zie je én kun je meer. • Deelprojecten, die complementair aan elkaar waren. • Sterke sturing op resultaat en effect. • Voorzien in een grote mate van uitvoerings­ vrijheid. Binnen HHK Leenderbos is vanuit de Peelland driehoek-plus vrijheid en vertrouwen gegeven aan hen die voor de uitvoering aan de lat stonden. Vanuit de lokale driehoek-plus werd gestuurd op de brede kaders van dit project; binnen die kaders was ruimte om te experimenteren en naar bevind van zaken te opereren. Niet steeds terug moeten naar weeg- en beslistafels, maar met de blik op de buitenwereld doen.

Vrijheid en vertrouwen werden vertaald naar harde resultaten. ‘Jas aan en gaan, dus!’ • Goede samenwerking met het Team Complexe Casuïstiek van Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland en TNO. • Er was zowel oog voor repressie als voor preventie (zie dealer- en gebruikersaanpak). • De resultaten zijn meetbaar gemaakt. • Gedurende het project was er aandacht voor latere borging van ‘best practices’. • Bovenal: de ‘state of mind’ van de samen­ werkende partners: de intrinsieke motivatie om deze klus samen te klaren!

II. Van groot belang was bovendien de fysieke aanwezigheid in de wijk. Dit mede als onderdeel van de bredere initiatieven om de wijk te versterken. In de bredere wijkaanpak staat het streven centraal van ‘wat lelijk is weghalen, en vullen met moois’. Dit als uitgangspunt om de sociale weerbaarheid te vergroten. Concreet zijn daarvoor vanuit het ‘Huis van de Binnenstad’ twee wijkboa’s samen met de wijkagenten en stads­ marinier – als ogen en oren van de wijk – zichtba­ar en aanspreekbaar voor burgers. Sinds 1 september 2021 is de stadsmarinier fulltime (mede)verantwoordelijk voor het oplossen van complexe leefbaarheidsen veiligheidsvraagstukken in de wijk. Dit in nauwe verbinding met de partners. Het cyclisch werken, waarbij informatieverzameling, analyse, actie en borging elkaar opvolgen en waarmee we binnen het project HHK Leenderbos veel ervaring hebben kunnen opdoen, wordt de vaste methodiek. Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland ondersteunt hierbij door een intelligence specialist beschikbaar te stellen voor Peelland en de partners te trainen en adviseren in informatieborging. Deze werkwijze wordt inmiddels ook gehanteerd binnen andere projecten in Peelland.

FAMILIEAANPAK

‘Als de (zware) misdaad van ouder op kind wordt doorgegeven, werkt een repressieve aanpak om dit patroon te doorbreken onvoldoende’ (…). ‘Preventie is net zo belangrijk, naast aandacht voor de omgeving’. De wetenschappers Hans Moors en Toine Spapens verwoorden heel treffend dat een brede aanpak van belang is om criminele families echt effectief aan te pakken.2 Van onder andere deze wetenschappelijke inzichten hebben we de afgelopen jaren dankbaar gebruik gemaakt in Peelland. Een aantal jaar geleden zagen we al dat familiestructuren in Peelland een rol speelden in de georganiseerde (hennep)criminaliteit. Met behulp van de inzichten uit het onderzoek ‘Interveniëren in criminele families’ hebben we in Peelland vervolgens ‘werkende weg’ een familieaanpak vormgegeven door ons in specifieke casussen te verdiepen en in te zoomen op bijvoorbeeld de onderlinge verhoudingen binnen het familienetwerk. Gedrags­ wetenschappers vanuit TNO zijn hierbij ook aangehaakt vanuit de vraag ‘Hoe werkt zo’n familienetwerk nou eigenlijk?’. Zo werd duidelijk dat een succesvolle familieaanpak altijd maatwerk is. Een meervoudige benadering is bovendien essentieel. Samen werken vanuit de zogeheten driehoek ‘repressie, preventie én responsie’. Zodanig dat sprake is van een lange adem.

Een lange adem door breed bestuurlijk draagvlak te organiseren, evenals actieve betrokkenheid van partners uit het veiligheids-, zorg- en sociaal domein. Een lange adem om ervoor te kunnen zorgen dat over meerdere generaties ontstane patronen worden doorbroken en het net voor criminele activiteiten sluit.

In de uitvoering kregen we op deze wijze eveneens beter zicht op modus operandi. En inzicht in de mogelijke rol van de familiestructuur daarbij. Zo hebben we vader op zoon-structuren en -rolpatronen steeds beter in beeld gekregen; idem voor de rol van vrouwen en vriendinnen in het geheel. Expertise die van belang is om een slimme mix van preventieve en repressieve interventies in te zetten. Vernieuwend was ook dat we binnen de aanpak de vatbaarheid voor het bieden van nieuwe perspectieven/kansen als alternatief voor criminele activiteiten hebben verkend. Dit in nauwe samenwerking met de domeinen jeugd, welzijn en zorg. Inzichten en ‘lessons learned’ hebben we actief verzameld en opgetekend, zodat ze van meerwaarde kunnen zijn voor volgende soortgelijke projecten. Samenvattend hebben we in 2021 vooral een stevige basis gelegd met het oog op een brede, effectieve aanpak van criminele families in Peelland. Een stevige basis, waar we gezien de fase waarin de aanpak nu verkeert, nog weinig concrete informatie over los kunnen laten. 'In 2022 zijn naar verwachting meer concrete resultaten zichtbaar van deze aanpak. Ook werd het afgelopen jaar geïnvesteerd in het actief ophalen en beschrijven van ‘do’s & don’ts’ in dit kader.

Binnen de familieaanpak werd bovendien veel relevante informatie verkregen voor het dynamisch ondermijningsbeeld, dat in Peelland gezamenlijk tot stand wordt gebracht.

² VNG Magazine nummer 5, 19 maart 2021 18 Bovenop de onderwereld

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

19

III. OVERIGE LOPENDE CASUÏSTIEK In 2021 werden twee ‘oude’ casussen afgesloten. En er waren in 2021 – naast het HHK en de familieaanpak – nog altijd twee grote casussen ‘in uitvoering’. Casussen, die – gezien de hardnekkige problematiek die erachter schuilgaat – elk garant staan voor meerdere met elkaar samenhangende acties en interventies. De casussen bevinden zich momenteel in de executiefase en komen naar verwachting op korte termijn op zitting. Ook in de executiefase is ‘kort op de bal blijven spelen’ en regie houden op de casus van belang. Het vraagt om actief monitoren en – waar nodig – acteren. We monitoren bijvoorbeeld de uitkomsten wanneer een interventie resulteert in een bezwaar- of beroepsprocedure. Wordt een boete of last onder dwangsom opgelegd, dan gaan we na of er ook daadwerkelijk betaald is. Kortom, het werk houdt niet op na een actiedag.

Ook bekijken we of een casus – zoals eerder is gebeurd – overgedragen kan worden aan een Zorgen Veiligheidshuis. We houden dan de lijnen kort om de doelstelling en effecten van de aanpak in brede zin in beeld te houden.

Aanpak harddrugs

De cijfers met betrekking tot de aanpak van harddrugs in Peelland laten over het geheel genomen in 2021 vergelijkbare resultaten zien met de cijfers over 2020. In 2021 is sprake van meer gevallen van bezit van harddrugs en in 2020 nu juist meer gevallen van handel in harddrugs. En verder valt op dat in 2021 geen drugsdumpingen zijn aangetroffen, tegenover 4 gevallen in 2020.

IN BESLAG GENOMEN IN 2021





i

i







MDMA

Amfetamine

Cocaïne

Heroïne

GHB

Crystal meth

3MMC

187 pillen

1174,33 gram

297,9 gram

44,32 gram

8,8 liter

Enkele kilo's

6,55 gram

In 2021 werden in Peelland 45 verdachten aangehouden voor het bezit van en/of handel in harddrugs. Ruim 30 procent van deze verdachten kwam naar voren in de onderzoeken in het kader van HHK Leenderbos. Bij geringe hoeveelheden wordt niet elke verdachte aangehouden, maar kan de zaak ook worden afgedaan door middel van een sepot, reprimande of – in geval van een minderjarige verdachte – een HALT-straf.

We genereren inzicht in deze cijfers sinds 2020. Zo kunnen we de komende periode mogelijk ontwikkelingen en trends zien.



Daarnaast werd één tabletteermachine inclusief stempels waarmee (XTC-)pillen gemaakt kunnen worden, voorzien van een logo, in beslag genomen.

OVERZICHT INCIDENTEN 2020 EN 2021

WAARDEVOLLE PARTIJ CRYSTAL METH AANGETROFFEN IN BEDRIJFSPAND IN HELMOND, LOCATIE ZWAAR BEWAAKT

AANTAL VAN INCIDENTSOORT Asten

Deurne

GemertBakel

Bezit Harddrugs (Lijst I)

1

2

10

29

7

Handel E.D. Harddrugs (Lijst I)

1

2

2

37

Productielocaties Synthetische drugs

0

1

0

1

Opslaglocaties Synthetische Drugs

0

0

0

2

0

0

2

2

Drugsgerelateerde afvaldumpingen

0

0

0

0

0

0

0

4

Eindtotaal

2

5

12

69

7

3

97

105

20 Bovenop de onderwereld

Verder werden diverse stoffen aangetroffen welke gebruikt kunnen worden bij de vervaardiging van harddrugs, zoals: • Cafeïne; • Methanol; • Zwavelzuur; • Cellulose; • Calciumcarbonaat; • Lso safrol.

Helmond Laarbeek Someren

Eindtotaal 2021

Eindtotaal 2020

2

51

37

0

1

43

60

0

0

2

2

HELMOND - In een pand op het Helmondse bedrijventerrein Induma-West stuitte de politie gisteren op een waardevolle partij crystal meth. Na de drugsvondst werd de locatie urenlang bewaakt door zwaar bewapende agenten. 23 november 2021 - Bron: www.ed.nl/...

Fotopersburo Bert Jansen/Dave Hendriks

Agenten met bivakmutsen, kogelvrije vesten en semi-automatische wapens houden dinsdagmiddag de wacht bij een rijtje bedrijfsruimtes aan de 2e Indumaweg in Helmond. Het zegt alles over de drugs die er eerder die dag is gevonden: die is waardevol...

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

21

Aanpak hennepkwekerijen

In lijn met de landelijke trend, zien we de afgelopen jaren ook in Peelland een daling van het aantal ontdekte hennepkwekerijen, in het bijzonder in woningen.3 De oorzaak van die daling is lastig te duiden, onder meer door lokale verschillen. Het is volgens de politie niet aannemelijk dat er simpelweg minder hennepkwekerijen in Nederland zijn. In tegenstelling tot sommige andere basisteams, is de aandacht voor hennepteelt in Peelland niet afgenomen. Hoewel een causaal verband niet kan worden aan­ getoond, is het niet uit te sluiten dat de volhardende aanpak – ook in samenwerking met woningcorporaties – mogelijk eveneens heeft bijgedragen aan de daling van het aantal hennepkwekerijen in Peelland. Woningcorporaties ontbinden huurovereenkomsten van panden, waarin hennep is gevonden. Burgemeesters sluiten deze panden op grond van de Wet Damocles (artikel 13b Opiumwet). Daarnaast zien we een afname van het aantal MMA-meldingen en horen we van energieleverancier Enexis dat ook minder omissies in het stroomverbruik te zien zijn. De kwekerijen die nog wél worden aangetroffen zijn nog groter en beter verborgen dan voorheen. Mede daarom hebben we hierbij ook steeds meer oog voor het afpakken van crimineel vermogen. Het thema hennepcriminaliteit verdient blijvend aandacht en nog scherpere analyse van signalen.

Ten opzicht van 2020 is het aantal aangetroffen hennepkwekerijen in 2021 nagenoeg gelijk gebleven. Ook het aantal hennepplanten per kwekerij laat slechts een kleine daling zien. Verder is noemenswaardig dat tientallen buitenplanten zijn aangetroffen het afgelopen jaar. Ook is eenmalig 11 kilogram aan hennep en henneptoppen en zijn 3 keer goederen ten behoeve van bedrijfsmatige hennepteelt, zoals koolstoffilters en lampen, aangetroffen. Op één locatie zijn zowel goederen ten behoeve van bedrijfsmatige hennepteelt als enkele kilo’s crystal meth aan­­getroffen. Vanwege de coronaomstandigheden werd er in sommige vallen voor gekozen om geen verdachte in te sluiten. Dat – en het gegeven dat er verschillende keren geen verdachte bij een kwekerij werd aangetroffen - verklaart de terugloop in het aantal aangehouden verdachten. In de hennepcijfers is terug te zien dat in Peelland steeds meer nadruk wordt gelegd op afpakken en ontnemen van crimineel vermogen. Het totaal­ bedrag aan wederrechtelijk verkregen voordeel is de a­­­­fgelopen jaren gestegen, evenals het gemiddelde ­­­bedrag per aangetroffen hennepkwekerij.

 OVERZICHT HENNEPKWEKERIJEN 2019 - 2021

OVERZICHT HENNEPKWEKERIJEN 2019 - 2021





Hennep­kwekerijen







Aangehouden Planten Gemiddeld aantal verdachten inbeslaggenomen planten per kweker

Diefstal van stroom

2019

35

25

12.750

364

27

2020

23

16

8.364

363

19

2021

20

9

6.560

328

14

AFGEPAKT NA AANTREFFEN HENNEPKWEKERIJ





Wederrechtelijk verkregen voordeel

Wederrechtelijk verkregen voordeel per aangetroffen kwekerij

2019

€ 1.016.798,53

€ 29.051

2020

€ 1.532.233,81

€ 66.618

2021

€ 1.608.731,16

€ 80.437

AFGEPAKT NA AANTREFFEN HENNEPKWEKERIJ

2021

3









Personenvoertuig

Snorfiets

Motor

Overwaarde koopwoning

4

1

1

1

https://www.politie.nl/nieuws/2021/april/22/aantal-ontmantelde-hennepkwekerijen-blijft-dalen.html

22 Bovenop de onderwereld

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

23

4

BESTUURLIJKE WEERBAARHEID

Bestuurlijke weerbaarheid; inmiddels een ingeburgerde term in de brede beweging tegen ondermijning. Sinds een paar jaar is deze term verbreed van vooral weerbaarheid van de burgemeester en zijn of haar naaste veiligheidsmedewerker naar een weerbare overheid over de volle breedte. Naast bestuurlijke weerbaarheid omvat deze term dus ook steeds meer de ambtelijke weerbaarheid. Vandaar ook dat de term ‘bestuurlijke weerbaarheid’ steeds meer plaats maakt voor de term ‘weerbare overheid’. Het afgelopen jaar hebben we enerzijds vooral ingezet op het vasthouden van: • Sluitingen op grond van artikel 13b Opiumwet; • Uitvoering geven aan Bibob-onderzoeken; • Borging van een weerbaarheids- en integriteits­ aanpak binnen onze gemeenten aan de hand van de zogeheten ‘piramide naar fitte gemeenten’ (zie voor meer informatie blz. 21 onderaan). Daarnaast hebben we het afgelopen jaar in de weerbaarheidsaanpak werk gemaakt van de volgende vernieuwingen: • Het Bibob-beleid en toepassing daarvan verder doorontwikkeld; • Samen met de regio verkennen hoe we de stap kunnen maken van de benchmarkmethodiek ‘piramide naar fitte gemeenten’ naar een gezamenlijke weerbaarheidsnorm als ondergrens. • Veilige Publieke Taak (VPT) en integriteit als stevig, vast onderdeel van de ondermijningsaanpak. 24 Bovenop de onderwereld

VPT EN ONDERMIJNING

Gemeenten nemen een steeds stevigere rol in de aanpak van ondermijning. Bijvoorbeeld met bestuurlijke instrumenten, zoals Bibob en Damocles. De ambtelijke weerbaarheid is echter nog niet altijd in dezelfde tred met deze toegenomen bestuurlijke weerbaarheid mee veranderd. Bovendien is in het kader van Veilige Publieke Taak steeds vaker sprake van signalen van agressie, geweld, intimidatie tegen bestuurders en ambtenaren. De meest ernstige blijken vaak gerelateerd aan ondermijning. De gemeentelijke organisatie is een relatief ‘jonge’ speler in de aanpak en minder hierop toegerust dan politie en OM. Vandaar ook dat we sinds 2019 in Peelland de thema’s VPT en ondermijning steeds meer met elkaar hebben verbonden. Zo hebben de gemeenten Asten en Someren – ondersteund door Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland – in 2021 het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) onderzoek laten uitvoeren naar problematiek op het snijvlak van VPT, integriteit en ondermijning. Daartoe heeft onderzoek plaatsgevonden bij drie werkvelden binnen de gemeente, te weten Burgerzaken/ KCC, Toezicht & Handhaving en het Lokaal Informatie Overleg (LIO). De veiligheids­ beleving van de medewerkers van de drie betreffende werkvelden binnen de gemeenten, dat is waar de focus met name naar uitging in dit onderzoek.

Dit onderzoek heeft tal van concrete aanbevelingen opgeleverd, die ook van meerwaarde kunnen zijn voor de andere gemeenten binnen Peelland. Hierbij gaat het allereerst om aanbevelingen die raken aan de fysieke veiligheid, zoals gebruik van alarm- en

overvalknoppen, gebruikmaking van dienstvoertuigen en het ‘ram vrij’ maken van de hoofdingang van het gemeentehuis. Verder betreft het aanbevelingen in de zin van trainingen en kennissessies, zoals bijvoorbeeld kennissessies ten aanzien van het signaleren van ondermijning en trainingen fysieke en mentale weerbaarheid. Ten slotte zijn aanbevelingen gedaan op het terrein van informatie-uitwisseling en het samen uitwerken van scenario’s in de praktijk ten aanzien van incidenten, die kunnen plaatsvinden. Het Secretarissenoverleg in Peelland zal nu mede op basis van de inzichten uit deze onderzoeken, bekijken wat voor hun organisaties vervolgstappen zouden kunnen zijn ten aanzien van VPT. Ook is vanuit Peelland een bijdrage geleverd aan het onderzoeksrapport 'Binnen de lijntjes, maar toch fout' (juni 2021) van prof. dr. Pieter Tops in opdracht van het Landelijk Aanjaagteam en gemeente Tilburg. Dit onderzoek verkent een 'nieuwe' vorm van intimi­ datie van ambtenaren en politieke ambtsdragers bij verschillende overheidsorganisaties; een vorm, waarbij men onder druk wordt gezet door middel van (juridische) procedures. Criminelen, maar ook andere personen, starten deze procedures om zo zand in de motor van de overheid te strooien. Het functioneren van het openbaar bestuur wordt op deze wijze aangetast en criminelen krijgen meer grip.

In het onderzoek worden concrete aanbevelingen gedaan. Een aantal daarvan is gericht aan de wetgever, zoals het invoeren van een antimisbruikbepaling, een motiveringsplicht en het bestraffen van misbruik van procedures. Het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO) heeft een

werkgroep opdracht gegeven om deze aanbevelingen verder uit te werken. Met enkele andere aanbevelingen – zoals het creëren van awareness op het onderwerp, het mijden van confrontaties en het doen van aangifte bij intimidatie – kunnen we in het kader van onze eigen weerbaarheid direct aan de slag. Daarvoor is nu al aandacht in procedures, bij presentaties en bij onderzoeken in het kader van VPT.

PIRAMIDE NAAR FITTE GEMEENTEN

Om inzicht te krijgen in de weerbaarheid van een gemeente is de ‘Piramide naar fitte gemeenten’ ontwikkeld. Daarbij worden vijf thema’s onder de loep genomen en wordt beoordeeld hoe de gemeenten daarop scoren. De thema’s zijn Bewustwording & organisatie, Informatiepositie, Beleid & handhaving, Integere & veilige werkomgeving en Communicatie. In de uiteindelijke totaalscores van de ‘Piramide naar fitte gemeenten’ (zie figuur 1) zijn er vijf verschillende fasen:

Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

25

De gemeenten Laarbeek, Gemert-Bakel en Someren scoren groen op de piramide naar fitte gemeenten. En de gemeenten Helmond, Asten en Deurne hebben het afgelopen jaar de top van de piramide weten te bereiken en scoren daarmee paars. Ook heeft Peelland bijgedragen aan de verkenning van een regionale weerbaarheidsnorm die ervoor moet zorgen dat de dijken overal in Brabant en Zeeland even hoog zijn. Oftewel, dat criminelen overal dezelfde behandeling krijgen en waterbedeffecten worden voorkomen. Dit als logisch vervolg op de ‘piramide naar fitte gemeenten’.

TRAININGEN

De partners in Peelland blijven zich verder bekwamen in de integrale ondermijningsaanpak, in 2021 onder andere door het organiseren en volgen van tal van trainingen, zoals: • Training cyclisch werken (volgens de 1Smart Overheid-methode (1SO), voor met name informatie­coördinatoren en projectleiders; georganiseerd door 1SO; • Training voor toezichthouders, onder andere op het gebied van bevoegdheden, Veilige Publieke Taak (VPT), integraal werken. Medewerkers van gemeenten, politie (AVIM), Senzer, ODZOB en VRBZO volgden deze trainingen; • Training voor casus- en projectleiders; georga­ niseerd door het Actiecentrum Oost-Brabant. Peelland heeft nauw samengewerkt met Taskforce-­ RIEC Brabant-Zeeland in de ontwikkeling van een training voor toezichthouders. Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland heeft daarbij een faciliterende en ondersteunende rol, onder meer door financiering van een groot deel van de trainingen.

DAMOCLESSLUITINGEN (ARTIKEL 13B OPIUMWET)

Het Damoclesbeleid was ook het afgelopen jaar weer volop in beweging. Dit onder meer door jurisprudentie van de Raad van State. Volgens jurisprudentie moet per geval nadrukkelijker worden bezien of een woningsluiting noodzakelijk en effectief is en niet leidt tot onevenredige gevolgen voor de betrokkenen. Het voornemen of besluit dient daardoor uitgebreider te worden gemotiveerd dan voorheen het geval was. Naar aanleiding van de jurisprudentie hebben de zes gemeenten in Peelland het uniforme Peelland-brede beleid in 2021 geactualiseerd. Verder is deze burgemeestersbevoegdheid, die van meerwaarde is in de aanpak van ondermijnende drugscriminaliteit, momenteel onderwerp van discussie in de wetenschap én in de Tweede Kamer. Zo heeft het WODC – in vervolg op de motie Buitenweg-Van Nispen – een monitor uitgevoerd naar de toepassing en consequenties van artikel 13b Opiumwet. Over de opvolging van de aanbevelingen wordt momenteel gesproken door het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Genootschap van Burgemeesters en het Strategische Beraad Veiligheid. Deze landelijke ontwikkelingen – die we met aandacht volgen – hebben mogelijk ook hun weerslag op de uitvoeringspraktijk in Peelland. In Peelland zien we het afgelopen jaar opnieuw een stijging in het aantal Damoclessluitingen. Dit na een kleine daling in voorgaande jaren.

In 2019 ging het in Peelland nog om 21 sluitingen en 10 waarschuwingen in dit kader. In totaal ging het in 2020 om 19 Damocles­ sluitingen en 5 Damocleswaarschuwingen. In 2021 was sprake van in totaal 35 Damoclessluitingen en 2 Damocleswaarschuwingen. Ook valt op dat er verhoudingsgewijs meer gesloten is en minder waarschuwingen zijn uitgedeeld in 2021 in vergelijking met voorgaande jaren. In Asten is – in 2019 – voor het eerst binnen Peelland een pand gesloten op grond van druggerelateerde voorbereidingshandelingen. Het hoger beroep tegen deze beslissing loopt momenteel nog. Wet Damocles Artikel 13b Opiumwet – oftewel de Wet Damocles – betreft de burgemeestersbevoegdheid om panden bestuurlijk te sluiten in geval daar drugs worden aangetroffen. Sinds 2019 is het ook mogelijk om panden op deze wijze te sluiten in geval van drug­ gerelateerde voorbereidingshandelingen.

 DAMOCLES 2021

DAMOCLES 2021 Sluitingen en waarschuwingen ASTEN

DEURNE

GEMERT-BAKEL

HELMOND

LAARBEEK

SOMEREN

6 Sluitingen

1 Sluiting

2 Sluitingen

17 Sluitingen

3 Sluitingen

6 Sluitingen

• 2 softdrugs • 1 harddrugs • 1 hard- en softdrugs • 2 voorbereidings-­ handelingen

• 1 harddrugs

BIBOB-TOEPASSINGEN

De afgelopen jaren is de reikwijdte van de Wet Bibob steeds verder verruimd. De zes gemeenten in Peelland voeren sinds enkele jaren uniform beleid voor de branches waarop de Wet Bibob van toepassing is. In het afgelopen jaar is het Peelland-brede Bibob-beleid uitgebreid. In juli 2021 werd ook Bibob-beleid vastgesteld voor het beleidsterrein aanbestedingen en overheidsopdrachten. Dit in aanvulling op de lijst van vergunningen in de horeca- en prostitutiebranche, omgevingsvergunningen bouw, milieu en vastgoedtransacties. Voor de uitvoering van de Bibob-onderzoeken bij aanbestedingen en overheidsopdrachten werden afspraken gemaakt met Bizob – het gemeentelijk bureau voor inkoop- en contractmanagement in Oost-Brabant dat de aanbestedingen verzorgt voor vijf gemeenten in een Gemeenschappelijke Regeling.4 4

26 Bovenop de onderwereld

• 2 softdrugs

• 7 softdrugs • 8 harddrugs • 2 voorbereidings-­ handelingen • 2 waarschuwingen

• 3 softdrugs

• 5 softdrugs • 1 harddrugs

In 2021 zijn ook ten aanzien van de uitvoering van het Bibob-beleid belangrijke stappen gezet. Het gezamen­lijk beleid komt tot stand in de Bibobwerkgroep Peelland. Vorig jaar schetsten we al de toenemende complexiteit van de toepassing van het Bibob-instrumentarium. Voor welke gevallen, sectoren en bedragen passen we dit toe en wat betekent dat bijvoorbeeld voor de capaciteit en administratieve lasten? Naast hetzelfde beleid, zet de Bibob-werkgroep zich daarom ook in voor uniformiteit in de uitvoering, oftewel het organiseren van een effectief en efficiënt uitvoeringsproces. Hierin werkt de werkgroep ook samen met de provincie Noord-Brabant en Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland, bijvoorbeeld door intervisies te organiseren of expertise in te winnen bij het schrijven van beleid of het behandelen van moeilijke dossiers.

https://www.bizob.nl/bizob-organisatie/over-bizob/ Jaarrapportage aanpak ondermijning Peelland 2021

27

Wet Bibob De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) stelt bestuursorganen in staat de achtergrond van een (rechts)persoon te onderzoeken in het kader van vergunning- en subsidie­verlening, vastgoedtransacties of gunning van overheidsopdrachten. Bestaat ernstig gevaar dat de aanvrager of zijn zakenpartner crimineel verkregen vermogen gebruikt of strafbare feiten zal plegen in het licht van zijn bedrijfsvoering, dan kan de betreffende aanvraag worden geweigerd of een reeds verleende

vergunning of subsidie worden ingetrokken. De Wet Bibob is daarom een belangrijk instrument in het versterken van de weerbare overheid. Op deze wijze wordt voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en wordt de bonafide ondernemer beschermd tegen oneerlijke concurrentie. Bovendien werkt het risico om ‘ge-bibobt’ te worden preventief. Het voeren van uniform beleid voorkomt ten slotte dat de aanvrager uitwijkt naar de gemeente met de soepelste regels: het zogenaamde ‘waterbedeffect’.

In de cijfers zien we een lichte stijging van het totaal aantal Bibob-onderzoeken: van 163 in 2020 naar 180 in 2021. Deze lichte stijging lijkt verband te houden met de verbreding van de reikwijdte van het Bibob-instrumentarium. Wat opvalt, is dat de Bibob-cijfers per jaar grote verschillen kunnen laten zien. In 2019 ging het bijvoorbeeld om 238 Bibob-onderzoeken.

Destijds voerde Helmond het merendeel van deze onderzoeken uit (117). Wat bovendien opvallend is, is dat de gemeente Deurne in 2021 een zeer groot aantal Bibob-onderzoeken heeft uitgevoerd (58). Dit betrof voor een groot deel aanvragen voor milieuvergunningen en exploitatievergunningen huisvesting arbeidsmigranten.

PERSBERICHT Peelland, 21 juli 2021 Bibob-beleid geldt Peelbreed nu ook bij overheidsopdrachten Vergunningen, subsidies, vastgoedtransacties, overheidsopdrachten of aanbestedingen. Voor criminelen ideale manieren om geld wit te wassen of criminele activiteiten te ondernemen. Denk aan een café als dekmantel. Via de bevoegdheden van de Wet Bibob kan een gemeente hier onderzoek naar (laten) instellen. De Wet Bibob toetst de integriteit van een aanvrager van een vergunning of subsidie en in De Peel nu ook bij een overheidsopdracht. Dat moet voorkomen dat de overheid ongewild en onbedoeld het misbruik van een overheidsopdracht faciliteert.



Alle overheidopdrachten Overheidsopdrachten met een aanzienlijke maatschappelijke of economische waarde zijn kwetsbaar voor criminele activiteiten. Daarom wordt het Bibob-onderzoek uitgebreid naar overheidsopdrachten en beperkt het zich niet langer tot de sectoren bouw, ICT en milieu. Dus ook bij aanbesteding van zorg of facilitaire zaken kan een Bibob onderzoek gedaan worden. De Wet Bibob geeft bestuursorganen de bevoegdheid om beschikkingen, subsidies en overheidsopdrachten te weigeren als er ernstig gevaar bestaat dat de beschikking, subsidie of overheidsopdracht zal worden gebruikt om strafbare feiten te plegen of om zwart geld wit te wassen.