Document · PDF

22.06.03A 26 Bijlage 1 Concept-jaarstukken 2021, jaarverslag en jaarrekening VRBZO.pdf

Raadscommissie Samenleving en Bestuur 2 juni 2022, gemeente AstenBij agendapunt: Ingekomen stukken, gericht aan de raad: Voor kennisgeving aannemen (AZC)19.225 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Jaarstukken 2021 Jaarverslag en jaarrekening Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

Jaarstukken 2021

Colofon Plaats en datum Eindhoven, 7 juli 2022 Opdrachtgever Dagelijks Bestuur van Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost Status CONCEPT Auteur(s) Dhr Y. Aoujil Dhr R.P.A. Ceelen Dhr P.A.M. Cools Eindredactie Directie VRBZO

Jaarstukken 2021

Inleiding Een hardnekkig virus domineerde bijna twee jaar het nieuws en onze werkzaamheden. Daarmee was het verleidelijk om minder aandacht te schenken aan andere zaken die van invloed zijn op onze gezondheid en veiligheid. Toch gebeurde dat niet; Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is permanent alert en werkt continu aan fysieke veiligheid, voor al die mensen die wonen en werken in deze regio. Dat wil niet zeggen dat ons werk niet verandert. Dat doet het wel. En zelfs behoorlijk ingrijpend, als gevolg van ontwikkelingen zoals de aandacht voor ongekende crises, digitalisering en wetswijzigingen. Zo wijzigt de omgevingswet bijvoorbeeld de manier waarop we ons verhouden tot onze opdrachtgevers. Inmiddels hebben we een nieuwe vastgestelde visie. Niet revolutionair, wel evolutionair. Deze visie is onze leidraad, geeft focus en zorgt ervoor dat we nieuwe vraagstukken in onze samenleving kunnen aanpakken. Dat we risico’s beter in beeld kunnen brengen. Meer hierover kon u al lezen in ons publiekelijk jaaroverzicht. Zuidoost-Brabant is een bijzondere regio. Een regio waarin vernieuwing en innovatie aan de orde van de dag zijn. En als wij in onze Brainportregio ergens van doordrongen zijn, dan is dat het nut van samenwerking.

Niet alleen tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen, maar ook tussen gemeenten en hulpverleningsinstanties, bijvoorbeeld bij het beheersen van risico’s en de bestrijding van crises en incidenten. Rampen- en incidentenbestrijding is een laatste redmiddel. Vandaar ook onze focus op preventie, voorkomen is immers beter dan genezen. Door samen te werken, goed na te denken en slim te ontwerpen, verkleinen we de kans dat een ramp of calamiteit überhaupt ontstaat. Daarbij staan we open voor technologische innovaties zoals robots en drones. Ze voorzien ons van waardevolle informatie en helpen ons indien nodig snel en gericht op te treden. Vanzelfsprekend waren er ook bij de brandweer ontwikkelingen. We kochten bijvoorbeeld nieuw materieel, onderzochten incidenten, leidden mensen op en maakten gerichte keuzes voor de toekomst. Diverse gebeurtenissen hebben in 2021 weer eens aangetoond hoe belangrijk het is om te kunnen beschikken over een robuuste veiligheidsregio. De ervaringen van het voorgaande jaar gaan ons helpen in het nieuwe jaar. Ook in 2022 zal VRBZO weer nodig zijn en zullen wij er staan. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit de onderdelen jaarverslag en jaarrekening. In het jaarverslag legt VRBZO inhoudelijk verantwoording af over het uitgevoerde beleid. In de jaarrekening leggen we verantwoording af over het financiële beleid en beheer in 2021.

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................. 3 DEEL 1: Jaarverslag ............................................................................. 6 1.

Relevante ontwikkelingen 2021 ................................................... 7

Prestaties VRBZO ......................................................................... 9

2.1

Programma Brandweerzorg .................................................................................................................... 9

2.2

Programma Veiligheid............................................................................................................................ 16

2.3

Programma Ondersteuning organisatie (OO) ...................................................................................... 20

Realisatie visie 2025 ................................................................... 22

3.1

Wat wilden we bereiken in 2021? .......................................................................................................... 22

3.2

Resultaten uitvoeringagenda 2021 ....................................................................................................... 23

Verplichte paragrafen ................................................................. 29

4.1

Risicomanagement en weerstandsvermogen ...................................................................................... 29

4.2

Financiering ............................................................................................................................................ 32

4.3

Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................ 34

4.4

Verbonden partijen ................................................................................................................................. 34

4.5

Bedrijfsvoering ....................................................................................................................................... 34

4.6

Covid-19 (Coronacrisis) ......................................................................................................................... 35

4.7

Crisis Oekraïne ....................................................................................................................................... 35

Begroting 2021 ............................................................................ 36

5.1

Primitieve begroting 2021 ...................................................................................................................... 36

5.2

Begrotingswijzigingen 2021 .................................................................................................................. 36

6. 6.1

Analyse resultaat 2021 ............................................................... 40 Analyse van het resultaat 2021 ............................................................................................................. 40

Jaarstukken 2021

DEEL 2: Jaarrekening ......................................................................... 42 1.

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................ 43

1.1

Corona ..................................................................................................................................................... 43

1.2

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ....................................................... 43

Balans per 31 december 2021 .................................................... 46

2.1

Toelichting op de balans ....................................................................................................................... 47

2.2

Niet uit de balans blijkende rechten en plichten.................................................................................. 53

Overzicht baten en lasten 2021.................................................. 55

3.1

Overzicht baten en lasten 2021 ............................................................................................................. 55

3.2

Toelichting op overzicht baten en lasten ............................................................................................. 56

3.3

Overzicht incidentele baten en lasten per programma ....................................................................... 62

3.4

Overzicht aanwending van bedrag onvoorzien ................................................................................... 63

3.5

Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ........................................................ 63

Wet Normering Topfunctionarissen verantwoording ............... 64

SiSa verantwoording .................................................................. 66

Controleverklaring accountant .................................................. 67

Vaststelling en ondertekening bestuur ..................................... 68

Bijlagen........................................................................................ 69

8.1

Staat van investeringen 2021 ................................................................................................................ 70

8.2

Staat van gemeentelijke bijdragen 2021 ............................................................................................... 71

8.3

Taakvelden .............................................................................................................................................. 72

Jaarstukken 2021

DEEL 1: Jaarverslag In het jaarverslag legt VRBZO inhoudelijk verantwoording af over het uitgevoerde beleid. Ook in 2021 stond de missie ‘Zorg voor veiligheid’ centraal. VRBZO doet dit door de volgende programma’s uit te voeren: •

brandweerzorg: producten risicobeheersing en incidentbestrijding;

•

veiligheid: producten crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg;

•

financiering: bijdragen gemeenten en bijdragen Rijk;

•

reserves.

In hoofdstuk 1 noemen we een aantal belangrijke (bestuurlijke) ontwikkelingen, die invloed hadden of hebben op de organisatie. Hoofdstuk 2 laat onze prestaties per programma zien. De eerste 2 programma’s gaan over de kern van de organisatie, het primaire operationele proces. De overige programma’s zijn financieel technisch en bedrijfsondersteunend en verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In hoofdstuk 3 lichten we de behaalde resultaten van de uitvoeringsagenda toe. Het jaarverslag volgt daarmee de lijn van de bestuursrapportages, die we 2 keer per jaar aanbieden aan het Algemeen Bestuur. Tot slot hebben we in hoofdstuk 4 de verplichte paragrafen voor het jaarverslag opgenomen. Dat zijn de paragrafen risicomanagement en weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, verbonden partijen, financiering en onderhoud kapitaalgoederen.

Jaarstukken 2021

1. Relevante ontwikkelingen 2021 Coronacrisis (Covid-19) De coronacrisis heeft ook in 2021 nog een flinke impact op VRBZO. Met de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 (Twm) zijn veel bevoegdheden rondom maatregelen bij het kabinet en de Tweede Kamer belegd. Maar de veiligheidsregio heeft nog steeds een belangrijke taak in de coördinatie en afstemming in de regio. Op regionaal gebied vindt via het RBT op bestuurlijk niveau overleg plaats hoe we de maatregelen (en versoepelingen) binnen de regio zoveel mogelijk op dezelfde manier kunnen toepassen. De coördinatie van werkzaamheden die hieruit voortkomen vraagt capaciteit van de crisisorganisatie. Bij veel medewerkers uit de crisisorganisatie is de vermoeidheid zichtbaar. Met de versoepelingen vanuit het Rijk in juli, schaalden we ook het crisisniveau van GRIP 4 na ruim 16 maanden af. Dat betekent dat ook de crisisorganisatie grotendeels is ontbonden tot een kleine kerngroep. Zo is er bijvoorbeeld geen regionaal beleidsteam (RBT) meer actief in de regio. Als er behoefte is, organiseren we wel bestuurlijke bijpraatmomenten, waarbij Covid-19 het onderwerp is. Onderdeel van de invoering van de Twm was het aanbieden van een (eind)verslag namens de voorzitter veiligheidsregio aan gemeenteraden over de bestrijding van de crisis. In februari is het tweede verslag Covid-19 aangeboden aan gemeenteraden.

Visie 2025 In 2021 is onze koers voor de komende jaren vastgesteld. In het 1e kwartaal van 2021 praatten we de (commissies van de) gemeenteraden, samen met burgemeester, bij over de ontwikkelingen en speerpunten uit de visie. In april 2021 stelde het bestuur de visie vast. Daarna gingen we direct aan de slag met de uitvoeringsagenda. Een belangrijk accent hierin ligt op ontwikkeling van crisisbeheersing. Helaas zorgde de hoge werkdruk in dit domein door de coronacrisis ervoor dat we in 2021 te weinig konden doen wat we wilden realiseren. De komende jaren willen we dat inhalen. Bijstand hoogwater buurregio’s In juli werden onze buurregio’s in Limburg en Brabant getroffen door (dreiging van) hoogwater. In het stroomgebied van de Maas had het lang en hevig geregend. Hierdoor traden de rivier en verschillende zijrivieren op diverse plaatsen in onze buurregio’s buiten de oevers. Brandweer en crisisfunctionarissen van VRBZO ondersteunden door in het gebied directe hulpverlening te bieden aan burgers en bedrijven en de regionale crisisorganisaties te ondersteunen bij leiding en coördinatie. Omgevingswet In opdracht van het Veiligheidsberaad heeft Cebeon landelijk onderzocht wat de invoering van de Omgevingswet de veiligheidsregio’s in Nederland gaat kosten. Op landelijk niveau komen de totale implementatiekosten uit tussen de 20 en 30 miljoen euro.

De kosten per veiligheidsregio hangen af van het totale risicoprofiel van de regio. Cebeon verwacht dat de nieuwe wet tot hogere structurele kosten voor de veiligheidsregio’s leidt. Een structurele kostenstijging van ongeveer 20% ten opzichte van de huidige kosten voor de producten van risicobeheersing, lijkt reëel. De regionale samenwerking omgevingswet (gemeenten en diverse gemeenschappelijke regelingen) brengen nu in beeld wat de impact voor onze regio is.

Jaarstukken 2021

Reorganisatie sector Incidentbestrijding Begin 2021 rondden we de reorganisatie van de sector Incidentbestrijding af. Daarmee kwam er een einde aan het formele deel van de reorganisatie. Medewerkers veranderden van functie, of kwamen op een andere plek in de organisatie terecht. Daarnaast sturen we de vrijwilligers anders aan. We werken nu met posthoofden vanuit de vrijwillige posten. Veel algemene zaken liggen daarmee direct bij de post. Een lokaal gezicht werkt met de eigen vrijwilligers aan de verdere ontwikkeling van Brandweer Brabant-Zuidoost. Hoewel het formele deel achter de rug is, is het ontwikkeltraject nog niet klaar. De organisatiestructuur aanpassen is maar een onderdeel. In de komende periode gaan we met diverse andere thema’s aan de slag. Om een toekomstbestendige organisatie te worden, moeten we gestructureerd werken, beter samen werken en ons focussen op vakmanschap, paraatheid en de kwaliteit van ons optreden.

Jaarstukken 2021

2. Prestaties VRBZO De meeste capaciteit en middelen van de organisatie zitten vanzelfsprekend in de uitvoering van de reguliere taken op het gebied van brandweerzorg, multidisciplinaire crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg. Deze taken worden uitgevoerd vanuit de begrotingsprogramma’s Brandweerzorg en Veiligheid. De programma’s Zorg, Ondersteuning organisatie en Financiering hebben vooral een technisch karakter.

2.1

Programma Brandweerzorg

Het programma Brandweerzorg in de begroting van VRBZO bestaat uit de producten Risicobeheersing en Incidentbestrijding. Risicobeheersing Met Risicobeheersing willen we incidenten en rampen voorkomen, of de kans erop zo klein mogelijk houden. VRBZO adviseert gemeenten en bedrijven hoe ze fysieke veiligheidsrisico’s kunnen beperken. We informeren ze over de mogelijke gevolgen, als de preventie niet op orde is. De prestaties van dit programmaproduct lichten we toe met onderstaande indicatoren. A.

Advies over brandveiligheid Prognose 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

1.530 adviezen

1.521 adviezen

1.588 adviezen

Advies over brandveiligheid

Het aantal adviezen over brandveiligheid is bijna gelijk aan vorige jaren. De aantallen schommelen door de vergunningsaanvragen die bij de gemeenten worden ingediend. Jaarlijks zal het aantal tussen de 1.400 en 1.650 adviesaanvragen liggen. Productenmonitor Brandveilig Leven In 2021 heeft Brandveilig Leven de nieuwe digitale Monitor Brandveilig leven geïntroduceerd en in gebruik genomen. Deze monitor ontstond na de evaluatie van de visie op brandweerzorg. Gemeenten wilden informatie over de verschillende producten van Brandveilig Leven. In de monitor vind je de producten die we inzetten om de burger aan te zetten tot, en te informeren over (brand)veilig gedrag. Per product geven we aan wat het doel is, welke doelgroepen we ermee kunnen bereiken en welke inspanningen Brandveilig Leven en/of de gemeente moeten leveren. Daarnaast geven we ook een actueel overzicht van de uitgevoerde en geplande activiteiten en campagnes van Brandveilig leven. Per gemeente en product kun je de historie en de planning raadplegen. De monitor Brandveilig Leven vind je HIER.

Jaarstukken 2021

Advies over veiligheid bij evenementen Prognose 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

125 adviezen

264 adviezen

212 adviezen

Advies over veiligheid bij evenementen

Door de coronamaatregelen waren er dit jaar relatief weinig adviesaanvragen voor evenementen. Ter vergelijking; pre-corona waren we betrokken bij de advisering van ruim 530 evenementen 1. Daarbij hebben we adviezen gegeven over evenementen, die alsnog niet doorgingen door aangescherpte coronamaatregelen. De afdeling evenementenadvisering van de GHOR investeerde dit jaar fors in het mee opstellen van landelijke tools voor advies, voor de periode tijdens en na Corona. Landelijk wordt er een visie ontwikkeld en geïnvesteerd om de evenementenadviseurs te professionaliseren. Met de 3 Brabantse veiligheidsregio's richtten we geregeld een vragenuur in, om de vergunningverleners van de gemeenten te ondersteunen bij het toepassen van de coronamaatregelen. Dit ervaarden de gemeenten als erg positief. Deze digitale bijeenkomsten werden gemiddeld door 120 medewerkers bijgewoond.

Advies binnen afgesproken termijnen Prognose 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

90% binnen afgesproken

96,5% binnen afgesproken

89,9% binnen afgesproken

termijnen

Advisering binnen normtijd

Het aantal adviezen binnen de normtijd is verbeterd ten opzichte van vorige jaren: voor adviezen over brandveiligheid is het 97% en voor adviezen over evenementen is het 98%. Dit komt omdat er beter zaakgericht gewerkt wordt. Door de coronamaatregelen waren er veel minder aanvragen voor evenementen, en daardoor geen piekdruktes in het voor- en najaar.

Bron: jaarverslag VRBZO 2019

Jaarstukken 2021

Controles op brandveiligheid Prognose 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

1.875 controles

593 controles

930 controles

Controles brandveiligheid

In december 2020 kreeg de voorzitter van VRBZO de opdracht om het binnenkomende luchtverkeer te controleren op Corona. Dit betrof aanvankelijk alleen de controle op een gezondheidsverklaring en negatief testbewijs. Later werd de controle uitgebreid met het digitaal coronacertificaat (QR-code). In de maand juni werd dit nog eens uitgebreid met de controle op de quarantaineverklaring. De afdeling Naleving controleerde meer dan 400 aankomende vluchten (ruim 17.000 passagiers) op Eindhoven Airport, op verschillende coronamaatregelen. Gerealiseerde baten en lasten

In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het product. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.1).

Incidentbestrijding De brandweer probeert niet alleen incidenten en rampen te voorkomen en beperken, maar bestrijdt deze ook. Onder het product ‘Incidentbestrijding’ voert Brandweer Brabant-Zuidoost de volgende kerntaken uit: brand bestrijden, technische hulpverlenen, ongevallen met gevaarlijke stoffen bestrijden en hulpverlenen bij waterongevallen. Ons doel is zorgen voor minder slachtoffers en minder schade. We lichten onze prestaties toe met onderstaande indicatoren.

Jaarstukken 2021

Incidenten (uitrukken)

Aantal uitrukken

Prognose 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

4.790 uitrukken

4.845 uitrukken

5.555 uitrukken

• 1.900 brand

• 2.292 brand

• 2.115 brand

• 500 autom. alarm

• 74 autom. alarm

• 836 autom. alarm

• 390 ongeval

• 432 ongeval

• 384 ongeval

• 2.000 overig

• 2.047 overig

• 2.220 overig

Het totaal aantal uitrukken in 2021 is opvallend lager dan in 2020, maar bijna gelijk aan de prognose. Dat heeft vooral te maken met het natte voorjaar en het ontbreken van langdurige droogte in de zomer, dit in tegenstelling tot vorige jaren. Het lijkt erop dat dit ervoor zorgde dat we minder hoefden uit te rukken voor buitenbranden en natuurbranden. Met name bij natuurbranden moeten we vaak veel capaciteit voor langere tijd inzetten om de brand te bestrijden. De meldingen die de meldkamer classificeerde als ‘automatisch brandalarm’, classificeren ze vanaf medio 2021 onder de noemer ‘brand’. Dit verklaart de opvallende daling van het aantal automatische brandmeldingen in 2021.

Jaarstukken 2021

Behaalde opkomsttijden Prognose 2021

Realisatie 2021

Realisatie 2020

>70% uitrukken voldoet aan

77,4% uitrukken voldoet

77,2% uitrukken voldoet

opkomstnormen uit bestuurlijk

aan opkomstnormen uit

dekkingsplan 2019

bestuurlijk dekkingsplan

Opkomsttijd brandweer

De opkomsttijd is de tijd tussen het moment dat een incident wordt gemeld bij de meldkamer brandweer en het moment dat de eerste brandweer-eenheid ter plaatse is. Deze tijd wordt theoretisch berekend door specifieke software, met onder andere historische data van uitruktijden. Dit rekenprogramma houdt verder rekening met veel variabelen, zoals locatie van gebouwen ten opzichte van de brandweerpost, verkeerslichten, rijsnelheid en overige verkeersbelemmerende

maatregelen.

De uitkomst is een prognose van de opkomsttijd op objectniveau, die het Algemeen Bestuur als opkomstnorm vaststelde. Bij een daadwerkelijk prio 1 incident toetsen we de gerealiseerde opkomsttijd

aan

vastgestelde

opkomstnorm. Figuur 1 - proces opkomsttijd brandweer

We kwamen in 2021 vaker binnen de normtijd aan, dan we hadden afgesproken in het bestuurlijk dekkingsplan 2019. Dit komt onder andere doordat de meeste uitrukken plaatsvonden in de verzorgingsgebieden waar onze beroepseenheden gepositioneerd zijn. Zij hebben een snellere uitruktijd dan de vrijwilligers. Daarnaast gebruikt VRBZO sinds begin 2021 de dynamische kazerne volgordetabel (KVT), waarbij we de snelste eenheid alarmeren.

Jaarstukken 2021

Paraatheid eenheden Toelichting

In 2021 zorgden de coronamaatregelen voor een betere paraatheid van onze vrijwillige posten. Veel vrijwilligers die normaal gesproken buiten de gemeente of regio werken, moesten (gedeeltelijk) thuiswerken. Wel blijven er zorgen rondom de paraatheid van posten in de kleinere Paraatheid

kernen. Hier blijven we kwetsbaar.

Vakbekwaamheid functionarissen Toelichting

Het brandweervak vraagt om specifieke kennis en hoogwaardige (technische) vaardigheden. Het vak is niet zonder gevaar, zowel voor het individu als voor de omgeving. Om een veilige en effectieve inzet te garanderen, is vakbekwaamheid -een goede opleiding en regelmatig Vakbekwaamheid

trainen en oefenen- onmisbaar.

Regelmatig trainen en oefenen Door de coronamaatregelen moesten we het oefenprogramma ook in 2021 aanpassen. Er is vooral geoefend in kleine groepjes; bijna alle grootschalige trainingsprogramma’s lagen stil. We oefenden de basisvaardigheden en specialismes, om op die manier de vaardigheden op peil te houden. Het samenwerken in groter verband kreeg minder aandacht. Om het nieuwe watertransportsysteem WTS 1500 in gebruik te kunnen nemen, kregen 2 posten in de regio aparte trainingsprogramma's aangeboden. Daarmee konden we afscheid nemen van het oude systeem. Opleiden nieuwe functionarissen De afgelopen 2 jaar maakten we een flinke inhaalslag met het opleiden van manschappen en instructeurs. We hebben nu nieuwe capaciteit om zowel de uitruk aan te vullen, als de programma's voor opleiden en trainen uit te voeren. Aantal opleidingen: •

12 leergangen Manschap

•

2 leergangen Bevelvoerder

•

2 leergangen Instructeur

•

6 overige opleidingen zoals chauffeur/pompbediener en verkenningseenheid

In juni 2021 hield het NIPV (nieuwe naam voor het IFV) een her-audit bij het opleidingsinstituut van VRBZO. Onze opleidingen

werden

getoetst

aan

het

landelijke

waarderingskader

KAB

(Kwaliteit

Aanbieders

Brandweeropleidingen). De commissie kwam tot het oordeel “voldoende”, waarmee we het opleidingsinstituut weer voor 4 jaar konden certificeren.

Jaarstukken 2021

Gerealiseerde baten en lasten Lasten en baten

Begroting 2021

Realisatie 2021

€ 19.241.647 € 3.959.492 € 9.037.889 € 68.400 -€ 1.211.190 -€ 203.560 € 30.892.678

€ 19.041.734 € 3.878.207 € 9.329.281 € 71.810 -€ 1.204.582 -€ 226.406 € 30.890.044

€ 199.913 € 81.284 -€ 291.392 -€ 3.410 -€ 6.608 € 22.846 € 2.634

Overige baten Totaal baten

-€ 453.869 -€ 453.869

-€ 715.554 -€ 715.554

€ 261.685 € 261.685

FLO Saldo FLO

€ 1.330.234 € 1.330.234

€ 1.356.600 € 1.356.600

-€ 26.366 -€ 26.366

Saldo lasten en baten

€ 31.769.043

€ 31.531.090

€ 237.953

Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Reserveringen Overhead verrekeningen Overige verrekeningen Totaal lasten

Afwijking

In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het product. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.2).

Jaarstukken 2021

2.2

Programma Veiligheid

Het programma Veiligheid in de begroting van VRBZO bestaat uit de producten crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg. Ook in 2021 waren we met deze producten vooral bezig om de effecten van de coronacrisis te bestrijden. Coronacrisis Op 1 december 2020 werd de Wet tijdelijke maatregelen Covid-19 ingevoerd. De regie werd voor een groot deel verlegd van de voorzitters van de veiligheidsregio’s naar de individuele burgemeesters. Maar de bestuurders in onze regio kwamen als snel tot de conclusie dat afstemming binnen de regio, in Brabant en met het land noodzakelijk bleef. Ook in de volgende fase van de crisis. Landelijke regels lokaal interpreteren, zou volgens het bestuur leiden tot moeilijk uit te leggen verschillen, verwarring en onduidelijkheid bij burgers en bedrijven. Daarom zetten we de crisisorganisatie voort. Vanaf december 2020 kozen we voor een andere operationele structuur, die beter past bij de crisis. Het regionaal operationeel team (ROT), waarin crisisfunctionarissen in piketdienst samenwerkten om de directe effecten van een crisis te bestrijden, werd het multi covid team (MCT). Dit team heeft een focus die verder ligt dan ‘de crisis op dit moment’. In het MCT werken verschillende diensten en functionarissen samen aan thema’s, waarbij ze vooral vooruit kijken. Ze geven advies aan het bestuur en stemmen af met het Rijk en andere regio’s.

Daarnaast organiseerde het MCT in december, samen met de GGD en de huisartsen, een geslaagde ‘booster’ campagne in onze regio. Vooral de GHOR had vanuit VRBZO een belangrijke bijdrage hieraan. In 2021 kwam het MCT 22 keer, en het RBT 37 keer digitaal bij elkaar. Belangrijke thema’s waren onder andere de vaccinatiecampagne, de (handhaving van de) avondklok, rellen/maatschappelijke onrust, fase 3/code zwart in de zorg, demonstraties en afschaling van de maatregelen na de zomer. In juli heeft men landelijk besloten GRIP 4 af te schalen, waardoor wij ook het RBT en MCT afschaalden. Het RBT bestond uit de voorzitter van VRBZO, de vicevoorzitter, 4 geografisch over de regio verspreide burgemeesters, de directeur van VRBZO, de directeur publieke gezondheid/GGD, de regionaal coördinerend gemeentesecretaris en de korpschef van politie Oost-Brabant. Met het oplaaien van de crisis in het najaar, hadden bestuurders behoefte om af te stemmen. Dat organiseerden we met informele RBT-overleggen. Daarnaast waren er informele bestuurlijke bijpraatmomenten met alle 21 burgemeesters van onze regio. Na de zomer waren er elke week of om de week een informeel RBT en diverse bestuurlijke bijpraatmomenten.

Daarnaast zorgde het MCT steeds voor een gezamenlijk beeld en bracht het de multi-effecten in beeld als er weer nieuwe landelijke maatregelen werden aangekondigd (wat gaat dit mogelijk betekenen voor alle kolommen?). Het MCT stelde meerdere realcase- en worstcase-scenario’s op voor de effecten op de zorg(dis)continuïteit en voor de problemen die dreigden voor de openbare orde en veiligheid. Crisisbeheersing Crisisbeheersing organiseert de leiding en coördinatie, bij de bestrijding van complexe incidenten Vaak zijn er meerdere hulpdiensten en (een) gemeente(n) bij betrokken. Soms gebeurt dit vanuit de GRIP-structuur (gecoördineerde regionale incidentbestrijdingsprocedure). Samen zorgen we zo snel mogelijk voor een stabiele en veilige situatie, zodat de dagelijkse gang van zaken kan worden hervat. Na het incident evalueren we om leerpunten op te halen, waardoor we kunnen leren van het incident. In de ‘normale’ situatie implementeren we de leerpunten in onze plannen (bijvoorbeeld het regionaal risicoprofiel, regionaal crisisplan en de rampbestrijdingsplannen) en worden functionarissen opgeleid en getraind.

Jaarstukken 2021

Bestrijden GRIP-incidenten

GRIP

2021 (2020)

Incidenten in 2021

GRIP 1

2 (5)

Flatbrand Helmond (nov.) Brand transformatorhuis Aalst (dec.)

GRIP 2

0 (0)

GRIP 3

1 (1)

Maatschappelijke onrust Eindhoven e.o. (jan.)

GRIP 4

1 (1)

Covid-19 (sinds maart 2020, afgeschaald in juli)

Evaluaties GRIP-incidenten • We stelden meerdere interne evaluaties op over de coronacrisis. In de laatste periode van 2021 waren er geen grote bijzonderheden. •

De brandweer presenteerde in 2021 een uitgebreide evaluatie van een industriebrand in Hapert uit 2020. Hiervoor is onder andere een leerfilm gemaakt die uitgebreid is besproken met brandweermedewerkers en verwerkt in leer- en oefenstof.

•

Beide GRIP 1-incidenten leidden niet tot bijzonderheden en worden regulier geëvalueerd.

Overige bijzondere inzetten/situaties (geen GRIP) •

In december was er verhoogde cyberdreiging als gevolg van een ernstige kwetsbaarheid in Apache Log4j (een softwareproduct dat wordt gebruikt om meldingen in software vast te leggen). Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) waarschuwde voor mogelijk grote schade en adviseerde organisaties om zich voor te bereiden op een mogelijke aanval. VRBZO is sindsdien extra alert op haar eigen continuïteit en die van de meldkamer. Ook stemmen we af met gemeenten en vitale partners over eventuele knelpunten die de openbare orde en veiligheid, of de maatschappelijke continuïteit kunnen schaden.

•

De voorbereiding op de jaarwisseling is door VRBZO multidisciplinair gecoördineerd.

Wettelijke planfiguren Toelichting

•

In december stelde het bestuur het geactualiseerde crisisbeheersplan luchthaven Eindhoven en een nieuw rampbestrijdingsplan vast.

• Planvorming met

netwerk-

partners

Op verzoek van het bestuurlijk vooroverleg (BVO) Crisisbeheersing stelden we een draaiboek op voor de Afrikaanse varkenspest.

•

We zijn bezig met een coördinatieplan voor cybergevolgbestrijding. De dynamiek van de Log4jsituatie zorgt voor veel nieuwe inzichten. Die nemen we in 2022 mee in de voorbereiding.

Vakbekwame crisisfunctionarissen Toelichting

In 2021 gebruikten we een aangepast opleidings-, trainings- en oefenprogramma. Bijna alle activiteiten vonden digitaal plaats. Het was daarom lastig om de manier van werken en de samenwerking in teams realistisch te oefenen. Met de oefeningen wilden we vooral nieuwe Vakbekwaam-

crisisfunctionarissen basiservaring op laten doen.

heid

Jaarstukken 2021

Gerealiseerde baten en lasten

Lasten en baten Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Overhead verrekeningen Overige verrekeningen Totaal lasten Overige baten Totaal baten Saldo lasten en baten

Begroting 2021

Realisatie 2021

Afwijking

€ 1.008.694 € 42.257 € 531.699 -€ 101.161 €0 € 1.481.489

€ 1.415.997 € 43.760 € 580.907 -€ 186.882 € 12.674 € 1.866.456

-€ 407.303 -€ 1.503 -€ 49.208 € 85.721 -€ 12.674 -€ 384.967

-€ 46.500 -€ 46.500

-€ 362.794 -€ 362.794

€ 316.294 € 316.294

€ 1.434.989

€ 1.503.662

-€ 68.673

In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het product. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.3).

GHOR en Bevolkingszorg GHOR en Bevolkingszorg hebben tijdens een crisis een coördinerende functie. Zij faciliteren de samenwerking tussen zorginstellingen (GHOR), gemeenten en maatschappij (Bevolkingszorg) bij grootschalige incidenten. Ook in de coronacrisis, bij uitstek een crisis die zorg- en gemeentelijke processen raakt. Bijna alle collega’s van deze afdelingen werden ingezet om de effecten van de crisis te bestrijden. Daarnaast hielpen collega’s van andere afdelingen van VRBZO en collega’s uit het netwerk van gemeenten om gemeentelijke processen en crisiscommunicatie te ondersteunen. Omdat de coronacrisis zo lang duurde, was de werkdruk voor de betrokken medewerkers hoog. Wat we van tussentijdse evaluaties hebben geleerd, pasten we toe. Maar door de werkzaamheden die deze crises met zich meebracht, pauzeerden we de jaarplannen die we hadden opgesteld.

Jaarstukken 2021

Beleid- en planvorming Toelichting

GHOR: •

Een bijdrage leveren aan de plannen van acute en niet-acute zorgpartners (ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, verstandelijk gehandicapten sector, ambulancezorg

Planvorming met netwerkpartners

en huisartsenzorg), zodat ze zijn voorbereid op fase 3/code zwart. •

Deelnemen aan de planningsstaf van de 6 zuidelijke veiligheidsregio’s voor het vluchtelingenvraagstuk.

•

Ontwikkelen van een plan van aanpak (samen met GGD) voor een isolatie- en quarantainefaciliteit voor de regio Brabant-Zuidoost.

Bevolkingszorg: •

Actualiseren van het crisisbeheersplan (CBP) luchthaven Eindhoven.

•

Optimaliseren van de eigen afdeling Bevolkingszorg. Onder andere door de personele capaciteit op sterkte te brengen. In 2022 gaan we met de rest van de plannen voor onze monodisciplinaire crisisorganisatie verder.

Vakbekwame crisisfunctionarissen Toelichting

GHOR: •

Onze prioriteit lag bij het opleiden van nieuwe piketfunctionarissen, om de 24/7 paraatheid te garanderen. We besteedden minimaal aandacht aan het vakbekwaam houden van piketfunctionarissen.

Vakbekwaam-

•

heid

De fysieke opleidingen, trainingen en oefenactiviteiten zijn grotendeels komen te vervallen. Diverse activiteiten vonden digitaal plaats.

Bevolkingszorg: •

In 2021 voerden we een minimaal oefenprogramma uit. De focus in trainingen en oefeningen lag bij ‘communicatie tijdens crisis’ en ‘nafase na crisis’.

•

In 2022 draait bij alle grote ROT-oefeningen het team (preparatie) nafase mee. Dit moet de overdracht van de crisisorganisatie naar de reguliere organisatie verbeteren.

Gerealiseerde baten en lasten

GHOR

Lasten en baten Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Overhead verrekeningen Totaal lasten Overige baten Totaal baten Saldo lasten en baten

Begroting 2021

Realisatie 2021

Afwijking

€ 926.674 € 7.601 € 196.627 -€ 118.412 € 1.012.490

€ 1.104.924 € 3.397 € 196.056 -€ 22.280 € 1.282.097

-€ 178.250 € 4.204 € 571 -€ 96.132 -€ 269.607

€0 €0

-€ 187.725 -€ 187.725

€ 187.725 € 187.725

€ 1.012.490

€ 1.094.372

-€ 81.882

Jaarstukken 2021

Bevolkingszorg

In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van de producten GHOR en Bevolkingszorg. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.4 en 3.2.5).

2.3

Programma Ondersteuning organisatie (OO)

Bedrijfsvoering ondersteunt de organisatie op het gebied van financiën, informatie & automatisering, HRM, communicatie en in de communicatie met het bestuur. Een uitgebreide financiële toelichting is opgenomen in de jaarrekening. A.

Ziekteverzuim Realisatie 2021

Realisatie 2020

Benchmark 2021

Percentage ziekteverzuim

Percentage ziekteverzuim 'Overheid

VRBZO: 5,3%

VRBZO: 3,6%

& Openbaar Bestuur': 5,7% (bron: CBS, voorlopige cijfers 2021)

Ziekteverzuim

In de primaire processen was het ziekteverzuim over heel 2021 relatief laag, ondanks Covid-19. Hierdoor kwamen de operationele processen niet in gevaar. Kantoorpersoneel kon overwegend thuiswerken waardoor (verdenkingen van) Corona weinig effect had op het verzuim. Om medewerkers in deze bijzondere tijd fysiek en mentaal gezond en fit te houden, stelde de afdeling HRM een programma samen met onder andere online workshops.

Jaarstukken 2021

Gerealiseerde baten en lasten

In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.9).

Jaarstukken 2021

3. Realisatie visie 2025 In de visie staat de meerjarige beleidskoers van de organisatie. In 2021 stelde het Algemeen Bestuur de visie vast voor de periode tot 2025. Gekoppeld aan de visie stellen we ieder jaar een uitvoeringsagenda op voor het volgende jaar. Hierin laten we zien wat we dat jaar gaan doen. We bieden de uitvoeringsagenda ieder jaar aan het bestuur aan.

3.1

Wat wilden we bereiken in 2021?

In de uitvoeringsagenda laten we per thema zien, wat we wilden bereiken in 2021: A.

samen voor veilig;

werken aan een weerbare samenleving;

toekomstgerichte organisatie.

Samen voor veilig

Jaarstukken 2021

Werken aan een weerbare samenleving

Toekomstgerichte organisatie

3.2

Resultaten uitvoeringagenda 2021

Jaarstukken 2021

Samen voor veilig

1. Crisismanagement is een vak

2. Investeren in netwerkmanagement

3. Bijdragen aan een gezonde, veilige en duurzame

Crisisplan 2.0

Versterken netwerken: proces en samenwerking ketens

Producten en diensten risico-advisering

VRBZO werkte afgelopen jaren samen met Veiligheidsregio Brabant-Noord aan

een slagvaardiger en flexibeler model crisisplan. Vanwege de coronacrisis

netwerkbenadering

stellen we het project crisisplan uit naar 2022. Omdat de evaluatie Wet

leefomgeving

veiligheidsregio net was opgeleverd, besloten we om deze mee te nemen in het project crisisplan. Hetzelfde geldt voor onze ervaringen met de coronacrisis en voor de gedeelde ontwikkelopgaven die voortkomen uit de visies c.q. beleidsplannen

van

beide

regio’s.

Denk

aan

investeren

een

deden

onderzoek

naar

een

Een regionale werkgroep stelde een digitale regionale

werken

aan

dienstencatalogus op. In de werkgroep zaten de sub-regio’s

bewustwording over risico’s en de eigen rol van bedrijven

Peel, A2-gemeenten, de Kempen en (rand)stedelijk gebied,

rond veiligheid? Conclusie is dat een netwerk wenselijk is om

Waterschap, Provincie, GGD, ODZOB en VRBZO. De regionale

de doelen op het gebied van bewustwording over risico’s en

catalogus is eind 2021 getest op gebruiksvriendelijkheid en

(eigen) verantwoordelijkheid van bedrijven te realiseren.

bruikbaarheid voor de nieuwe Omgevingswet. Dit leidde tot

effectief

de om

vraag: te

(informatiegestuurde) netwerkorganisatie en -management. In de afgelopen

aanscherping. GGD, ODZOB en VRBZO boden hun deel van

maanden zijn we gaan verkennen wat dit betekent om in 2022 goed van start te

de catalogus aan het bestuur aan om er een besluit over te

kunnen gaan. Om samenhang en focus aan te kunnen brengen, is gekozen voor

nemen. We verwachten het besluit in 2022. Daarna gaan we de

een programmatische aanpak. Het programma heet ‘doorontwikkeling

catalogus implementeren en uitvoeren.

crisisorganisatie’ en voeren we samen met Brabant-Noord uit. Inmiddels stemden de MT’s van beide regio’s en het BVO CB (VRBZO) en de Veiligheidsdirectie (VRBN) in met het programmaplan en gaan we begin 2022 van start. Dynamische planfiguren

Veiligheid innovatieplatform Brabant (VIB)

Integraal samenwerken met gemeenten en partners

We willen het regionaal risicoprofiel dynamisch inrichten op strategisch, tactisch

Met de zuidelijke veiligheidsregio’s en de politie leveren we

Samen met 19 gemeenten en ODZOB implementeerden we

en operationeel niveau. We startten met inventariseren en in beeld brengen van

hier inhoudelijk en concreet een bijdrage aan.

een nieuwe applicatie. Eind 2021 rondden we dat af. Diverse

de ambitie en mogelijkheden. Het is belangrijk om aan te sluiten bij landelijke en

gemeenten, ODZOB en VRBZO kunnen nu vanuit 1 applicatie,

regionale ontwikkelingen.

digitaal werken aan hetzelfde omgevingsdossier.

Optimaliseren kolom Bevolkingszorg

Branding VRBZO

Gedeelde waarden omgevingsveiligheid

ambtenaren

Het algemene kernverhaal van VRBZO is af. We breidden de

De Handreiking

rampenbestrijding. We gaven hierin antwoord op de vragen: Wat wordt de

basis communicatiemiddelenmix uit met nieuwe middelen en

afgerond en publiceerden we op de website van VRBZO. De

komende jaren van Bevolkingszorg verwacht? Welke middelen hebben we

publicaties.

nodig om dat uit te voeren?

tussentijdse evaluatie is af. We vertaalden dit in een MT-

stelden

een

bestuurlijke

notitie

met

diverse

behoeftepeiling

van

organisatie/

voorstel om samen te bespreken. Eerste contouren van het

Veilige

leefomgeving

Omgevingsplan is

Handreiking wordt via verschillende kanalen onder de aandacht gebracht.

plan van aanpak voor arbeidsmarktcommunicatie is af.

Jaarstukken 2021

Borgen positie directeur publieke gezondheid (DPG) in veiligheidsregio -

Vanwege de nieuwe golf in de Covid-pandemie is dit thema vertraagd. We verwachten dit eind maart 2022 af te ronden. De DPG heeft de inhoudelijk aansturing van de GHOR overgenomen.

We hebben bestaande afspraken heroverwogen en herzien en aansluitend aangeboden aan het bestuur van VRBZO.

Positiebepaling crisisstructuur geneeskundige zorg Vanwege de nieuwe golf in de Covid-pandemie loopt dit thema achter op schema. We verwachten dat dit eind maart 2022 gereed is. In opdracht van DPG en directeur VR startten we met de GGD om het ‘Samenwerkingsplan GGDGHOR tijdens crises’ te implementeren. Zo verbeteren we procesmatig de samenwerking.

Jaarstukken 2021

Werken aan een weerbare samenleving

4. Veiligheidsbewustzijn vergroten en zelfredzaamheid bevorderen

5. Risico- en crisiscommunicatie

6. Focus op verminderd zelfredzamen

Betere (digitale) dienstverlening aan gemeenten

Verdere doorontwikkeling crisiscommunicatie

Verbinden

We publiceerden de kernboodschappen voor risicocommunicatie op de website

We leverden de beleidsnotitie op en deelden het advies met de

zorgtaken (wijkteams)

vrbzo.nl. De gemeenten zijn hierover voor de zomer geïnformeerd en

betrokkenen. Op projectbasis startten we met de doorontwikkeling

De subsidieaanvraag voor het initiatief ‘LeefSamen’ is eind

reageerden er positief op.

van crisiscommunicatie.

april ingediend bij de provincie. De provincie keurde de

risicocommunicatie

met

gemeentelijke

aanvraag helaas af. De subsidieaanvrager onderzocht samen met de provincie of het project toch door kan gaan binnen onze regio. 11 januari 2022 zal de provincie daar opnieuw een besluit over nemen. Effectiever en gerichter risicocommunicatiebeleid

Snellere allertering omgeving mét handelingsperspectief

Een klankbordgroep van gemeenten hielp ons een nieuw beleidsplan voor

Alert4Omgevingen is een applicatie die snel de omgeving

risicocommunicatie

uit

waarschuwt bij een incident. De technische voorbereidingen

hiervoor worden afgerond. Daarna plannen we een oefening om

gemeenten Best, Nuenen, Geldrop-Mierlo, Son en Breugel, Deurne, Heeze-

te testen of het werkt. Helaas kon dat niet doorgaan. ODZOB heeft

Leende, Reusel-de Mierden, Valkenswaard en Eindhoven. Daarnaast betrokken

vervolgens TNO bereid gevonden. De oefening zou 26 november

Crisisbeheersing,

plaatsvinden. Op 15 november besloten we de externe oefening

Bevolkingszorg/GHOR en Communicatie. Nieuw in het beleidsplan is dat we

te annuleren vanwege de aangescherpte coronamaatregelen.

nadrukkelijk de behoeften van onze inwoners meenamen om de focus voor

Ook TNO vond een oefening op dat moment niet verantwoord. De

risicocommunicatie te bepalen. We lieten hiervoor een risicoperceptie-

aangesloten bedrijven kregen een vragenlijst toegestuurd. Hieruit

onderzoek (zie bijlage) uitvoeren onder de inwoners van Zuidoost-Brabant.

blijkt dat er op dit moment weinig animo is voor voortzetting van

Naast de behoeften van inwoners, waren de risico’s uit het Regionaal

Alert4Omgevingen. We spraken af dat we definitieve conclusies

Risicoprofiel leidend. We hielden rekening met de risico’s die de meeste impact

trekken na de oefening (vermoedelijk in het voorjaar van 2022).

maken.

communicatieprofessionals

interne

professionals

klankbordgroep

ambtenaren

vanuit

bestond

rampenbestrijding

afdelingen

van

hebben, die het meest waarschijnlijk zijn en waaraan gemeenten de meeste prioriteit geven. Zie hiervoor het afwegingskader, waarin de inwonersbehoefte en risico tegen elkaar zijn afgewogen (zie bijlage).

Jaarstukken 2021

Toekomstgerichte organisatie

7. Zicht op risico’s Veiligheidsinformatie knooppunt (VIK) Op

meldkamer

troffen

8. Versterken gebruik intelligence en

9. Adaptief, innovatief en lerend vermogen

analyse

vergroten

Datawarehouse 2.0

eerste

voorzieningen om de calamiteiten coördinator (CaCo) van de meldkamer de VIK-functie uit te

Pilot

Ontwikkeling

Alert4omgeving

Helmond,

samen met diverse partners. -

Implementatie van de nieuwe VTHapplicatie. Hierbij realiseren we een

risico’s”.

koppeling naar het datawarehouse.

kapitaal

(HRD),

leiderschap en samenwerking -

laten voeren. Dit is vooral gericht op “operationele

menselijk

10. Toekomstgerichte incidentenbestrijding

Het

Versterken integrale brandweerzorg -

ontwikkelprogramma

voor

startten

met

het

competenties toekomstige

inventariseren, en

opdracht

‘versterkingen

van

van 2022, omdat dit actiepunt in 2022 doorgaat. -

welke

vaardigheden

medewerkers

laatste stand van zaken in de uitvoeringsagenda strategisch

personeelsplan. De 1e stap was met de leidinggevenden

voerden

integraliteit brandweerzorg’ uit. We geven de

leidinggevenden ging van start. -

We voerden dynamisch alarmeren in, voor de onderdelen waar dit gepland was.

VRBZO

We voerden interregionaal alarmeren in, met alle Brabantse regio's. In 2022 gaan we meer

moeten hebben.

samenwerken met en interregionaal alarmeren implementeren in Limburg-Noord.

Duiden van risico’s -

Betrouwbare informatie: altijd & overal

Professionalisering audits

Vakbekwame medewerkers

Vanuit de Baseline Informatiebeveiliging

De implementatie van de rechtmatigheidsverklaring

Overheid

met

loopt op schema. We rondden de aanbesteding van

beleidsbasis in kaart tot een overzichtelijk en

dataclassificatie. We willen op de niveaus

ondersteunende GRC-tooling (governance, risk &

gestructureerd geheel. Dit en een gesprek met de

beschikbaarheid,

compliance), samen met VRBN, in november af. Nu

bestuurlijk portefeuillehouder zijn de basis om in

gaan

onze

2022 te komen tot een brandweerzorgplan, waarin

kritische financiële processen in kaart, inclusief een

we nieuw beleid op de kerntaken formuleren. Dit

We deden een pilot met maatwerkadviezen

risico-analyse en inrichting/borging van interne

punt komt daarom terug op de uitvoeringsagenda

over Brandveilig Leven voor gemeenten, met

controleprotocollen.

ontwikkelden

digitale

risicokaarten,

waarmee gemeenten en partners via een viewer informatie krijgen over de risico’s in hun gemeente. -

In de volgende stap legt een analyseteam de informatie uit, die gemeenten en partners krijgen via deze kaartlagen en andere data.

startten

integriteit

vertrouwelijkheid inzicht krijgen in onze data.

implementeren. We

brachten

Vanaf november 2021 brengen we de huidige

van 2022. -

behulp van kaartlagen. -

(BIO)

Het ‘ambitieniveau natuurbrand’ is in concept af.

De gemeenten Laarbeek, Deurne, Son en

We bespreken het in januari 2022 in MT van

Breugel, Geldrop en Nuenen werkten mee aan

VRBZO en stellen het dan ook vast.

de pilot. De kaartlagen voor deze gemeenten (onder

andere

opkomsttijd,

overschrijding

demografische

van

gegevens,

gegevens van gebouwen) zijn gereed. Deze

Jaarstukken 2021

kaartlagen voegden we

samen tot 1

kaartlaag, met daarin zogenaamde hotspots. Dynamische & integrale risicoprofielen

Realiseren taakdifferentiatie

We werken aan een raamwerk, waarbinnen een

Dit onderwerp is verdeeld in bouwstenen. Bouwsteen 1

nieuw regionaal risicoprofiel vorm krijgt. In 2021

wordt landelijk verder uitgewerkt, zodat er een

leverden we een adviesrapport op met onze ideeën.

implementatieplan komt. De impact voor VRBZO is

We willen het risicoprofiel dynamisch maken en

relatief klein, in verhouding tot andere regio’s: we

daarmee het zicht op risico's verbeteren. In het AB

mogen vrijwilligers niet meer in het rooster van de

van december spraken we af om in 2022 vooral te

repressieve beroepsdienst opnemen. Als we de andere

investeren in deze nieuwe ontwikkeling en het

bouwstenen ook moeten implementeren, zal de impact

huidige regionale risicoprofiel niet te actualiseren.

groter zijn. Maar dit is nog niet aan de orde.

In 2022 wordt duidelijk welke keuzes we daarin moeten maken.

Jaarstukken 2021

4. Verplichte paragrafen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat een aantal paragrafen verplicht onderdeel uitmaakt van het jaarverslag. Deze verplichte paragrafen staan in dit hoofdstuk. De paragrafen Lokale heffingen en Grondbeleid gelden niet voor onze organisatie en laten we daarom weg.

4.1

Risicomanagement en weerstandsvermogen

VRBZO heeft in 2019 de beleidsnota Risicomanagement & Weerstandsvermogen geëvalueerd en herijkt. De beleidsnota is door het Algemeen Bestuur vastgesteld voor de periode 2020 - 2023. De belangrijkste beleidsuitgangspunten voor VRBZO op gebied van risicomanagement zijn: •

Risico’s in een cyclisch proces inventariseren, beoordelen en monitoren via een continuïteitsplan.

•

De instelling van een weerstandsvermogen heeft als doel om een stabiele (trendmatige) ontwikkeling van de gemeenschappelijke bijdrage te waarborgen.

•

Streven naar een ratio weerstandsvermogen van 1 of hoger. De hoogte van de algemene reserve is vastgesteld op € 2,0 miljoen. Risico inventarisatie

Het risico-overzicht in het continuïteitsplan gaat uit van een indeling die bestaat uit een matrix waarbij de assen worden gevormd door de factoren kans en impact. Met kans bedoelen we: hoe waarschijnlijk is het dat een risico zich manifesteert? Met impact bedoelen we: de negatieve financiële invloed die een risico mogelijk heeft op de continuïteit van de dienstverlening. Door kans en (financiële) impact in te schatten (scoren op een schaal van 1 tot

Kans

5), kunnen we een rangorde aanbrengen in de risico’s. 5

Score

Kans

Impact

Zeer onwaarschijnlijk / nihil

< € 0,10 mln

Onwaarschijnlijk

€ 0,10 mln - € 0,25 mln

Reëel (50/50)

€ 0,25 mln - € 0,50 mln

Waarschijnlijk

€ 0,50 mln - € 1,00 mln

Zeer waarschijnlijk

> € 1,00 mln

Impact

De kans of impact van onderstaande risico’s zijn van die mate dat we er rekening mee moeten houden dat ze zich voordoen. Tijdens de reguliere planning en control gesprekken worden bespreken we de risico’s en stellen we de scores bij. De risico’s, en eventuele beheersmaatregelen om de impact te dempen, worden gemonitord en periodiek gewogen door het managementteam. De risico’s algemene bedrijfsvoering en majeure wijzigingen in model brandweerzorg hebben op onderdelen een structureel karakter. Bij de kwantificering van de impact is rekening gehouden met incidentele risicobedragen. Dit betekent dat als een risico zich voordoet, we incidenteel vanuit het weerstandsvermogen een onttrekking kunnen doen.

Jaarstukken 2021

Onderwerp

Kans

Impact

Beheersmaatregelen

(€ mln) 1. Risico’s in de algemene bedrijfsvoering, voornamelijk door: -

Stijging

Zeer

€ 0,5 – € 1,0

waarschijnlijk

premies

voor

pensioenen

pensioen ontwikkelingen.

(vrijwilligers)verzekeringen; -

Wijzigingen

beleid

FLO-regeling

Deelnemen landelijk initiatief om gezamenlijk verzekerings-risico’s

Kosten die voortvloeien uit bedrijfskritische

te delen. Specialistische

kennis

kostbare opleidingen of inhuur op gebied

gezamenlijkheid

met

van

zuidelijke

brand-

functies en

(bijvoorbeeld

omgevingsveiligheid, -

Eigen risicodrager WW.

Algemene

kostenstijgingen

regio’s

in andere

aannemen,

inhuren of uitbesteden.

ondersteuning etc.);

Arbeidsmarktcommunicatie traject om juiste competenties aan te

overstijgen

trekken.

vastgestelde indexering (bijvoorbeeld voor

energie en brandstof)

Onderzoeken

duurzame

alternatieven

2. Majeure wijzigingen in het bestaande model van brandweerzorg:

Zeer

€ 0,25 – € 0,5 -

Monitoren wet- en regelgeving

Deelnemen

aan

landelijke

ambtenaren (Wnra) en Europese richtlijn

werkgroepen

(financiële)

rechtspositie brandweervrijwilligers.

effecten tijdig in beeld te brengen

Wet

3. Ernstige

waarschijnlijk

normalisering

verstoring

door

rechtspositie

incidenten,

Reëel

€ 0,5 – € 1,0

rampen en crises:

Kosten voortvloeiend uit bestrijding van een

Inrichten

opleiden

(crisis)organisatie om effecten te

groot incident (GRIP) of ramp / crisis. Totaal

kennis

verzekeren door nichemarkt;

business intelligence, ICT, kosten juridische

specialistische

financiële reserve.

Brandweermaterieel is steeds moeilijker te

specialistische

Inhuren

voor FLO en vormen van een

beroepsbrandweer; -

Tijdig in beeld brengen cao en

reduceren € 1,25 – € 2,5

Het is niet reëel dat bovengenoemde risico’s zich tegelijk voordoen. Ook is de impact van een ernstige verstoring lastig te kwantificeren. Daarom houdt VRBZO rekening met een totaal risicobedrag van € 2,0 miljoen.

Jaarstukken 2021

Financiële kengetallen VRBZO Het BBV schrijft voor dat we een aantal financiële kengetallen standaard opnemen in de verplichte paragraaf Risicomanagement en Weerstandsvermogen. Dit doen we hieronder voor 2021. Financiële kengetallen conform BBV-richtlijn:

Jaarrekening 2020

Jaarrekening 2021

Norm (%)

Netto schuldquote

33%

51%

<100

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte

33%

51%

<100

Solvabiliteitsratio

>10

Structurele exploitatieruimte

Grondexploitatie

n.v.t.

Belastingcapaciteit

n.v.t.

leningen

VBRZO heeft eind 2021 een solvabiliteitsratio van 5% en voldoet hiermee niet aan de norm voor de solvabiliteitsratio (eigen vermogen versus balanstotaal). Dit is een direct gevolg van gekozen beleid om de benodigde investeringen zoveel mogelijk te financieren met vreemd vermogen (binnen de grenzen van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm). VBRZO is een gemeenschappelijke regeling, waardoor de vraag relevant is of deze normen realistisch zijn. Het risico dat VRBZO op (middel-)lange termijn niet kan voldoen aan haar financiële verplichtingen is immers volledig afgedekt door de deelnemende gemeenten. Weerstandsvermogen en –capaciteit De weerstandscapaciteit wordt gevormd door de gemeenschappelijke middelen en is bedoeld om niet begrote kosten te dekken. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen dat ingezet kan worden om eenmalige tegenvallers op te vangen. De middelen die dat vermogen bepalen zijn: •

de algemene reserve en de reserves waaraan het Algemeen Bestuur een bestemming heeft gegeven die kan worden gewijzigd (bestemmingsreserves);

•

de in de begroting opgenomen ramingen voor onvoorziene uitgaven voor zover hier nog geen bestemming aan is gegeven;

•

de stille reserves, voor zover deze op korte termijn materieel te maken zijn (reserves waarvan de omvang en/of het bestaan niet uit de balans blijkt, voortkomend uit de onderwaardering van activa of overwaardering van schulden bij het volgen van normale waarderingsmethoden).

Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit heeft betrekking op het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. De middelen die dat vermogen bepalen zijn: •

bezuinigingsmogelijkheden (voor zover nog niet meegenomen in de begroting en meerjarenramingen);

•

cumulatief geraamde onvoorziene uitgaven;

•

de resterende (onbenutte) belastingcapaciteit (niet van toepassing voor VRBZO).

Jaarstukken 2021

Op basis van de cijfers uit de jaarrekening 2021 levert dit de volgende weerstandscapaciteit op:

Incidentele weerstandscapaciteit Algemene reserve

€

1.927.183

Bestemmingsreserves

€

217.807

Stille reserves

€

Totale incidentele weerstandscapaciteit (a)

€

2.144.989

Structurele weerstandscapaciteit

€

Cumulatief geraamde onvoorziene uitgaven

€

Totale structurele weerstandscapaciteit (b)

€

Totale weerstandscapaciteit (a + b)

€

2.144.989

VRBZO streeft naar een ratio in weerstandsvermogen van 1,0. Bij deze ratio is de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende voor de benodigde risicoafdekking (€ 2,0 miljoen). Het werkelijke ratio weerstandsvermogen bedraagt 1,1 over 2021. Hiermee is voldaan aan de beleidslijn.

4.2

Financiering

In de financieringsparagraaf komen onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van VRBZO. Uitgangspunten voor dit beleid zijn intern vastgelegd in de financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet en in het treasury statuut. In overleg met de 4 gemeenschappelijke regelingen in Zuidoost-Brabant is één model van financiële verordeningen, treasury statuten en ‘Nota activeren, waarderen en afschrijven’ opgesteld. Deze zijn in 2017 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. Renterisicomanagement Renterisicomanagement is een van de grootste aandachtsgebieden van de Wet FIDO. In deze paragraaf gaan we in op de renterisico’s en het beleid, dat is verbonden met de uitvoering van de treasury functie. Vanuit de optiek van de Wet FIDO zien we renterisico’s op de korte en op de langere termijn. Renterisico op korte termijn: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet FIDO een norm gesteld voor het maximumbedrag, waarop VRBZO haar financiële bedrijfsvoering via middelen met een looptijd van maximaal een jaar mag financieren. De kasgeldlimiet is een voorgeschreven sturings- en verantwoordingsinstrument om het renterisico op de korte schuld te beperken. Als grondslag van de wettelijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet wordt de omvang van de jaarbegroting per 1 januari voor het gehele begrotingsjaar aangehouden.

Voor gemeenschappelijke regelingen bedraagt het percentage voor de berekening van de kasgeldlimiet 8,2% dat voor onbepaalde tijd is vastgesteld.

Jaarstukken 2021

Toetsing vindt plaats door het berekende bedrag te vergelijken met de werkelijke omvang van de kasgeldlimiet. Indien de werkelijke omvang lager is dan wettelijk toegestane omvang, is er sprake van ruimte; indien de werkelijke omvang hoger is dan is er sprake van overschrijding. Kasgeldlimiet Grondslag € 51.265.966

Omvang definitieve begroting 2021 Toegestane kasgeldlimiet

In percentage van de grondslag

8,2 %

In bedrag

€ 4.203.809

Toetsing Omvang vlottende schuld

€ 12.621.226

Af: vlottende middelen

€ 7.070.908

Saldo netto vlottende middelen

€ 5.550.318

Toegestane kasgeldlimiet

€ 4.203.809

Saldo netto vlottende middelen

€ 5.550.318

Overschrijding

€ 1.346.509

Renterisico op langere termijn: de renterisiconorm VRBZO loopt renterisico op het moment dat nieuwe leningen moeten worden aangetrokken (herfinanciering) of als een renteherziening van toepassing is. Om het renterisico te beheersen is in de Wet FIDO de renterisiconorm geformuleerd. Het doel van deze norm is om overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar te voorkomen, één en ander ter bescherming van de financiële positie. Met deze norm bevordert de Wet FIDO een solide financieringswijze bij openbare lichamen. Conform voorschrift van de geactualiseerde Wet FIDO wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende 4 jaar bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de rekening van het komende jaar. De norm schrijft voor dat maximaal 20% van het begrotingstotaal in een bepaald jaar gebruikt mag worden voor aflossing of herfinanciering van een lening. VRBZO voldoet hieraan voor elk van de vier jaarschijven. Renterisiconorm Grondslag

2021

2022

2023

2024

Omvang begroting

€ 78.118.666

€ 52.000.000

20% norm

€ 15.623.733

€ 10.400.000

€ 4.410.199

€ 3.350.199

€ 2.815.199

€ 2.723.333

€0

Totaal

€ 4.410.199

€ 3.350.199

€ 2.815.199

€ 2.723.333

Ruimte

€ 11.213.534

€ 7.049.801

€ 7.584.801

€ 7.676.667

Toetsing Aflossing Herfinanciering

renteverandering

Rentevisie VRBZO baseert haar rentevisie op die van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG).

Jaarstukken 2021

4.3

Onderhoud kapitaalgoederen Gebouwbeheer

De gebouwen die in beheer zijn van VRBZO kunnen we onderverdelen in diverse categorieën, te weten: •

huur van de gemeenten (31 gebouwen);

•

huur van derden (2 gebouwen);

•

in eigendom van VRBZO (1 gebouw);

•

tijdelijk in eigendom van VRBZO (2 gebouwen);

•

tijdelijk in eigendom van VRBZO door een Vereniging van Eigenaren (2 gebouwen).

De overname van de kazernes jonger dan 10 jaar was noodzakelijk om te voorkomen dat (een deel van) de BTWcompensatie die de gemeenten teruggevorderd hebben bij de belastingdienst ten tijde van de bouw, moest worden terugbetaald. Met de betreffende gemeenten is afgesproken dat, zodra de BTW-herzieningsperiode is verlopen, deze gebouwen worden terug geleverd tegen de dan geldende boekwaarden. Omdat de gemeenten op termijn weer eigenaar worden is het groot onderhoud van deze kazernes bij de gemeenten belegd. Investeringsbeleid VRBZO hanteert een meerjaren investeringsbegroting. Uitgangspunt daarin is dat investeringen worden vervangen op het moment dat zij economisch volledig zijn afgeschreven. De vervangingswaarde wordt bepaald op basis van een jaarlijkse indexering. Alleen als op basis van recent aangeschafte vergelijkbare producten de aanschafprijs fors afwijkt dan wordt de meeste courante marktprijs gehanteerd. Begrotingstechnisch worden investeringen in het jaar geraamd aansluitend aan het moment dat het oude activum is afgeschreven. Zodra de vervanging dichterbij komt, wordt de begroting aangepast aan de inhoudelijke planning. Werkelijke aanschaf van investeringsgoederen worden geactiveerd op 1 januari na het moment van ingebruikname.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Asten&id=f2f2efc7-90de-486c-b42c-32424ed80675