Inventariserend onderzoek Woonzorgvisie Assen
Tekst van het document
29
DOORSTROMING Definitie Doorstroming is het verschijnsel dat huishoudens verhuizen van de ene woning naar de andere; de verlaten woning komt hiermee beschikbaar voor anderen (Platform 31). Doorstroming heeft grote invloed op het kunnen realiseren van woonwensen. Het zorgt er namelijk voor dat bestaande woningen vaker beschikbaar komen en dat de woningvoorraad efficiënter wordt benut. Het doel van doorstroming is ervoor zorgen dat ouderen in een woning wonen die past bij hun huidige en toekomstige behoeften, het vrijkomen van grotere woningen voor gezinnen en andere woningzoekenden, het bevorderen van de leefbaarheid en vitaliteit van wijken. Huidige situatie Over het algemeen stagneert de doorstroming op de huizenmarkt. Als we kijken naar ouderen, zien we dat zij minder vaak verhuizen dan andere groepen2. De ouderen die verhuizen, doen dat vaak vanuit een grondgebonden woning naar een appartement. Volgens het Planbureau van de Leefomgeving willen de meeste ouderen niet verhuizen. Ze zijn gehecht aan hun woning en de buurt en wonen veelal in koopwoningen, waardoor ze met relatief lage woonkosten te maken hebben. Daarom passen ze liever hun woning aan, zoals een extra trapleuning of beugel in de badkamer. De seniorenmakelaar in Assen schetst een vergelijkaar verhaal bij RTV Drenthe48.
De algemene tendens is dat mensen tussen de 55 en 65 jaar nog niet nadenken over de toekomst, terwijl dat wel verstandig zou zijn. De gewenste situatie voor wat betreft doorstroming omvat voldoende geschikte woningen voor ouderen, het verlagen van verhuishindernissen, en een evenwichtige woningverdeling over prijsklassen en woonmilieus. De gewenste doorstroming wordt gekenmerkt door:5 • Voldoende doorstroming van ouderen naar geschikte woningen: dit maakt grotere woningen vrij voor gezinnen en jongere huishoudens, wat de doorstroomketen verder in gang zet. • Aanbod van aantrekkelijke woningen voor ouderen op de juiste locaties: dit kan ouderen stimuleren om te verhuizen en zo de doorstroming te bevorderen. • Verminderen van drempels voor ouderen om te verhuizen: denk hierbij aan financiële belemmeringen en praktische zorgen rondom een verhuizing. • Een evenwichtige verdeling van woningen over verschillende prijssegmenten en woonmilieus: dit zorgt ervoor dat er voor iedere doelgroep voldoende geschikte woningen beschikbaar zijn. Cijfers Als het om doorstroming gaat zien we de volgende cijfers en trends2: • De meeste mensen die zich in de regio Groningen-Assen vestigen, komen uit omliggende gemeenten en studentensteden. • Over de hele RGA bezien zijn het vooral jonge, kleine huishoudens tot 35 jaar die een woning in de regio betrekken.
Ook Assen trekt door haar stedelijke karakter relatief veel jonge alleenstaanden en starters aan. • Ouderen verhuizen minder vaak dan andere huishoudensgroepen.
Figuur 30: vestigers naar huishoudenstype 2017 t/m 2022. Bron: woningbehoefteonderzoek RGA
Doorstroming stimuleren Mogelijkheden om doorstroming te stimuleren 5: 1. Meer passende woningen:
30
• Nieuwbouw: de nieuwbouw van levensloopbestendige woningen in diverse prijsklassen is kwantitatief en kwalitatief het meest gewenst om de doorstroming te bevorderen. Dit kan leiden tot wel vijf verhuizingen in een keten, terwijl een starterswoning meestal maar tot één verhuizing leidt. • Herontwikkeling: hierbij gaat het het realiseren van geschikte woningen in bestaande gebouwen. • Woningaanpassingen: subsidies en leningen voor aanpassingen, zoals via het Langer Zelfstandig Thuis Pakket van Actium. 2. Bewustwording en ondersteuning: • Seniorenmakelaars: advies en begeleiding van ouderen bij het zoeken naar woningen. • Voorlichtingscampagnes: informeren over de voordelen van tijdige verhuizing, zoals de campagne ‘Lang zult u wonen in Drenthe’. • Online platforms: informatie over wonen, zorg en welzijn. 3. Financiële prikkels: • Huurprijsbehoud, verhuisbonussen en huurgewenningsbijdragen. • Voorrangsregelingen voor ouderen bij toewijzing van sociale huurwoningen. 4. Samenwerking: • Integraal beleid via platforms van gemeenten, corporaties en zorginstellingen. • Wijkgerichte aanpak met voorzieningen en ontmoetingsplekken. ‘’ Men is zich vaak nog steeds niet bewust van het feit dat we allemaal langer zelfstandig thuis moeten blijven wonen. Er is immers geen andere op�e, maar dit betekent wel dat we in een vroeg stadium moeten gaan denken; ‘Hoe ga ik dat doen in de toekomst?’.
’’ – seniorenmakelaar Ac�um. JONGERENHUISVESTING De bevolkingssamenstelling verandert de afgelopen jaren, en ook in de toekomst. De verwachting is dat het aantal jongere inwoners in Assen in de toekomst zal gaan afnemen. Uit analyses van verhuisbewegingen blijkt dat Assen de afgelopen jaren een aantrekkingskracht heeft op ouderen en (aanstaande) gezinnen en dat jongeren per saldo juist de gemeente verlaten. Het gaat hierbij voornamelijk om jongeren die vanwege werk of studie naar elders in het land verhuizen. Na 2015 is overigens wel een daling van het aantal jongeren die vertrekken. Dit hangt zeer waarschijnlijk samen met de afschaffing van de basisbeurs. Hierdoor gaan minder studenten op kamers dan daarvoor het geval was. Jongeren zijn overigens wel de groep die het meest verhuisgeneigd zijn.16 De populatie huurders van corporaties bestaat in toenemende mate uit jongeren, ouderen en in het algemeen alleenstaanden of stellen zonder kinderen. De woningvoorraad is daar momenteel niet op afgestemd.3 Zo is de vraag naar appartementen niet alleen een vraag van ouderen, maar ook van jongeren die snel een betaalbare woning zoeken. Een kans die zich voordoet is dat jongeren en starters het meest en breedst geïntresseerd zijn in alternatieve woonvormen. Zij hebben vaak interesse in concepten als flexwonen, microwonen of een tiny house.
De vraag van starters wordt in de huidige markt echter ook ingegeven door de wens om überhaupt een woning te vinden.2 Jeugdzorg met verblijf In Assen zijn er 335 jongeren in jeugdzorg met verblijf, daarvan zijn er 52 ouder dan 17 jaar. Jaarlijks stromen er 26 jongeren uit. Een deel van de jongerne die uitstromen uit jeugdzorg kan direct zelfstandig gaan wonen, anderen hebben eerst behoefte aan een tussenvorm in de vorm van geclusterd wonen met begeleiding of scheiden wonen en zorg. Er is ook een groep met een intensievere zorgvraag die doorstroomt richting Beschermd Wonen GGZ (wmo of wlz).1
31
De wijk Ambities: - Door nieuwbouw, woningaanpassing, gemeenschapskracht en voldoende voorzieningen kan de wijk voorzien in de vraag van inwoners als het gaat om wonen, welzijn en zorg. - In iedere wijk is een laagdrempelige plek voor ontmoeting en activiteiten, informatie-uitwisseling, opvang en maaltijdservices. Hiervoor benutten we wijkcentra, zorgcomplexen of andere accommodaties. - We streven naar een goede balans tussen draagkracht en draaglast op buurtniveau in iedere wijk. - Met een veilige en aangepaste inrichting van de openbare ruimte ondersteunen we de zelfredzaamheid van ouderen en mensen met een beperking. - Per wijk wordt een sterke alliantie van huisvesters, informele zorg en een beperkt aantal aanbieders van formele zorg gesmeed, zodat een duurzame relatie met de wijk ontstaat.
DE LEEFBARE WIJK Definitie Leefbare wijken kunnen als volgt worden gedefinieerd: ‘’ De lee�aarheid van een buurt of wijk betre� de mate waarin de omgeving aansluit bij de eisen en wensen van de mensen die er wonen. Het gaat dan om de fysieke omgeving, woningvoorraad, voorzieningen, sociale samenhang, en om overlast en (on)veiligheid.’’ - Rijksoverheid, 2022 • • •
• •
Fysieke omgeving: de beschikbaarheid van groenvoorzieningen, speelplaatsen, wandel- of fietspaden, en infrastructuur. Hierbij speelt ook duurzaamheid een rol. Woningvoorraad: voldoende en geschikte woningen. Oog op duurzame bouw en energieefficiënte woningen. Toegang tot voorzieningen: basis-voorzieningen zoals supermarkten, scholen, gezondheidszorg en openbaar vervoer die toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd of sociale status. Sociale samenhang: bewoners kennen elkaar en bevorderen sociale interactie. Overlast en (on)veiligheid: zowel sociale veiligheid (je beschermd voelen in je omgeving) als fysieke veiligheid (verkeersveiligheid bv).
VEILIGHEID 61% van de inwoners van Assen voelt zich nooit onveilig in de eigen buurt of wijk. 38% voelt zich (heel) soms onveilig, en 1% voelt zich vaak onveilig in de eigen buurt of wijk (Drents Panel, 2024). Met name in het centrum en de Lariks ervaart men relatief vaak een gevoel van onveiligheid. Uit het wijkonderzoek van de gemeente komt naar voren dat dit ook de wijken zijn waarin relatief veel diefstal en overlast van jongeren, buurtbewoners en middelengebruik wordt ervaren.10 Veerkrachtkaarten van Aedes laten tevens zien dat de wijken Centrum en Lariks relatief slecht scoren met betrekking tot overlast en onveiligheid. Kloosterveen, Marsdijk en Peelo scoren relatief t.o.v. de rest van de
32
Figuur 31: Veiligheidsgevoel in de wijk Bron data: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen.
gemeente erg goed. In Peelo is er een relatieve verbetering t.o.v. de afgelopen jaren, waar in Kloosterveen en Marsdijk juist een verslechtering te zien is.
Figuur 32: situatie overlast en veiligheid 2022. Beter/slechter dan gemiddeld in de gemeente. Bron: Aedes
Figuur 32a: ontwikkeling 2014-2022 overlast en veiligheid. Beter/ slechter dan gemiddeld in de gemeente. Bron: Aedes
33
OPENBARE VOORZIENINGEN Winkels In het wijkonderzoek van de gemeente Assen is gevraagd aan inwoners om rapportcijfers te geven aan verschillende aspecten van de leefbaarheid en voorzieningen. De hoeveelheid en nabijheid van winkels krijgt gemiddeld een hoog cijfer (7,7 voor aantal, 8,3 voor bereikbaarheid). De wijken Assen-West en Pittelo krijgen de laagste rapportcijfers. De wijk Marsdijk scoort het hoogst op deze twee aspecten. Groen De hoeveelheid groen in de gemeente wordt ook met een ruime voldoende gescoord (7,6), met name in Assen-West is men hier tevreden over. In de Lariks is het Lariksbos een belangrijke groene ruimte in de wijk met potentie voor recreatie en ontmoeting (Wijkagenda Lariks) hetzelfde geldt voor Park Pittelo (wijkagenda Pittelo). Over het onderhoud van het groen is men over het algemeen minder te spreken (5,8), vooral in Peelo kan daar nog aan worden gewerkt. Wegen, fietspaden en parkeren Over het algemeen is men tevreden over het aantal wegen en fietspaden (7,9), dit is voor alle wijken ongeveer gelijk. Het onderhoud krijgt een lagere score, gemiddeld een 6,6. Het laagste cijfer binnen deze categorie is voor het aantal parkeerplekken (6,1). Met name in de wijken Pittelo en Peelo is men hier minder tevreden over. Scholen Scholen zijn ook een basisvoorziening binnen de gemeente.
Assen telt 30 verschillende basisscholen (incl speciaal (basis)onderwijs) en 11 middelbare scholen, varierend van vmbobasis tot en met vwo. De scholen liggen redelijk verspreid over de gemeente.49 Daarnaast heeft Assen verschillende locaties waarop Mbo onderwijs wordt aangeboden en een (zeer) beperkt aanbod aan hbo opleidingen is gevestigd in Assen. Er is geen universiteit in Assen.
Figuur 33: tevredenheid winkels Bron data: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen. Figuur 34: tevredenheid groen Bron data: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen. Figuur 35: tevredenheid wegen, fietspaden en parkeren Bron data: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen.
Voorzieningen voor jongeren In het wijkonderzoek van de gemeente Assen is inwoners gevraagd om een rapportcijfer te geven aan de hoeveel speelvoorzieningen voor kinderen en de hoeveel voorzieiningen voor jongeren. Over het algemeen is men hier niet heel tevreden over in de gemeente. Het gemiddelde rapportcijfer voor de speelvoorzieningen voor kinderen is een 6,3. Het rapportcijfer voor de hoeveelheid voorzieningen voor jongeren scoort een 5,4. Met name in het centrum worden deze beide slecht beoordeeld. Ook de wijken de Lariks, Peelo en Noorderpark scoren relatief laag. Buurtwerkers Jeugd laten weten dat er 2 plekken in Assen zijn waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten, een in Peelo en een in Kloosterveen. De buurtwerkers geven aan dat dit te weinig is. Openbaar vervoer Het openbaar vervoer in de gemeente Assen krijgt gemiddeld een 7,4 als rapportcijfer. Er zijn een aantal wijken waar men het openbaar vervoer iets lager beoordeelt, het gaat dan om Peelo, Assen-West en Pittelo. Naast de weergegeven buslijnen stopt er nog een sprinter en een intercity trein op station Assen. Tevens is er een stadsbus die doorlopend een vaste route door de wijken van Assen rijdt, en het initiatief ANWB AutoMaatje Assen. Een AutoMaatje is een vrijwilliger die minder mobiele inwoners met hun eigen auto naar bijvoorbeeld de huisarts of de kapper brengt.89
Figuur 36: tevredenheid voorzieningen voor kinderen en jongeren Bron: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen
Figuur 37: tevredenheid openbaar vervoer (rapportcijfer) Bron: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen
35
ZORGAANBOD Het zorgaanbod in Assen verschilt per wijk. In de wijken Kloosterveen, Marsdijk, Peelo, Assen-Oost en Centrum is het basis-zorgaanbod op orde, hier is een apotheek, fysiotherapeut, huisarts en tandarts aanwezig. In andere wijken, zoals Assen-West en Pittelo, moeten inwoners meer moeite doen om van deze zorgvoorzieningen gebruik te maken. Met de aanwezigheid van het Wilhelmina Ziekenhuis hoeven inwoners niet ver te reizen voor ziekenhuiszorg. 70 In het wijkonderzoek van de gemeente Assen is inwoners gevraagd om een rapportcijfer te geven aan de eerstelijnsgezondheidszorg en de welzijnsvoorzieningen. Hieruit komt naar voren dat met name in de wijken Assen-West en Pittelo men hier niet heel tevreden over is. Over het algemeen geeft men een hoger cijfer aan de eerstelijnsgezondheidszorg dan aan de welzijnsvoorzieningen.
Apotheek
Fysiotherapeut
Huisarts
Tandarts
Kloosterveen Marsdijk Peelo AssenWest Pittelo AssenOost Noorderpark Lariks Centrum
Figuur 38: overzicht aan-/afwezigheid zorgvoorzieningen. Data: zorgkaartnederland.nl met aanvulling van deskresearch.
Figuur 39: tevredenheid zorgaanbod Bron: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen
Aantallen en prognoses: Op gemeente niveau zijn de volgende cijfers bekend met betrekking tot vraag en aanbod van zorgvoorzieningen 68. • Binnen Assen zijn er vijf organisaties actief die Wlz V&V bieden; Interzorg, Icare, ZG Drenthe, AZ, en particulier. • In totaal zijn er 836 woonzorgplekken waar mensen met een Wlz-indicatie wonen, dit komt neer op 510 plekken per 1.000 inwoners van 85+. In verhouding met andere Drentse gemeenten is dit relatief hoog. • 59% van de woonzorgplekken heeft OV en een supermarkt binnen 800m. • Driekwart van de woonzorgplekken is een appartement, de rest betreft een kamer. • In Assen wonen er in 2019 500 mensen in een verzorgings- en verpleeghuis en 990 mensen in een overige zorginstelling (CBS). • De huidige capaciteit voor woonzorgplekken is 836, dit kan uitgebreid worden met tenminste 113 woningen. Deze groei zit met name in de capaciteit voor aanleun- en inleunwoningen bij
36
•
zorgaanbieders, met aanpassingen mogelijk geschikt te maken voor mensen met V&V op grond van de Wlz. De prognose van de gemeente Assen voor de extra vraag naar wlz-plekken is +420 tot 2030. In figuur 40 zijn verschillende prognoses uitgewerkt. In de regio wordt scenario 3 het meest realistisch bevonden.
Figuur 40: Prognose extra woonzorgplekken Wlz V&V tot en met 2040. Bron: Ontwikkelen woonzorgvisies Drenthe (2024), Gupta Strategists
Figuur 41: locaties zorgaanbod. Bron: arcgis kaart woonzorganalyse Companen, bewerking voor buurtindeling door Trendbureau
Figuur 42: Woonzorglocaties Assen Bron: Ontwikkelen woonzorgvisies Drenthe (2024), Gupta Strategists
ERVAREN LEEFBAARHEID Ervaren leefbaarheid en omgang 97% van de inwoners van Assen uit het Drents Panel 30 geeft de leefbaarheid in de wijk waar zij wonen een voldoende (een 6 of hoger). Een kwart geeft de leefbaarheid zelfs een 9 of een 10. Slechts 3% van de inwoners geeft de leefbaarheid in de eigen wijk een onvoldoende (een 5 of lager). Dit is vrijwel ongewijzigd ten opzichte van 2021. Wel vindt 12% dat de leefbaarheid de afgelopen 12 maanden achteruit is gegaan. Bijna 7 op de 10 inwoners van Assen vindt dat mensen op een prettige manier met elkaar omgaan in hun eigen wijk (1 op de 10 is het hier niet mee eens, 2 op de 10 is neutraal). 43% van de inwoners heeft veel contact met andere buurtbewoners, en 63% geeft aan dat mensen elkaar helpen in de buurt als dat nodig is. 30
Figuur 43: sociale samenhang in de buurt. Bron data: wijk- leefbaarheidsonderzoek gemeente Assen.
VOORZIENING PROBLEMEN GEBRUIKT Ervaren bereikbaarheid voorzieningen BEREIKBAARHEID VOORZIENING Naast de af- of aanwezigheid van voorziening is het VOORZIENING NIET ook belangrijk hoe mensen de bereikbaarheid van pinautomaat 25% 11% bushalte/treinstation 10% 25% bepaalde voorzieningen ervaren. Uit onderzoek bibliotheek 6% 46% onder het Drents Panel komt naar voren dat men in huisarts 4% 1% 3% 45% Assen over het algemeen weinig problemen heeft met café school/studie 3% 71% de bereikbaarheid van verschillende voorzieningen. supermarkt 2% 1% De drie voorzieningen waar de bereikbaarheid de sportvereniging 2% 44% dorpshuis/wijkcentr. 2% 47% meeste problemen oplevert voor inwoners zijn de kerk/gebedshuis 1% 58% pinautomaat (25%), de bushalte/treinstation (10%) en Figuur 44: ervaren bereikbaarheid voorzieningen Assen de bibliotheek (6%). Bron: Drents Panel, 2024
In het wijkonderzoek van de gemeente Assen is specifiek gevraagd naar de ervaren bereikbaarheid van winkels in de verschillende wijken. Deze wordt over het algemeen best goed beoordeeld (rapportcijfer 8,3). Mensen die wonen in de wijken Assen-West en Pittelo zijn het minst tevreden, maar geven nog steeds een ruime voldoende. Wensen voor leefbaarheid in de toekomst Om de leefbaarheid in de toekomst te behouden/verbeteren vindt men dat er in Assen vooral moet worden ingezet op de volgende punten: 30 1. Behoud van voorzieningen (30%) 2. Behoud van natuur en groen (19%) 3. Voorkomen van overlast (17%) 4. Bereikbaarheid (15%) 5. Genoeg woningen (11%) In leefbaarheidsonderzoeken benadrukken ouderen het belang van: • Passende woning • Veilige woonomgeving • Voorzieningen in de buurt • Sociale contacten, familie, vrienden en kennissen dichtbij • Winkels voor dagelijkse boodschappen • Groen in de wijk
38
Jongeren benadrukken vooral dat ze een plek willen waar ze elkaar ongedwongen kunnen ontmoeten. Denk aan: • Speelruimte • Cultuur • Sportvoorzieningen • Goed openbaar vervoer • Een plek om (betaalbaar) te wonen 64% van de inwoners van Assen 31 denkt dat de eigen buurt alles biedt wat hij/zij in de toekomst nodig zal hebben om goed te kunnen wonen, als de gezondheid mogelijk verslechtert. 29% denkt dat dit niet het geval is maar dat de voorzieningen wel bereikbaar zijn, en 7% denkt dat het lastig wordt om deze voorzieningen te bereiken. DRAAGKRACHT EN DRAAGLAST IN DE WIJK Er zijn een aantal aspecten die invloed hebben op de draagkracht en draaglast van een wijk. Draaglast: • Vergrijzing: een vergrijzende bevolking leidt tot een toenemende vraag naar zorg en ondersteuning. Dit is met name te merken in wijken met een hoog aandeel ouderen, zoals Centrum, Lariks, Noorderpark en Assen-Oost. • Lage bestaanszekerheid: een hoog percentage inwoners met een lage bestaanszekerheid kan leiden tot een grotere vraag naar sociale voorzieningen en ondersteuning. • Sociale problematiek: dit kan de leefbaarheid in wijken onder druk zetten. Het kan gaan om een criminaliteit, overlast of een gebrek aan sociale cohesie. Hierdoor is er meer inzet nodig vanuit hulpverlening en andere instanties.
• Verouderde woningvoorraad: dit kan leiden tot hogere energiekosten en lagere woonkwaliteit voor bewoners. Hierdoor is er meer vraag naar woningverbetering en/of energiebesparingsmaatregelen. Draagkracht: • Sociale cohesie: een sterke sociale cohesie in de wijk kan de draagkracht vergroten, omdat bewoners elkaar ondersteunen en er een groter gevoel van veiligheid en verbondenheid is. • Aanwezigheid van voorzieningen: de aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen zoals winkels, scholen, gezondheidszorg en openbaarvervoer vergroten de draagkracht van een wijk. • Groene ruimte: dit draagt bij aan de leefbaarheid, gezondheid en het welzijn van de inwoners. • Wijkgerichte aanpakken: door een betere samenwerking tussen inwoners en professionals kan er beter ingespeeld worden om behoeften en problemen in de wijk. Aedes heeft focuskaarten en veerkrachtkaarten ontwikkeld voor de gemeente Assen. De focuskaart toont naar welke gebieden vanuit maatschappelijk perspectief en dat van bewoners veel of juist weinig aandacht uit moet gaan. Gebieden waar veel overlast en onveiligheid speelt en waar veel kwetsbare inwoners wonen, scoren hoog als het gaat om benodigde focus. De veerkracht kaart zegt iets over de mate waarin een gebied weet om te gaan met een toename van bewoners in een kwetsbare positie. Buurten die het aan veerkracht ontbreekt, vragen meer of andere aandacht dan voorheen.
39
Op de focuskaart is te zien dat met name in de Lariks en het bovenste deel van het centrum veel problemen zijn met tevens veel kwetsbare inwoners. In Kloosterveen, Marsdijk en Peelo zijn relatief weinig problemen en weinig kwetsbare inwoners.
Figuur 45: Focuskaart Assen, 2022. Bron: Aedes
Op de veerkrachtkaart van Assen is te zien dat met name in delen van de wijk Noorderpark en Lariks weinig veerkracht is.
Figuur 46: Veerkrachtkaart Assen, 2022. Bron: Aedes
40
LEEFBAARHEID IN DE OPENBARE RUIMTE Zelfredzaamheid vergroten De inrichting van de openbare ruimte kan een grote rol spelen in de zelfredzaamheid van inwoners. Hieronder worden een aantal mogelijke oplossingen genoemd die hieraan bijdragen: • Het creëren van veilige, aantrekkelijke en toegankelijke routes voor fietsers en voetgangers met voldoende rustplekken en zit- en sportelementen (Wijkagenda Lariks) • Het verbeteren van de bereikbaarheid. In de Wijkanalyse van de Lariks wordt bijvoorbeeld genoemd dat de fietstunnel tussen de Lariks en Pittelo beter vindbaar moet worden gemaakt. • De toegankelijkheid van de openbare ruimte kan verbeterd worden door drempelvrije stoepen, voldoende rustpunten en veilige oversteekplaatsen. Dit draagt bij aan de mobiliteit en veiligheid van ouderen. Bevorderen gezond gedrag en ontmoeten De inrichtichting van de fysieke leefomgeving kan gezond gedrag stimuleren, en zo gezondheidsbevorderend werken. Bijvoorbeeld doordat inwoners worden gestimuleerd tot beweging, spelen en sporten. Ook kan de fysieke leefomgeving een rol spelen bij het bevorderen van sociale contacten en ontspanning. Uit een rapport van het RIVM ‘invloed van de fysieke leefomgeving op gezond gedrag’ komen de volgende werkzame elementen naar voren: • Aantrekkelijke openbare ruimte (bv. Geen afval, goed verlicht). Het Centrum en Pittelo scoren slecht als het gaat om zwerfafval.
Marsdijk en Assen-Oost scoren relatief goed. Over straatverlichting is men over het algemeen tevreden, de cijfers variëren tussen de 7,7 en 7,9.10 • Ruimte/breed opgezette straten. Bv. fietspaden die losgekoppeld zijn van autowegen. Met name in het Centrum (52%), Noorderpark (51%) en Lariks (48%) leggen mensen (18-65 jaar) een deel van hun weg naar werk/school lopend en/of op de fiets af. In de andere wijken ligt dit percentage lager.27 • Nabijheid van natuur/groen/water. Dit moet tevens functioneel en bruikbaar zijn, gevarieerd geschikt voor verschillende doelgroepen, afwezig van verkeer, aanwezigheid van bankjes en toegankelijk. Over het algemeen is men tevreden over de parken en het water voor recreatief gebruik (rapportcijfer 7,2). Centrum en Noorderpark scoren als enige twee wijken een onvoldoende. 27 • Buurthuizen, gymzalen, verenigingen. Het cijfer voor de diversiteit en nabijheid van sportaccomodaties is niet heel hoog (5,8). Het Buitengebied, Kloosterveen, Assen-West en Assen-Oost scoren onvoldoende.27 • Een korte afstand tot school. In Assen varieert de gemiddelde afstand tot basisonderwijs in de wijk tussen 400m in Noorderpark, tot 1,3 km in Assen-West. Met 2,2 km is de afstand in het De levensloopbestendige route buitengebied het grootst. 25 Amsterdam, nota ‘Zorg en Ruimte voor • Kinderopvang. De gemiddeld afstand tot een ouderen. kinderdagverblijf is 700m.
In Noorderpark is de Per buurt is er één route die leidt langs de afstand met 400m het kleinst, in Assen-West is dit belangrijkste functies, zoals voorzieningen, 1,3km en in het Buitengebied is de afstand het pleinen en parken. Waar voldoet het aan? 25 hoogst met 2,3km. • Beschikbare schoolpleinen, beweegtuinen, • Brede, obstakelvrije stoepen met egale speeltuinen, voetbalvelden. Goed onderhouden, bestrating; gevarieerd, multifunctioneel, nabij, weinig verkeer in • Voldoende steun- en rustpunten; de buurt. • Vrij toegankelijke sporttoestellen; • Voorzieningen zoals cafés en winkels. In Marsdijk en het Centrum is de meeste economische activiteit • Verhoogde kruisingen; per inwoner.25 Zie hiervoor ook pagina 34. • Geen vuilconainers en auto- of fietsparkeren • Fiets- en wandelpaden in het bos. direct bij belangrijke kruisingen; • Woonerf/grasveld voor het huis • Fietspaden die voldoende breed zijn voor • Bankjes op straat. scootmobiel en bakfiets; • Geen verkeer • Kleurgebruik van de bestrating met heldere contrasten voor slechtzienden; • Goede verlichting, ook op donkere winter namiddagen.
Voorziening voor ontmoeting Er zijn in Assen verschillende plekken voor ontmoeting met een openbare functie: • De Componist: een wijkcentrum in de wijk Noorderpark. O.a. de ontmoetings-tuin van Vaart Welzijn vindt hier plaats. Tevens BIC (Buurt Informatie Centrum). • De Dissel: het MFC (Multi Functioneel Centrum) van Wijkvereniging Marsdijk. Tevens BIC. • De MaasStee: een ontmoetingsplek in de wijk Pittelo waar verschillende organisaties en individuen actief kunnen zijn. Tevens BIC. • De Schulp: het huis van de buurt in de wijk Assen-Oost. • ’t Markehuus: een wijkcentrum in de wijk Peelo. Hier is o.a. Hang Out; een soos voor jongeren (11 t/m 17 jaar) met autisme. Tevens BIC. • MFA Kloosterveste: de Multifunctionele Accomodatie in Kloosterveen met o.a. 2 basisscholen, Vaart Welzijn, het Jeugd Activiteiten Centrum Kloosterveen (JACK), consultatiebureau en dagbesteding. Tevens BIC Concept Anders. • MFA ‘t Schakelveld: een accommodatie in de wijk Assen-West waar zorg, welzijn, cultuur en onderwijs samenkomen. Tevens BIC. • MFA Pittelo: Een accomodatie waarin tevens de wijkvereniging is te vinden. • Odensehuis: een ontmoetingsplek voor mensen met geheugenproblemen of (beginnende) dementie. Bij ontmoeting wordt vaak meteen gedacht aan buurthuizen, wijkcentra en multifunctionele gebouwen.
Maar veel ontmoetingen vinden plaats op andere plekken: in de sportschool, de bibliotheek, bij het schoolhek, het eetcafé, in de moestuin, de supermarkt, het bankje in het park en andere openbare plekken. Voor veel mensen zijn dit belangrijke natuurlijke ontmoetingsplekken. Voorbeelden van dit soort ontmoetingsplekken in Assen zijn: • • • • •
De hofjes in Pittelo; plekken met veel potentie voor ontmoeting en sociale cohesie. (Wijkagenda Pittelo). De supermarkt de Poiesz in Pittelo; voor veel mensen een belangrijke ontmoetingsplek voor een klein praatje. Ook Voedselbossen zijn een plek waar ontmoeting natuurlijk kan ontstaan (Voedselbos bij LTC, Voedselbos onderdeel Energietuin Assen-Zuid). In Assen richt het buitenruimteplan BOSS zich op het creëren van centrale speel- en ontmoetingsplekken. De Slingeborgh door Interzorg stimuleert ontmoetng, wijkgericht werken en gezamenlijke zorg voor de toekomst.
•
•
• • •
• • •
•
•
•
Open hof: een plek die zich inzet voor een inclusieve samenleving. Beheerd door Assen Bloeit. El Padrino: een jongerencentrum in de wijk Kloosterveen. Voor jongeren vanaf de brugklas t/m 17 jaar. Rodekruis Gebouw/Kindcentrum de Kabouters : wijkhuiskamer in de Lariks. BIC Lariks: het Buurt Informatie Centrum van de wijk de Lariks. Antjes Taverne: sociale huiskamer voor ontmoeting, met maatschappelijk platform en eten. Tevens BIC. De Buurtschuur: initiatief van bewoners om samen te komen. Tevens BIC. De Zonnereep: Speeltuin en wijkvereniging in Assen-Oost. De Werkwereld: Verzamelgebouw voor sociale ondernemers en maatschappelijke organisaties in Assen-Oost. DAC De Vermeer: een plek voor ontmoeting in de wijk, Wmoondersteuning en meedoen, onder de vlag van WerkPro. Huiskamer Samen Assen: verbindende plek voor inwoners. Een project van het Leger des Heils. De Nieuwe Kolk: een plek voor ontmoeting en cultuur.
Figuur 47: ontmoetingsplekken in Assen Bron: zelf samengestelde kaart Google Maps.
De stad en regio Ambities: - Op basis van het gemeentelijke vestigingsbeleid sturen we op een passend aanbod van zorgvoorzieningen in de stad en in wijken. In regionaal verband en met de provincie stemmen we onze woonzorgvisie af, zodat een evenwichtig volkshuisvestingsprogramma mogelijk wordt. - We maken regionaal afspraken over de verdeling van de huisvesting van urgenten, statushouders en andere aandachtsgroepen.
ZORGVRAAG EN AANBOD De gemeente Assen is verantwoordelijk voor een passend aanbod aan voorzieningen voor de zorgvragen van haar inwoners. Assen voert beleid dat erop is gericht dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig wonen en zo min mogelijk gebruik maken van intramurale voorzieningen. In 2023 is een facetbestemmingsplan in combinatie met een toetsingkader voor de vestiging van zorginitiatieven ontwikkeld. Met dit toetsingskader 63 worden inhoudelijke afwegingen gemaakt over welke vormen van zorg een gewenste aanvulling zijn binnen het zorgaanbod van Assen. Het toetsingskader bestaat uit vier onderdelen: 1. Regio (spreiding): het zorginitiatief toont aan waarom vestiging van het initiatief niet wenselijk en niet haalbaar is in andere regio’s en/of dat landelijk of regio-overstijgend geen afspraken zijn over de vestiging van het initiatief. Ook maakt het inzichtelijk waarom vestiging in Assen juist wel wenselijk is. 2. Gemeente (draagkracht): er wordt hierbij gekeken naar de (samenstelling van) de doelgroep, schaalgrootte en de beoogde locatie(s). 3. Wijk (draagvlak): is er draagvlak in de beoogde wijk van vestiging en/of is het nodig om deze te creëren. 4. Zorginitiatief (kwaliteit en specifieke eisen): het zorginitiatief moet voldoen aan voorwaarden aan kwaliteit van zorg, beleid, inrichting en financiën.
Omdat het in dit hoofdstuk gaat om de stad en regio, en zorgaanbod mede afhankelijk is van de situatie in de rest van Drenthe, geven we een regionaal beeld. Het lokale beeld is te vinden op bladzijde 36. V&V in Drenthe In Drenthe zien we de volgende cijfers voor verzorging & verpleging: • Op 1 januari 2024 zijn er in Drenthe 6.114 V&V geïndiceerden, waarvan 4.200 intramuraal en 1.803 in de eigen omgeving. • We zien in Drenthe dat de afgelopen jaren het aandeel 6VV is gestegen en het aandeel 4VV is gedaald (fig. 48). 39 • 48% van de ZZPs (zorgzwaartepakketen) zijn 5VV (2023). Dit is relatief zwaar. 39 • In 2024 krijgt 63% 4-5VV.80 • Het aantal mensen dat V&V (verzorging en verpleging) vanuit de Wlz krijgt groeide de afgelopen jaren gemiddeld 3% per jaar, meer dan de helft hiervan is 85 jaar of ouder. 68 • Het aantal mensen in Drenthe dat Wlz V&V in eigen omgeving krijgt groeit, maar ligt nog onder het landelijk gemiddelde.68 • De zorgvraag in Drenthe stijgt de komende jaren met naar schatting 41,3%, van ruim 6000 geindicieertden in 2024, naar ruim 10.000 in 2040. • Er zijn verschillende zorgprognoses opgesteld voor het extra aantal benodigde woonzorgplekken voor mensen met Wlz V&V tot en met 2040. In de regio is besproken dat het scenario dat resulteert in een extra vraag van 7.804 woonzorgplekken in Drenthe t.o.v. 2021 het meest realistisch is.
68 • Er zijn in 2023 28 aanbieders voor VPT/MPT (volledig pakket thuis/modulair pakket thuis), dit is relatief weinig. 39
43
Figuur 48: verdeling zorgzwaarte Drenthe Bron: Regioanalyse Drenthe Verpleging en Verzorging 2023
Figuur 49: prognose aantal klanten V&V in Drenthe. Bron: Regioanalyse V&V 2024, Zilveren Kruis Zorgkantoor
Figuur 50: verdeling leveringsvormen klanten in zorg V&V Bron: Regioanalyse V&V 2024, Zilveren Kruis Zorgkantoor
44
GZ in Drenthe 76 • Op 1 januari 2024 zijn er in Drenthe 5.318 GZ geïndiceerden, waarvan 2.930 intramuraal. • Het aantal GZ geïndiceerden in 2029 is naar schatting met 0,2% afgenomen naar 5.308. Er zijn naar schatting wel ca 267 extra intramurale en 198 extra plekken voor zorg in eigen omgeving benodigd (indien de zorgvraag het mid-scenario volgt en de huidige trend van meer zorg in eigen omgeving doorzet). • Er zijn in Drenthe 29 locaties per 1000 klanten voor GZ zorg. • 39% van de klanten met VPT, MPT of PGB heeft zorg in de eigen omgeving.
Figuur 51: verwacht aantal klanten GZ 2024-2029 Drenthe Bron: Regioanalyse gehandicaptenzorg 2024, Zilveren Kruis Zorgkantoor
Figuur 52: verdeling GZ indicaties 2024 Drenthe Bron: Regioanalyse gehandicaptenzorg 2024, Zilveren Kruis Zorgkantoor
Figuur 53: leveringsvormen GZ 2024 Drenthe Bron: Regioanalyse gehandicaptenzorg 2024, Zilveren Kruis Zorgkantoor
45
GGZ in Drenthe78, 79 • Op 1 januari 2024 zijn er in Drenthe 1.568 GGZ geïndiceerden, waarvan 1.022 intramuraal. Dit is een groei van 6,6% t.o.v. 2023. De instroom is in Drenthe gemiddeld hoger dan in andere regio’s. • Het grootste deel van de GGZ B (Basis) indicaties in Drenthe is 7GGZ B (56%, 2024). • Het grootste deel van de GGZ W (Wonen) indicaties in Drenthe is 3GGZ W (53%, 2024).
Figuur 54: verdeling toewijzing GGZ W, 2024 Drenthe Bron: Regioanalyse 2024 GGZ, Zilveren Kruis Zorgkantoor
Figuur 55: verdeling GGZ W en GGZ B, 2024 Drenthe Bron: Regioanalyse 2024 GGZ, Zilveren Kruis Zorgkantoor
Arbeidsmarkt Drenthe71, 80 • Eén op de vijf Drentse werknemers werkt in de formele zorg- en welzijnssector in 2022, landelijk 1 op de 6. De meesten zijn werkzaam in de ouderenzorg (verpleging, verzorging en thuiszorg). • Het personeelstekort in de zorg- en welzijnssector in Drenthe loop op van 1.700 in 2023 naar 5.200 medewerkers in 2032. • In 2024 zijn er 6.801 medewerkers beschikbaar in de V&V, de prognose is dat er in 2040 6.409 beschikbare medewerkers zijn. Dit betekent een daling van 1,14 medewerkers per klant naar 0,62 medewerkers per klant. • In 2024 zijn er 4.191 medewerkers beschikbaar in de GZ, de prognose is dat er in 2029 3,1% minder medewerkers beschikbaar zijn, namelijk 4.065. Dit betekent een afname van 0,79 naar 0,77 medewerkers per klant. • De top 3 personeelstekorten in 2032 in Drenthe bestaat uit: verzorgende mbo-3 (1.200 tekort), verpleegkundige mbo-4 (600 tekort), helpende zorg en welzijn mbo-2 (300 tekort) en verlos-/verpleegkundige hbo-6 (300 tekort).
46
AANDACHTSGROEPEN EN URGENTEN Definitie Bepaalde groepen mensen hebben het extra moeilijk bij het vinden van passende en betaalbare woningen. Het gaat om mensen die zich in een kwetsbare situatie bevinden of een specifieke woonbehoefte hebben. Een deel van deze groepen heeft om passend te kunnen wonen daarbij zorg en ondersteuning nodig. Vanwege de behoefte aan zorg en ondersteuning worden ouderen vaak in één adem genoemd met de andere aandachtsgroepen. Ook wettelijk zijn er een aantal groepen waarvoor uregentie is vastgelegd. Daarnaast is er de groep statushouders; hoewel de wetgeving niet voorschrijft dat statushouders urgentie behoren te krijgen, zullen zij veelal voorrang op woningen moeten krijgen om aan de wettelijke taakstelling te kunnen voldoen. Deze voorrang mag alleen verleend worden als dit wordt vastgelegd in de urgentieregeling van een huisvestigingsverordening.7 Mogelijkheden huisvesting Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een handreiking opgesteld waarin een overzicht wordt gegeven van mogelijkheden en regelingen m.b.t. de huisvesting van aandachtsgroepen. Hieronder een korte opsommige met mogelijkheden die worden genoemd in deze handreiking: • Het plaatsen van flexwoningen. Geschikt voor een afgebakende periode op locaties die (nog) niet geschikt zijn voor permanente woningbouw. • Optoppen van woningen.
Het toevoegen van woningen door een bestaand gebouw te verhogen. • Woningsplitsing. Hierbij wordt van één woning/appartement twee of meer zelfstandige woningen gemaakt. • Transformatie van vastgoed. Het veranderen van functie van een bestaand gebouw, door verbouwen of alleen een wijziging van het gebruik. • Microwoningen. Zelfstandige woningen die op of bij bebouwde kavels (tijdelijk) kunnen worden geplaatst. • Toewijzen corporatiewoningen door middel van een urgentiebepaling. • Aanpakken leegstand woningen. • Woningdelen. Hierbij wonen meerdere personen, die niet een huishouden vormen, samen in dezelfde woning, bijvoorbeeld via onderhuur of hospitaverhuur.
Figuur 56: overzicht aandachtsgroepen Bron: De 14 aandachtsgroepen
•
•
Tussenvoorzieningen en doorstroomlocaties. Dit biedt een tijdelijke woonruimte (huur) voor mensen die hun leven (opnieuw) opbouwen, voordat zij doorverhuizen naar reguliere huisvesting. Maatschappelijke initiatieven. Deze kunnen een bijdrage leveren bij de huisvesting van o.a. vergunninghouders.
Cijfers en prognoses2, 6 • Arbeidsmigranten: In Assen zijn circa 6 arbeidsmigranten per 1.000 inwoners in 2021. Vaak verblijft deze groep voor korte tijd in Nederland. 55% van de werkenden verblijft korter dan één jaar. Arbeidsmigranten wonen relatief vaak in huurwoningen (48%). De afgelopen jaren is er een stijgende lijn geweest in het aantal arbeidsmigranten, de verwachting is dat deze stijging doorzet. • Woonwagenbewoners: In Assen zijn 4 woonwagenlocaties met in totaal 25 standplaatsen. Een deel van de standplaatsen wordt verhuurd door Actium, de rest is in eigendom van de bewoners zelf. Verreweg de meeste woonwagens worden door één- of tweepersoonshuishoudens bewoond. De vraag naar standplaatsen wordt bepaald dor de vraag van thuiswonende jongeren die binnen afzienbare termijn zelfstandig willen wonen. Daarnaast is er de mogelijke vraag van huishoudens die in het verleden zijn verhuisd naar een ‘stenen woning’ en graag weer terugwillen naar een woonwagenlocatie. Op termijn zijn er extra standplaatsen nodig. De uitbreidingsbehoefte wordt ingeschat op 10-15 standplaatsen (uit onderzoek 2019, uitspraak in Woonvisie 2021). • Asielzoekers en statushouders: Gemeenten hebben met de Spreidingswet een wettelijke taak in de opvang van asielzoekers.
Het doel van de wet is te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verderling van asielzoekers over provincies en gemeenten. Voor Assen gaat het om circa 360 benodigde opvangplaatsen voor asielzoekers. De huisvestigingsopgave van statushouders wordt halfjaarlijks per gemeente bepaald. Deze taakstelling is afhankelijk van het aantal personen dat landelijk een verblijfsvergunning ontvangen heeft. Op basis daarvan wordt naar inwoneraantal een verdeling gemaakt over de gemeenten. De taakstelling voor het huisvesten van statushouders wordt grotendeels voor rekening genomen door corporaties. • Spoedzoekers: binnen de RGA is 31% van alle huishoudens verhuisgeneigd binnen 5 jaar. Van deze verhuisgeneigde huishoudens is 12% urgent verhuisgeneigd. Dit wil zeggen dat zij actief op zoek zijn naar een woning en meteen actie ondernemen als een gewenste woning op hun pad komt. Als het gaat om spoedzoekers moet men denken aan91 : uitwonende studenten, vergunninghouders, uitstroom maatschappelijke opvang en beschermd wonen (naar zelfstandig wonen), echtscheidingen en andere gebroken relaties, huisuitzettingen en gedwongen verkoop, tijdelijke herhuisvesters vanwege renovatie of verduurzaming, zwerfjongeren, ex-geditineerden, arbeidsmigranten en expats.
48 Figuur 57: omvang en ontwikkeling van de doelgroepen van flexwonen in Assen Bron: Doelgroepen van flexwonen in Drenhe, Expertisecentrum Flexwonen, 2021
Kernpunten per wijk Iedere wijk in Assen heeft een eigen karakter, samenstelling en aandachtspunten. In dit laatste hoofdstuk wordt per wijk inzicht gegeven in de sterke punten en kansen, knelpunten en risico’s, en focuspunten. * Lariks De wijk de Lariks kenmerkt zich door een relatief verouderde woningvoorraad (55% gebouwd tussen 1960 en 1970) met veel corporatiehuur en is met name in trek bij jonge huishoudens. De sociale cohesie is laag, en er zijn uitdagingen op het gebied van armoede, veiligheid en het voorzieningenpeil.
Noorderpark Noorderpark is een wijk met overwegend eenpersoonshuishoudens, een relatief grote hulp en ondersteuningsvraag en een redelijk gelijke verdeling tussen huur en koop woningen. Ruim 1 op de 3 woningen is gebouwd tussen 1960 en 1970. De wijk is in trek bij jonge huishoudens en bij ouderen.
Sterke punten en kansen: • Er zijn verschillende woonzorglocaties, locaties voor ouderenzorg, en voor verstandelijk gehandicapten in de wijk. • Er zijn kansen voor het benutten van open plekken voor herontwikkeling, waarbij ook (deels) andere producten teruggebouwd kunnen worden. • In de Lariks West is een afname van het aantal kwetsbare inwoners.
Sterke punten en kansen: • In de buurt Veningerland is een afname van het aantal kwetsbare inwoners. • De Componist is een levendige plek in de gemeente voor ontmoeting die goed wordt gevonden. Men zet zich ook goed in voor buurtgenoten. • De renovatie en vervanging van woningen en woonomgeving in het zuidelijke deel van de wijk zijn al in een vergevorderd stadium. Er zijn in deze wijk de meeste woningaanpassingen vanuit de Wmo gedaan in 2024.
Knelpunten en risico’s: • Relatief veel inwoners met een laag inkomen en alleen een afgeronde basisopleiding. Veel gebruik van hulp en ondersteuning. • In de Lariks Oost, Luchisland Zuid en Luchisland Noord is een toename van kwetsbare inwoners. • De wijk scoort slecht op veiligheid en overlast. Met name in Luchisland Noord en Zuid. • Er is een laag niveau aan eerstelijns zorgvoorzieningen in de wijk.
Knelpunten en risico’s: • Relatief veel inwoners met een laag inkomen en alleen een afgeronde basisopleiding. Veel gebruik van hulp en ondersteuning. • In de Componistenbuurt Oost en Oude Molenbuurt is een toename van kwetsbare inwoners en een lage mate van veerkracht. • Er zijn geen voorzieningen voor ouderenzorg en GGZ in de wijk (wel een woonzorglocatie). • Naar verwachting zal het aantal oudere 1-2 persoonshuishoudens de komende jaren sterk toenemen.
Focus: • • • •
•
Stimuleer initiatieven voor ontmoeting en sociale cohesie en investeer in ontmoetingsplekken. Focus op Luchisland Noord en Zuid. Er is behoefte aan grondgebonden, levensloopbestendige woningen nabij zorg, zowel in huur en koop. Streef naar een meer gevarieerd programma voor nieuwbouw en meer menging in eigendom en prijs. Let hierbij op de nabijheid van voorzieningen en behoud van de groene omgeving. Ook meer grondgebonden huur- en koopwoningen voor senioren. Zet in op (de bereikbaarheid van) eerstelijns zorgvoorzieningen in de wijk, momenteel ontbreekt een fysiotherapeut en huisarts.
Focus: • • •
•
Zet in op (de bereikbaarheid van) zorgvoorzieningen. Verbeter en breid de ontmoetingsplekken uit om sociale cohesie te bevorderen. Vergroot de focus op Zwarte Water en de Componistenbuurt Oost, wijken met veel corporatiebezit en tevens veel (sociale) problematiek. Streef naar een meer gevarieerd programma voor nieuwbouw en meer menging in eigendom en prijs.
*In dit rapport gaan we uit van de huidige verdeling van inwoners in de wijken. Toekomstige (beleids)keuzes kunnen invloed hebben op eventueel verhuisbewegingen en daardoor de samenstelling van de wijken. Deze keuzes zijn nu buiten beschouwing gelaten tenzij anders vermeld.
49
Assen-Oost De wijk Assen-Oost kent een relatief groot aandeel ouderen, maar de inwoners hebben een relatief goede ervaren gezondheid. De wijk kent een goede spreiding en dekking van voorzieningen. Meer dan de helft van de woningen (52%) is een koopwoning en ruim 1 op de 5 woningen is van na 2010.
Pittelo In Pittelo wonen veel huishoudens met kinderen, wel vergrijst de wijk en zal een deel van de inwoners zoeken naar een andere woonvorm. De wijk heeft relatief lage SESwaarden en een hoge zorgbehoefte. De woningen zijn overwegend koop en veel huizen zijn slecht geïsoleerd. Het overgrote deel van de woningen (74%) is gebouwd tussen 1971 en 1980.
Sterke punten en kansen: • Goede hoeveelheid van basisvoorzieningen en zorgvoorzieningen. • Er zijn veel plekken in de wijk die ontmoeting faciliteren en men is gemiddeld actief in de wijk. • De ervaren gezondheid is relatief goed, met name in de wijken Vreebergen, Houtlaan en Park Diepstroeten. • In de Schildersbuurt is een afname van het aantal kwetsbare inwoners.
Sterke punten en kansen: • Men is positief over het aantal (speel)voorzieningen voor kinderen en jongeren in de buurt. • Er zijn relatief veel mantelzorgers in de wijk en men zet zich veel in voor buurtgenoten. • Mede door scholen, Vaart Welzijn en Werkplein Drentsche Aa is er een stevig vangnet voor kwetsbare inwoners. • De MaasStee wordt ontwikkeld tot hét wijkcentrum in Pittelo. • In de Schildersbuurt is een afname van het aantal kwetsbare inwoners.
Knelpunten en risico’s: • In een aantal buurten - De Dorpen, Vredeveld Zuid en Noord, Schildersbuurt komt men minder vaak goed rond. In Vredeveld is tevens een toename van het aantal kwetsbare inwoners. • Er wonen relatief veel mensen met een voorziening vanuit de Wmo, vooral WRV (woningaanpassingen, rolstoelvoorziening en vervoer). • Naar verwachting zal het aantal oudere 1-2 persoonshuishoudens in Assen de komende jaren sterk toenemen.
Knelpunten en risico’s: • Er wonen veel mensen in Pittelo die moeite hebben met rondkomen. Pittelo Midden scoort de 3e plek van buurten met de meest kwetsbare inwoners. • In deze wijk zijn het minst aantal woningaanpassingen vanuit de Wmo gedaan. • Veel mensen maken gebruik van gemeentelijke regelingen. • De cijfers met betrekking tot veiligheid en overlast voor Pittelo zijn niet positief. • Het voorzieningenniveau staat al langere tijd onder druk. Dit geldt zowel voor bijv. winkels als voor de aanwezigheid van zowel eerstelijnszorg als ouderenzorg en GGZ.
Focus: • • •
Zet in op veerkracht en kwetsbaarheid van inwoners van de wijken Vredeveld Zuid en Vredeveld Noord. In deze wijk kan ingezet worden op de investering van de duurzaamheid van huizen, gezien de energielasten. Streven naar een meer gevarieerd programma voor nieuwbouw en meer menging in eigendom en prijs. Let hierbij op de zorgen van inwoners over verdere verdichting.
Focus: •
•
50
Focus op het versterken van het aanbod van basisvoorzieningen zoals (de bereikbaarheid van) winkels en parkeerplekken. Zet in op de (bereikbaarheid) van zorgvoorzieningen. De combinatie van een verouderende bevolking en een laag zorgvoorzieningenniveau vormt een risico voor de toekomst.
Foto: Martin Postmus
Assen-West In de wijk Assen-West is een redelijk gelijke verdeling over zowel verschillende leeftijdscategoriën als huishoudenssamenstellingen. De participatie en binding in de wijk is goed. Er valt nog winst te behalen op het aanbod van zorgvoorzieningen in de wijk. De woningvoorraad bestaat hoofdzakelijk uit koopwoningen (73%) en de woningen zijn grootendeels (85%) gebouwd tussen 1971 en 1980. Sterke punten en kansen: • Men is tevreden over de hoeveel groen in de wijk. • De sociale binding en ontmoeting in de wijk gaat goed. MFA Schakelveld wordt gezien als de ontmoetingsplek bij uitstek. Knelpunten en risico’s: • De buurt Baggelhuizen Noord scoort op meerdere fronten laag. Er zijn veel kwetsbare inwoners en er is een lage veerkracht. Ook scoort deze buurt slecht op overlast en onveiligheid. • Men is ontevreden over het winkelaanbod en de bereikbaarheid hiervan. Ook het openbaar vervoer in deze wijk wordt niet goed gescoord. • In de buurt Lauwers zit een kleine concentratie van mensen die moeite hebben met rondkomen. • De aanwezigheid van zorgvoorzieningen is beperkt. Er is geen apotheek en huisarts en slechts beperkte voorzieningen voor ouderenzorg en GGZ. Ook is men in deze wijk het minst tevreden over de eerstelijns gezondheidszorg en welzijnsvoorzieningen. Focus: •
•
Focus op de wijk Baggelhuizen Noord voor zowel de ondersteuning van sociaalmaatschappelijke problemen als veiligheid. Dit is tevens de buurt waarin veel corporatiebezit zit binnen deze wijk, dit kan een mogelijke ingang zijn voor het aanreiken van ondersteuning. Zet in op de (bereikbaarheid) van zorgvoorzieningen, zowel in de eerstelijnszorg als in de ouderenzorg.
Peelo In Peelo wonen relatief weinig mensen van 65 jaar en ouder, en vooral veel meerpersoonshuishoudens met kinderen. De wijk is veerkrachtig en kent een afname in het aantal kwetsbare inwoners. Woningen in deze wijk zijn relatief ruim, maar ook vaak verouderd en slecht geïsoleerd, vrijwel alle woningen (98,5%) zijn gebouwd tussen 1971 en 1990.. Sterke punten en kansen: • Ontmoeting en sociale cohesie gaat goed in deze wijk. ‘t Markehuus is een levendig wijkcentrum. • Het aantal wegen, fietspaden en wandelpaden wordt als positief beoordeeld. • Er is een goede basis aan eerstelijnszorg voorzieningen. • De wijk is veerkrachtig en er zijn weinig mensen die moeite hebben met rondkomen. In delen van Peelo neemt ook het aantal kwetsbare inwoners af. Knelpunten en risico’s: • De voorzieningen in Peelo staan al langere tijd onder druk. Het aantal winkels wordt gemiddeld beoordeeld. • Er is geen aanwezigheid van zorgvoorzieningen die zich specifiek richt op ouderenzorg of GGZ zorg. • De woningen in Peelo zijn verouderd. Focus: •
•
Versterk de zorginfrastructuur voor de wijk, met name als het gaat om zorgaanbod voor ouderen. Ondanks de relatief jonge samenstelling is het goed om wel een basis te hebben staan voor op de langere termijn. ‘t Markehuus is de enige ontmoetingsplek in de wijk, op de lange termijn zijn er zorgen over de veroudering van het gebouw. Zorg dat hier een alternatief/ aanvulling voor is.
Marsdijk Marsdijk is een wijk die erg populair is onder gezinnen en daarom ook veel jonge bewoners kent. De wijk zal de komende 10 jaar wel snel vergrijzen. De ervaren gezondheid is goed en er wordt relatief weinig gebruik gemaakt van zorg en ondersteuning. De basisvoorzieningen zijn op orde. De woningvoorraad kenmerkt zich door 81% koop met veel kansen voor woningaanpassingen onder huiseigenaren. Bijna alle woningen (94%) zijn gebouwd tussen 1981 en 2000.
Kloosterveen De wijk Kloosterveen is een jonge wijk met veel meerpersoonshuishoudens met kinderen (56%). Kloosterveen kenmerkt zich door een hoge SES en een goed voorzieningenniveau. Ruim 4 op de 5 woningen in de wijk is een koopwoning. 69% van de woningen is gebouw tussen 2001 en 2010. Sterke punten en kansen: • De inwoners in de wijk ervaren een goede gezondheid, er lopen relatief het minst aantal trajecten bij Vaart Welzijn en weinig inwoners ontvangen hulp en ondersteuning vanuit de Wmo. • De wijk scoort goed als het gaat om veiligheid en overlast. • Het voorzieningenniveau in de wijk is op peil en wordt goed beoordeeld. Er is zowel een apotheek, fysiotherapeut, huisarts, tandarts als woonzorglocatie in de wijk. • Er is veel financiële draagkracht in de wijk.
Sterke punten en kansen: • Een goede ervaren gezondheid, met name is Meschenveld, de Meschen, de Hanels en de Stoepen. In Marsdijk ontvangen dan ook relatief weinig mensen hulp en ondersteuning. • De wijk scoort goed als het gaat om veiligheid en overlast. • Inwoners zijn tevreden over de bereikbaarheid; wegen, fietspaden en het OV scoren hoog. • Er is veel financiële draagkracht in de wijk.
Focus:
Knelpunten en risico’s: • De wijk zal op termijn sterk vergrijzen. Het aantal huishoudens met een mobiliteitsbeperking verdubbelt in tien jaar van ca. 240 naar 520. • Er is een beperkt aanbod aan ouderenzorg, en geen GGZ zorg. • Er is een weinig gevarieerd aanbod aan woningen, alleen huishoudens met een inkomen van 50.000,- kunnen in deze wijk terecht. • Buurtwerkers jeugd zien veel problematiek. Jongeren voelen zich niet gehoord en missen een ontmoetingsplek waardoor ze rondhangen, dit zorgt voor onrust in de wijk.
•
Focus:
Knelpunten en risico’s: • De wijk zal op termijn sterk vergrijzen. Het aantal huishoudens met een mobiliteitsbeperking verdubbelt in tien jaar van ca. 350 naar 700. • Er is een beperkt aanbod aan ouderenzorg, VG zorg en GGZ zorg. • Er is een weinig gevarieerd aanbod aan woningen, alleen huishoudens met een inkomen vanaf 50.000,- kunnen in deze wijk terecht.
•
•
De financiële draagkracht in de wijk en de hoge hoeveelheid koopwoningen maakt dat er veel nadruk gelegd kan worden op woningaanpassingen onder huiseigenaren. Er is urgentie voor het toevoegen van woningen bij voorzieningen, met accent op gestapeld bouwen, waarbij wordt gezocht naar ‘tussenvormen’; zelfstandig wonen inclusief zorg. Zet in op de (bereikbaarheid van) zorgvoorzieningen voor ouderen om alvast in te spelen op de vergrijzing in de wijk.
•
• •
•
52
De financiële draagkracht in de wijk en de hoge hoeveelheid koopwoningen maakt dat er veel nadruk gelegd kan worden op woningaanpassingen onder huiseigenaren. Zet in op de (bereikbaarheid van) zorgvoorzieningen voor ouderen om alvast in te spelen op de vergrijzing in de wijk. Er zijn kansen om te variëren in producten bij het realiseren van nieuwbouw, zet in op zorggeschikt/nultreden wonen bij nieuwbouw waarbij aandacht is voor goede spreiding en aansluiting bij zorg in de woonomgeving. Zet in op ontmoetingsplekken voor jongeren.
Centrum Het centrum van Assen is redelijk ‘grijs’; 1 op de 3 inwoners is 65 jaar of ouder, en slechts 7% is onder de 15. Deze leeftijdsopbouw gaat gepaard met een hogere zorgvraag. De eenzaamheid in deze wijk is redelijk groot, en de wijk kampt met een relatief hoog gevoel van onveligheid. Het aanbod van zorgvoorzieningen is goed. Het woningaanbod is een mix van koop (42%), particuliere huur (33%) en corporatie huur (23%). Ook is er grote variatie in bouwjaren. Naar verhouding zijn er wel veel woningen van voor 1906 (13%).
Buitengebied Het buitengebied is het deel van de gemeente dat niet tot de woonkern behoort*. Het buitengebied kenmerkt zich door een relatief hoog percentage 45 tot 64 jarigen en veel meerpersoonshuishoudens zonder kinderen. De wijk is relatief welvarend en heeft weinig kwetsbare inwoners. Vrijwel alle woningen in deze wijk zijn koop (95%). Er is een grote variatie in bouwjaren in het buitengebied. Van alle wijken in Assen zijn er over het buitengebied de minste gegevens beschikbaar. Sterke punten en kansen: • De inwoners in de wijk ervaren een goede gezondheid. • Inwoners in de buitenwijken staan veel voor elkaar klaar, er zijn veel vrijwilligers en ook relatief veel mantelzorgers. • De wijk scoort goed als het gaat om de kwetsbaarheid van inwoners.
Sterke punten en kansen: • Het centrum kent een grote dichtheid aan eerstelijnszorgvoorzieningen. • Er is een goed dekkend aanbod aan zorgvoorzieningen voor ouderen en woonzorgcomplexen. • In de buurten Hertenkamp en Cultuurkwartier is een afname in het aantal kwetsbare inwoners.
Knelpunten en risico’s: • De wijk zal op termijn sterk vergrijzen waardoor ook de zorgvraag zal toenemen. • Er is geen/een beperkt aanbod aan ouderenzorg, GGZ zorg en VG zorg.
Knelpunten en risico’s: • Relatief veel mensen hebben een voorziening vanuit de Wmo, met name veel WRV (woningaanpassingen, rolstoelvoorziening en vervoer). • Er zijn relatief veel mensen die moeite hebben met rondkomen. In de buurten Brinkenkwartier en Overcingel is de veerkracht laag. • Er zijn weinig voorzieningen voor kinderen en jongeren. • Er is veel (ervaren) onveiligheid en overlast in de wijk. Met name de buurten Koopmanskwartier, Brinkkwartier en Erfgoedkwartier scoren slecht. • Buurtwerkers jeugd zien veel jongeren vanuit het AZC of de crisisopvang van Oekraïne, samen met kwetsbare meisjes.
Focus: •
• •
*Vanaf Kloosterveen gezien vallen de volgende gebieden/buurtschappen (huizengroepen buiten de bebouwde kom of kern van Assen zonder kern/middelpunt/kerk/marktplein) onder het buitengebied: - Gebied Zijerveld - Buurtschap Ter Aard - Buurtschap Rhee - Buurtschap Ubbena - Dorp Loon - Buurtschap Schieven - Buurtschap Anreep - Buurtschap Graswijk - Plaats Witten
Focus: • •
•
Zet in op de ondersteuning van het huidige aanbod van vrijwilligers en mantelzorgers. Zorg dat deze ook op termijn voldoende ondersteund worden om de druk op de formele zorg te kunnen blijven verlichten. Zet in op de (bereikbaarheid van) zorgvoorzieningen voor ouderen. Zorg dat ook in dit gebied de mogelijkheid tot ontmoeting wordt gefacilieerd.
Wees bij het toevoegen van woningen extra alart op voldoende variatie en kwaliteit. De wijk kenmerkt zich door veel ouderen en eenpersoonshuishoudens wat het risico op eenzaamheid en beperkte steun uit het sociale netwerk groot maakt, zet in op ontmoeting en sociale cohesie. Zet in op het verbeteren van de veiligheid en veiligheidsbeleving van inwoners.
53
Peelo
Marsdijk
Pittelo
Noorderpark
Aantal inwoners
6.415
11.930
3.625
8.275
% éénpersoonshuishoudens
35%
27%
34%
48%
% moeite met 21% rondkomen (afgelopen 12 maanden enig/ grote moeite) % koopwoningen 66%
14%
24%
23%
81%
57%
43%
Uit welk bouwjaar gros van woningen
1981-1990
1991-2000
1971-1980
1960-1970
Ervaren gezondheid ( % ‘zeer goed’ of ‘goed’) Ondersteuning vanuit WMO Vaart Welzijn Veiligheidsgevoel (% voelt zich wel eens onveilig overdag/’s nachts) Winkelen (rapportcijfers) -aantal winkels - dichtsbijzijnde winkelcentrum - bereikbaarheid winkels Groen (rapportcijfers) -hoeveelheid - onderhoud
69%
73%
65%
63%
145
195
86
193
26%
25%
32%
32%
7,2 8,1 8,1
8,6 9,0 8,8
7,0 7,2 7,6
7,9 8,2 8,1
8,1 5,0
7,8 5,5
8,1 5,7
7,4 6,0
Ontmoetingsplekken in de buurt
Ja
Ja
Ja
Ja
Bereidwilligheid om te 20% helpen 14% - vrijwilligerswerk (%) mantelzorg (%) Sociale samenhang in 20% de buurt 59% - acties in staat/buurt/ wijk (%) -inzet voor buurtgenoten (%) Zorgaanbod 6,4 (rapportcijfer)
24% 15%
18% 14%
19% 14%
20% 61%
19% 66%
13% 63%
7,1
6,3
6,6
Hoeveel aanwezig van 4 apotheek, fysiotherapeut, huisarts, tandarts Zorglocaties: Geen ouderenzorg of - woonzorg - GGZ, Ouderenzorg, GGZ VG
4
0
3 (geen tandarts)
Beperkt aanbod ouderenzorg, VG en GGZ
Geen Ouderenzorg en GGZ
Ja Geen Ouderenzorg en GGZ wel VG
Kwetsbare inwoners
In delen van Peelo neemt aantal kwetsbare inwoners af
Afname in Schildersbuurt Afname in Veringerland Veel kwetsbaarheid in Toename in Pittelo Midden Componistenbuurt Oost en Oude Molenbuurt
54
Kloosterveen
Lariks
Centrum
Assen-Oost
Assen-West
Buitengebied
Aantal inwoners 11.471
5.385
7.165
9.300
4.915
1.220
% éénpersoons- 18% huishoudens
57%
59%
46%
37%
27%
% moeite met 14% rondkomen (afgelopen 12 maanden enig/ grote moeite) % koopwoningen 82%
27%
20%
20%
19%
12%
40%
42%
52%
73%
95%
Uit welk 2001-2010 bouwjaar gros van woningen Ervaren 76% gezondheid ( % ‘zeer goed’ of ‘goed’) Ondersteuning 138 vanuit WMO Vaart Welzijn Veiligheidsgevoe 23% l (% voelt zich wel eens onveilig overdag/’s nachts) Winkelen 8,0 (rapportcijfers) 8,9 -aantal winkels 8,5 - dichtsbijzijnde winkelcentrum - bereikbaarheid winkels Groen 7,3 (rapportcijfers) 5,8 -hoeveelheid - onderhoud Ontmoetingsplek Ja ken in de buurt
1960-1970
Gelijke spreiding
1960-1970
1971-1980
1906-1930
62%
67%
68%
70%
76%
157
135
?
101
9
38%
38%
27%
25%
-
8,1 8,8 8,5
7,7 8,8 8,4
7,8 8,4 8,2
6,2 6,7 7,2
-
7,7 6,3
6,5 6,1
7,9 6,2
8,3 5,8
Ja
Ja
Ja
Ja
?
Bereidwilligheid 26% om te helpen 14% vrijwilligerswerk (%) mantelzorg (%) Sociale 19% samenhang in 58% de buurt - acties in staat/ buurt/wijk (%) -inzet voor buurtgenoten (%) Zorgaanbod 7,1 (rapportcijfer)
18% 13%
22% 13%
23% 14%
26% 15%
32% 16%
10% 58%
17% 55%
19% 60%
27% 70%
-
6,9
6,7
7,2
5,4
-
Hoeveel 4 2 (geen fysio en 4 aanwezig van huisarts) apotheek, fysiotherapeut, huisarts, tandarts Zorglocaties: Ja Ja Ja beperkt wel Ouderenzorg Ouderenzorg - woonzorg ouderenzorg,geen en VG - GGZ, GGZ Ouderenzorg, VG
4
2 (geen apotheek en huisarts)
-
Kwetsbare inwoners
Afname in Schildersbuurt Toename in Vredeveld
Afname in Lariks Afname in West Hertenkamp en Toename in Lariks Cultuurkwartier Oost, Luchisland Zuid en Luchisland Noord
Beperkte ouderenzorg en GGZ.
Veel kwetsbaarheid in Baggelhuizen Noord
Geen/beperkt aanbod ouderenzorg, GGZ en VG Lage kwetsbaarheid
BEGRIPPENLIJST
Gelijkvloerse woning Woning zonder trappen of drempels, waarin alle primaire woonfuncties zich op één niveau bevinden.
Aandachtsgroepen en urgenten Groepen die moeite hebben met het vinden van passende en betaalbare woningen, vaak vanwege kwetsbaarheid of specifieke woonbehoeften. Bijvoorbeeld mensen met een psycchische of sociale problematiek, of statushouders.