Haalbaarheidsonderzoek Openluchtbad Assen 2023
Tekst van het document
Tabel 11. Globaal ruimtebeslag gemiddelde variant
3.3.4 Potentieel De focus van deze variant is verdeeld over zowel de recreatieve als de functionele aspecten van een openluchtbad. De toegenomen attractiviteit zal ervoor zorgen dat de bezoekers vanuit een wijdere omgeving naar het bad zullen komen dan bij de basisvariant. Alleen wanneer bezoekers specifiek kiezen voor een waterpark, zullen zij niet kiezen voor dit bad. Daarnaast zijn ook de mogelijkheden voor de functionele gebruiker voldoende; er kan hooguit een probleem komen met doelgroepbewust zwemmen tijdens typische recreatieve uren zoals de vakantie en zomerse weekenden. De beoogde doelgroepen zijn: ▪ recreatieve zwemmers; ▪ functionele gebruikers van openlucht zwemwater; ▪ inwoners en gasten van de gemeente Assen en de directe omgeving; ▪ sportieve (jong) volwassenen en sportieve ouderen; ▪ schoolkinderen in de leeftijd 12-16 jaar; ▪ gezinnen met jonge kinderen. Het maximale aantal bezoekers per dag bedraagt circa 2.500. Door het grotere recreatieve aanbod, heeft deze uitgebreide variant een (beperkt) bovenlokaal verzorgingsgebied en een hoog bereik.
22030-003-jsc/hde
27 / 46
3.4
Luxe variant
3.4.1 Ruimteprogramma Deze meest recreatieve variant bouwt verder op de tweede variant. Hierbij wordt functionaliteit apart geplaatst in een hoek van het zwembad. Dit biedt de mogelijkheid het recreatieve gedeelte gesloten te houden wanneer dit gewenst is. In vergelijking met de tweede variant voorziet deze aanvullend in een apart doelgroepen-/speelbassin met beweegbare bodem in plaats van een doelgroepen/speelbassin dat vast zit aan het recreatiebassin. Ook is er een groter recreatiebassin met ingebouwd speeleiland en spray park evenals een duiktoren met apart bassin inclusief twee 1 meter, twee 3 meter en één 5 meter duikplank. Verder is er een grote familieglijbaan naast de lange waterglijbaan, een tweede beachvolleybalveld en een voetbalveld/pannakooi.
PP: parkeerplaats
IN: entree
GB: waterglijbaan
KK: kleedruimte en sanitair
DG: doelgroepen-/speelbassin
BV: beachvolleybalveld
RB: recreatiebassin met spray
25: 25-meterbassin
LW: ligweide park
FS: fietsenstalling
SP: speeltuin
C:
P:
DT: duiktoren
peuter-/kleuterbassin
horeca
KH: kleedhokjescarrousel
VV: voetbalveld
MG: minigolfbaan
TT: tafeltennistafels
Figuur 5. Luxe variant
Overige aanvullingen betreft: ▪ tafeltennistafels; ▪ twee extra kleedhokcarrousels, waarbij de kleedhokcarrousel bij de speeltuin eveneens enkele sanitaire voorzieningen bevat; ▪ onder de cateringkiosk bevinden zich diverse sanitaire voorzieningen; ▪ parkeergelegenheid voor 150 auto’s en een fietsenstalling ter grootte van circa 120 m2. Eventueel kan de accommodatie worden aangevuld met recreatieve elementen zoals een minigolfbaan en een levensgroot schaakbord.
Ambitieniveau: een zwem- en waterrecreatiepark voor inwoners en gasten van Assen en de regio
3.4.2 Sfeerbeschrijving De focus van de derde variant ligt primair op de brede recreatiefunctie. Door in hoge mate te voorzien in verschillende faciliteiten is er voor iedereen een geschikte plek te vinden in dit bad en genoeg te ontdekken voor veelvuldig recreatief gebruik.
22030-003-jsc/hde
28 / 46
Door meer te bieden dan alleen openluchtzwemwater, worden de mogelijkheden van het bad verruimd en trekt het zelfs bezoekers aan die het bad meer bezoeken om te recreëren dan uitsluitend om te zwemmen. De sporttechnische functie in de vorm van een 25-meterbassin is blijven bestaan, terwijl de functionaliteit van het doelgroepen-/speelbassin ten opzicht van de tweede variant is vergroot. De temperatuur van het zwemwater in het doelgroepen-/speelbassin kan worden verhoogd, om tegemoet te komen aan specifieke wensen van bijvoorbeeld reumapatiënten. Door de indeling van het terrein kunnen de bezoekers met een niet-recreatieve insteek snel van kleed- en doucheruimten naar de bassins en weer terug. Eventueel is het mogelijk om het doelgroepen-/speelbassin te overkappen om zodoende de mogelijkheden verder te vergroten. Hier is bij de verdere uitwerking vooralsnog geen rekening mee gehouden. Het recreatiebassin biedt met een spray park, speeleiland en een tweede, brede familieglijbaan (eventueel gekoppeld aan een snelle, rechte, steile eenpersoonsglijbaan) nog meer recreatieve waarde. Verdere uitbreidingen naar een golfslagbad of een zwemgrot zijn eveneens mogelijk. Het peuter-/ kleuterbassin is uitgebreid en heeft daardoor meer wateroppervlak gekregen. Tevens is het mogelijk in dit bad meer speelattributen aan te brengen.
Een extra bassin in de vorm van een duiktoren is eveneens aangebracht. Door de duiktoren, met 1-, 3-meter planken en 5-meter platform, apart te plaatsen hoeft het bassin niet verwarmd te worden. Het is immers niet de bedoeling dat de zwemmers in dit water blijven liggen. Door de aanvulling is het eveneens mogelijk schoonspringen of een NK Bommetje in het zwembad te organiseren. Naast het water is er een drietal speelvelden aangelegd: twee beachvolleybalvelden en een stenen voetbalveld of pannakooi. De mogelijkheid bestaat voor een beachvolleybalclub om de locatie buiten recreatieve uren te gebruiken voor trainingen, wedstrijden of zelfs toernooien. Het voetbalveld kan eventueel ook in zandvorm worden vormgegeven, waardoor er met verplaatsbare netten zelfs een derde volleybalveld kan worden gecreëerd. Eveneens zijn er enkele stenen tafeltennistafels met ijzeren netjes aangelegd. De catering kan een rol vervullen bij het verhuren van toebehoren voor deze recreatieve componenten. Als laatste zou er tegen het zwembad aan in de buurt van de catering een minigolfbaan aangelegd kunnen worden. Door de dubbele koppeling (zowel via zwembad als via catering) kunnen ook mensen die niet in het zwembad zijn, gebruik maken van deze voorziening. Het aanbrengen van de minigolfbaan zorgt voor extra recreatieve waarde waardoor mensen langer in het bad zullen blijven.
Een dag zwembad wordt daardoor eerder een dagje uit. De verschillende paden zorgen voor een natuurlijke verdeling van de mensen over de ligweide. Hierbij is te zien dat de gezinnen wat verder weg zijn van de baden en dichter bij de speeltuin en peuter- / kleuterbassin, de ouderen wat dichter bij de grotere cateringaccommodatie en de kleedkamers. De jeugd zal zich meer begeven rondom het recreatiebassin, de duiktoren en de speelvelden.
22030-003-jsc/hde
29 / 46
3.4.3
Gebouwen en ruimte
De gebouwen zijn divers ingericht. De kleedkamers zijn wat meer op functionaliteit gericht en zodoende wat ruimer opgezet en strakker vorm gegeven. De twee kleedhokcarrousels zijn wat kleiner ingesteld, waardoor meer mensen tegelijkertijd kunnen omkleden. Mannen en vrouwen gebruiken hier dezelfde hokjes. Naast de hokjes zullen zich openluchtdouches bevinden, waar na het zwemmen afgedoucht kan worden. De catering bestaat uit een restaurant / café met ruim terras en een kiosk aan de andere kant van het terrein. De kiosk zal meer gericht zijn op kleine koude en warme snacks, waarbij er vanuit gegaan wordt dat mensen de gekochte snacks en drankjes niet in de directe omgeving van de catering nuttigen maar meenemen naar de ligweide. De grote catering daarentegen is meer gericht op maaltijden en lunches die op het terras of binnen kunnen worden genuttigd. Uiteraard zullen ook gezonde snacks niet op het menu ontbreken. Eventueel zijn er nog mogelijkheden voor een fitnessruimte (tweede verdieping van de catering) en een minigolfparcours (buitenruimte), hetgeen ook de horecafunctie ondersteunt.
Onderdeel
Oppervlak in m2
Bassins
2.865
Wedstrijdbassin
375
Doelgroepen-/speelbassin
150
Recreatiebassin
750
Peuterbassin
150
Duiktoren
40
Waterglijbaan Perrons
150 1.250
Opstallen
1.918
Entreegebouw
350
Kleedgebouw
450
Techniek
450
Horeca
500
Kleedcarrousel
160
Badmeesterspost
8
Terrein Ligweide en terras
16.217 9.107
Beachvolleybal
500
Voetbal
800
Tafeltennis
60
Speeltuin Parkeren en ontsluiting
750 5.000
Totaal b.v.o., circa
21.000
Tabel 12. Globaal ruimtebeslag luxe variant
3.4.4 Potentieel Het zwaartepunt in deze variant ligt op recreatief gebruik, maar ook aan de sporttechnische behoefte wordt voldaan. De attractiviteit zal bezoekers van binnen en buiten de regio naar het bad toe trekken. De mogelijkheden die geboden worden gaan zelfs breder dan alleen zwemmen. De aanleg van de minigolfbaan en de beachvolleybalvelden zal zelfs een aantal bezoekers zonder primaire zwembehoefte naar het bad trekken. Beoogde doelgroepen zijn: ▪ recreatieve zwemmers; ▪ gezinnen met jonge kinderen; ▪ schooljeugd in de leeftijd van 12-19 jaar; ▪ jong volwassen; ▪ sportieve ouderen; ▪ inwoners en gasten van de gemeente Assen en ver daarbuiten; ▪ verenigingszwemmers; ▪ fitnesszwemmers; ▪ gezondheidszwemmers; ▪ beachvolleyballende jeugd en volwassen; ▪ recreatieve bezoekers van een mogelijke minigolfbaan. De maximale variant heeft een regionaal verzorgingsgebied en een maximaal bereik. Het maximale aantal bezoekers op één dag bedraagt circa 6.000.
22030-003-jsc/hde
30 / 46
4
EXPLOITATIEPROGNOSES
4.1
Inleiding
In dit hoofdstuk is voor elk van de scenario’s een exploitatieprognose opgesteld voor een periode van twintig jaar. Hieraan voorafgaand zijn eerst de eenmalige stichtingskosten geraamd die in de vorm van rente- en afschrijvingslasten op de exploitatie drukken. De ramingen en prognoses zijn gebaseerd op een groot aantal uitgangspunten en kennen een nauwkeurigheid die past bij de verkenning die in deze scenarioschetsen zijn gedaan.
4.2
Uitgangspunten
4.2.1 Eigendom, exploitatie en btw Als uitgangspunt geldt dat het openluchtbad gemeentelijk eigendom wordt en op gemeentegrond wordt gesitueerd. De kosten van grondverwerving zijn vooralsnog “pro memorie” opgenomen. De gemeente verhuurt het openluchtbad aan een bestaande of daartoe nog op te richten rechtspersoon die ook de exploitatie verzorgt. Een besloten vennootschap ligt daarbij het meest voor de hand, maar ook een stichting of zelfs vereniging17 behoort tot de mogelijkheden. Voor de horecaexploitatie geldt dat deze vrijgesteld van btw zal zijn18. Sinds 1 januari 2019 is de Europese btw-sportvrijstelling geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. Als uitgangspunt voor de stichtingskosten en exploitatieresultaten geldt dat de baten van btw zijn vrijgesteld en dat de btw over de lasten compensabel is via de SPUK-regeling (specifieke uitkering stimulering sport) voor gemeenten en/of de BOSA-regeling (Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties) voor sportbedrijven, stichtingen en amateursportverenigingen. De btw is in de exploitatieprognoses daarom buiten beschouwing gelaten. 4.2.2 Stichtingskosten Voor het openluchtbad dienen productvisies, programma´s van eisen, faseringsplan, investeringsramingen, exploitatieprognoses en/of beheerplannen te worden opgesteld.
Nadat hierover principebesluiten zijn genomen, kan de feitelijke ontwikkeling in gang worden gezet door de noodzakelijke procedures te starten voor ontwerp, grondverwerving, realisatie, fasering, vergunningen, et cetera. Deze procedures vergen een aanzienlijke hoeveelheid tijd en inzet van deskundigen uit vele disciplines. Om desalniettemin een beeld te kunnen schetsen van de financiële consequenties van de scenario’s zijn op hoofdlijnen stichtingskostenramingen opgesteld aan de hand van een groot aantal, al dan niet verifieerbare, uitgangspunten. Enkele algemene uitgangspunten betreft de navolgende. ▪ Alle bedragen zijn op duizendtallen afgerond. ▪ Alle bedragen zijn exclusief btw en exclusief indexering van datum raming tot aan start bouw. ▪ Het gehanteerde prijspeil is van najaar 2022. ▪ Materiaalkeuzes en onvoorziene omstandigheden kunnen wijzigingen met zich meebrengen. ▪ Stelposten en bijkomende kosten zijn indicatief en situatieafhankelijk. ▪ Als uitgangspunt geldt vooralsnog dat vanuit wet- en regelgeving geen belemmeringen gelden voor de realisatie van het openluchtbad. Een en ander dient nader te worden onderzocht.
17 18
Zie bijlage 2. Voor sportorganisatie geldt een vrijstelling tot een maximumbedrag aan omzet van € 68.067.
22030-003-jsc/hde
31 / 46
▪
▪ ▪ ▪
Duurzaamheidsmaatregelen die getroffen kunnen worden, zijn bij de stichtingskostenramingen van de betreffende scenario’s inbegrepen voor zover deze het niveau van het bouwbesluit niet te boven gaan of bedrijfseconomisch onverantwoord zijn19. Uitkomende grond kan elders worden gebruikt, zonder dat daar aanvullende kosten aan zijn verbonden (gesloten grondbalans). Renteverlies over de bouwkosten is bij de stichtingskostenraming inbegrepen. Afhankelijk van de diverse factoren die tijdens de verdere planvoorbereiding, ontwerp-, bestek- en uitvoeringsfase nader dienen te worden uitgezocht, dienen de genoemde stichtingskosten te worden beschouwd met een onzekerheidsmarge.
Niet inbegrepen zijn de volgende eventuele realisatieaspecten: ▪ eventuele planschade / bestuurscompensatie; ▪ de gemeentelijke interne kosten die gemoeid zijn met de ambtelijke inzet bij de voorbereidingen en realisatie; ▪ de kosten voor te realiseren en / of aan te passen extern infrastructurele voorzieningen behoudens de aansluitingen en parkeervoorzieningen; ▪ nutsvoorzieningen buiten de perceelsgrens (bijv. leidingtracés en/of verzwaringen van aansluitingen in het openbare elektriciteits-/ rioolnet); ▪ bijzondere bouwplaatskosten (zoals aanleggen bouwweg buiten perceelsgrens, tijdelijke bruggen, et cetera). Evenmin inbegrepen, tenzij anders vermeld, zijn de volgende voorzieningen: ▪ geklimatiseerde was- en kleedruimten; ▪ drenkelingendetectiesysteem; ▪ cameratoezicht op de parkeerplaats, verkeersruimten, ligweide en bassins; ▪ grondonderzoek; ▪ beweegbare bassinbodems. 4.2.3 Duurzaamheid In plaats van een gasinstallatie worden zonnepanelen (PV) toegepast die in zowel de elektriciteitsals warmwaterbehoefte voorzien. Het bad heeft dan geen gasinstallatie en -aansluiting maar is ‘allelectric’ en voorzien van warmtepompen en elektrische warmwaterboilers. Omdat zowel het zwembad- als douchewater zonder gas worden verwarmd, is het elektriciteitsverbruik aanzienlijk.
Het merendeel hiervan kan worden opgewekt met de eigen zonnepanelen maar op bewolkte dagen en aan de opstart in het voorseizoen moet er per saldo veel elektriciteit van het net worden afgenomen. Daar staat tegenover dat de zonnepanelen buiten de reguliere openstellingstijden energie opwekken die aan het net wordt terug geleverd en (deels) kan worden verrekend. De mate, termijn en tarieven van deze teruglevering is echter zeer onzeker. In de exploitatieprognoses is daarom rekening gehouden met een ruime onnauwkeurigsheidsmarge. 4.2.4 Exploitatieprognose Op de exploitatieprognoses zijn de volgende uitgangspunten van toepassing. ▪ Voor baten en lasten is er een jaarlijkse inflatiecorrectie gehanteerd. ▪ Alle bedragen zijn op prijspeil voorjaar 2023, exclusief btw en op duizendtallen afgerond. ▪ Exploitatietekorten worden jaarlijks door de gemeente aangezuiverd.
19
Onder een bedrijfseconomisch verantwoorde investering wordt in dit verband een investering verstaan waarvan de kapitaallasten worden gecompenseerd door de besparing op de exploitatielasten.
22030-003-jsc/hde
32 / 46
▪
▪
Geen rekening is gehouden met: - herinvesteringen die na jaren nodig kunnen zijn voor behoud van aantrekkingskracht; - onvoorziene omstandigheden zoals bijvoorbeeld natuurrampen, pandemieën maar ook een veranderende concurrentiekracht die vanuit het regionale aanbod van binnensport- en/of evenementenaccommodaties wordt uitgeoefend. Voor het bepalen van de kapitaallasten gelden de volgende uitgangspunten. - te financieren stichtingskosten 100% - rentepercentage 3,5% - rente- en afschrijvingstermijnen20 annuïtair • bouw- en bijkomende kosten 40 jaar • installatie-, inrichtings- en inventariskosten 20 jaar
4.3
Baten en lasten
De exploitatieprognoses van de drie varianten zijn uitgewerkt in de afzonderlijke bijlage 3. De resultaten zijn als volgt samengevat. Kenmerk ramingen en prognoses
Basis
Uitgebreid
Luxe
Ruimtebeslag in m b.v.o.
5.500
11.000
Stichtingskosten in € 1.000
5.500
9.300
17.000
Gemiddeld bezoekaantal per jaar
40.000
65.000
100.000
Exploitatiebaten jaar 1 in € 1.000
448
2
21.000
146
241
Exploitatielasten jaar 1 in € 1.000
646
1.041
1.749
Exploitatieresultaat jaar 1 in € 1.000
-500
-800
-1.300
Gemiddeld jaarlijks exploitatieresultaat jaar 1-20 in € 1.000
-542
-861
-1.380
Tabel 13. Samenvatting exploitatieprognoses varianten
20
De kosten van afschrijving worden tevens als aflossing beschouwd.
22030-003-jsc/hde
33 / 46
5
ZOEKGEBIEDEN LOCATIES
5.1
Inleiding
Voor de vestiging van een openluchtbad in Assen kunnen meerdere locaties in aanmerking komen. Desgevraagd zijn hiervoor de volgende zoekgebieden kenbaar gemaakt. 1. Havenkwartier / Centrum 2. Bonte Wever / Stadsbroek 3. Baggelhuizerplas 4. Noorderpark / Pittelo / Peelo 5. TRZ / voormalig verkeerspark Assen
5.2
Kenmerken
Van de bovenstaande zoekgebieden zijn de volgende kenmerken gegeven. 5.2.1 Havenkwartier / Centrum De gebiedsontwikkeling in (de buurt van) Havenkwartier / Centrum kan met de komst van een openluchtbad worden aangejaagd en versterkt. Dit heeft als positief effect dat er een aantrekkelijker, nieuw, gemixt woongebied ontstaat met een openluchtbad dat zowel goed zichtbaar als goed bereikbaar (vlakbij het station) is voor zowel de Assenaar als de regio. Het bad kan hierdoor ook een regiofunctie vervullen mits daarvoor voldoende parkeerplaatsen beschikbaar zijn c.q. aangelegd kunnen worden. 5.2.2 Bonte Wever / Stadsbroek Aangezien De Bonte Wever al beschikt over twee openluchtbassins met een gezamenlijke wateroppervlakte van circa 350 m2, kan hier op zowel de stichtingskosten als exploitatielasten fors worden bespaard mits de omgeving en bedrijfsvoering hierop worden aangepast. Deze aanpassingen betreft onder andere de volgende. Uitbreidingsruimte hoewel De Bonte Wever / Stadsbroek al over voorzieningen voor een openluchtbad beschikken, kunnen deze niet per definitie onbelemmerd worden uitgebreid naar het volledige ruimteprogramma van de basis-, uitbreidings- of luxe variant. Gezien de situering van de huidige openluchtbassins ligt het voor de hand om de eventuele uitbreiding ten noorden / oosten daarvan te realiseren.
Hiervoor dient de ontsluitingsweg Kortbossen te worden verplaatst c.q. verwijderd waarna ruimtelijk alsnog alleen de basisvariant lijkt te kunnen worden ingepast. Als alternatief zou elders op Stadsbroek en nabij De Bonte Wever een locatie kunnen worden aangewezen maar dan vervalt het voordeel van de bestaande openluchtvoorzieningen (en aansluitingen) van De Bonte Wever. Parkeren Bij De Bonte Wever / Stadsbroek staan weliswaar al veel parkeerplaatsen ter beschikking maar daarmee volstaat de bestaande parkeercapaciteit niet per definitie voor de uitbreiding van het openluchtbad. Mogelijk dient de parkeercapaciteit hiertoe te worden uitgebreid hetgeen een extra ruimtelijke opgave oplevert.
22030-003-jsc/hde
34 / 46
Bedrijfsvoering In paragraaf 2.6.6 is al gesteld dat mensen die uitsluitend een openluchtbad willen bezoeken, minder snel geneigd zijn om dit bij De Bonte Wever in de huidige vorm te doen. Een afzonderlijke openstelling en entreemogelijkheid zou hier verandering in kunnen brengen maar zou ook afbreuk doen aan het totaalconcept van De Bonte Wever. Toch is dit wel een vereiste om alle inwoners en gasten van Assen een laagdrempelige toegang tot een openluchtbad te bieden. De exploitatieprognose van de basis-, uitgebreide en luxe variant laten zien dat hiervoor geen winstgevende exploitatie kan worden gevoerd en er dus een jaarlijkse gemeentelijke exploitatiebijdrage nodig is om de realisatie en de openstelling te waarborgen. Door meer inzet op een omgeving die al goed werkt zal een openluchtbad op deze locatie evenwel alle bestaande functies en de regionale aantrekkingskracht van het gebied versterken en kan er op de stichtingskosten van het openluchtbad worden bespaard. 5.2.3 Baggelhuizerplas Ook voor de Baggelhuizerplas geldt dat vanwege de reeds bestaande voorzieningen op zowel de stichtingskosten als exploitatielasten kan worden bespaard mits de omgeving en bedrijfsvoering hierop worden aangepast. Vooral parkeerplaatsen, ontsluitingsweg, ligweide en horeca zijn al aanwezig waardoor de locatie voor Assenaren al bekend is en ook vanuit de regio per auto eenvoudig bereikbaar is.
Hoewel er voor de realisatie van een openluchtbad groen / natuur moet wijken, lijkt er ook voor de luxe variant voldoende ruimte te zijn. 5.2.4 Noorderpark / Pittelo / Peelo Hoewel dit zoekgebied niet nader gespecificeerd is, zal een openluchtbad hier voor een aantrekkelijker en gezonder Assen-Noord zorgen. De locatie trekt mensen naar deze wijken toe en voor relatief veel inwoners komt het zwembad op loop- en/of fietsafstand te liggen. Daarmee lijkt dit zoekgebied een vooral lokale aantrekkingskracht uit te oefenen. Een nadere specificatie van de locatie kan een indicatie geven voor de mate waarin het bad ook vanuit de regio zal worden bezocht. 5.2.5 TRZ / voormalig verkeerspark Assen De Toeristisch Recreatieve Zone en het voormalig verkeerspark bevinden zich naast het TT Circuit waarmee het zoekgebied goed ontsloten is vanuit het (snel-)wegennetwerk maar matig tot slecht bereikbaar is voor de Assenaar. Daarmee zal het openluchtbad in dit zoekgebied een regionale functie moeten hebben en, gezien de schaalgrootte van het gebied, bij voorkeur geclusterd moeten worden met andere dagrecreatieve voorzieningen.
5.3
Conclusies
De bovenomschreven zoekgebieden lijken voor de geschiktheid van de openluchtbadvarianten op uitsluitend het criterium ruimte de volgende indicaties te geven. Zoekgebied
Basis
Uitgebreid
Luxe -
1. Havenkwartier / Centrum
+
-
2. Bonte Wever / Stadsbroek
+
±
-
3. Baggelhuizerplas
±
+
+
4. Noorderpark / Pittelo / Peelo
+
±
-
5. TRZ / voormalig verkeerspark Assen
-
±
+
Tabel 14. Indicaties geschiktheid zoekgebieden
22030-003-jsc/hde
35 / 46
Voor een locatiekeuze dient bij voorkeur eerst de gewenste openluchtbadvariant te worden bepaald waarna de, nog nader te specificeren, locaties hieraan worden getoetst op criteria zoals de volgende. ▪ Grondeigendom ▪ Planologische (on-)mogelijkheden ▪ Ruimte en inrichting (waaronder bestaande voorzieningen en infrastructuur) ▪ Nabijheid en bereikbaarheid ▪ Sociale veiligheid ▪ Hinder en overlast ▪ Ontwikkelingspotentieel (ruimte voor groei en/of koppeling van functies)
22030-003-jsc/hde
36 / 46
6
VERVOLG
6.1
Inleiding
Dit rapport geeft geen antwoord op de vraag of en zo ja, welk buitenbad er in Assen moet komen. Deze keuze is voorbehouden aan een politiek-bestuurlijke afweging, waarin de gemeentelijke ambities alsmede de bereidheid en mogelijkheid tot het beschikbaar stellen van de structureel benodigde financiële middelen essentieel zijn. Deze rapportage beoogt handvatten te bieden waarmee de gemeente Assen tot deze besluitvorming kan komen. Hiertoe kunnen onder andere de volgende afwegingen worden gemaakt. ▪ Wel of geen zwembad? ▪ Voor wie is het zwembad bedoeld? ▪ Functioneel en/of recreatief? ▪ Beschikbaarheid middelen? ▪ Omvang en voorzieningenniveau? ▪ Geschikte locatie?
6.2
Mogelijke afwegingen
A. Wel of geen zwembad? Belangrijk bij het bepalen van het ambitieniveau is de constatering dat er op basis van het beschikbare aanbod van zwemwater in de omgeving van Assen geen absolute noodzaak bestaat om een nieuw buitenbad te realiseren. De Asser inwoners kunnen immers gebruik maken van een omvangrijk aanbod aan openluchtbaden en zwemplassen. Binnen de gemeentegrenzen van Assen bevinden zich zelfs al twee openluchtbaden bij Witterzomer en De Bonte Wever die echter niet, respectievelijk niet laagdrempelig (openstelling en tarieven) zijn opengesteld voor inwoners en gasten die uitsluitend een openluchtzwembad willen bezoeken. Hiervoor kan worden uitgeweken naar diversen openluchtbaden in de regio waarvan De Leemdobben op zo’n 13 kilometer afstand de dichtstbijzijnde is. Daarnaast beschikt Assen met de Baggelhuizerplas over een grote openlucht zwem-/recreatieplas waar ook in de buitenlucht kan worden gezwommen. Het zwemwater in deze plas is niet geconditioneerd maar op het gemiddelde van de meetgegevens van de laatste vier badseizoenen wel van uitstekende kwaliteit bevonden. Niettemin is het denkbaar dat Assen toch over een eigen buitenzwembad wil kunnen beschikken.
Overwegingen die tot deze wens kunnen leiden, zijn: ▪ dat de gemeente Assen op basis van haar inwoneraantal en regiofunctie zelf een buitenzwembad aan haar inwoners wil aanbieden; ▪ dat de gemeente Assen de aantrekkingskracht van bestaande openlucht accommodaties, zoals vooral de Baggelhuizerplas, en de daarop reeds aanwezige voorzieningen nog verder wil versterken; ▪ dat de gemeente zelf regie wenst te voeren op het zwemaanbod en hierin niet afhankelijk wil zijn van haar buurgemeente(n).
22030-003-jsc/hde
37 / 46
B. Voor wie is een zwembad bedoeld? Als wordt besloten dat Assen over een eigen buitenzwembad wenst te beschikken, dient de vervolgvraag zich aan op welke doelgroep(en) deze accommodatie zich zal moeten richten. Een accommodatie die primair wordt gerealiseerd om te voorzien in de basiszwembehoeften van de eigen inwoners ziet er immers anders uit dan een buitenbad waarmee wordt beoogd om gasten uit de wijde regio naar Assen te halen. Voor de basisbehoefte van de eigen inwoners kan worden volstaan met een bescheiden buitenbad zonder al te veel “toeters en bellen”. Naarmate men echter een groter verzorgingsgebied wil kunnen bereiken zal het aanbod in functies en voorzieningen grootschaliger moeten zijn en ook onderscheidend ten opzichte van bestaande (buiten)zwembaden in de omgeving. C. Functioneel en/of recreatief? Samenhangend met de vorige vraag dient ook de uitstraling van het bad te worden bepaald. Wordt gekozen voor een zuiver functionele (basis)voorziening dan zijn met name een wedstrijdbassin en een doelgroepen-/speelbassin noodzakelijke elementen. Indien de gemeente met name tegemoet wil komen aan de recreatieve zwembehoefte dan zijn de bijkomende voorzieningen als een recreatiebassin, waterglijbaan, duiktoren en een aantrekkelijke ligweide onderscheidende elementen die veel bezoekers zullen aanspreken. D.
Beschikbaarheid middelen? Het spreekt voor zich dat bij de afweging ook een financiële toets dient plaats te vinden. In algemene zin geldt dat de keuze voor een buitenbad te allen tijde leidt tot een structureel beslag op gemeentelijke middelen. Los van de eenmalige investering heeft een zwembad te maken met een structureel exploitatietekort dat door de gemeente moet worden aangezuiverd. Naarmate de omvang en het voorzieningenniveau worden uitgebreid, neemt ook de omvang van het structurele tekort toe en stijgt het beslag op de gemeentelijke middelen. Deze relatie blijkt ook uit de financiële doorrekening van de drie varianten. Vanuit dit oogpunt dienen de wensen en ambities dan ook te worden getoetst aan de financiële mogelijkheden van de gemeente én de bereidheid om de beschikbare middelen aan te wenden voor een buitenbad. Naast de afweging of de maatschappelijke waarde van een buitenbad (zowel basis-, uitbreidings- als luxe variant) de uitgaven hiervoor rechtvaardigt, kunnen ook mogelijk overige op handen zijnde gemeentelijke uitgaven in deze afweging worden betrokken om tot een goede verdeling van maatschappelijke middelen te komen. E. Omvang en voorzieningenniveau? Op basis van de beantwoording van deelvragen A t/m D kan een voldragen keuze worden gemaakt voor één van de varianten dan wel een combinatie hiervan.
In deze fase kan de gewenste omvang van de gewenste accommodatie worden bepaald alsmede de daarin onder te brengen functies en voorzieningen. F. Geschikte locatie De laatste stap voordat tot definitieve besluitvorming kan worden gekomen, is het zoeken van een geschikte locatie om de gewenste bassinconfiguratie te situeren.
22030-003-jsc/hde
38 / 46
6.3
Ontwikkeling en realisatie
Om in de nieuwbouwvarianten tot de daadwerkelijke openstelling van het bad te komen, zijn in deze paragraaf op hoofdlijnen de kaders van de ontwikkelingsprocedure geschetst, uitgaande van gemeentelijke grondeigendom zonder ontwikkelingsbelemmeringen. Hierbij is ingegaan op de acties die moeten worden ondernomen (prioritering), binnen welk tijdpad een en ander gestalte kan krijgen (planning) en wie hiervoor als “trekker” dient te fungeren (verantwoordelijken). Ook is een risicoanalyse opgenomen. 6.3.1
Marsroute
Actie
Planning
Regie
Uitvoering
1. Locatie en variantkeuze
najaar 2023
gemeente
gemeente
2. Onderzoek / visieontwikkeling
voorjaar 2024 gemeente
gemeente
gemeente
adviseurs
gemeente
gemeente
gemeente
gemeente
▪ realisatie
gemeente
adviseurs
▪ exploitatie
gemeente
adviseurs
ontwikkelaar
adviseurs
a. Voorbereidingskrediet en samenwerkingsovereenkomst ▪ ontwikkeling ▪ begeleiding b. Programma van eisen (PvE) ▪ functioneel PvE c. Locatie ▪ vooronderzoek vergunningen/procedures d. Kaderstelling ▪ tarieven, openstelling, programmering e. Aanbestedingsadvies
3. Definitie en voorbereiding
voorjaar 2025
a. Locatievoorbereiding ▪ div. onderzoeken ▪ terrein- in- en hoogtemeting ▪ inspectie belendingen b. Technisch programma van eisen c. Aanbesteding ontwikkeling/exploitatie 4. Ontwerp- en planontwikkeling
najaar 2025
a. Accommodatie
ontwikkelaar
▪ schetsontwerp, VO en DO
architect
▪ advies constructies
constructeur
▪ advies installaties
adviseurs
b. Omgeving ▪ ruimtelijke onderbouwing
ontwikkelaar
adviseurs
▪ inrichting landschap
ontwikkelaar
adviseurs
gemeente
adviseurs
▪ sanering/sloopadviezen
ontwikkelaar
adviseurs
5. Procedures en vergunningen
c. Bestek najaar 2026
ontwikkelaar
gemeente
6. Start realisatie
najaar 2027
directie
aannemer
7. Start exploitatie
voorjaar 2029
exploitant
n.t.b.
Tabel 15. Marsroute
22030-003-jsc/hde
39 / 46
6.3.2 Risicoanalyse Bij de ontwikkeling en realisatie kunnen zich omstandigheden voordoen die een kostenverhogend en/of vertragend effect hebben. Hierop kan als volgt worden geanticipeerd. 1. Het programma van eisen (PvE) is niet te realiseren binnen het beschikbaar budget Signaleren : Minimaliseren :
Elimineren
:
opstellen stichtingskostenraming op basis van PvE nagaan of in het PvE opgenomen capaciteiten realistisch / wenselijk zijn en in goed overleg met partijen doorvoeren van aanpassingen waar mogelijk bezien of “nice-to-haves” kunnen vervallen om “must-haves” mogelijk te maken
2. Budgetoverschrijding tijdens de bouw (meerwerk) Signaleren
:
Minimaliseren : Overdragen
:
opstellen stichtingskostenraming op basis van concept faseresultaten (PvE, VO, DO, bestek), bij aanbesteding van bouwwerkzaamheden door aannemers open begroting laten indienen op basis van deskundigheid als projectmanager een inhoudelijke bijdrage leveren aan uitwerking van PvE, ontwerp en bestek kwaliteit van aanbestedingsstukken bewaken onder meer door architect te verplichten zijn bestek tot op uitvoeringsniveau uit te werken, zodat bij inschrijving het risico is geminimaliseerd en uitvoerende partijen eventueel resterend risico voor een belangrijk deel op zich nemen
3. Vertraging (voorbereidings-/ontwerpfase) Signaleren
:
Minimaliseren :
regelmatig overleg in allerlei samenstellingen waarbij de stand van zaken binnen het project worden gedeeld goede verslaglegging, bewaken afgesproken acties door middel van heldere actielijsten
4. Vertraging (realisatiefase) Signaleren
:
Minimaliseren :
regelmatig overleg in allerlei samenstellingen waarbij de stand van zaken binnen het project worden gedeeld kwaliteit van aanbestedingsstukken bewaken onder meer door architect te verplichten zijn bestek tot op uitvoeringsniveau uit te werken, zodat na aanbesteding geen nieuwe inzichten ontstaan over technische uitwerking / detaillering
5. Vergunningsprocedures en bezwaren Signaleren
:
Minimaliseren : Elimineren
:
22030-003-jsc/hde
goed overleg met betrokken gemeentelijke ambtenaren, tijdig en interactief communiceren met omwonenden om zwaarte en inhoud van mogelijke bezwaren in kaart te brengen nagaan of aanpassingen mogelijk zijn die evt. bezwaren wegnemen of afzwakken zorgdragen voor een zorgvuldige uitvoering van de procedure, zowel inhoudelijk (onderzoeken) als procedureel (inspraak, publicatie, zienswijzen, etc.)
40 / 46
6. Politiek-bestuurlijk draagvlak kalft af Signaleren : Minimaliseren :
goed overleg houden met de bestuurlijk / ambtelijk opdrachtgever zorgen voor transparantie in het proces/draagvlak onder gebruikers / bewoners, eventuele (ernstige) afwijkingen buiten de overeengekomen kaders tijdig en voorzien van oplossingen communiceren
7. Opdrachtnemers (architect, aannemers, leveranciers) gaan failliet Signaleren
:
Minimaliseren :
in aanbestedingsprocedures goede aandacht voor financieeleconomische draagkracht voor de grotere opdrachten gebruik maken van bankgaranties en betalingsschema’s op basis van werkelijk uitgevoerd werk
8. Visie van de architect sluit niet aan bij de visie van de opdrachtgever/gebruikers Signaleren
:
Elimineren
:
in aanbestedingsprocedure opnemen dat de geselecteerde architecten hun visie moeten indienen gebruikers intensief betrekken bij verdere uitwerking van visie tot ontwerp (werkgroep ontwerp)
9. De architect beschikt niet over de noodzakelijke vaardigheden Signaleren
:
Elimineren
:
in aanbestedingsprocedure vragen naar relevante referentieprojecten c.q. relevante karakteristieken van het bureau minimumeis hanteren dat architecten zowel moeten beschikken over esthetische kwaliteit als deskundigheid op het gebied van bouwvoorbereiding en directievoering
10. Nieuwe wensen bij primaire actoren (gemeente/hoofdgebruikers) Signaleren
:
Minimaliseren :
regelmatig overleg in allerlei samenstellingen waarbij de stand van zaken binnen het project worden gedeeld, uitvoeren communicatieplan elke fase afronden met een fasedocument, waar primaire actoren zich akkoord mee moeten verklaren, zodat er een drempel wordt opgeworpen om terug te komen op uitgevoerde afspraken
11. Aannemers beschikken niet over de noodzakelijke vaardigheden Signaleren
:
Elimineren
:
22030-003-jsc/hde
in aanbestedingsprocedure vragen naar relevante referentieprojecten c.q. relevante karakteristieken van aannemers minimumeis hanteren dat aannemers over relevante referentieprojecten dienen te beschikken en tevens aantonen eigen uitvoerend personeel in de organisatie te hebben, waarmee een goede indruk wordt verkregen van de organisatorische en bouwtechnische kwaliteit
41 / 46
12. (Neven)aannemers werken niet goed samen Signaleren
:
Minimaliseren :
Overdragen
:
bij directievoering / toezicht nadrukkelijk zicht houden op de bouwwerkzaamheden aan uitvoerende partijen de contractuele verplichting (door middel van coördinatie-overeenkomst) opleggen om een resultaatgerichte samenwerking aan te gaan een coördinerend aannemer aanwijzen voor het gehele werk
13. Discontinuïteit projectmanagement Signaleren : Minimaliseren :
22030-003-jsc/hde
n.v.t. (intern) projectmanagement “dubbel uitvoeren”, door de 1e projectmanager te laten assisteren door een 2e projectmanager. In geval van nood gaat daardoor geen kennis van (informele) processen verloren
42 / 46
BIJLAGEN
22030-003-jsc/hde
43 / 46
1.
Vragenlijst openluchtbaden Exploitatie (€)
VUL IN
naam openluchtbad exploitatiejaar bouwjaar, eventueel ook renovatiejaar
Het jaartal waarop uw gegevens betrekking hebben; bij voorkeur 2022 of, ivm Corona, 2019
eigendom/exploitatie wateroppervlakte (m2) aantal baden in gemeente combi/overdekt/openlucht BEZOEK * 1.000
Vul beide in, kies uit: gemeente, stichting, BV, vereniging Het totale wateroppervlak, inclusief peuterbassins Vul alle drie in; ook als het getal nul is
recreatie banen zwemmen instructie verenigingen onderwijs overig totaal bezoek BATEN * €1.000 opbrengst zwembadbezoek
Vul altijd het totaal in; zo mogelijk ook de onderverdeling is
verhuur/bruto marge horeca overige baten exploitatiebijdrage / subsidie gemeente totaal baten LASTEN * €1.000 kapitaallasten / huur personeel energie
Vul altijd het totaal in; zo mogelijk ook de onderverdeling is Het totaal van elektra-, gas- en waterlasten, eventueel na aftrek van baten voor opgewekte elektriciteit
onderhoud administratie/verzekeringen/belastingen
Al het onderhoud inclusief schoonmaak en chemicaliën
overige lasten totaal lasten VERBRUIKSEENHEDEN * 1.000 Elektra kWh, eventueel ook opgewekt Gas
m3
Water
m3
Vul altijd het totaal in; zo mogelijk ook de onderverdeling is De verbruikte en eventueel ook opgewekte elektriciteit
Ruimte voor opmerkingen
Vragen, opmerkingen en retourneren vragenlijst (voor 1 december 2022): j.scherpenzeel@tienorganisatieadvies.nl
22030-003-jsc/hde
44 / 46
2.
Vrijwilligersinzet
Aangezien eigenaren van publieksvoorzieningen dienen te voldoen aan hun zorgplicht jegens de bezoekers21, zijn zij in de praktijk terughoudend met het overdragen van verantwoordelijkheden aan niet-beroepskrachten. Mocht een rechtspersoon die voortvloeit uit een bewonersinitiatief hier naar het oordeel van de eigenaar voldoende toe geschikt (kunnen) zijn, kan worden overwogen de exploitatie van een openluchtbad hieraan over te dragen. Een en ander wordt dan geborgd in de vorm van een huur- en exploitatieovereenkomst. Een goed voorbeeld hiervan is de Vereniging Openluchtbad Zwolle (zie tekstkader). Bedrijfsvoering Net als bij vele andere openluchtbaden komt ook deze vereniging voort uit burgerinitiatieven om het zwembad te behoeden voor sloop. Groot voordeel van dergelijke organisaties is dat zij een grote achterban van zeer betrokken burgers vertegenwoordigen die, indien de organisatie erin slaagt de exploitatie te gaan voeren, de eerste jaren garant staan voor hoge bezoekaantallen.
Openluchtbad Zwolle Met een bevolkingsaantal van 131.000 inwoners bestaat er in de provinciehoofdstad Zwolle een potentieel grote behoefte aan zwemwater, hetgeen geboden wordt door ‘slechts’ één openbaar overdekt bad, één openluchtbad en vier recreatieplassen; de Wijthmenerplas, de Agnietenplas, de Wijde Aa en de Sekdoornse plas. Hoewel openbaar overdekt zwembad “De Vrolijkheid” sinds 2012 de overdekte zwembaden Hanzebad en Aa-bad vervangt met een per saldo groter zwemwateroppervlak, is de totale hoeveelheid overdekt zwemwater in Zwolle relatief beperkt. Met het aanbod van recreatief te gebruiken oppervlaktewater en het openluchtbad is er een ruime hoeveelheid openluchtwater voorhanden. Desalniettemin heeft de Vereniging Openluchtbad Zwolle over bezoekaantallen niet te klagen. De vereniging telt gemiddeld ruim 5.000 leden die, inclusief introducees per seizoen van circa achttien weken circa 100.000 maal een bezoek aan het bad afleggen. Bron: www.zwolle.nl / www.openluchtbadzwolle.nl
Praktijkervaringen leren echter dat dit effect niet altijd duurzaam is en dat de inzet van vrijwilligers sterk terug kan lopen. Een ander nadeel dat deze organisaties ervaren, is dat de bedrijfsvoering vrijwel nooit optimaal kan worden afgestemd op de onvoorspelbare weeromstandigheden. Om deze risico’s te vermijden, is het Openluchtbad in Zwolle uitsluitend toegankelijk voor leden. Niet-leden kunnen beperkt geïntroduceerd worden tegen een relatief hoog tarief. De abonnementen zijn in de voorverkoop aanzienlijk goedkoper dan in het seizoen en eenmaal lid geworden, kan niet later dan voor 1 november van het jaar voorafgaand aan de start van het nieuwe seizoen worden opgezegd. Daarbij is het mogelijk dat tijdens ‘topseizoenen’ een ledenstop in werking treedt. Het voorbeeld van het openluchtbad Zwolle leert dat er mogelijkheden zijn om de inzet van vrijwilligers te waarborgen. Alle leden zijn verplicht vrijwilligerswerk te doen; afkoop is niet bespreekbaar. Bij kinderen jonger dan 16 jaar moeten de ouders/verzorgers het vrijwilligerswerk doen. Senioren in de pensioengerechtigde leeftijd zijn vrijgesteld van vrijwilligerswerk. In het soort vrijwilligerswerk dat men dient te verrichten, hebben de leden de vrije keuze uit de navolgende werkzaamheden.
21
Als eigenaar van de accommodatie en belanghebbende bij de te verlenen diensten blijft de gemeente zorgplichtig voor de bezoekers en dientengevolge aansprakelijk tenzij deze expliciet, bij overeenkomst en juridisch gewaarborgd aan een rechtspersoon is overgedragen.
22030-003-jsc/hde
45 / 46
▪ Toezichthouder
▪ Schoonmaak ▪ Ondersteuning kassa ▪ Badrandverzorging ▪ Bemonstering
Twee maal drie uren toezicht houden onder supervisie van de badmeester. Een toezichthouder is minimaal 18 jaar en in het bezit van een zwemdiploma. Drie maal twee uren schoonmaak rondom sluitingstijden. Twee maal drie uren onder supervisie van een medewerker van de kassagroep of in opdracht van de badmeester van dienst. Twee maal twee uren (zwaar werk) per seizoen en altijd na 20.00 uur. Gedurende enkele opeenvolgende dagen watermonsters nemen en hierop enkele analyses uitvoeren. Deze werkzaamheden vereisen kennis van laboratorium werkzaamheden.
Juist bij dergelijke organisatievormen is het van groot belang dat coördinerende en leidinggevende taken door beroepskrachten wordt verricht. Het openluchtbad beschikt daarom over een team van beroepskrachten die niet meer dan twintig weken per jaar in het bad werkzaam zijn. Het team wordt aangevoerd door de beheerder die tevens het besluit neemt om het bad niet open te stellen bij slecht weer. Hiervan is in de regel sprake bij onweer, harde wind, aanhoudende regen, temperaturen van 15°C of lager. Als gevolg hiervan is het bad, ook bij gebrek aan bezoekers, regelmatig gesloten. Voor de gemeente Assen geldt als belangrijke beperking dat zich geen burgerinitiatief aandient voor het bemensen van een te realiseren openluchtbad. Daarbij is de bevolkingsomvang van Assen maar iets meer dan de helft van Zwolle waardoor betwijfeld kan worden of een op te richten ‘zwembadvereniging’ voldoende leden zal kunnen werven om de benodigde exploitatie- en beheertaken uit te voeren.
22030-003-jsc/hde
46 / 46