CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

Haalbaarheidsonderzoek Openluchtbad Assen 2023

Raadsvergadering 18 december 2025, gemeente AssenBij agendapunt: Onderzoek Openluchtzwembad15.056 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Openluchtbad Assen

Haalbaarheidsonderzoek Eindrapportage

Arnhem, 27 februari 2023

22030-003-jsc/hde

Opdrachtgever

Gemeente Assen Team Ontwikkeling en Advies Dhr. B.J. Delhaas

Aan

B.Delhaas@Assen.nl

CC

J.Dreijer@Assen.nl

Zaaknummer

102346-2022

Auteur

Joop Scherpenzeel

Project

Haalbaarheidsonderzoek openluchtbad Assen

Betreft

Eindrapportage

Ons kenmerk

22030-003-jsc/hde

Contact

Tien organisatieadvies Utrechtseweg 70 6812 AH Arnhem jscherpenzeel@tienorganisatieadvies.nl

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt zonder uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende. © 2023 Tien organisatieadvies

INHOUD Samenvatting

4

1 Inleiding

7

1.1 1.2 1.3 1.4

Aanleiding Onderzoeksvraag Werkzaamheden Contacten

7 7 7 8

2 Inventarisatie en analyse

9

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Inleiding Zwemwater in Assen Openluchtbaden Zwemplassen Trends en ontwikkelingen Prognose bezoekaantallen

3 Een nieuw openluchtbad in drie varianten 3.1 3.2 3.3 3.4

9 9 9 15 18 23

24

Inleiding Basisvariant Uitgebreide variant Luxe variant

24 24 26 28

4 Exploitatieprognoses

31

4.1 4.2 4.3

Inleiding Uitgangspunten Baten en lasten

5 Zoekgebieden locaties 5.1 5.2 5.3

Inleiding Kenmerken Conclusies

6 Vervolg 6.1 6.2 6.3

Inleiding Mogelijke afwegingen Ontwikkeling en realisatie

31 31 33

34 34 34 35

37 37 37 39

Bijlagen

43

1. 2.

44 45

Vragenlijst openluchtbaden Vrijwilligersinzet

22030-003-jsc/hde

SAMENVATTING In deze rapportage zijn de bevindingen beschreven van het onderzoek naar de haalbaarheid van een nieuw openluchtbad in Assen, in drie varianten. Hiervoor is onder andere een eerder onderzoek uit 2008 geactualiseerd. Ook is een quick scan uitgevoerd naar mogelijke locaties en is rekening gehouden met eventuele marktpartijen die kansen zien voor de realisatie van een openluchtbad in combinatie met bestaande voorzieningen. Daarnaast zijn exploitatiegegevens van bestaande openluchtbaden opgevraagd en geanalyseerd. De inwoners van Assen kunnen voor al hun zwembehoeften goed terecht in De Bonte Wever, al kunnen de tarieven voor recreatieve zwemmers (pretzwemmers), ondanks de vele voorzieningen als hoogdrempelig worden ervaren. Afzonderlijke toegang tot alleen de openluchtbassins van De Bonte Wever is echter niet mogelijk. Voor leszwemmen en doelgroepzwemmen kunnen Assenaren daarnaast terecht op wel drie andere locaties met elk een bassin van (zeer) beperkte omvang. Het dichtstbijzijnde openbare openluchtbad is De Leemdobben in Vries op zo’n 12 kilometer afstand. In en nabij Assen bevindt zich ook veel oppervlaktewater waarin gezwommen wordt, zoals vooral bij de Baggelhuizerplas. Openluchtbaden in Nederland zijn de afgelopen twee decennia afgenomen in zowel aantal als bezoekaantallen.

Desondanks kan een nieuw openluchtbad in Assen door ontwikkelingen als bevolkingsgroei en klimaatverandering rekenen op een potentieel verzorgingsgebied van het gehele lokale inwonertal van bijna 70.000 met een hoge bevolkingsdichtheid. De bijbehorende bezoekaantallen zijn per jaar als volgt geprognosticeerd. ▪ Variant 1. Basis 30.000 - 50.000; gemiddeld 40.000 ▪ Variant 2. Uitgebreid 50.000 - 80.000; gemiddeld 65.000 ▪ Variant 3. Luxe 75.000 - 125.000; gemiddeld 100.000 De varianten verschillen ten opzichte van elkaar als volgt in omvang en ambitieniveau. Ruimte

Basis

Uitgebreid

Luxe

Entree

2

100 m

200 m

2

350 m2

Horeca

100 m2

350 m2

500 m2

Technische ruimten

2

240 m

320 m

2

450 m2

Kleed-, wasruimten

2

174 m

242 m

2

345 m2

Doucheruimten

66 m2

78 m2

105 m2

Kleedcarrousels

-

-

160 m2

Centrale badpost

2

8m

2

8m

8 m2

Totaal binnenruimte

688 m2

1.198 m2

1.918 m2

Wedstrijdbassin

2

715 m

715 m

2

715 m2

Doelgroepen-/speelbassin

2

285 m

285 m

2

285 m2

-

785 m2

1.305 m2

2

125 m

190 m

2

275 m2

Duiktoren en -bassin

-

-

60 m2

Waterglijbaan/-banen

-

150 m2

225 m2

2

3.687 m

7.677 m

2

16.217 m2

Totaal buitenruimte

4.812 m

2

9.802 m

2

19.082 m2

Totaal generaal b.v.o.

5.500 m2

11.000 m2

21.000 m2

Recreatiebassin Peuterbassin

Buitenruimten

Tabel 1. Samenvatting ruimteprogramma’s varianten

22030-003-jsc/hde

4 / 46

Hierbij wordt opgemerkt dat de perrons zijn inbegrepen bij het ruimtebeslag van de bassins. Voor elk van deze varianten is een stichtingskostenraming en exploitatieprognose opgesteld waarvan de resultaten als volgt zijn samengevat. Kenmerk ramingen en prognoses

Basis

Uitgebreid

Luxe

Ruimtebeslag in m b.v.o.

5.500

11.000

Stichtingskosten in € 1.000

5.500

9.300

17.000

Gemiddeld bezoekaantal per jaar

40.000

65.000

100.000

Exploitatiebaten jaar 1 in € 1.000

448

2

21.000

146

241

Exploitatielasten jaar 1 in € 1.000

646

1.041

1.749

Exploitatieresultaat jaar 1 in € 1.000

-500

-800

-1.300

Gemiddeld jaarlijks exploitatieresultaat jaar 1-20 in € 1.000

-542

-861

-1.380

Tabel 2. Samenvatting exploitatieprognoses varianten

Voor de realisatie van een openluchtbad kunnen in Assen meerdere locaties in aanmerking komen. Deze lijken voor de geschiktheid van de drie varianten op uitsluitend het criterium ruimte de volgende indicaties te geven. Zoekgebied

Basis

Uitgebreid

Luxe

1. Havenkwartier / Centrum

+

-

-

2. Bonte Wever / Stadsbroek

+

±

-

3. Baggelhuizerplas

±

+

+

4. Noorderpark / Pittelo / Peelo

+

±

-

5. TRZ / voormalig verkeerspark Assen

-

±

+

Tabel 3. Indicaties geschiktheid zoekgebieden

Voor een locatiekeuze dient bij voorkeur eerst de gewenste openluchtbadvariant te worden bepaald waarna de, nog nader te specificeren, locaties hieraan worden getoetst op criteria zoals de volgende. ▪ Grondeigendom ▪ Planologische (on-)mogelijkheden ▪ Ruimte en inrichting (waaronder bestaande voorzieningen en infrastructuur) ▪ Nabijheid en bereikbaarheid ▪ Sociale veiligheid ▪ Hinder en overlast ▪ Ontwikkelingspotentieel (ruimte voor groei en/of koppeling van functies) Voor het besluit of en zo ja, welk buitenbad er in Assen moet komen, kunnen onder andere nog de volgende afwegingen worden gemaakt. ▪ Voor wie is het zwembad bedoeld ▪ Functioneel en/of recreatief ▪ Beschikbaarheid middelen ▪ Omvang en voorzieningenniveau

22030-003-jsc/hde

5 / 46

Voor het openluchtbad dienen wellicht nog andere productvisies, stichtingskostenramingen en exploitatieprognoses te worden opgesteld. Nadat hierover principebesluiten zijn genomen, dient de definitiefase zich aan waarin de geschikte locatie, het programma van eisen, faseringsplan en beheerplan worden opgesteld. Daarna kan de feitelijke ontwikkeling in gang worden gezet door de noodzakelijke procedures te starten voor ontwerp, grondverwerving, realisatie, fasering, vergunningen, et cetera. Deze procedures vergen een aanzienlijke hoeveelheid tijd en inzet van deskundigen uit vele disciplines. Uitgaande van gemeentelijke grondeigendom zonder ontwikkelingsbelemmeringen is op hoofdlijnen een planning opgesteld die resulteert in de openstelling van een openluchtbad vanaf het voorjaar van 2029. Daarbij kunnen zich omstandigheden voordoen die een kostenverhogend en/of vertragend effect hebben. Voor een aantal van deze omstandigheden is omschreven hoe hierop kan worden geanticipeerd. Tien organisatieadvies Arnhem, 27 februari 2023

22030-003-jsc/hde

6 / 46

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding

In 2008 is onderzoek verricht naar de haalbaarheid van een openluchtbad in Assen in drie varianten1. In 2009 en 2010 is hieraan een vervolg gegeven door onderzoek naar een vierde en vijfde variant2. Hierin is onder andere nagegaan welke voorzieningen gerealiseerd zouden kunnen worden en wat de stichtingskosten, bezoekaantallen en exploitatiebaten en -lasten daarvan zijn. De onderzoeken hebben niet geleid tot de realisatie van een openluchtbad maar de behoefte hieraan wordt in Assen nog wel gevoeld. In november 2021 heeft de gemeenteraad daarom bij motie het college opgedragen: “een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar wat reëel is in omvang, bezoekers, locatie en geld, zodat de gemeenteraad bij de volgende begrotingsbehandeling in 2022 daar definitieve keuzes in kan maken”.3

1.2

Onderzoeksvraag

De onderzoeksvraag die hieruit voortvloeit, is als volgt geformuleerd. ▪

Actualiseer het onderzoek uit 2008 en houdt daarbij rekening met de cijfermatige basis, de marktverkenning en de exploitatiescenario’s.

Als onderdeel hiervan dient: ▪ een quick scan te worden uitgevoerd naar mogelijke locaties op basis van de locatie criteria; ▪ bij de marktverkenning rekening te worden gehouden met eventuele marktpartijen die kansen zien voor de realisatie van een openluchtbad, gecombineerd met bestaande voorzieningen.

1.3

Werkzaamheden

Het onderzoek is in opdracht van de gemeente Assen uitgevoerd door Joop Scherpenzeel van Tien organisatieadvies; de onderzoeksbevindingen zijn in deze rapportage omschreven. Het onderzoek is gestart met een analyse van schriftelijke informatie die desgevraagd door de gemeente Assen ter beschikking is gesteld. Vervolgens is door bureaustudie achtereenvolgens een marktanalyse, concurrentieanalyse en benchmarkanalyse uitgevoerd en zijn relevante trends en ontwikkelingen ten aanzien van (openlucht)zwembaden in kaart gebracht. Voor de benchmarkanalyse is gebruik gemaakt van informatie over bezoekaantallen, baten en lasten van openluchtbaden in overeenkomstige gemeenten voor zover die bereid waren dit beschikbaar te stellen. Op basis hiervan is een prognose opgesteld van de huidige en toekomstige behoeften aan een openluchtbad in Assen. Vervolgens is een drietal mogelijke varianten geschetst voor de ontwikkeling van een openluchtbad in een basis, gemiddelde en luxe variant. Voor elke variant is een productvisie en een ruimtestaat geformuleerd waarin onder meer uitgangspunten ten aanzien van de buitenbassin(s), de ligweide, kleedruimten en eventuele aanvullende voorzieningen (horeca, speeltuin, sportvelden et cetera) zijn opgenomen. Ook zijn stichtingskostenramingen en exploitatieprognoses opgesteld.

Locaties die in Assen mogelijk in aanmerking komen voor de realisatie van een openluchtbad zijn op hoofdlijnen behandeld en op geschiktheid beoordeeld. Tot slot zijn conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan voor de door de gemeente Assen te maken keuzen over het al dan niet realiseren van een openluchtbad.

Haalbaarheidsonderzoek openluchtzwembad, R07-106.865, Hopman Andres Consultants, 23 januari 2008 Haalbaarheidsonderzoek openluchtzwembad vervolg, R09-104.1010, Hopman Andres Consultants, 3 juni 2009 en Exploitatieprognose openluchtzwembad, R10-101.1083, Andres CS, 6 april 2010 3 Motie Openluchtzwembad, aangenomen op 4 november 2021 1 2

22030-003-jsc/hde

7 / 46

1.4

Contacten

Gedurende de werkzaamheden is er regelmatig contact onderhouden met de gemeente Assen. Naast telefonisch overleg met de ambtelijk opdrachtgever zijn in dit kader ook de volgende besprekingen gevoerd. ▪ 7 september 2022 startgesprek ambtelijk opdrachtgever ▪ 14 november 2022 voortgangsgesprek met de ambtelijke en bestuurlijke opdrachtgever ▪ 20 december 2022 presentatie college van burgemeester en wethouders ▪ 19 januari 2023 presentatie gemeenteraad Met de bedrijfsleiding van De Bonte Wever is op 14 november 2022 een oriënterend gesprek gevoerd. Op 5 oktober is per e-mail een aantal bestaande openluchtbaden benaderd met het verzoek om gegevens beschikbaar te stellen over hun voorzieningen, bezoekaantallen, baten en lasten, zie paragraaf 2.3.4. Ten behoeve van de respons zijn in de maanden november, december en januari meerdere reminders verstuurd en telefoongesprekken gevoerd. Tien organisatieadvies wil de bedrijfsleiding van de volgende zwembaden bedanken voor de informatie die ten behoeve van dit onderzoek door hen beschikbaar is gesteld. ▪ De Borghoorns in Annen ▪ De Bonte Wever in Assen ▪ Borgerlerbad in Deventer ▪ De Leewal in Exloo ▪ Het Zwanemeer in Gieten ▪ De Vliet in Leiden ▪ De Buiner Streng in Nieuw-Buinen ▪ De Zwaoi in Valthermond

22030-003-jsc/hde

8 / 46

2

INVENTARISATIE EN ANALYSE

2.1

Inleiding

In dit hoofdstuk zijn trends en ontwikkelingen beschreven alsmede de resultaten van de marktanalyse, concurrentieanalyse en benchmarkanalyse die zijn uitgevoerd. Een en ander heeft geleid tot een prognose van de behoeften aan een openluchtbad in Assen.

2.2

Zwemwater in Assen

Zwemwater met een geconditioneerde waterkwaliteit bevindt zich in Assen op de volgende locaties. Locatie

Aard

De Bonte Wever

m2 Overdekt

m2 Openlucht

openlucht 25 meterbassin

± 250 m2

openlucht recreatiebassin

± 100 m2

overdekt 25 meterbassin

± 375 m2

overdekt instructiebassin

± 150 m2

overdekt recreatiebassin

± 600 m2

subtotaal

± 1.125 m2

Rob Sports

overdekt instructiebassin

± 60 m2

De Dolfijn / Het Schakelveld

overdekt instructiebassin

± 80 m2

De Dolfijn / Van Boeijen

overdekt instructiebassin

± 100 m2

Totaal

± 1.365 m2

± 350 m2

Tabel 4. Zwembaden in Assen

Uit de tabel blijkt dat de inwoners van Assen voor al hun zwembehoeften goed terecht kunnen in De Bonte Wever. Naast een overdekt recreatiebassin met veel aanvullende voorzieningen voor vooral de recreatieve zwemmers (pretzwemmers) voorziet De Bonte Wever ook in de vooral functionele zwembehoeften van verenigingszwemmers, leszwemmers en zogenaamde doelgroepzwemmers. Voor banenzwemmers hanteert De Bonte Wever maatschappelijke (nietkostendekkende) tarieven en voor pret- en leszwemmers marktconforme commerciële tarieven. Daarnaast kunnen Assenaren voor leszwemmen en doelgroepzwemmen terecht op wel drie andere locaties met elk een bassin van (zeer) beperkte omvang. In en nabij Assen bevindt zich ook veel oppervlaktewater waarin gezwommen wordt, zoals vooral bij de Baggelhuizerplas. Het zwemwateraanbod in de regio wordt in de volgende paragrafen verder behandeld.

2.3

Openluchtbaden

2.3.1 Locaties en aanbod In de onderstaande figuur is aangeven welke openbaar toegankelijke openluchtbaden zich binnen een afstand van circa 15, respectievelijk 30 kilometer van De Bonte Wever bevinden. Hieruit blijkt onder andere dat De Leemdobben in Vries het dichtstbijzijnde openbaar toegankelijke4 openluchtbad is en zich op circa 13 kilometer afstand van De Bonte Wever bevindt. De zeven openluchtbaden die zich binnen 20 kilometer van De Bonte Wever bevinden, zijn kort toegelicht.

4

Het dichtstbijzijnde niet-openbaar toegankelijke openluchtbad bevindt zich op Vakantiepark Witterzomer, op circa 3 kilometer van De Bonte Wever. Dit is alleen toegankelijk voor gasten.

22030-003-jsc/hde

9 / 46

1. De Bonte Wever, Assen 2. Leemdobben, Vries 3. De Borghoorns, Annen 4. 't Zwanenmeer, Gieten 5. De Boskamp, Westerbork 6. Bosbad, Hoogersmilde 7. Bosbad, Appelscha 8. Openluchtbad, Veenhuizen 9. Zomerbad, Peize 10. Lemferdinge, Paterswolde 11. De Papiermolen, Groningen 12. De Buiner Streng, Nieuw-Buinen 13. De Leewal, Exloo 14. De Zwaoi, Valthermond 15. Zweeloo, Zweeloo 16. De Kerkvlekken, Havelte 17. Het Bosbad, Vledder 18. Dúndelle, Bakkeveen 19. De Ringberg, Scheemda

Figuur 1. Openluchtbaden in de regio

1. De Bonte Wever in Assen (0 km) Het uitgebreide subtropisch zwem- en saunaparadijs maakt deel uit van een grootschalig sport-, recreatie- en evenementencentrum met onder andere hotel, restaurants, fitness en congresfaciliteiten.

22030-003-jsc/hde

10 / 46

Het zwembad beschikt onder andere over een golfslagbassin, whirlpools, wildwaterkreek (stroomversnelling), peuterbassin, twee glijbanen, Finse sauna, kelosauna, Turks stoombad, warmtebanken, verwarmd openlucht recreatiebassin, verwarmd openlucht 25-meterbassin en een ligweide. Bij het toegangstarief voor pretzwemmen zijn drankjes en het gebruik van lockers inbegrepen. Op woensdag- en vrijdagmiddag hoeven tot 31 maart alleen kinderen te betalen; ouders mogen gratis mee. De openluchtbassins zijn geopend van 1 april tot en met 31 oktober. 2. De Leemdobben in Vries (12 km) Het plaatsje Vries met circa 4.000 inwoners (gemeente Tynaarlo) beschikt over een openluchtbassin, gesitueerd tussen sportvelden en een ijsbaan. De accommodatie is gebouwd in 1975 en beschikt over ongeveer 1.225 m² zwemoppervlakte. Het bad beschikt over drie bassins: een kleuterbassin, een ondiep bassin en een diep bassin. Daarnaast is er een familieglijbaan voor vier personen en twee springplanken. De bassins zijn omsloten door een zonneweide met bebossing die voorzien is van speeltoestellen en picknickbanken. Daarnaast beschikt het over meerdere recreatieve voorzieningen waaronder twee beachvolleybalvelden, een voetbal/ basketbalveld en een groot springkussen. De restauratieve voorziening betreft een kiosk met terras.

Mits de weersomstandigheden het toelaten, is het zwembad in de ochtenduren van de wintermaanden ook geopend voor banenzwemmers, in tijdsblokken van 45 minuten. 3. De Borghoorns in Annen (16 km) In het westen van de dorpskern Annen (circa 3.600 inwoners) in de gemeente Aa en Hunze ligt openlucht-zwemaccommodatie De Borghoorns. Dit groot, functioneel zwembad is zoals de meeste openluchtbaden geopend van begin mei tot en met begin september. Het bad bestaat uit twee 25meter bassins, een 20-meter bassin en een peuterbassin. Het bezoekaantal in 2022 bedroeg naar schatting ruim 25.000; op 2 september werd de 25.000e bezoeker van dat seizoen verwelkomd. 4. ’t Zwanemeer in Gieten (18 km) Sport en recreatiebad ’t Zwanemeer bestaat al sinds 1935 en is gelegen in het Zwanemeerbos in Gieten (circa 5.000 inwoners) van de gemeente Aa en Hunze. Het zwembad biedt een 25-meter wedstrijdbassin, een recreatiebassin en een peuterbassin. Het wedstrijdbassin is voorzien van startblokken en beschikt over de benodigde wedstrijdlijnen en waterpolodoelen. Het recreatiebassin omvat een familieglijbaan van 12 meter lengte, een stroomversnelling, een bubbelbank en diverse spuitattributen. Het peuterbassin is eveneens uitgerust met enkele losse speelattributen.

De accommodatie bestaat verder uit een zandstrand, speeltuin, beachvolleybalveld, beachvoetbalveld, een ligweide, enkele grasstroken en heeft het een beschutte ligging. Het bezoekaantal in 2022 bedroeg naar schatting bijna 30.000; op 15 augustus werd de 25.000 e bezoeker van dat seizoen verwelkomd. 5. De Boskamp in Westerbork (18 km) Openluchtzwembad ‘De Boskamp’ dateert oorspronkelijk van 1966 en is gesitueerd in de bossen van Westerbork (ruim 4.500 inwoners) in de gemeente Midden-Drenthe. Het beschikt over een roestvaststalen 25-meterbassin met een dieper gedeelte voor een 1 en 3 meter duikplank. Het bassin loopt over in een recreatiebassin met familieglijbaan, waterparaplu, bruisbank en een waterkanon. Daarnaast beschikt het over een apart kleuterbassin met grote zonneweide. Het bad heeft tevens een buiten- en binnenterras met kleine horeca. 6. Bosbad in Hoogersmilde (16 km) Het Bosbad in Hoogersmilde (circa 1.300 inwoners; gemeente Midden-Drenthe) is een openluchtbad van beperkte omvang. Het grote bassin meet 25 x 10 meter en bestaat uit een diep en een ondiep gedeelte, gescheiden door een drijflijn.

22030-003-jsc/hde

11 / 46

Verder bevinden er zich een peuter-/kleuterbassin van samen circa 75 m2 en enkele speeltoestellen. Alle opstallen zijn uitgevoerd in houtbouw. Het Bosbad is in exploitatie bij de Stichting Recreatie Hoogersmilde en gelegen tussen vakantiepark Het Drentse Wold en camping De Reeënwissel. 7. Bosbad in Appelscha (18 km) Dit zwembad in de bossen van Appelscha (circa 4.800 inwoners; gemeente Ooststellingwerf) is een S-vormig 50-meterbassin met aan de uiteinden aan de ene kant een waterspeeltuin en aan de andere kant een diep deel met twee springplanken. In het 50-meterbassin komen ook de 40meterglijbaan en de familieglijbaan uit. Apart van het grote bassin is er nog een peuterbassin. Het zwembad is omgeven door een ligweide met onder andere twee trampolines en een springkussen. 8. Openluchtbad in Veenhuizen (14 km) Aan de rand van Veenhuizen (circa 1.300 inwoners; gemeente Noordenveld) ligt het openluchtzwembad Veenhuizen. In 1992 is het zwembad van Justitie overgenomen door Stichting Zwembad Veenhuizen die sindsdien de exploitatie voert mede dankzij een jaarlijkse subsidie van de gemeente Noordenveld. Het zwembad is in 2021 gerenoveerd en beschikt over circa 900 m² zwemoppervlak, verdeeld over een 25-meter wedstrijd-/instructiebassin met springplank, een recreatiebassin met miniglijbaan en een kleuterbassin. Daarnaast ligt een zonneweide met beperkte recreatieve voorzieningen.

Voor consumptieverkoop is er een kiosk. 2.3.2

Tarieven peuter

Locatie 1. De Bonte Wever Assen

kind

volwassene

Maandag t/m vrijdag, per dag

gratis

€ 7,25

€ 9,50

Weekend-, feest- en schoolvakantie-

gratis

€ 9,50

€ 13,50

gratis

€ 6,50

€ 7,50

dagen, per dag Avond Banenzwemmen 2. De Leemdobben Vries

Regulier

€ 5,00 of € 90,00 voor 25 badenkaart € 3,80

€ 5,50

€ 3,80

25 badenkaart

€ 105,00 € 255,00

Jaarabonnement 3. De Borghoorns Annen

4. ’t Zwanemeer Gieten

5. De Boskamp Westerbork

6. Bosbad Hoogersmilde

€ 5,50

Daluren / 55+

Regulier

gratis

€ 5,80

€ 5,80

Daluren

gratis

€ 3,50

€ 3,50

Banenzwemmen

gratis

€ 3,50

€ 3,50

Regulier

gratis

€ 5,80

€ 5,80

Daluren

gratis

€ 3,50

€ 3,50

Banenzwemmen

gratis

€ 3,50

€ 3,50

€ 4,15

€ 5,30

Regulier Avondtarief vanaf 18:30 uur

€ 2,70

Seizoenkaart

€ 79,10 € 40,00

Abonnement tot 16 jaar Abonnement 16 jaar en ouder

€ 45,00

Gezinsabonnement

€ 70,00

7. Bosbad Appelscha

Regulier (kinderen tot 1 jaar gratis)

8. Zwembad Veenhuizen

Regulier Ochtend-/avondkaart Groepen vanaf 10 personen, pp Bedrijfsabonnement

€ 7,95 gratis

€ 6,00

€ 6,00 € 3,00 € 4,00 € 300,00

Tabel 5. Tarieven openluchtbaden

22030-003-jsc/hde

12 / 46

2.3.3 Bezoekaantallen De volgende openluchtbaden maakten hun bezoekaantallen van 2018 openbaar. Openluchtbad

Wateroppervlak Plaats

Bezoekaantal

Haasbroek

± 750 m2 Zoeterwoude ZH

21.000

Kleine Oase

± 600 m2 Leimuiden

ZH

22.000

De Griffioen

± 600 m

Grijpskerk

Gr

35.000

De Fuut

± 600 m2 Reeuwijk

ZH

35.000

Pr. Willem Alexanderbad

± 600 m2 Koudekerk

ZH

36.000

Aarweide

± 750 m

Nieuwveen

ZH

53.000

Werkina

± 1.000 m2 Werkendam

ZH

54.000

De Meermin

± 1.500 m2 Steenbergen NB

62.000

Den Inkel

± 2.000 m

Kruiningen

Zld

36.000

De Dobbe

± 2.000 m2 Noordwolde

Frl

51.000

De Vliet

± 2.000 m2 Leiden

ZH

105.000

Papiermolen

± 2.000 m2 Groningen

Gr

100.000

Openluchtbad

± 2.000 m2 Zwolle

Ov

110.000

2

2

2

Tabel 6. Bezoekaantallen 2018

Veel van hen hebben de zomer van 2018 ervaren als het best bezochte seizoen in vijfentwintig jaar. Dit is te danken aan de weersomstandigheden die dat seizoen niet alleen erg goed waren maar ook zeer gunstig over de vakantieperiode verspreid waren. In jaren met zeer ongunstige weersomstandigheden zijn de bezoekaantallen de helft of minder. In 2019 waren de aantallen over het algemeen maar iets lager dan in 2018; die van 2020 en 2021 waren veel lager als gevolg van de Coronacrisis. Hoewel de bezoekaantallen hoger zijn naarmate de wateroppervlakte en het verzorgingsgebied groter zijn, laten de bezoekaantallen van De Meermin en De Dobbe zien dat dit verband niet heel sterk is. 2.3.4

Benchmarkvergelijking exploitatie

Inventarisatie en analyse gegevens Voor het toetsen en beoordelen van de onderzoeksresultaten en de daarop te baseren besluitvorming heeft Tien organisatieadvies namens de gemeente Assen 29 bestaande openluchtbaden in 25 gemeenten benaderd met het verzoek om gegevens beschikbaar te stellen over hun voorzieningen, bezoekaantallen, baten en lasten. Hiervoor konden zij gebruik maken van de vragenlijst die is opgenomen in bijlage 1. Aan dit verzoek is door zeven openluchtbaden gehoor gegeven, waarvan de algemene kenmerken als volgt zijn gegeven. Algemene kenmerken

De Vliet

De Leewal

De Zwaoi

Buiner Streng

Zwanemeer

De Borghoorns

Plaats

Leiden

Exloo

Valthermond

Nieuw-Buinen

Gieten

Annen

2015

2015

Exploitatiejaar

2022

2015

2022

2022

Bouwjaar/renovatiejaar

1964/2020

.

.

.

1996

.

Eigendom/exploitatie

gemeente

gem./BV

gem./BV

gem./BV

gemeente

gemeente

1.849

1.085

561

495

1.036

975

Wateroppervlakte (m2) Aantal inwoners gemeente Aantal baden in gemeente combi/overdekt/openlucht

125.000 1/1/1

25.500 0/0/3

0/0/3

25.500 0/0/3

0/0/2

0/0/2

Tabel 7. Algemene kenmerken benchmarkbaden

22030-003-jsc/hde

13 / 46

Het zevende bad dat gegevens beschikbaar heeft gesteld, is het Borgerlerbad in Deventer. Dit bad is een zogenaamd combibad en beschikt over zowel openluchtwater (1.500 m2) als overdekt water (375 m2). Vanwege dit overdekte water en de jaarronde openstelling van het bad wijken de bezoekaantallen, baten en lasten sterk af van de baden die uitsluitend over openluchtbassins beschikken. Het Borgerlerbad is daarom niet inbegrepen in de vergelijking. De exploitatieresultaten van de overige zes baden zijn als volgt geanonimiseerd en samengevat. Hierbij is een onderverdeling gehanteerd naar meer of minder dan 1.000 m 2 wateroppervlak. Exploitatieresultaten EXPLOITATIE

> 1.000 m2

BEZOEK * 1.000

minst / gemiddeld / best

Totaal

< 1.000 m2 minst / gemiddeld / best

30

66

98

22

27

35

Totaal excl. horeca

89

132

214

32

59

104

Horeca

0

5

9

0

2

2,5

Totaal excl. kapitaallasten

579

393

298

212

159

120

Personeel

337

204

131

95

80

62

Energie

121

79

46

30

25

19

Onderhoud

97

93

88

81

44

21

Administratie/verzekeringen/heffingen

26

13

1

10

6

3

Overige

14

14

0

9

8

7

Kapitaallasten/huur

192

104

2

68

25

0

Elektra 1.000 kWh

115

77

39

67

57

46

Gas 1.000 m3

80

70

61

25

21

17

8

6

5

2

2

2

Personeelslasten per m2 zwemwater

182

147

121

168

126

97

Personeelslasten per bezoek

4,77

3,35

1,87

3,80

3,01

2,40

Energielasten per m2 zwemwater

65

58

44

54

40

27

Energielasten per bezoek Lasten per m² water excl. kapitaallasten

1,53

1,25

0,99

1,38

0,99

0,55

313

293

280

293

241

214

Lasten per bezoek excl. kapitaallasten

9,93

6,72

4,32

8,48

6,04

4,17

Lasten per inwoner excl. kapitaallasten

11,90

9,41

4,63

8,31

6,24

4,71

Baten per m² water

83

98

116

69

84

107

Baten per zwembadbezoek

1,28

2,27

3,33

0,99

2,37

4,16

Baten per inwoner

1,71

3,06

3,92

1,34

2,38

4,08

Resultaat per m2 water

-304

-268

-198

-137

-184

-235

Resultaat per bezoek

-10,50

-6,41

-3,07

-7,04

-4,62

-3,35

Resultaat per inwoner

-12,35

-8,42

-4,46

-6,90

-4,82

-3,00

Dekkingsgraad excl. kapitaallasten

30%

33%

37%

24%

36%

49%

Animo

0,79

1,57

2,75

0,86

1,07

1,36

BATEN * € 1.000

LASTEN * € 1.000

VERBRUIK

Water 1.000 m

3

INDICES

Tabel 8. Exploitatieresultaten benchmarkbaden

22030-003-jsc/hde

14 / 46

Bezoekaantallen Uiteraard betrof het bezoek voornamelijk recreatief zwemmen, maar ook andere bezoekgroepen kwamen voor. Dit kon voor de betreffende exploitatiejaren per seizoen als volgt worden gespecificeerd, waarbij de aantallen tussen de grote en kleine baden niet of nauwelijks verschillen. ▪ Leszwemmen vond plaats bij vijf van de zes baden met gemiddeld 3.000 bezoeken. ▪ Verenigingszwemmen vond plaats bij vier van de zes baden met gemiddeld 2.800 bezoeken. ▪ Schoolzwemmen vond plaats bij drie van de zes baden met gemiddeld 300 bezoeken. Baten De baten bestaan hoofdzakelijk uit entreegelden maar ook uit horeca- en overige opbrengsten waaronder reclame en donaties. Gemeentelijke exploitatiebijdragen en subsidie maken geen deel uit van de baten. Voor de horecabaten is uitgegaan van de huuropbrengst (in geval van verhuur) of de bruto marge (omzet minus inkoop). Lasten Opgemerkt wordt dat de som van alle laagste waarden per kostenpost niet gelijk is aan de laagste totaalwaarde. Ditzelfde geldt voor de gemiddelden en hoogste waarden. Dit komt doordat een bad op de ene kostenpost hoog kan scoren en op de andere kostenpost laag terwijl in de vergelijking per kostenpost steeds de laagste, gemiddelde en hoogste waarde per bad is genomen.

2.4

Zwemplassen

In Nederland zijn er 889 officiële zwemplekken waar de waterkwaliteit geregeld word gecontroleerd. De locatie, kenmerken en waterkwaliteit kunnen geraadpleegd worden via waterkaart.net en zwemwater.nl. Op basis hiervan is in de onderstaande figuur aangeven welke openbaar toegankelijke zwemplassen zich binnen een afstand van circa 15, respectievelijk 30 kilometer van De Bonte Wever bevinden. Zwem- en recreatieplassen op campings die alleen toegankelijk zijn voor campinggasten, zoals de zwemplas bij Witterzomer in Assen, Hof van Saksen in Rolde5 en de Tien Heugten in Schoonloo, zijn niet meegenomen in deze analyse. 2.4.1 Locaties en aanbod De elf zwemplassen die zich 15 kilometer of minder van De Bonte Wever bevinden, zijn als volgt kort toegelicht. 1. Baggelhuizerplas in Assen (2 km) Met de Baggelhuizerplas, ooit ontstaan door zandafgravingen, beschikt Assen over een attractieve en vrij toegankelijke recreatieplas die door de gemeente wordt beheerd. De plas ligt in een 125 ha groot recreatiegebied waar ook gefietst en gewandeld wordt. Er is een groot strand, speeleiland en vlonder in het water met glijbaan en kabelbaan. Het water is zo'n 2,5m diep. Op het terrein is ook een kiosk, toiletten, een douche en sportvelden (volleybalveld en voetbalveld). Nabij de badzone is een speciale BBQ-/picknickplaats. Het is bereikbaar met het OV en er is voldoende parkeergelegenheid.

De aantrekkingskracht van de plas heeft in de afgelopen jaren impulsen gekregen en in het voorjaar van 2024 wordt er een nieuw horecapaviljoen in gebruik genomen dat, anders dan de kiosk, jaarrond geopend zal zijn.

5

Het overdekte zwembad van Hof van Saksen is op weekdagen buiten de schoolvakanties wel voor pretzwemmen door daggasten opengesteld. Een bezoek kost per persoon € 25,- vanaf 8 jaar, € 20,- van 7-4 jaar en is gratis voor 0-3-jarigen. Voor uitsluitend banenzwemmen is het tarief € 5,-.

22030-003-jsc/hde

15 / 46

2. Zandwinplas in Ubbena (9 km) Deze zandwinplas geldt niet als officiële zwemplek waar de waterkwaliteit wordt gecontroleerd. De plas bestaat uit twee afzonderlijke delen waarvan in één deel nog actief zand wordt gewonnen. De toegang tot dit deel is met het omringende terrein verboden voor onbevoegden vanwege instortingsgevaar en drijfzand. In de zomer van 2021 is melding gemaakt van illegaal bezoek door vooral jeugd. 3. ‘t Veenmeer in Tynaarlo (15 km) De grote en diepe zwemplas ligt op Villapark Akenveen waardoor entreeheffing plaatsvindt. Mogelijkheden tot surfen zorgen voor een extra aantrekkingskracht. Het doorzicht is middelmatig en de plas beschikt over de nodige horeca- en sanitaire voorzieningen. 4. Natuurbad Tynaarloo (15 km) Direct ten westen van ’t Veenmeer bevindt zich het Natuurbad dat alleen toegankelijk is voor inwoners van het dorp Tynaarlo en hun gasten. Er zijn geen horeca- en sanitaire voorzieningen. 5. De Vledders, Schipborg (15 km) Zwemplas De Vledders ligt op twee kilometer ten zuidoosten van ’t Veenmeer en behoort tot Camping De Vledders. De zwemplas is daardoor niet vrij toegankelijk. Dagbezoek aan de camping kost € 3,00. 7. ’t Gasselterveld in Gasselte (15 km) Deze zwemplas is vrij toegankelijk en wordt beheerd door Staatsbosbeheer. In de plas bevindt zich een zwemzone die tot circa 2,00 m diep is.

Daarbuiten is het water zeer diep waardoor het risico van onderkoeling door koude waterstromen bestaat. 8. ‘t Nije Hemelriek in Gasselte (16 km) Direct naast ’t Gasselterveld heeft deze vrij toegankelijke en middelgrote zwemplas de beschikking over diverse voorzieningen waaronder toiletten, horecavoorzieningen en afvalbakken. Een zandstrand en ligweide zijn eveneens aanwezig. Het water is niet dieper dan 1,50 meter. Er wordt geen entreegeld geheven. 9. De Kleine Moere in Grolloo (14 km) Het gebied De Moere bestaat uit een kleine zwemplas en een grote voormalige zandwinplas waarin niet gezwommen kan worden. De zwemplas is in gebruik bij het outdoor belevingspark Joytime dat entree heft. Het gebied is te bereiken per openbaar vervoer. Horecavoorzieningen, toiletten en afvalbakken zijn aanwezig. 10. De Berenkuil in Grolloo (12 km) De ondiepe (<0,90m.) zwemplas De Berenkuil in Grolloo ligt op camping “Landgoed De Berenkuil” en voorziet daardoor in de nodige faciliteiten. Het ondiepe water heeft een beperkte doorkijk van minder dan 0.50 meter. Er wordt entree geheven. Per openbaar vervoer is de plas niet bereikbaar. 11. Ieberenplas in Schoonloo (15km) Deze ondiepe, middelgrote recreatieplas wordt beheerd door Staatsbosbeheer en is gratis toegankelijk. De plas beschikt over een kiosk en toiletten en er zijn afvalbakken aanwezig.

Het beschikt over een zandstrand maar is niet direct met het OV bereikbaar.

22030-003-jsc/hde

16 / 46

1. Baggelhuizen, Assen 2. Zandwinplas, Ubbena 3. 't Veenmeer, Tynaarloo 4. Natuurbad, Tynaarloo 5. De Vledders, Schipborg 6. De Groenlanden, Annen 7. 't Gasselterveld, Gasselte 8. 't Nije Hemelriek, Gasselte 9. De Kleine Moere, Grolloo 10. De Berenkuil, Grolloo 11. Ieberenplas, Schoonloo 12. 't Loomeer, Schoonloo 13. Hunzedal, Borger 14. Kuierpad, Schoonoord 15. Ter Hosterzand, Beilen 16. Blauwe Meer, Dinxperlo 17. De Horrebieter, Hoogersmilde 18. Ronostrand, Een 19. Paterswoldsemeer, De Lijte 20. Hoornseplas, Groningen 21. Zuidlaardermeer, Meerwijck 22. Canadameer, Appelscha 23. De Waterse Koele, Wateren

Figuur 2. Zwemplassen in de regio

2.4.2

Voorzieningen en toegankelijkheid 8. Nije Hemelriek

9. De Kleine Moere

10. De Berkenkuil

11. IEberenplas

5. De Vledders 

7. Gasselterveld

4. Natuurbad

3. Veenmeer

2. Zandwinplas

1. Baggelhuizen

Kenmerk Horeca

Drijflijn

Douches

Speel-/ligweide

Infobord

Parkeergelegenheid

Bereikbaar met OV

EHBO

Afvalbakken

Fietsenstalling

Toiletten

Doorzicht in meters

0,5

.

0,5

Max. diepte in meters

2,0

.

5,0

Entreeheffing

-

-

€

 

Speeltoestellen

  

 

0,5

1,0

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

5,0

2,5

2,0

2,0

5,0

0,9

2,0

€

€

-

-

€

€

-

Tabel 9. Voorzieningen en toegankelijkheid zwemplassen. Bron: waterkaart.net en zwemwater.nl.

22030-003-jsc/hde

17 / 46

Van al deze zwemplassen is de waterkwaliteit, gebaseerd op het gemiddelde van de meetgegevens van de laatste vier badseizoenen, beoordeeld als uitstekend.

2.5

Trends en ontwikkelingen

2.5.1 Bevolking Volgens het CBS neemt het inwonertal van Assen toe van bijna 69.500 in 2023 tot circa 73.200 in 2050. Alleen de categorie 50-70-jarigen neemt met circa 4.000 af; alle overige categorieën nemen toe. Bij de 80-90-jarigen doet zich de grootste toename voor, namelijk van 3.000 naar bijna 6.000. Om de groei mogelijk te maken, neemt het aantal woningen tot 2040 met circa 3.600 toe. 2.5.2 Aantal openluchtbaden In Nederland neemt het aantal openluchtbaden met geconditioneerd zwemwater in de loop der jaren per saldo af. In de regio Assen lijkt dit sinds 2007 te zijn beperkt tot slechts één openluchtbad; zwembad De Peppel in Beilen. Anno 2023 bevindt zich hier geen openlucht 25-meterbassin en peuter-/kleuterbassin meer. 2.5.3 Klimaat Door klimaatverandering stijgt het gemiddelde aantal warme en zonnige dagen in Nederland waardoor de belangstelling voor openluchtbaden en zwemplassen kan toenemen. Bijkomend verschijnsel is de toename van verontreinigd oppervlaktewater door vooral blauwalg, zoals zich in de zomer van 2022 voordeed bij zwemplas Het Hunzedal in Borger6. De concentratie blauwalg was hier dusdanig hoog dat de provincie en het waterschap hiervoor waarschuwing afgaven, terwijl de situatie in andere Drentse zwemplassen nog wel in orde was7.

Naast temperatuur en zonlicht staat de kwaliteit van zwemplassen ook onder invloed van meststoffen die vanuit de agrarische sector in oppervlaktewater voorkomen. Een en ander zou kunnen leiden tot een afname van het zwemplasbezoek en een toename van het openluchtbadbezoek. De bezoekaantallen van openluchtbaden in Nederland zijn de afgelopen jaren echter niet toegenomen; zie onderstaand. 2.5.4 Bezoekgroepen In deze paragraaf wordt de ontwikkeling van de bezoekgroepen van openbare zwembaden met een maatschappelijke functie en tariefstructuur beschreven. Deze bevindingen hebben vooral betrekking op overdekte baden en combibaden maar zijn ook van toepassing op openluchtbaden. Algemeen In de afgelopen twintig jaar name het aantal zwembadbezoeken in Nederland af terwijl het aantal zwembaden daalde. Het aantal zwembadbezoeken per inwoner gemiddeld, het animocijfer, is daarmee sterk afgenomen. Begin 2000 waren animocijfers van 10,0 geen uitzondering, anno 2021 zien we deze alleen nog terug in relatief kleine gemeenten met een relatief hoge stedelijkheid. Anno 2021 geldt een animocijfer van circa 5 als gemiddeld. De daling is vooral zichtbaar aan het recreatieve bezoek; verwacht wordt dat deze daling aanhoudt waarmee ook de totale bezoekaantallen in Nederland en Assen de komende jaren verder afnemen, ondanks incidentele pieken die sterk samenhangen met warme zomers8.

Eind september 2022 werd de waterkwaliteit weer in orde bevonden maar gebaseerd op het gemiddelde van de meetgegevens van de laatste vier badseizoenen is de beoordeling slecht. Bron: zwemwater.nl 7 Bron: RTV Drenthe 8 Zoals 2018 liet zien. 6

22030-003-jsc/hde

18 / 46

Recreatief zwembadbezoek (pretzwemmen) in openluchtbaden hangt zeer sterk samen met de weersomstandigheden op weekend- en vakantiedagen. Met uitzondering van banenzwemmen is voor de meeste recreatieve zwembadbezoekers het vermaakaspect van groter belang dan het beweegaspect. Om voor deze bezoekgroep aantrekkelijk te blijven, is daarom regelmatige productvernieuwing nodig waarbij het afgelopen decennium in toenemende mate concurrentie wordt ondervonden van de opkomst van commerciële vermaakscentra als overdekte speeltuinen, kartbanen, skihallen, klim- en adventurecentra. trampolinecentra, paintball- en lasergames en natuurlijk ook pretparken. Daarnaast spelen ook goedkope vliegtickets naar all inclusive resorts en beeldschermgebruik een rol bij de afname van zwembadbezoek. Dergelijke concurrentie wordt voor de functionele zwembehoeften veel minder ervaren en is beperkt tot de opkomst van commerciële zwemscholen. Feit is dat de producteisen voor functionele zwembehoeften redelijk constant zijn en doorgaans alle vervuld kunnen worden vanuit een wedstrijdbassin. De daling van de bezoekaantallen is door de jaren heen dan ook vooral zichtbaar aan het recreatieve bezoek.

Voor de functionele zwembehoeften (doelgroepen-, instructie- en verenigingszwemmen) geldt dat de bezoekaantallen veel constanter zijn en uitsluitend onder invloed staan van veranderingen in het zwemwateraanbod en de bevolkingssamenstelling. Pretzwemmen Als gevolg van de voorgaand omschreven ontwikkelingen neemt het aantal recreatieve zwemvoorzieningen in Nederland af. Nieuwe zwembaden beschikken soms nog over een waterglijbaan en een whirlpool, maar vaak ook wordt ervoor gekozen om ten behoeve van de jeugd het wedstrijdbassin op vaste tijden te voorzien van opblaasbare spelelementen. Wat hierbij een rol speelt, is dat recreatieve zwemvoorzieningen meer verlieslatend zijn dan functionele zwemvoorzieningen. Voor pretzwemmen is relatief veel personeelsinzet voor toezicht en schoonmaak nodig en om aantrekkingskracht te behouden, moeten zwembaden blijven investeren in productvernieuwing. Toch zijn er gemeenten die op recreatief zwemmen (blijven) inzetten. Een belangrijke reden hiervoor is dat de tarieven van zwembaden doorgaans veel lager zijn dan die van pretbedrijven en daarmee de voorkeur van vooral gezinnen uit de laagste inkomensgroepen hebben; zeker als het zwembad zich op loopafstand bevindt. Banenzwemmen Veel zwembaden rekenen banenzwemmen ook tot recreatief zwemmen.

Het bezoekaantal van banenzwemmen is in de afgelopen jaren licht toegenomen onder invloed van onder andere: ▪ een stijgende belangstelling voor anders-georganiseerd sporten (geen lidmaatschap en verenigingsverplichtingen), hetgeen mogelijk ten koste van verenigingszwemmen gaat (zie: verenigingszwemmen); ▪ meer aandacht voor een gezonde leefstijl met regelmatige sport- en beweegactiviteiten; ▪ het besef dat zwemmen de minst blessuregevoelige sport- en beweegvorm is; ▪ het toegenomen aanbod van banenzwemuren in zwembaden, al dan niet onder begeleiding van een techniektrainer. Doelgroepzwemmen Doelgroepzwemmen was begin jaren 2000 sterk in opkomst om dezelfde redenen als bij banenzwemmen. Groot verschil is dat doelgroepzwemmen per definitie om begeleide activiteiten gaat die bij voorkeur plaatsvinden in een bassin met een hogere watertemperatuur en een beweegbare bodem. De kern van activiteiten vormden “ouder-kindzwemmen” en “meer bewegen voor ouderen”. Daarnaast is het aanbod deels onderhevig aan trends.

22030-003-jsc/hde

19 / 46

Anno 2021 vormen doelgroepzwemmers een kleine maar stabiele bezoekgroep die voor de zwembadexploitatie zeer gewild is omdat doelgroepzwemmen tijdens daluren kan worden aangeboden en bij relatief hoge tarieven en voldoende deelname relatief hoge opbrengsten oplevert. Openluchtbaden worden ten opzichte van overdekte baden veel minder door doelgroepzwemmers bezocht vanwege de lagere water- en omgevingstemperatuur. Instructiezwemmen Samen met verenigingszwemmen geldt instructiezwemmen als activiteit die het bestaansrecht van openbare overdekte zwembaden het meest rechtvaardigt. Net als bij doelgroepzwemmen levert instructiezwemmen bij relatief hoge tarieven en voldoende deelname ook relatief hoge opbrengsten op. Instructiezwemmen kan echter alleen op buitenschoolse tijden worden aangeboden, als ook de recreatieve, banen-, doelgroep- en verenigingszwemmers van de bassins gebruik willen maken. De meeste zwembaden worden daarom op weekdagen overdags weinig benut terwijl er op namiddagen en avonden soms ruimtetekort is. Mede als gevolg hiervan bestaan er commerciële zwemscholen die in toenemende mate met openbare zwembaden concurreren. Deze concurrentie is in Assen ruim aanwezig; in een nieuw openluchtbad zal hier weinig behoefte aan zijn. In Nederland halen kinderen uit een gezin met een laag inkomen minder vaak het B- en het Cdiploma dan kinderen uit gezinnen met een hoger inkomen9.

Negen op de tien Nederlandse gemeenten zetten regelingen in om zwemvaardigheid en zwemveiligheid bij kinderen – uit arme gezinnen – te stimuleren; ongeveer een derde van de gemeenten heeft een actieve rol heeft bij schoolzwemmen10. Voor kinderen waarvan de ouders verzuimen11 hen geheel of deels (alleen Adiploma) te laten instructiezwemmen, hanteren sommige gemeenten een vangnetregeling dat voorziet in: ▪ een financiële regeling via het Jeugdfonds Sport & Cultuur, stichting leergeld en/of andere organisaties; ▪ schoolzwemvarianten. Schoolzwemmen Sinds 1985 gaan scholen en gemeenten zelf over de organisatie en financiering van schoolzwemmen, wat in veel gevallen heeft geleid tot de afschaffing ervan. De meeste gemeenten vinden dat de verantwoordelijkheid voor de zwemvaardigheid van kinderen bij de ouders ligt. Zij zien wel een ondersteunende rol voor de overheid, maar willen dat ouders en scholen de financiën grotendeels voor hun rekening nemen12. Voor de exploitatie van zwembaden is dit te betreuren omdat het tijdens daluren kan plaatsvinden. Hoewel de schoolzwemopbrengsten grotendeels konden worden verschoven naar het instructiezwemmen heeft dit voor de meeste zwembaden per saldo nadelig uitgepakt.

Verenigingszwemmen Uit de ledentalrapportages van NOC*NSF blijft dat de Koninklijke Nederlandse Zwem Bond in 2021 circa 116.000 leden had; dat is gelijk aan 0,66% van alle Nederlanders. In 2010 was dit 140.618 en 0,85%. Omdat de meeste openluchtbaden alleen in de zomermaanden zijn geopend als zwemverengingen niet of nauwelijks activiteiten ontplooien, is het verenigingsgebruik meestal beperkt. Bron: Zwemvaardigheid 2018: inzicht in het zwemdiplomabezit van kinderen en volwassenen, factsheet 2019/19, Mulier Instituut. 10 Bron: Lokale stimulering zwemmen en zwemveiligheid, factsheet 2021/8, Mulier Instituut. 11 Verzuim doorgaans door financiële en/of verstandelijke tekortkomingen. 12 Bron: NOS 9

22030-003-jsc/hde

20 / 46

Overige Onder overig zwembadbezoek wordt vaak whirlpool, zonnebank en/of saunagebruik verstaan. Onder invloed van de afnemende recreatieve functies van zwembaden vindt dit steeds minder plaats. 2.5.5 Verzelfstandiging Naast het besluit om een openluchtbad te sluiten, kiezen gemeenten ook voor het verzelfstandigen van de exploitatie. Voorbeelden hiervan zijn: ▪ de gemeente Borger-Odoorn die de exploitatie van de drie openluchtbaden De Leewal, de Buiner Streng en de Zwaoi in 2019 heeft ondergebracht in een besloten vennootschap ▪ de gemeente Stadskanaal waarin de exploitatie van ’t Vlasmeer, Bad Noord en De Horsten in 2022 in handen is gesteld van de lokale gemeenschap. Aan de keuze voor verzelfstandiging ligt soms, maar niet altijd, een bezuinigingstaakstelling ten grondslag die het meest wordt gezocht in het toepassen van vrijwilligersinzet. Bij nieuwe openluchtbaden kan hier vrijwel geen succesvol beroep op worden gedaan; het ontbreekt hiervoor eenvoudigweg aan draagvlak. Bij bestaande zwembaden die met sluiting worden bedreigd, is het draagvlak voor vrijwilligersinzet veel hoger; zie bijlage 2. 2.5.6 Aantrekkingskracht De Bonte Wever De Bonte Wever heeft in de afgelopen jaren het voorzieningenniveau verhoogd en behoort tot de top 100 van grootste horecabedrijven in Nederland.

Het openluchtbad had in 2007 een ligweide van circa 400 m2, inmiddels is dit uitgebreid tot circa 1.000 m2. Een bezoek aan het openluchtbad geeft ook recht op het gebruik van de vele andere (zwem-)voorzieningen van De Bonte Wever hetgeen de commerciële entreekosten ruimschoots rechtvaardigt. Dit neemt niet weg dat de maatschappelijke tarieven van de meeste andere openluchtbaden aanzienlijk lager zijn. Mensen die uitsluitend een openluchtbad willen bezoeken, zullen daarom minder snel geneigd zijn dit bij De Bonte Wever te doen. Een afzonderlijke openstelling en entreemogelijkheid zou hier verandering in kunnen brengen maar zou ook afbreuk doen aan het totaalconcept van De Bonte Wever. 2.5.7 Waterbehandeling en RVS openluchtbassins Voor de waterbehandeling van openluchtbassins is niet altijd meer een chloor- of zoutelektrolyseinstallatie benodigd, maar kan ook gebruik worden gemaakt van een natuurlijke zuivering door planten via een zogenaamd granulaat- en/of helofytenfilter. In landen als Duitsland en Oostenrijk wordt dit al jaren toegepast. In Nederland is dit in 2019 geïntroduceerd in Zwembad De Peppel in Ede en krijgt het navolging in andere openluchtbaden, waaronder sinds voorjaar 2021 openluchtzwembad De Loete in Haastrecht. Naast exploitatievoordelen draagt deze wijze van waterbehandeling bij aan een verhoogde gezondheidsbeleving.

Openluchtbassins kunnen worden gematerialiseerd op basis van roestvaststaal, beton voorzien van tegels of beton voorzien van coating. De eerste toepassingen van RVS in Nederland dateren van zo’n twintig jaar geleden en krijgen steeds meer navolging. RVS is stelt eisen aan de samenstelling van de bodem en het grondwater welke geen hoog gehalte aan ijzer en/of alkalische delen (chloriden, et cetera) mag bevatten. RVS verhoudt zich dan ook minder goed met traditioneel gechloreerd water. Verder moet, afhankelijk van de gangbare grondwaterstand, rekening mee worden gehouden dat diepe bassins vrijwel altijd in het grondwater staan.

22030-003-jsc/hde

21 / 46

2.5.8 Spray parks Spray parks zijn waterspeelplaatsen met watersproei-installaties als fonteinen, waterkanonnen, waterstorttoestellen, et cetera waarmee vooral door kinderen gespeeld kan worden. Het water uit de installaties komt op een vlakke vloer terecht en wordt direct afgevoerd. Hierdoor biedt het een veilige speelomgeving en de mogelijkheid om nagenoeg al het water op te vangen en opnieuw te gebruiken. Sommige spray parks worden gerealiseerd als vervanging van een (deel van een) openluchtbassin, zoals bijvoorbeeld bij openluchtbad De Kerkvlekken in Havelte. Een spray park heeft een optimale aantrekkingskracht bij een hoge watertemperatuur, een zeer hoge luchttemperatuur en een zeer zonnige locatie. Spray parks worden daarom succesvol toegepast in landen waarin de buitentemperaturen oplopen tot 40°C. Bij buitentemperaturen lager dan 25°C is de aantrekkingskracht beperkt. 2.5.9 Instructiebassins Van alle zwembadbezoekers vormen de instructiezwemmers de meest lucratieve doelgroep die bovendien een beperkt voorzieningenniveau behoeven. Commerciële zwemscholen spelen hier goed op in door zwemlessen aan te bieden vanuit zwembaden bij hotels, fitnesscentra, zorginstellingen en zwembaden die zij voor dit doel zelf laten realiseren.

Voorheen weken zij alleen voor het diplomazwemmen nog uit naar zwembaden met een 25-meterbassin; hiervoor volstaat inmiddels ook een 20-meterbassin of geven zij eigen zwemdiploma’s uit13. Zwemscholen die niet het zwem-ABC voeren, kunnen daardoor in een nog kleiner zwembad14 instructiezwemmen aanbieden zoals in Assen gebeurt bij Rob Sport, De Dolfijn Het Schakelveld en De Dolfijn Van Boeijen. Gezien het totaal aan zwemlesaanbieders in Assen zal hier in een nieuw openluchtbad weinig behoefte aan zijn. 2.5.10 Verduurzaming Volgens het Activiteitenbesluit milieubeheer15 geldt voor middelgroot- en grootgebruikers van energie de verplichting om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder te nemen (art. 2.15, lid 1). Dit zijn inrichtingen met een energiegebruik groter dan 50.000 kWh en/of 25.000 m3 gas op jaarbasis (lid 7). Voor specifieke erkende maatregelen met een aannemelijke terugverdientijd van minder dan vijf jaar zijn in de Activiteitenregeling onder bijlage 10, behorend bij artikel 2.16 van de Activiteitenregeling, lijsten16 opgenomen voor onder andere de sport- en recreatiebranche, waaronder openbare zwembaden vallen.

Over het algemeen zijn in bestaande openluchtzwembaden in de loop der jaren diverse duurzaamheidsmaatregelen getroffen zoals een isolatiedeken op het wateroppervlak, zonnecollectoren, palletkachels en/of biogas-/co-mestvergistingsinstallaties. De alternatieve vorm van energie die anno 2023 het meest gangbaar is voor zwembaden, betreft zonne-energie die wordt opgewekt met een PVT installatie voor zowel elektrische als thermische energie. Het zwembad wordt dan niet langer meer door gas en eventueel hout verwarmd.

Uitgifte van het zwem-ABC is voorbehouden aan de nationale raad zwemveiligheid. Zwembaden die het zwem-ABC voeren, voldoen aan de eisen en richtlijnen van de raad waaronder het afzwemmen in tenminste een 20-meterbassin. Sommige zwemscholen voeren eigen diploma’s. 14 Dit kan een eigen instructiebassin zijn of een gehuurd bassin bij een fitnessonderneming of zorginstelling. 15 Zie: Activiteitenbesluit milieubeheer 16 Zie: Erkende maatregelen voor energiebesparing in de sport- en recreatiebranche 13

22030-003-jsc/hde

22 / 46

Bij de realisatie van een gasloos / “all electric” zwembad behoren ook maatregelen als: a. Toepassen van warmtepompen waaronder een lucht-water warmtepomp met een hoge COP; b. Zonneboiler systeem voor een hoog vermogen voor douchebeurten; c. Elektrische boiler voor het opwarmen van de restant behoefte van het warm tapwater. Een geheel zelfvoorzienend openluchtbad kan hierbij eenvoudiger worden benaderd dan een overdekt bad, omdat een openluchtbad slechts beperkt geopend is in de circa twintig weken per jaar met de meeste zonuren. Het aanbod van zonne-energie dat niet benodigd is voor eigen gebruik en ook niet kan worden terug geleverd aan het elektriciteitsnet gaat verloren of wordt opgeslagen in bijvoorbeeld een accupakket of de grond (warmte/koudeopslag). Deze toepassingen zijn sterk in ontwikkeling maar op de schaal van zwembaden nog niet algemeen inzetbaar. Ook bij “all electric” openluchtbaden is het daarom benodigd om aanvullend kilowatturen af te nemen van het elektriciteitsnet op momenten dat de zon niet schijnt maar er wel een warmwatervraag is. Openluchtbad De Leemdobben in Vries laat zien dat het desondanks mogelijk is om het bad ook in de wintermaanden (beperkt) open te stellen.

2.6

Prognose bezoekaantallen

Bezoekaantallen van openluchtbaden lopen vandaag de dag uiteen van circa 15.000 per jaar voor kleine openluchtbaden met een klein verzorgingsgebied tot 100.000+ voor grote openluchtbaden met een groot verzorgingsgebied. Dit is minder dan in het verre verleden toen bezoekaantallen van 50.000 tot 200.000+ nog heel gewoon waren. Redenen van deze afname zijn in de voorgaande paragrafen benoemd. Bij bestaande openluchtbaden kan de afname worden beperkt indien het bevolkingsaantal toeneemt. Voor zwemmen in de openlucht zijn de mogelijkheden in Assen beperkt tot de commercieel geëxploiteerde buitenbassins met geconditioneerd zwemwater van De Bonte Wever en het oppervlaktewater van de gratis toegankelijke zwemplas in Baggelhuizen. Voor alternatieven kunnen de inwoners van Assen terecht bij de vele openluchtbaden en zwemplassen in de omgeving, die zich echter alle op tenminste 12 kilometer afstand bevinden. Een nieuw openluchtbad in Assen kan daarmee rekenen op een potentieel verzorgingsgebied van het gehele lokale inwonertal van bijna 70.000 met een hoge bevolkingsdichtheid. De bijbehorende bezoekaantallen zijn per jaar als volgt geprognosticeerd. ▪ ▪ ▪

Variant 1. Basis Variant 2. Uitgebreid Variant 3. Luxe

30.000 - 50.000; gemiddeld 40.000 50.000 - 80.000; gemiddeld 65.000 75.000 - 125.000; gemiddeld 100.000

De varianten zijn in het volgende hoofdstuk schetsmatig uitgewerkt.

22030-003-jsc/hde

23 / 46

3

EEN NIEUW OPENLUCHTBAD IN DRIE VARIANTEN

3.1

Inleiding

In dit hoofdstuk is ingegaan op de wijze waarop en voorwaarden waaronder er in Assen een nieuw openluchtbad kan worden gerealiseerd. Dit is op hoofdlijnen uitgewerkt in een omschrijving van de voorzieningen, ruimten, oppervlakken, sfeer, doelgroepen en maximum capaciteit voor drie varianten.

3.2

Basisvariant

3.2.1 Ruimteprogramma De basisvariant voorziet in eerste instantie in de basisbehoeften: openluchtzwemwater met een voornamelijk sporttechnische invulling. Voor de basisvariant wordt uitgegaan van navolgend ruimteprogramma: ▪ 25x15 meter wedstrijdbassin (25) met 1 meter duikplank en startblokken; ▪ een 10x15 meter ondiep doelgroepen-/speelbassin (DG); ▪ een peuterbassin (P); ▪ een kleine kiosk (C); ▪ een ligweide van bijna 2.500m² (LW); ▪ een dames- en herenkleedkamer (KK); ▪ een grote entree (IN); ▪ een parkeerplaats met 30 plaatsen (PP). Figuur 3. Basisvariant

Ambitieniveau: een basisvoorziening openluchtbad voor inwoners en gasten van Assen

3.2.2 Sfeerbeschrijving De uitstraling van de basisvariant is voornamelijk gericht op functionaliteit: het aanbieden van schoon en veilig openluchtzwemwater. Op een relatief klein terrein worden overzichtelijk de verschillende faciliteiten aangeboden om te voldoen aan de primaire behoefte van de bezoeker. Deze bezoeker vormt vooral de banenzwemmer en de ouder met kinderen die op een warme dag willen zwemmen en spelen. Bezoekers hechten waarde aan toegankelijkheid, veiligheid, hygiëne, duidelijkheid en functionaliteit. Vanaf de ingang is er direct toegang tot de kleedkamers of kan men rechtstreeks doorlopen naar het terrein. Vanaf de kleedkamers kan men ook direct het buitenterrein bereiken. De ligweide is één groot geheel waarbij door middel van natuurlijke plooiingen een scheiding tussen de verschillende gebieden wordt gecreëerd. Het wedstrijd- en doelgroepen-/speelbassin zijn naast elkaar geplaatst en strak (rechthoekig) vormgegeven. Het 25-meter wedstrijdbassin is bij uitstek geschikt voor het zwemmen van banen en organiseren van waterpolowedstrijden. Het doelgroepen-/speelbassin is beschikbaar voor de jonge jeugd en activiteiten zoals aquajoggen en aquafitness. Dit bad is iets kleiner en daardoor makkelijker en goedkoper te verwarmen.

22030-003-jsc/hde

24 / 46

Dit is gedaan om specifieke doelgroepen die behoefte hebben aan warmer zwemwater beter van dienst te kunnen zijn. Naast de ligweide is een klein kleuter- / peuterbassin te vinden met enkele kleine waterspeelattributen. Om veiligheidsredenen wordt deze aan de andere kant van het terrein geplaatst. Eveneens is er een kleine horecakiosk te vinden op het terrein waar drank, ijs en kleine snacks verkocht worden. Voor de momenten waarop deze niet open is, staat er een frisdrankautomaat en snoep- / gezondheidsautomaat bij ingang / kleedkamers. 3.2.3

Gebouwen en ruimte

Het terrein wordt afgebakend door middel van een hek en een paar meter bosschage. Hierdoor wordt een natuurlijke omgeving gecreëerd met de nodige privacy. De opstallen op het terrein zullen sober en doelmatig worden vormgegeven, met een hoge functionaliteit. De dames- en herenkleedkamers worden uitgevoerd inclusief sanitaire voorzieningen zoals toiletten en douches. De kiosk is een eenvoudig, rond huisje met een deur en schuifraam, met binnen mogelijkheden tot het aansluiten van een koelkast en vriezer waarmee ijs en drankjes gekoeld kunnen worden.

Onderdeel

Oppervlak in m2

Bassins

1.125

Wedstrijdbassin

375

Doelgroepen-/speelbassin

150

Peuterbassin

50

Perrons

550

Opstallen

688

Entreegebouw

100

Kleedgebouw

240

Techniek

240

Kiosk

100

Badmeesterspost

8

Terrein

3.687

Ligweide en terras

2.387

Parkeren en ontsluiting

1.300

Totaal b.v.o., circa

5.500

Tabel 10. Globaal ruimtebeslag basisvariant

3.2.4 Potentieel Door de focus op functionaliteit te leggen, zal de recreatieve bezoeker niet speciaal geneigd zijn om het bad te bezoeken ten faveure van andere baden. Met name de korte afstand zal ertoe leiden dat recreatieve bezoekers de voorkeur geven aan dit bad. De structurele gebruiker zal tevreden zijn, het bad is ruim opgezet waardoor de ruimte voldoende is en het bad beschikt over de basisvereisten. De beoogde doelgroepen zijn: ▪ inwoners van de gemeente Assen; ▪ functionele gebruikers van openluchtzwemwater; ▪ sportieve volwassenen en ouderen; ▪ gezinnen met jonge kinderen. Het maximale aantal bezoekers per dag bedraagt circa 1.250. De basisvariant heeft een lokaal verzorgingsgebied en heeft met haar productaanbod geen maximaal bereik.

22030-003-jsc/hde

25 / 46

3.3

Uitgebreide variant

3.3.1 Ruimteprogramma De tweede variant is gebaseerd op dezelfde uitgangspunten als de eerste variant met aanvullingen ten behoeve van vooral de recreatieve bezoeker. De functionaliteit bedraagt hier vooral het 25meterbassin dat relatief dicht bij de kleedkamers ligt. Het doelgroepenbassin is gekoppeld aan een recreatiebassin (RB) waar tevens een grote waterglijbaan (GB) op uitkomt. In de hoek van de ligweide is, afgeschermd van de rest, het kleuter-/ peuterbassin (P) geplaatst. Eveneens is er een beachvolleybalveld (BV) aangelegd en een kleine speeltuin (ST) met enkele recreatieve speeltoestellen. De horeca is verdeeld in een kleine kiosk voor drank, ijs en snacks en een groter terras met uitzicht over het hele bad aan de andere kant. In een hoek van de grote catering bevinden zich nog (extra) kleedlokalen en sanitaire voorzieningen. Tot slot is voorzien in voldoende parkeergelegenheid voor auto’s (75 plaatsen) en een ruime fietsenstalling (80m2).

PP: parkeerplaats

IN: entree

GB: waterglijbaan

KK: kleedruimte en sanitair

DG: doelgroepen-/speelbassin

BV: beachvolleybalveld

RW: recreatiebassin

25: 25-meterbassin

LW: ligweide

FS: fietsenstalling

ST: speeltuin

C:

P:

horeca

peuter-/kleuterbassin

Figuur 4. Gemiddelde variant

Ambitieniveau: een aantrekkelijk totaalaanbod voor inwoners en gasten van Assen en buurgemeenten

3.3.2 Sfeerbeschrijving Deze variant is geschikt voor zowel functioneel als recreatief gebruik door meer verscheidenheid aan voorzieningen. Door de centrale ligging van de kleedaccommodaties ten opzichte van het 25meterbassin en het doelgroepen-/speelbassin hoeft er tijdens niet-recreatieve uren maar een klein gedeelte van het zwembad open te zijn. Op warme zomerdagen zal ook de rest van het bad open zijn. Door de koppeling van het doelgroepenbassin aan het recreatiebassin wordt er in de belevingswereld van de bezoeker meer recreatief zwemwater gecreëerd. In de ligweide zijn enkele wandelpaden aangelegd zodat de bezoekers geen last hebben van elkaar wanneer men van / naar de ligplaatsen loopt. Aan de hand van de ligging van de paden en de bosschage in het midden, valt een indeling te maken voor de verschillende doelgroepen.

22030-003-jsc/hde

26 / 46

Waar de ouders met jonge kinderen meer in de buurt van het peuter- / kleuterbassin en de speeltuin zullen liggen, zullen de jongeren meer in de buurt van het beginpunt van de waterglijbaan en vooral het recreatiebassin plaatsnemen. De sportieve jongvolwassenen zullen eerder in de buurt van het beachvolleybalveld hun plek zoeken. De ouderen zullen eerder kiezen voor een rustiger plekje in de buurt van de cateringvoorziening. 3.3.3

Gebouwen en ruimte

De gebouwen zijn ruim opgezet en strak vormgegeven. De grote cateringvoorziening met terras kan eventueel ook aan de buitenkant geopend worden voor bezoek in de winter of losse verkoop van ijs in de zomer. Het terras met binnen een snufje grand café is geschikt voor de meer oudere bezoeker en kan gedurende de avonduren een gezonde hap bieden voor de sporters. De kiosk is iets frivoler opgezet en biedt in de zomer meer mogelijkheden dan de basisvariant, maar verder dan patat met een frikadel, een ijsje en blikje cola zal de kiosk niet reiken. De kleedkamers zijn wat ruimer opgezet en er zijn, naast grote heren- en dameskleedkamers, ook kleine kleedhokjes beschikbaar.

Onderdeel

Oppervlak in m2

Bassins

2.125

Wedstrijdbassin

375

Doelgroepen-/speelbassin

150

Recreatiebassin

400

Peuterbassin

100

Waterglijbaan

100

Perrons

1.000

Opstallen

1.198

Entreegebouw

200

Kleedgebouw

320

Techniek

320

Horeca

350

Badmeesterspost

8

Terrein Ligweide en terras Beachvolleybal Speeltuin Parkeren en ontsluiting Totaal b.v.o., circa

7.677 4.402 250 525 2.500 11.000

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=536e2b2f-e3c3-489f-886b-36409e20cff2