Bijlage 3. Onderzoek behoeften clienten MO-BW regio Assen
Tekst van het document
Schulden Een kwart van de cliënten (n=5) heeft schulden. Twee van hen weten hoe hoog hun schuld is. Eén cliënt heeft €3.600,- schuld en de andere cliënt €5.000,-. Waar de cliënten schulden hebben varieert (zie figuur 3.5). Figuur 3.5 Instanties/personen waar cliënten schulden hebben, in aantallen (n=5) * Zorgverzekeraar
2
Huurachterstand/hypotheekachterstand
2
Familie
1
(Telefoon)abonnementen
1
Studieschuld
1
Weet ik niet
1
* Meerdere antwoorden mogelijk.
Hulp en ondersteuning bij financiële situatie Alle cliënten met schulden (n=5) krijgen op dit moment hulp bij het aflossen daarvan. Drie van hen krijgen hulp van een bewindvoerder en twee vanuit de voorziening waar zij verblijven.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
28
Bijna een kwart van de cliënten (n=4) vindt hulp/ondersteuning bij hun financiële situatie momenteel (heel) onbelangrijk, terwijl bijna driekwart (n=14) dit (heel) belangrijk vindt. De vijf cliënten met schulden maken deel uit van deze laatste categorie. Vervolgens hebben we aan alle cliënten gevraagd of ze behoefte hebben aan meer of andere ondersteuning in verband met hun financiële situatie. Twee cliënten hebben hier behoefte aan. Eén cliënt wenst een budgetcoach en de andere cliënt geeft aan bijna 18 te worden en behoefte aan hulp te hebben voor administratieve zaken die voor de 18e verjaardag geregeld dienen te worden (e.g. zorgverzekering afsluiten).
Middelengebruik Bijna driekwart van de cliënten (n=14) heeft in het afgelopen jaar alcohol gedronken. Twee van hen doen dit bijna dagelijks, vier wekelijks, vier maandelijks en eveneens vier minder dan één keer per maand. Zes cliënten waren ooit verslaafd aan alcohol en één cliënt zegt dit nu te zijn. De zes cliënten die in het verleden verslaafd zijn geweest aan alcohol hebben hiervoor geen contact gehad met een vorm van hulpverlening. De cliënt die zegt momenteel verslaafd te zijn ontving hulp van VNN, maar dit is twee weken geleden gestopt.
Drugs Ongeveer twee derde van de cliënten (n=13) heeft in het afgelopen jaar drugs gebruikt. Het gaat met name om cannabis (n=11), lachgas (n=6), niet voorgeschreven medicijnen (n=5) en ecstasy/MDMA (n=4) (tabel 3.6). Tabel 3.6 Middelengebruik, in aantallen en % (N=20) *
Geen drugsgebruik Cannabis Lachgas Niet voorgeschreven medicijnen Ecstasy/MDMA Amfetamine/speed Designerdrugs Cocaïne GHB Methadon Tripmiddelen (waaronder LSD)
n 7 11 6 5 4 3 3 2 2 1 1
% 35 55 30 25 20 15 15 10 10 5 5
* Meerdere antwoorden mogelijk.
Zeven cliënten waren in het verleden verslaafd aan drugs, twee zeggen dat op dit moment te zijn. Van de zeven cliënten die in het verleden verslaafd waren aan drugs hebben twee destijds contact gehad met een vorm van hulpverlening. Van de twee cliënten die nu verslaafd zijn hebben beide cliënten in het verleden hulp ontvangen van VNN. Voor de ene cliënt geldt dat zij de hulp een tijdje geleden heeft stopgezet. Op dit moment bestaat haar drugsgebruik uit blowen en ze wil zelf het initiatief
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
29
nemen hiermee te stoppen. Indien dit haar niet lukt, heeft zij aangegeven opnieuw hulp te zoeken bij VNN. Wat betreft de andere cliënt, zij heeft een gesprek gehad met VNN waarbij is besloten om de hulp op dit moment te beëindigen. Mocht het in de toekomst weer nodig zijn, kan zij altijd weer contact opnemen met VNN. Van de cliënten die nu en/of in het verleden weleens middelen hebben gebruikt vinden acht cliënten hulp/ondersteuning in verband met hun middelengebruik op dit moment (heel) onbelangrijk, vier vinden dit niet onbelangrijk en niet belangrijk en twee vinden dit (heel) belangrijk. Geen van hen heeft op dit moment behoefte aan meer of andere hulp/ondersteuning in verband met hun middelgebruik.
Sociale contacten Aan de cliënten is gevraagd hoe tevreden zij zijn met hun sociale contacten (figuur 3.6). Driekwart van hen (n=14) is (heel) tevreden, één cliënt is niet ontevreden en niet tevreden en vijf cliënten zijn (heel) ontevreden met hun sociale contacten. Figuur 3.6 Mate van tevredenheid met sociale contacten, in aantallen (N=20) Heel tevreden
4
Tevreden
10
Neutraal
1
Ontevreden
4
Heel ontevreden
1
Alle cliënten hebben op dit moment contact met familieleden. Twee derde (n=13) is (heel) tevreden over dit contact (figuur 3.7). Figuur 3.7 Mate van tevredenheid met contact familieleden, in aantallen (N=20) Heel tevreden
4
Tevreden
9
Neutraal
4
Ontevreden Heel ontevreden
3 0
Twee cliënten geven aan dat zij meer contact met hun familie zouden willen hebben. Eén cliënt zou meer contact willen met haar vader maar geeft aan dat dit ingewikkeld is omdat de vader is opgenomen in een Tbs-kliniek. De maatschappelijk werker houdt dit contact in de gaten en biedt hulp bij de omgang met haar vader aldus de cliënt. De andere cliënt zou meer contact willen met de familie van haar moeders kant, maar zij vindt dat het initiatief van hun kant moet komen. Vervolgens hebben we aan de cliënten gevraagd in hoeverre hulp/ondersteuning bij het (opnieuw) opbouwen van sociale contacten belangrijk voor hen is. Twee derde van de cliënten (n=13) vindt dit (heel) onbelangrijk, terwijl zes cliënten dit wel belangrijk vinden. Eén cliënt vindt het niet onbelangrijk en niet belangrijk.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
30
Vier cliënten hebben behoefte aan meer of ander hulp/ondersteuning in verband met hun sociale contacten. De cliënten hebben toegelicht aan wat voor type ondersteuning zij behoefte hebben. Eén van hen wenst ondersteuning voor het onderhouden van sociale contacten, een andere cliënt geeft aan behoefte te hebben aan meer sociaal contact maar weet niet precies hoe ze daar hulp voor kan krijgen. Ze heeft op dit moment geen werk en school waardoor het maken van contact lastig is voor haar. Een andere cliënt zegt dat ze ondersteuning nodig heeft bij het contact met dokters en tandartsen om te begrijpen wat zij bedoelen. De cliënt begrijpt ook dat deze ondersteuning niet altijd geboden kan worden vanwege de grote hoeveelheid cliënten die hulp nodig hebben. Desondanks wenst ze in genoemde situaties persoonlijke begeleiding te ontvangen.
Politie- en justitiecontacten Vier cliënten zijn in het afgelopen jaar één of meerdere keren in contact geweest met politie/justitie als dader of verdachte. Drie cliënten wilden vertellen wat de aanleiding daarvoor was. Eén persoon vanwege scooter rijden zonder rijbewijs, één persoon vanwege rijden onder invloed en het daarmee veroorzaken van een auto-ongeluk en één persoon vanwege een bedreiging en een geweldsdelict. Twee van deze cliënten hebben hiervoor in het afgelopen jaar enkele dagen vastgezeten in een politiecel of huis van bewaring. Vier andere cliënten zeggen in het verleden contact te hebben gehad met politie/justitie als dader of verdachte. Aan de cliënten19 is gevraagd in hoeverre hulp/ondersteuning in verband met hun (voormalige) politie/justitiecontacten belangrijk is. Vijf van hen vinden dit (heel) onbelangrijk, één cliënt vindt dit niet onbelangrijk en niet belangrijk en twee cliënten vinden het wel belangrijk.
Leefsituatie De cliënten die beschermd wonen hebben aangegeven in hoeverre ze tevreden zijn met hun huidige leefsituatie (figuur 3.8). De helft van hen is (heel) tevreden (n=10), één derde is niet ontevreden en niet tevreden (n=7) en drie cliënten zijn (heel) ontevreden. Figuur 3.8 Mate van tevredenheid met huidige leefsituatie, in aantallen (N=20) Heel tevreden
2
Tevreden
8
Neutraal
7
Ontevreden Heel ontevreden
2 1
De drie cliënten die (heel) ontevreden zijn over hun huidige leefsituatie lichten dit als volgt toe. Eén cliënt wil het liefst een eigen huisje, de andere cliënt zegt erg kritisch te zijn op
19
Deze vraag is gesteld aan de acht cliënten die het afgelopen jaar of in het verleden als dader of verdachte in contact zijn geweest met politie/justitie.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
31
zichzelf en wil haar leven meer op orde hebben en één cliënt geeft aan dat zij momenteel ontevreden is over haar sociale contacten en daginvulling.
Lichamelijke gezondheid Meer dan de helft van de cliënten is (heel) tevreden over de lichamelijke gezondheid (n=11), een kwart is niet ontevreden en niet tevreden (n=5) en vier zijn ontevreden. De vier cliënten die ontevreden zijn lichten dit als volgt toe: één cliënt wil afvallen en meer sporten, een andere cliënt wenst juist wat aan te komen in het kader van de gezondheid. Verder geeft één cliënt aan dat ze niet de juiste voeding inneemt, een slechte bloedsomloop heeft, onvoldoende beweegt en te weinig slaapt. De laatste cliënt zegt een (niet ernstige) ontsteking in de voet te hebben. Als we aan de cliënten vragen in hoeverre hulp/ondersteuning bij hun lichamelijke gezondheid belangrijk voor hen is, geeft bijna driekwart van hen aan (n=14) dat dit (heel) onbelangrijk voor hen is. Eén cliënt vindt het niet onbelangrijk en niet belangrijk en een kwart van de cliënten vindt dit wel (heel) belangrijk. Vier cliënten hebben behoefte aan meer of andere hulp/ondersteuning in verband met hun lichamelijke gezondheid. Twee van hen gaven concreet aan wat voor soort ondersteuning zij bedoelen: de ene cliënt heeft iemand nodig die hem motiveert om te gaan sporten en de andere cliënt heeft ondersteuning nodig om te gaan koken.
Geestelijke gezondheid Cliënten hebben aangegeven hoe tevreden zij zijn met hun geestelijke gezondheid. Een derde van hen (n=7) is tevreden, terwijl een even groot deel van de cliënten (n=7) (heel) ontevreden is. De overige cliënten zijn niet ontevreden en niet tevreden met hun geestelijke gezondheid. De mate waarin zij hulp/ondersteuning bij hun geestelijke gezondheid belangrijk vinden varieert. Ruim de helft (n=13) vindt dit (heel) belangrijk, drie cliënten vinden dit niet onbelangrijk en niet belangrijk en vier cliënten vinden het (heel) onbelangrijk. Eén cliënt die hulp belangrijk vindt heeft behoefte aan meer hulp. De cliënt heeft aangegeven dat ze hulp bij haar geestelijke gezondheid de afgelopen jaren niet zo belangrijk vond. Nu erkent ze echter wel het belang ervan. Momenteel ontvangt ze ondersteuning vanuit FACT (een organisatie met verschillende hulpverlenende instanties binnen de GGZ), maar ze zou ook graag specifieke GGZ-hulp voor volwassenen willen krijgen.
Situatie jeugd We hebben de volwassen cliënten (n=18) gevraagd of zij ook vormen van hulp/ondersteuning hebben ontvangen voordat zij 18 jaar waren. Voor ruim driekwart (n=14) is dit het geval. De meeste van hen kregen ondersteuning in de vorm van begeleid wonen (n=7), ontvingen jeugdzorg (n=6) en/of hebben contact gehad met een leerplichtambtenaar (n=5) (tabel 3.7).
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
32
Tabel 3.7 Voorzieningen hulp/ondersteuning voordat men 18 werd, in aantallen en % (n=14) *
Begeleid wonen Jeugdzorg Leerplichtambtenaar 24uurs- woonvoorziening Hulpverlener/maatschappelijk werker Justitiële hulp Psychologische hulp Bureau HALT Financiële hulp Pleegzorg Veilig thuis Verslavingszorg
n 7 6 5 4 3 2 2 1 1 1 1 1
% 50 43 36 29 21 14 14 7 7 7 7 7
* Meerdere antwoorden mogelijk.
Ervaring overgang van 18- naar 18+ Aan alle meerderjarige cliënten (n=18) is gevraagd hoe zij de overgang van 18- naar 18+ hebben ervaren, 13 cliënten hebben deze ervaring gedeeld. Bij vier van hen verliep de overgang naar eigen zeggen prima, zij hebben er niks bijzonders aan gemerkt. Bij twee andere cliënten verliep de overgang goed doordat zij hulp ontvingen bij financiële zaken die geregeld dienen te worden voor de 18e verjaardag (e.g. hulp bij afsluiten zorgverzekering, aanvragen DigiD, aanvragen zorgtoeslag). Eén cliënt kan zich niet meer goed herinneren hoe deze overgang verliep en één cliënt verteld dat er niks veranderde maar dat hij wel zijn huisje werd ‘uitgejaagd’. De vijf overige cliënten ervoeren de overgang als moeilijk. Eén cliënt vond het gewoon lastig, terwijl een andere cliënt moeite had met het regelen van zorgtoeslag op die leeftijd en zei dat ze weinig informatie en hulp kreeg. De andere cliënten gaven als reden dat ze meer op zichzelf werd aangewezen, wat eng was, het vervelend was om opeens meer kosten te hebben, en het lastig was te accepteren dat haar jeugd voorbij was, het voelde als een nieuwe wereld waarin van alles geregeld moest worden.
Van de vijf cliënten die de overgang van 18- naar 18+ negatief hebben ervaren, benoemen drie manieren waarop de overgang beter had kunnen verlopen: één cliënt had meer begeleiding gewild, een andere cliënt meer steun vanuit de woongroep waar zij verbleef of vanuit haar school, de laatste cliënt had meer hulp gewild.
3.3 Stakeholders De doelgroep die gebruik maakt van beschermd wonen is – net als de doelgroep die gebruik maakt van de maatschappelijke opvang - volgens de stakeholders in de afgelopen jaren complexer en zwaarder geworden. Dit zou onder meer komen door de steeds ingewikkelder wordende maatschappij waarin veel van mensen wordt gevraagd. Steeds meer mensen lijken hun leven niet meer goed te kunnen overzien, lopen vast en hebben ondersteuning Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
33
nodig. Wanneer zij in beeld komen hebben zij vaak al een groot aantal complexe problemen op verschillende leefgebieden die niet gemakkelijk op te lossen zijn. Vanuit de beschermde woonvorm wordt in principe geen behandeling geboden, hiervoor moeten cliënten naar andere instellingen zoals de geestelijke gezondheidszorg of de verslavingszorg. Bij veel van deze organisaties zijn echter lange wachtlijsten. Stakeholders merken op dat problematiek vaak verergert in de periode dat cliënten op een wachtlijst staan. Volgens enkele stakeholder zit een deel van de mensen die een Wmo-indicatie heeft dicht tegen de Wlz aan, zij zijn nog niet ‘uitbehandeld’ en zullen vrijwel zeker doorstromen naar de Wlz. Ook jongeren maken gebruik van beschermde woonvoorzieningen. Dit zijn vaak jongeren rond de 18 jaar die niet langer thuis (bij de ouder(s)) kunnen wonen. De stap naar zelfstandig wonen is te groot en binnen de beschermde woonvorm krijgen zij ondersteuning om de vaardigheden te ontwikkelen om zelfstandig te gaan wonen en goed te functioneren in de maatschappij.
Vorm Stakeholders vragen zich af hoe beschermde woonvoorzieningen het beste kunnen worden vormgegeven. Enkelen merken op dat de voorzieningen bij voorkeur kleinschaliger zouden moeten zijn dan nu het geval is. Kleinere locaties zouden beter integreren in de buurt en er kan ook (makkelijker) contact worden gelegd met omwonenden waardoor cliënten verbonden blijven met de maatschappij. Voor cliënten met een Wmo-indicatie is het streven immers dat zij uiteindelijk worden teruggeleid naar de maatschappij. Enkele stakeholders zijn daarom kritisch op zorgboerderijen voor deze doelgroep. Zij merken op dat dergelijke boerderijen vaak afgelegen liggen en te veel buiten de maatschappij staan. Een andere voorkeur die de stakeholders benoemen is dat de cliënten een eigen voordeur hebben en geen voorzieningen delen zoals een keuken, badkamer of woonkamer. Op deze manier wordt voorkomen dat cliënten ‘last’ van elkaar hebben en problemen op elkaar overdragen. De ervaring leert dat cliënten die veel contact met elkaar hebben elkaars problemen kunnen ‘versterken’.
Preventie Evenals bij MO merken de stakeholders op dat ook bij beschermd wonen het van belang is om (meer) preventief te gaan werken. Door mensen vroegtijdig in beeld te krijgen kan voorkomen worden dat problemen erger worden en nieuwe problemen ontstaan. Hoe langer cliënten rondlopen met problemen, hoe complexer deze over het algemeen worden. Doordat tegenwoordig in beperkte mate preventief gewerkt wordt, zijn veel problemen volgens de stakeholders al erg complex als de cliënt uiteindelijk in beeld komt. Hierbij worden specifiek de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg en de verslavingszorg genoemd. Tijdens het wachten ontwikkelen cliënten (negatieve) coping strategieën en verergeren problemen.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
34
Uitstroom Het woningtekort zorgt ook voor knelpunten in de uitstroom uit beschermd wonen. Een deel van de cliënten waarvan de indicatie voor beschermd wonen niet wordt verlengd, kan uitstromen naar een eigen woning (met ambulante begeleiding, Thuiswonen+). In de regio Assen zijn – net als in andere delen van het land - wachtlijsten voor betaalbare woningen. Dit leidt ertoe dat cliënten in een voorziening voor BW verblijven zonder de juiste indicatie of dat cliënten langer dan noodzakelijk een BW-indicatie krijgen, waardoor zij onterecht plekken in de voorziening bezet houden. Een aanbieder merkt op dat zij cliënten eigenlijk op straat moeten zetten als de indicatie niet verlengd wordt. Zij hebben zelf een aantal kamers waar cliënten naartoe kunnen uitstromen. Soms gaan cliënten echter terug naar een omgeving die niet passend voor hen is, bijvoorbeeld naar hun ouders of naar vrienden terwijl dit voor de cliënten (en soms ook de omgeving) onwenselijk is. Om te zorgen voor een goede landing in de wijk ondertekenden gemeenten, corporaties en zorginstellingen in de regio’s Noord- Midden- en Zuid-West Drenthe in het najaar van 2021 het Uitstroomconvenant ‘Weer Thuis’. Het idee hiervan was dat gezorgd wordt dat voor uitstromende cliënten een passende en betaalbare woning beschikbaar is en een passend aanbod van begeleiding en ondersteuning (maatwerk) wordt gedaan.
Dit dient plaats te vinden in een woonomgeving die goed bij de cliënt past. Zelfstandig wonen en huren is het doel. Daarbij zijn prestatieafspraken gemaakt over het aantal te leveren woningen. Enkele stakeholders geven aan dat deze afspraken echter niet altijd worden nagekomen en sommige cliënten langer dan afgesproken moeten wachten op een geschikte woning.
Wat mist? Stakeholders missen verschillende voorzieningen voor de cliënten in de beschermde woonvoorzieningen. Regelmatig moeten cliënten uit de woonvorm vertrekken omdat zij (langdurig) gedrag vertonen dat niet in de voorziening getolereerd kan worden of omdat zij bijvoorbeeld (langere tijd) hun huur niet betalen. Deze cliënten belanden vervolgens op straat en melden zich bij de maatschappelijke opvang. Stakeholders geven aan dat dit een ongewenste situatie is. Zij zeggen plekken te missen waar dergelijke cliënten even ‘tot rust’ kunnen komen. Het gaat dan bijvoorbeeld om plekken waar zij een crisisbehandeling kunnen krijgen of opnieuw ingesteld kunnen worden op hun medicatie. Daarna, als ze ‘tot rust zijn gekomen’, zouden zij terug kunnen keren naar de instelling. Verder zijn er sinds het vertrek van de beschermde woonvorm van Cosis uit Hoogeveen nog maar nauwelijks plekken voor beschermd wonen in deze gemeente. Uit de gesprekken met stakeholders komt naar voren dat Interwonen nu een deel van deze doelgroep opvangt. Dit roept de vraag op in hoeverre er behoefte is aan een nieuwe voorziening voor beschermd wonen in de gemeente. Tot slot geven de stakeholders aan dat ze het idee hebben dat een cliënt steeds meer problemen moet hebben om in aanmerking te komen voor een BW-indicatie.
Hierdoor is de groep die uiteindelijk in de BW terecht komt zwaarder dan een aantal jaar geleden. De groep met lichtere problematiek komt nu in aanmerking voor Thuiswonen+. De stakeholders zouden graag zien dat er ook een lichtere variant komt van de BW-indicatie, voor cliënten die tussen de huidige BW-indicatie en Thuiswonen+ vallen. Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
35
3.4 Casussen Fictieve casus: man, 26 jaar oud, woont beschermd Een half jaar geleden ben ik naar deze instelling gekomen. Hiervoor woonde ik samen met mijn vriendin. Toen ik met mijn vriendin samenwoonde regelde zij eigenlijk alles. Zij raakte alleen verslaafd aan de drugs die in ons huis lagen opgeslagen. De politie heeft vanwege drugshandel en drugsbezit een inval gedaan in ons huis. Daarop heb ik een tijd vastgezeten. Toen ik vrij kwam ben ik hier terecht gekomen omdat ik niet goed voor mijzelf kan zorgen. Op dit moment ben ik aan het werk en binnenkort ga ik een opleiding volgen, aangezien ik momenteel geen diploma heb. Als kind heb ik van mijn 8e tot 18e in verschillende jeugdzorginstellingen gewoond. In die tijd ben ik ook in aanraking geweest met justitie, toen ben ik onder toezicht van de reclassering gekomen. Ik vind de ondersteuning bij mijn huidige woonsituatie belangrijk, maar ik merk wel dat het steeds beter met me gaat, waardoor de ondersteuning minder belangrijk voor me wordt. Het liefst wil ik weer een plek voor mezelf.
Fictieve casus: vrouw, 18 jaar oud, woont beschermd Mijn ouders zijn gescheiden toen ik vier was. Mijn moeder heeft daarna meerdere keren een nieuwe vriend gehad en ik heb ook nog twee halfbroertjes. Vorig jaar kwam de nieuwe vriend van mijn moeder bij ons wonen. Hij bemoeide zich overal mee en ik mocht niks meer. Mijn moeder werd ook steeds boos op mij, ze keerden zich echt tegen mij. Ik ben een paar keer weggelopen van huis, ik wil daar niet meer wonen. Er is niet met hen te praten. Nu woon ik in een beschermde woonvoorziening. Hier wonen allemaal jongeren. Ik heb hier een eigen kamer en ik deel de badkamer en keuken met de andere jongeren. We koken om de beurt en we eten elke avond samen. Het is soms wel irritant hoor. De jongen in de kamer naast mij gamet heel veel en dat maakt veel lawaai, dan bons ik hard op de muur, ik hou van rust. We moeten het huis ook samen schoonmaken en niet iedereen is zo netjes als ik ben. Maar ik ben blij dat ik hier nu woon en niet meer thuis. Er is altijd een begeleider aanwezig, de ene vind ik aardiger dan de andere, maar ze bedoelen het goed. Ze helpen me alles te regelen, met m’n school, m’n financiën, m’n zorgverzekering, dat soort dingen. Ik snap daar namelijk zelf allemaal nog niks van. Ook als ik verdrietig of boos ben kan ik bij de begeleiders terecht.
Ik wil volgend jaar op zoek naar een eigen huisje of kamer, gewoon lekker alles voor mezelf. Ik denk ook wel dat het kan als er nog maar wel iemand is waar ik terecht kan als ik vragen heb.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
36
4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
Het
doel
van
dit
onderzoek
is
inzicht
verkrijgen
in
de
woon-,
zorg-
en
ondersteuningsbehoeften van cliënten die gebruik maken van voorzieningen voor maatschappelijke opvang (MO) of beschermd wonen20 (BW) in de regio Assen. Daarbij is ook gekeken naar de mate waarin het aanbod in de regio aansluit bij de behoefte van de doelgroep. In dit hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste conclusies. In de laatste paragraaf geven we aanbevelingen.
4.1 Achtergrondkenmerken Maatschappelijke opvang In 2022 maakten in totaal 78 individuele personen gebruik van de maatschappelijke opvangvoorzieningen in de regio Assen (nachtopvang, jongerenopvang of kortdurende opvang, allen van het Leger des Heils). Een ruime meerderheid van deze cliënten is man. De gemiddelde leeftijd van de cliënten is 41 jaar. Uit de registratiegegevens blijkt dat tenminste de helft van deze cliënten in de gemeente Assen verbleef voordat zij zich bij de opvangvoorzieningen meldden, enkele cliënten verbleven in de regiogemeenten. Van ruim een kwart van de cliënten is niet bekend waar zij verbleven.
Beschermd wonen In 2022 maakten 331 individuele personen in de regio Assen gebruik van voorzieningen voor beschermd wonen (met een Wmo-indicatie). Dit zijn iets meer mannen dan vrouwen. Er is een groot aantal aanbieders dat plekken voor beschermd wonen aanbiedt, maar Cosis is veruit de grootste aanbieder. Een derde van de cliënten verblijft bij Cosis. De cliënten zijn vrij jong, de gemiddelde leeftijd is 28 jaar. Aangezien in de registraties alleen is vastgelegd in welke gemeente een cliënt in een BW-voorziening verblijft, en niet waar de cliënt daarvoor verbleef, kan niks worden gezegd over de herkomst van de cliënten. Per 1 januari 2021 is de Wlz opengesteld voor mensen met ggz-problematiek die blijvend 24 uur per dag aangewezen zijn op zorg en ondersteuning in de nabijheid. Hierdoor heeft een grote verschuiving plaatsgevonden van cliënten van de Wmo naar de Wlz. Het betreft voornamelijk oudere cliënten en cliënten die al langere tijd een Wmo-indicatie hadden. Het aantal cliënten dat gebruik maakt van beschermd wonen op basis van een Wmo-indicatie is daardoor sterk afgenomen. In de regio Assen gaat het om een afname van zo’n 600 cliënten in 2021 naar zo’n 200 cliënten in 2023.21 Dit verklaart ook de relatief jonge leeftijd van de BW-cliënten.
20
Op verzoek van de opdrachtgever richt dit onderzoek zich alleen op cliënten die gebruik maken van beschermd wonen op basis van een Wmo-indicatie. Cliënten die gebruik maken van BW en een Wlz-indicatie hebben, behoren niet tot de doelgroep van dit onderzoek. 21 Beschermd Wonen. Regiobeeld Regio Assen. April 2023. Werkgroep zorgcontinuïteit.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
37
4.2 Instroom en ondersteuningsbehoefte Voor beide doelgroepen geldt dat de problematiek in de afgelopen jaren zwaarder en complexer lijkt te zijn geworden. Dit hangt samen met de steeds complexer wordende samenleving, mensen kunnen hun leven niet meer overzien en organiseren waardoor problemen ontstaan. Wanneer mensen in beeld komen bij hulpverlening zijn er vaak complexe problemen op verschillende leefgebieden die niet gemakkelijk op te lossen zijn. Ook de ambulantisering van en (lange) wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg spelen een rol.
Maatschappelijke opvang Een deel van de cliënten die gebruik maken van de maatschappelijke opvangvoorzieningen heeft vrijwel uitsluitend een huisvestingsvraagstuk. Het betreft mensen die uit detentie komen, dakloos worden na een (vecht)scheiding of jongeren die niet langer bij hun ouders kunnen wonen (ook wel aangeduid met de term ‘economisch daklozen’). Betaalbare (tijdelijke) huisvesting is echter moeilijk te vinden. Hun hulpvraag ligt dan ook voornamelijk op het gebied van huisvesting. Een kleine plek met eigen voorzieningen - al dan niet met enige ambulante begeleiding - zou voor deze mensen vaak al voldoende zijn. Het is van belang hierop actie te ondernemen. Met name het verblijf in de nachtopvang (en het contact met mensen met veel zwaardere problematiek die daar ook verblijven) zorgt ervoor dat de problematiek van deze groep vaak eerder toe- dan afneemt. Bij een ander deel van de cliënten is sprake van een combinatie van (complexe) problematiek op verschillende leefgebieden. Vaak gaat het onder meer om een combinatie van psychiatrische problematiek en middelengebruik. Zij hebben een complex verleden waarin zij op meerdere plekken hebben gewoond/verbleven en zijn vaak bekend (geweest) bij meerdere instellingen. Regelmatig is er sprake van een licht verstandelijke beperking of niet aangeboren hersenletsel door middelengebruik.
Ook deze cliënten hebben een hulpvraag op het gebied van wonen, ze zeggen graag een ‘eigen plek’ te willen. Hun huidige manier van leven zorgt er echter voor dat dit problemen oplevert in een reguliere woonvorm, bijvoorbeeld door het veroorzaken van overlast, vertonen van onbegrepen gedrag en huurachterstanden. De behoefte van deze cliënten is het hebben van een verblijfplaats waar zij in ieder geval tot rust kunnen komen. De ervaring leert dat zolang mensen geen vaste verblijfplaats hebben en zich elke dag afvragen waar zij slapen en wat ze eten, zij niet de rust en energie hebben om aan problemen op andere leefgebieden te werken (denk aan psychiatrische problemen, middelengebruik, sociale contacten, dagbesteding en dergelijke). Er maken ook structureel mensen gebruik van de maatschappelijke opvang die uit een andere voorziening (voor bijvoorbeeld beschermd wonen/Interwonen) komen. Zij hebben (langdurig) gedrag laten zien dat niet wordt toegestaan in de instelling waardoor zij daar niet langer welkom zijn. Het is ongewenst dat cliënten die op een passende locatie verblijven moeten vertrekken vanwege gedrag dat (vaak) tijdelijk is. Uit gesprekken met cliënten blijkt dat zij niet altijd zicht hebben op de mogelijkheden die er voor hen zijn. Zo blijkt een deel niet goed te weten wat hun inkomsten zijn en wat de
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
38
wijze is waarop hun financiën zijn geregeld. Het lijkt wenselijk dat dergelijke randvoorwaarden (zoals financiën en een zorgverzekering) in samenspraak met de cliënt worden geregeld waarbij de cliënt wordt geadviseerd over de mogelijkheden.
Beschermd wonen Beschermd wonen vanuit de Wmo is altijd beoogd als een tijdelijke voorziening gericht op het bevorderen van herstel en het vergroten van de zelfredzaamheid, participatie en het psychisch en sociaal functioneren. Ook is het gericht op voorkomen van verwaarlozing, maatschappelijke overlast en het afwenden van gevaar. Als na een periode blijkt dat resultaten (verder) bereikt kunnen worden met een lichtere vorm van ondersteuning dient de ondersteuning afgeschaald te worden.22 Zoals gezegd is de groep cliënten die gebruik maakt van BW relatief jong. Voor een deel zijn dit jongeren die niet meer bij hun ouders kunnen wonen, vanwege problematiek van henzelf en/of de ouders is de situatie thuis niet langer houdbaar gebleken. Deze jongeren zijn nog niet zelfstandig genoeg om op zichzelf te wonen. Zij hebben begeleiding/nabijheid van hulpverlening nodig onder meer bij (het ontwikkelen van) algemene dagelijkse vaardigheden (sociale vaardigheden, maar ook bijvoorbeeld het schoonhouden van hun kamer/woning, koken, wassen, et cetera). Daarnaast is de hulpverlening er voor emotionele en sociale ondersteuning. Veel jongeren zijn in behandeling bij de geestelijke gezondheidszorg en kunnen bij de hulpverlening terecht voor emotionele steun.
Verder krijgen zij hulp bij het beheren van hun financiën en het regelen van een zorgverzekering, met als doel dit op termijn zelfstandig te kunnen. Deze jongeren werken over het algemeen toe naar (geheel) zelfstandig wonen. Ook de andere cliënten die gebruik maken van BW krijgen ondersteuning op verschillende leefgebieden met als doel weer uit te stromen. Regelmatig speelt bij deze cliënten ook achterliggende problematiek waardoor uitstroom naar een woonvorm met ambulante begeleiding vaker voor de hand ligt.
Tevredenheid en verhouding vraag/aanbod Uit gesprekken met cliënten blijkt dat zij over het algemeen (erg) tevreden zijn met de ondersteuning die zij ontvangen. Dit geldt zowel voor de cliënten MO als voor de cliënten BW. De beide doelgroepen merken voornamelijk op dat zij hulp zouden willen bij het vinden van een eigen woning. Er is verder weinig behoefte aan extra ondersteuning. De stakeholders zeggen wel enkele voorzieningen in de regio te missen. Zo merken zij op dat de stap tussen beschermd wonen (waar 24 uur per dag ondersteuning aanwezig is) en Thuiswonen+ (waar enkele uren per week ambulante ondersteuning is) voor een deel van de cliënten (te) groot is. Er is behoefte aan een tussenvorm met meer ambulante ondersteuning dan vanuit Thuiswonen+ wordt geboden. Verder worden soms cliënten uit een beschermde woonvorm ‘gezet’ omdat zij zich langdurig niet aan de regels houden en daarom niet langer in de woonvorm kunnen of willen blijven. Regelmatig melden dergelijke cliënten zich bij de nachtopvang. Er is behoefte aan de mogelijkheid deze cliënten even ‘uit de situatie te halen’ zonder dat zij hun plek in de opvangvoorziening kwijtraken. Als zij 22
Beschermd Wonen. Regiobeeld Regio Assen. April 2023. Werkgroep zorgcontinuïteit.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
39
‘tot rust’ zijn gekomen zouden zij weer terug moeten kunnen keren. Verder wordt er momenteel geen onderscheid gemaakt tussen BW-cliënten met zwaardere en minder zware problematiek (die wellicht op korte termijn kunnen uitstromen), zij verblijven in dezelfde voorzieningen. Dit is in verband met de overdracht van problematiek tussen cliënten niet wenselijk. Er is behoefte aan een gescheiden opvang met het oog op de zwaarte van de problematiek. Tenslotte worden volgens stakeholders in de gemeente Hoogeveen zowel plekken voor beschermd wonen als maatschappelijke opvang gemist. Op dit moment vult Interwonen een deel van de behoefte aan BW-plekken in Hoogeveen op. Cliënten die het niet redden bij Interwonen – en meer zorg nodig hebben dan hier wordt geboden - zouden door moeten stromen naar een BW-plek in Hoogeveen. Zij verblijven op dit moment regelmatig langer bij Interwonen omdat er geen BW-plek voor deze cliënten beschikbaar is.
4.3 Aanbevelingen In deze paragraaf geven we enkele aanbevelingen ten aanzien van de kaders voor de verschillende varianten van woon-, zorg- en ondersteuningsaanbod die uit het onderzoek naar voren zijn gekomen. We geven achtereenvolgens aanbevelingen voor MO, BW en enkele algemene aanbevelingen. Omdat de doelgroep aan elkaar verwant is en soms in elkaar overloopt overlappen enkele aanbevelingen elkaar (deels). Input voor deze aanbevelingen is grotendeels opgehaald tijdens de expertmeetings. Omdat in de registraties niet is vastgelegd uit welke gemeenten cliënten afkomstig zijn is het niet mogelijk uitspraken te doen over benodigde aantallen per (type) voorziening in de regiogemeenten.
Maatschappelijke opvang De cliënten in de maatschappelijke opvangvoorzieningen zijn grofweg te verdelen in drie categorieën: cliënten die (vrijwel) uitsluitend een huisvestingsvraagstuk hebben; cliënten met zware, complexe problemen; en cliënten die uit een BW-voorziening zijn gezet vanwege hun gedrag. De eerste drie aanbevelingen voor de maatschappelijke opvang zijn specifiek gericht op deze drie groepen.
Huisvestingsvraagstuk Een deel van de cliënten die gebruik maken van de MO voorzieningen heeft (vrijwel) uitsluitend een huisvestingsvraagstuk. Met een lichte vorm van ambulante begeleiding zouden zij zelfstandig kunnen wonen. Er is echter een gebrek aan betaalbare huurwoningen. Aanbeveling: zorg voor betaalbare woningen. Een kamer met gedeelde voorzieningen (vooral voor jongeren) of een kleine ruimte met eigen voorzieningen (badkamer, keuken) is vaak al voldoende. Denk bijvoorbeeld aan containerwoningen of het creëren van woonruimtes in leegstaande (kantoor)panden. Complexe problematiek Een deel van de doelgroep heeft zware, complexe problemen. Vaak is er sprake van (jarenlange) verslaving en psychiatrische problematiek. Deze mensen kunnen niet zelfstandig wonen in een buurt en zorgen vaak voor overlast in de omgeving. Aanbeveling: Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
40
creëer woonvoorzieningen die passend zijn voor deze doelgroep. Denk aan voorzieningen als ‘Skaeve Huse’, ‘Paradijsvogelwoningen’ of (meer) containerwoningen op een rustige locatie waar zij langere tijd kunnen verblijven.
Cliënten uit BW-voorzieningen BW-cliënten die (te vaak) de regels overtreden in een BW-voorziening moeten soms vertrekken uit de voorziening omdat zij hier voor te veel overlast zorgen. Idealiter worden zij niet uit de voorziening gezet maar gaan zij tijdelijk naar een andere locatie/aanbieder om even afstand te nemen en ‘tot rust’ te komen (‘time out’). Nu gebeurt het regelmatig dat deze mensen in de maatschappelijke opvang terecht komen. Er moet zoveel mogelijk worden voorkomen dat mensen uit een voorziening worden gezet die in principe een passende plek voor hen is. Over de mogelijkheden voor zo’n time out plek zijn afspraken gemaakt binnen het Prachtoverleg, maar deze afspraken lijken onvoldoende geïmplementeerd in de hele regio. Aanbeveling: Leg de afspraken van het Prachtoverleg (over de time-out plekken) vast (bijvoorbeeld in een convenant) en draag zorg voor daadwerkelijke uitvoering en monitoring van deze afspraken.
Terugkerend gebruik nachtopvang In 2022 hebben 47 individuele personen gebruik gemaakt van de nachtopvang. Ondanks dat er tien plekken beschikbaar zijn, is de opvang regelmatig vol. Het lijkt erop dat een deel van de cliënten veel nachten doorbrengt in de nachtopvang. Aanbeveling: Ga na of inderdaad vaak dezelfde mensen gebruik maken van de nachtopvang en tot welke van de voorgenoemde groepen deze mensen behoren, hebben zij voornamelijk een huisvestingsvraag of is er sprake van complexe problematiek. Bedenk afhankelijk van de problematiek welke meer duurzame oplossingen er kunnen worden geboden (zie hiervoor) zodat zij geen plekken in de nachtopvang bezet houden.
Capaciteit MO Uit de registratiegegevens komt naar voren dat de maatschappelijke opvangvoorzieningen nauwelijks gebruikt worden door mensen die hiervoor in een regiogemeente verbleven. In de gesprekken met stakeholders wordt wel opgemerkt dat er behoefte is aan maatschappelijke opvangvoorzieningen - zoals een nachtopvang - in Hoogeveen. Uitgaande van het verzorgingsgebied gaat het volgens hen om zo’n 5 plekken. Daarnaast heeft de nachtopvang in Assen structureel te weinig plekken. Aanbevelingen: a) Curatief: Neem extra capaciteit mee in de te ontwikkelen nieuwe locatie(s) voor maatschappelijke opvang in Assen en onderzoek de mogelijkheden voor dergelijke voorzieningen in gemeenten als Hoogeveen; b) Preventief: Investeer (meer) in outreachend werken. Zo’n 100 mensen hebben bijvoorbeeld een postadres bij het Leger des Heils in Assen. Hoewel bekend is wie deze mensen zijn, worden hier niet of nauwelijks (preventieve) acties op ondernomen.23 Ga actief (er-op-af) aan de slag met deze mensen om te voorkomen dat ze uiteindelijk op straat, in de maatschappelijke opvang en/of zwaardere (en duurdere) vormen van hulpverlening belanden.
Crisissituaties 23
In de gemeente Hoogeveen hadden in 2023 vijf mensen een briefadres. Voorwaarde voor het krijgen van een briefadres is dat deze mensen begeleiding bij hun leefsituatie accepteren. Volgens stakeholders gebeurt dit ook.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
41
Er lijken op dit moment onvoldoende mogelijkheden te zijn voor opvang van vrouwen (met kinderen) in crisissituaties. Vrouwen die bijvoorbeeld vanwege huiselijk geweld met spoed elders gehuisvest moeten worden, worden nu regelmatig ondergebracht in hotels of vakantieparken. Het alternatief – de vrouwenopvang in Emmen – zit vaak vol. Aanbeveling: Denk na over een situatie waarin alle betrokken partijen zorgdragen voor tenminste één opvangplek voor zogenaamde crisissituaties. Maak hierover afspraken met alle betrokken partijen en leg deze afspraken vast.
Beschermd wonen Capaciteit BW Sinds het vertrek van de beschermde woonvoorzieningen van Cosis uit gemeente Hoogeveen zijn er in deze gemeente nauwelijks meer plekken voor beschermd wonen. Hier is wel vraag naar. Een deel van deze vraag wordt momenteel opgevuld door Interwonen. Samenwerking tussen zorgaanbieders is hier wellicht mogelijk, zo heeft het Leger des Heils de locaties (Interwonen) en heeft Focus Jeugd en Gezin de benodigde expertise voor de zorgvraag. Door het ontbreken van de gemeente van herkomst in de registraties kan verder niks worden gezegd over de behoefte aan BW-plekken in de andere regiogemeenten. Aanbevelingen: a) Stimuleer samenwerking tussen de aanbieders van beschermd wonen; b) Maak het mogelijk om beschermd wonen te verbinden aan de locaties van Interwonen; en c) Neem deze samenwerking (co-creatie) als aanbod op binnen het inkoopbeleid.
Differentiatie binnen BW Het is ongewenst dat cliënten met ‘lichtere’ problematiek in de beschermde woonvoorziening veelvuldig in aanraking komen met cliënten met zware en complexe problematiek. Bovendien is voor de doelgroep met zwaardere problematiek andere (en meer) expertise nodig (van de hulpverleners) dan bij cliënten met lichtere problematiek. Differentiatie in het beschermd wonen aanbod is daarom gewenst. Aanbevelingen: Breng onderscheid aan in het aanbod beschermd wonen voor cliënten met lichtere en zwaardere problematiek en vertaal dit naar het (inkoop-Wmo) beleid. Knelpunten in-, door- en uitstroom Er zijn verschillende knelpunten met betrekking tot de in-, door- en uitstroom van BWcliënten. Hierdoor zijn wachtlijsten langer, krijgen cliënten niet de ondersteuning/zorg die ze nodig hebben en belanden soms onnodig op plekken die niet passend zijn (zoals in de maatschappelijke opvang, bij vrienden op de bank of bij familie waar ze vanwege problemen zijn vertrokken). In sommige gemeenten is men bezig met het ontwikkelen van casusregie als mogelijke oplossing hiervoor.
Aanbevelingen: a) Neem als gezamenlijk uitgangspunt dat MO het allerlaatste vangnet is voor burgers, het is geen optie om daar naartoe uit te stromen vanuit BW; b) Beleg de verantwoordelijkheid voor cliënten bij de gemeente van herkomst evenals de verantwoordelijkheid om bij uitstroom te zorgen voor een geschikte woonplek in de gemeente van herkomst;24 c) Voer regio breed (integrale) casusregie in voor de doelgroep, bijvoorbeeld door deze te beleggen bij het buurtteam 24
Hiervoor is het overigens wel van belang dat de gemeente van herkomst wordt geregistreerd, hetgeen nu in de registratiegegevens ontbreekt.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
42
en/of de OGGz. Van belang hierbij is dat iemand verantwoordelijk wordt gemaakt voor de cliënt en van begin tot eind (dus tot en met terugkeer naar een zelfstandige woning) fungeert als vast contactpersoon; en d) Verbreed de afspraken met woningbouwcorporaties binnen ‘Weer thuis’, met specifieke aandacht voor Housing First (ook in de regiogemeenten).
Tussenvoorziening Met name jongere cliënten (tot ongeveer 27 jaar) verblijven soms ten onrechte of langer dan nodig bij een beschermde woonvoorziening omdat er geen passend alternatief is. Er ontstaan vaak knelpunten bij de overgang van 18- naar 18+. Ondersteuning die zij als minderjarige hadden valt weg omdat zij niet langer vallen onder de Jeugdwet. Tegelijkertijd komt er veel op hen af. Wanneer zij volwassen zijn moeten zij bijvoorbeeld ineens veel zaken zelf regelen en zij hebben geen netwerk dat hen daarbij kan ondersteunen. Deze jongeren hebben hulp nodig bij ‘volwassen’ en ‘zelfstandig’ worden, maar verblijven soms onterecht in een (beschermd wonen) voorziening die 24 uurs zorg biedt. Er is behoefte aan (voldoende plekken in) een tussenvoorziening voor jongeren die passende ondersteuning biedt. Aanbevelingen: a) Beleg afspraken c.q. scherp de huidige afspraken aan met betrekking tot het zorgen voor een soepele overgang van 18- naar 18+; en b) Kijk tevens of en welke vormen van tussenvoorzieningen mogelijk zijn. Denk hierbij aan Kamers met kansen of Kamers met aandacht. Zorg nabij Het merendeel van het aanbod van beschermd wonen op basis van de Wmo is momenteel in Assen, Hoogeveen, Meppel en Midden-Drenthe gevestigd.
Aanbod op grote schaal in de regio is niet haalbaar vanwege de uitgestrektheid van de gebieden in relatie tot de vraag, toch is er wel (op kleinere schaal) vraag naar ondersteuning in de regio. Denk bijvoorbeeld ook aan mensen die vanuit beschermd wonen weer zelfstandig gaan wonen in deze gebieden en daar ambulante ondersteuning bij nodig hebben. Aanbeveling: Neem de mogelijkheid van (particuliere) tussenvoorzieningen - zoals bijvoorbeeld Kamers met kansen en Kamers met aandacht- in de regiogemeenten op in het inkoopbeleid. Ook hier is de mogelijkheid tot flexibele inkoop van belang.
Algemeen Bijhouden meer registratiegegevens In de registratiegegevens BW wordt vastgelegd in welke gemeente iemand momenteel ingeschreven staat. Dit is over het algemeen de gemeente waar iemand momenteel in een BW-voorziening verblijft. In de registratiegegevens is niet vastgelegd uit welke gemeente iemand afkomstig is. Er kunnen daarom geen uitspraken worden gedaan over de mate waarin cliënten in een andere gemeente gebruik maken van BW-voorzieningen dan de gemeente waar zij vandaan komen. Er kunnen hierdoor ook geen uitspraken worden gedaan over het aantal BW-plekken dat nodig is in een regiogemeente. Aanbeveling: Leg in de registratiesystemen BW vast uit welke gemeente een cliënt afkomstig is, ook met het oog op casusregie.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
43
Zorg op maat Binnen MO en BW is een grote verscheidenheid aan doelgroepen, problematiek en zorgen ondersteuningsbehoefte. Dit vraagt om individueel maatwerk en een flexibel aanbod. Aanbevelingen: a) Anticipeer op de individuele behoefte en overweeg de mogelijkheid voor flexibele inkoop door bijvoorbeeld de mogelijkheid voor tussentijdse inkoop (vergelijkbaar met inkoop Jeugdzorg) op te nemen in het inkoopbeleid; en b) Creëer, om bijvoorbeeld verergering van problematiek (en dus duurdere zorg) te voorkomen, aparte slaapplekken voor verschillende groepen die gebruik maken van de maatschappelijke opvang (o.a. jongeren, mannen, vrouwen). Houd hier ook rekening mee met de nieuw te ontwikkelen locatie in Assen en mogelijk in Hoogeveen. Woonruimte Het aantal beschikbare en geschikte woningen voor zelfstandig wonen, al dan niet met ambulante begeleiding (of Thuiswonen+), is structureel te weinig. Dit leidt tot belemmeringen in de uit- en doorstroom uit MO- en BW-voorzieningen en daarmee noodgedwongen tot onnodig gebruik van (en wachtlijsten in) dure MO-voorzieningen en BW-voorzieningen. Aanbeveling: a) Geef prioriteit aan deze doelgroep (urgentieverordening) en zoek in de gehele regio naar creatieve oplossingen voor het woningtekort voor de MO- en BW-doelgroepen; en b) Ga na hoe (op creatieve wijze) meer woonruimte in de gehele regio gerealiseerd kan worden.
Te denken valt onder andere aan leegstaande kantoorruimtes, kamers of containerwoningen. Hiermee kan de uitstroom worden verhoogd en het gebruik van duurdere voorzieningen worden verminderd, hetgeen tot minder kosten leidt.
Breuer&Intraval – Onderzoek behoeften cliënten MO/BW regio Assen
44