CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting_assen_2027

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente AssenBij agendapunt: Begroting 2027 Gemeente Assen58.699 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 7

Daarnaast behartigen wij de gemeentelijke belangen via de VNG, Divosa en regionale samenwerkingsverbanden. Risico lasten Het CPB raamt de ontwikkeling van de uitkeringen voor 2026 en 2027 op een gelijkblijvend niveau als 2025. Na 2028 wordt een lichte daling verwacht. De kans bestaat dat tussentijdse economische, dan wel geopolitieke veranderingen zich voor- doen, wat zijn weerslag heeft op de bijstandspopulatie. Beheersmaatregelen lasten We monitoren het bijstandsbestand en de uitkeringslasten actief en verwerken ze in de planning- en controlcyclus. Om de uitkeringslasten te beheersen zetten wij, samen met het Werkplein Drentsche Aa en regionale arbeidsmarktpartners, in op uitstroom naar werk en het beperken van de instroom. Netto risicobedrag voor 2027: € 1.575.000. Dit bedrag betreft het financiële risico dat resteert na toepassing van de beheersmaatregelen en rekening houdend met de verwachte kans en het financiële gevolg, waarbij we zowel de risico’s aan de batenkant als aan de lastenkant hebben meegenomen. Budget ontwikkeling Wsw baten en lasten binnen de Participatiewet Na een aantal jaren met tekorten op de WSW is vanaf 2020 sprake van meer evenwicht tussen de (rijks)baten WSW en de uitgaven. Voor 2024 en 2025 hadden we nog een tekort begroot, maar beide jaren hebben we uiteindelijk afgesloten met een klein overschot.

Ook in de meerjarenbegroting houden we vanaf 2026 rekening met jaarlijks een klein overschot. Door deze trend, met daarin een stabielere inkomstenkant, zien we een verschuiving van de risico's van de baten- naar de lastenkant. We hebben de risico's afgeschaald in omvang en impact. Wat blijft spelen zijn de bovenmatige loon - en prijs- ontwikkelingen van de afgelopen jaren én de maatschappelijke tendens om de laagste inkomensgroepen gerelateerd aan de stijgende minimumlonen niet in de kou te laten staan. Deze factoren zijn van invloed op cao-onderhandelingen. Daarnaast is er een tendens waarneembaar dat er vanuit andere vormen van begeleid werk terugstroom plaatsvindt naar SW-arbeidsovereenkomsten. Beheersmaatregelen WPDA monitort samen met de deelnemende gemeenten continu de stand van zaken. Risico’s komen aan de orde in de periodieke ambtelijke en bestuurlijke overleggen. Als het nodig is, grijpen we in om de impact op de begroting te beperken. Netto risicobedrag voor 2027: € 150.000 Risico’s Werkplein Drentsche Aa (WPDA) We zien nog steeds bestaande risico’s en nieuwe risico's ontstaan in onderdelen van de bedrijfsvoering van WPDA. De WPDA beschikt, binnen de in Drenthe gehanteerde uitgangspunten voor gemeenschappelijke regelingen, niet over vrij beschikbare weerstandscapaciteit om financiële tegenvallers op te vangen.

Ons aandeel in de risico’s nemen we in deze paragraaf op als netto risicobedrag, na toepassing van beheersmaatregelen en rekening houdend met de verwachte kans en het maximale financiële gevolg. Er zijn onder andere onzekerheden over de personeelsbezetting als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt, langdurig ziek- teverzuim, de toename van IT | - beheer, structuur en informatiehuishouding, de hoogte van externe financiering (subsidies) en de transitie naar dienstverlening v | anuit een Centrum voor Werk, Inkomen en Ontwikkeling. Daarnaast staat WPDA voor de opgave de kosten van de bedrijfsvoering in de hand te houden met het oog op de financiële positie van gemeenten de komende jaren. Dit vraagt om scherpe keuzes. Daarom zet WPDA met name investeringen in mankracht om gewenst nieu | w beleid in te voeren, en investeringen in de IT | -huishouding in 2026 op een lager pitje. Dit betekent wel dat de risico's van eventuele overschrijding van de bedrijfsvoeringbudgetten zijn toegenomen. Beheersmaatregelen WPDA monitort samen met de deelnemende gemeenten continu de stand van zaken. Risico’s komen aan de orde in de periodieke ambtelijke en bestuurlijke overleggen. Als het nodig is, grijpen we in om de impact op de begroting te beperken.

Netto risicobedrag voor 2027: € | 1.150.000 Emmaschool Door bezwaren in 2024 van enkele omwonenden op de verleende omgevingsvergunning is het bouwproces van de Emma- school vertraagd. Om de financiële impact van deze vertraging te beperken heeft op 18 maart 2025 het College ingestemd met het advies om de bouwpro | cessen van de Emmaschool en de MFA Zeemanstraat om te draaien. De projecten van de Emmaschool en MFA Zeemanstraat (ten behoeve van KC Theo Thijssen en het bestuurskantoor van Plateau) zijn afhankelijk van elkaar. Door het omdraaien van de bouwprocessen kan | de bouwplanning wel doorgaan en beperken we de meerkosten. Op dit moment is nog geen uitspraak gedaan over de behandeling van de procedure. Bovenstaande leidt daarom voor 2027 niet tot een exploitatierisico. Programma 3. Sterke & Gezonde Wijken GR SamenDrenthe (voorheen GGD Drenthe) In de risicoparagraaf van de SamenDrenthe | -begroting 2027 heeft SamenDrenthe de actuele risico’s in beeld gebracht.

De belangrijkste risico’s zijn: - | Tekorten op de arbeidsmarkt - | Calamiteit waardoor reguliere dienstverlening in gevaar komt - | Niet (volledig) voldoen aan de privacywetgeving (AVG) en eisen rond informatiebeveiliging - | Digitale verstoringen en risico’s op cybercrime De GR SamenDrenthe beschikt, binnen de in Drenthe gehanteerde uitgangspunten voor gemeenschappelijke regelingen, niet over vrij beschikbare weerstandscapaciteit om financiële tegenvallers op te vangen. Een uitgebreide toelichting op de risico’s leest u in de SamenDrenthe-begroting 2027. Ons aandeel in de risico’s nemen we in deze paragraaf op als netto risicobedrag, na toepassing van beheersmaatregelen en rekening houdend met de verwachte kans en het maximale finan- ciële gevolg. Beheersmaatregelen De beheersmaatregelen zijn gericht op vroegtijdig signaleren, beïnvloeden, bijsturen en escaleren van financiële risico’s binnen SamenDrenthe. Omdat we binnen de gemeenschappelijke regeling niet zelfstandig kunnen beslissen over beleid en bedrijfsvoering, | kunnen we het risico niet volledig voorkomen. Door tijdige signalering en bestuurlijke beïnvloeding beperken we de financiële gevolgen voor Assen wel zo veel mogelijk. Netto risicobedrag voor 2027: € | 208.000 Programmabegroting 2027 | Pagina 80 van 184 Programma 4.

Samenleven & Omzien Uitvoering Wmo: Vergrijzing en wachtlijsten GGZ (inclusief huishoudelijk hulp zonder regie) Dit onderdeel bevat de risico’s huishoudelijk hulp zonder regie, uitvoering WMO en WMO: Vergrijzing en wachtlijsten GGZ zoals opgenomen in de jaarrekening 2025. We kiezen ervoor dit samen te voegen vanwege de grote mate van overlap tussen de risico’s. De w | achtlijsten voor de volwassenen GGZ (Zorgverzekeringswet) blijven lang en de Wmo | -kosten nemen toe. Door dubbele vergrijzing (verder: vergrijzing) verwachten we dat meer ouderen aanspraak maken op zorg. De verdeling van zorgkosten en compensatie van meerkosten zijn belangrijk voor de VNG richting de landelijke politiek. In de prognose hebben we rekening gehouden met vergrijzing en langere wachtlijsten. Voor de extramuralisering (langer thuis wonen) van de GGZ hebben de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een landelijk hoofdlijnenakkoord gesloten. Het Rijk heeft d | e bezuiniging verlaagd en gemeenten krijgen meer geld. Het is onzeker of deze middelen toerei- kend zijn om alle kosten te betalen wanneer meer GGZ | -cliënten in de wijk gaan wonen.

Beheersmaatregelen - | Bij de beoordeling van Wmo | -aanvragen kijken we overeenkomstig de verordening naar de eigen mogelijkheden van de inwoner, gebruikelijke hulp, het sociale netwerk en passende algemene of voorliggende voorzieningen; - | We toetsen de noodzaak, passendheid en duur van een maatwerkvoorziening. Daarbij zetten we in op een zo duurzaam mogelijke oplossing en het versterken van de zelfredzaamheid; - | De gemeente volgt de landelijke ontwikkelingen rond de extramuralisering van de GGZ en zet zich via de VNG in voor een passende verdeling van de kosten en voldoende compensatie vanuit het Rijk. Netto risicobedrag voor 2027: € | 488.000 Uitvoering Jeugdwet: toename jongeren met mentale problemen en complexe casuïstiek We zien dat het aantal jongeren met mentale problemen toeneemt. De wachtlijsten in de Jeugd GGZ zijn een indicatie voor toenemende zorgkosten. Daarnaast geven zorgaanbieders aan te schrikken van de mentale gezondheid van jongeren en bijbehorende problemati | ek. Het is belangrijk om te blijven zorgen dat de capaciteit bij de zorgverleners past bij de zorg- vraag. Verder zien we bij Jeugd Verblijf een toename van complexe gevallen, waarbij aanbieders moeite hebben de beno- digde zorg te bieden. Dit heeft tot gevolg | dat we addenda afsluiten voor extra zware zorg en steeds vaker individuele overeenkomsten sluiten tegen hoge tarieven.

Beheersmaatregelen Om de jongeren een plek te geven binnen het gecontracteerde aanbod nemen we verschillende maatregelen: - | Door de nieuwe contracten die zijn ingegaan per 1 januari 2026 zal het aantal individuele overeenkomsten afnemen; - | Daarnaast is de Jeugdhulpregio Drenthe gestart met een regionaal expertiseteam (RET) en een regionaal specialistisch team (RST). Deze teams hebben als doel aanbieders te ondersteunen bij zware casuïstiek, zodat aanbieders jongeren binnen het gecontracteerde aanbod kunnen helpen en we 1 op 1 plaatsingen voorkomen; - | De gemeente heeft zelf een contractmanager aangenomen die zich richt op passende en betaalbare zorg bij complexe casuïstiek en de samenwerking met gecertificeerde instellingen. De ambitie is met deze maatregelen de jongeren de nodige zorg te geven binnen d | e ingekochte zorg met als resultaat een afname van de kosten in plaats van een stijging zoals we die de afgelopen jaren bij Assen en in de rest van het land zagen. Het risico dat een dergelijke stijging zich wel voordoet in 2027 blijft aanwezig. Door de ma | atregelen is de kans dat dit zich voordoet wel lager; - | We versterken de samenwerking met huisartsen door inzet van de POH Jeugd. Netto risicobedrag voor 2027: € | 1.500.000 Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd 2023 | –2028 is gericht op een kwalitatief beter en financieel houdbaar jeugdstelsel.

De fi- nanciële vertaling van de Hervormingsagenda is gebaseerd op landelijke afspraken en geraamde besparingen. Deze vor- men geen budgettaire garant | ie. Het risico bestaat dat we de beoogde besparingen niet of niet volledig realiseren. Dan vallen de uitgaven aan jeugdhulp hoger uit dan we in de Asser begroting en meerjarenraming hebben voorzien. Programmabegroting 2027 | Pagina 81 van 184 Landelijke afspraken verzachten de financiële opgave voor 2027 tijdelijk. Vanaf 2028 gaat het Rijk uit van een verdere realisatie van de besparingsopgave. De mate waarin de maatregelen daadwerkelijk tot de geraamde besparingen leiden, blijft onzeker. Daarnaast kunnen het advies van de onafhankelijke deskundigencommissie in 2027 en daaropvolgende landelijke besluitvorming leiden tot wijzigingen in de financiële uitgangspunten voor gemeenten Beheersmaatregelen - | De gemeente volgt de landelijke ontwikkelingen en besluitvorming rond de Hervormingsagenda Jeugd en beoordeelt de financiële gevolgen hiervan voor de gemeente; - | We betrekken de financiële ontwikkeling van de jeugdhulp bij de reguliere planning | - en controlcyclus.

Die ontwikkeling vormt input voor de actualisatie van de begroting en meerjarenraming; - | De gemeente benut de landelijke en regionale overleggen, waaronder de VNG, om invloed uit te oefenen op de finan- ciële randvoorwaarden en de haalbaarheid van de besparingsopgave; - | We beoordelen de uitkomsten van het advies van de onafhankelijke deskundigencommissie in 2027 op mogelijke fi- nanciële gevolgen en verwerken ze, als dat nodig is, in de gemeentelijke financiële uitgangspunten. Netto risicobedrag voor 2027: € | 653.000 Overige financiële risico’s zorgkosten en relatie met rijksmiddelen De zorgkosten binnen het sociaal domein hebben een grotendeels open | -einde karakter en kunnen als gevolg van ontwik- kelingen in volume, zorgzwaarte, tarieven en regionale zorgkosten afwijken van de begroting. De totale zorgkosten binnen de gemeente Assen bedragen ruim €100 miljoen. Een afwijking van 1% van de begroting heeft daarmee al een financieel effect van circa €1 miljoen. Daarnaast bestaat onzekerheid over de ontwikkeling van de beschik- bare rijksmiddelen voor het sociaal domein. Deze middelen hoeven niet evenredig mee te ontwikkelen met de zorgkosten. Hierdoor bestaat het risico dat de daadwerkelijke zorgkosten hoger uitvallen dan de beschikbare middelen en de in de begroting opgenomen ramingen.

Beheersmaatregelen - | We monitoren en analyseren periodiek de zorgkosten, volumes, zorgzwaarte en tarieven binnen het sociaal domein; - | We voeren contractmanagement uit en monitoren de afspraken met zorgaanbieders; - | We werken samen binnen regionale verbanden, gericht op kostenbeheersing en kennisdeling; - | We monitoren continu de ontwikkelingen in rijksmiddelen en vertalen die financieel in de planning | - en controlcyclus. Netto risicobedrag voor 2027: € | 1.050.000 Nieuwe aanbestedingen Jeugd inclusief nieuwe tariefontwikkeling instellingen Jeugdzorg. De regionale inkoop van specialistische jeugdhulp leidt tot nieuwe contracten, gewijzigde tarieven en bekostigingsafspra- ken. De financiële effecten hiervan zijn in dit stadium van de aanbesteding nog niet goed voorspelbaar. Nieuwe tarieven, wijzigingen in de bekostigingssystematiek en veranderingen in het aanbod kunnen leiden tot hogere kosten dan waarmee we in de begroting en meerjarenraming rekening hebben gehouden. Hierdoor bestaat het risico op een financieel nadeel voor de gemeente. Dit risico is met name relevant omdat we vanaf 2027 via de Jeugdhulpregio Drenthe de regionale inkoopagenda verder uit- voeren. Een aantal producten, zoals dyslexiezorg en crisishulp, kopen we per 2027 opnieuw in. Het grootste deel van de producten is al ingekocht voor de periode 2026 | –2028.

De Jeugdhulpregio Drenthe koopt die per 1 januari 2028 opnieuw in. Beheersmaatregelen - | De gemeente participeert via de Jeugdhulpregio Drenthe in de voorbereiding en uitvoering van de regionale inkoop en de daarbij behorende financiële afspraken; - | Bij de regionale inkoop wegen we de financiële gevolgen van nieuwe tarieven, bekostigingsvormen en wijzigingen in het zorgaanbod mee. Netto risicobedrag voor 2027: € | 500.000 Programmabegroting 2027 | Pagina 82 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 83 van 184 Vorming Jeugdhulpregio Drenthe en heroriëntatie regionale samenwerking Per 1 januari 2027 formaliseren we de regionale samenwerking voor gespecialiseerde jeugdhulp in Drenthe in de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio Drenthe. Tegelijkertijd herijken we de bestaande Noord Midden Drenthe (NMD)-samenwerking. Deze o ntwikkelingen brengen onzekerheid met zich mee over de inrichting van de regionale sa- menwerking, verantwoordelijkheden, governance en bedrijfsvoering. Dit kan leiden tot incidentele kosten, verminderde bestuurlijke grip en in de overgangsfase risico's voor een doelmatige en continue uitvoering van de taken.

Als de vorming en inrichting van de nieuwe organisatie niet volgens verwachting verlopen, kan dit leiden tot hogere kosten dan geraamd en, naast financiële gevolgen, gevolgen hebben voor de continuïteit en kwaliteit van de regionale jeugdhulp en het vertrouwen van inwoners en samenwerkingspartners. Naast financiële gevolgen kan het niet tijdig of onvoldoende passend bieden van ondersteuning leiden tot maatschappelijke, bestuurlijke en reputatierisico's voor de gemeente. Beheersmaatregelen - De gemeente is actief betrokken bij de inrichting van de nieuwe Jeugdhulpregio Drenthe en de heroriëntatie van de NMD-samenwerking, met aandacht voor heldere verantwoordelijkheden, bevoegdheden en financiële afspraken; - Via de governance van de samenwerkingsverbanden sturen we op transparante besluitvorming, voldoende informatie en behoud van bestuurlijke grip; - We volgen de overgang op financiële, organisatorische en uitvoeringsrisico's en zetten in op een zorgvuldige overgang en continuïteit van de dienstverlening. Netto risicobedrag voor 2027: € 206.000 Zorgfraude en ondermijning Er bestaat een risico op fraude, oneigenlijk gebruik en onrechtmatige besteding van Wmo - en jeugdhulpmiddelen. Daar- naast bestaat het risico dat zorgaanbieders met criminele of ondermijnende activiteiten betrokken raken bij de uitvoering van zorg.

Dit kan leiden tot financiële schade, verminderde kwaliteit of continuïteit van zorg en aantasting van het vertrou- wen van inwoners en samenwerkingspartners. Omdat er lokaal geen vastgestelde fraudegevallen zijn, sluiten we aan bij landelijke indicaties voor onrechtmatigheid. VNG Naleving heeft vanuit toezicht en rechtmatigheid gewezen op een indicatie van 2% tot 5% onrechtmatige bestedingen binnen het sociaal domein. Deze indicatie ziet echter op onrechtmatigheid. We kunnen die niet één-op-één aanmerken als een per- centage zorgfraude. Daarom gaan we voor de bepaling van het risico voorzichtigheidshalve uit van een bruto financiële impact van 1% van de totale uit gaven voor Wmo en Jeugdhulp. Bij de bepaling van het uiteindelijke risico houden we vervolgens rekening met de getroffen beheersmaatregelen en de ingeschatte kans dat het risico zich daadwerkelijk voordoet. We beoordelen het risico jaarlijks opnieuw aan de hand van lokale signalen, uitgevoerde rechtmatigheidsonderzoeken en landelijke ontwikkelingen. Beheersmaatregelen - Bij de inkoop van Wmo en jeugdhulp zetten we in op integriteitstoetsing van zorgaanbieders, waaronder de invoering van de Bibob-toets per 1 januari 2027. - De gemeente houdt toezicht op de rechtmatigheid en kwaliteit van de geleverde zorg en onderzoekt signalen van fraude en onrechtmatigheid.

- Assen werkt regionaal samen met andere gemeenten en partners aan de aanpak van zorgfraude, zorgcriminaliteit en ondermijning. - Assen monitort de prestatielevering door aanbieders. Hierbij besteden we aandacht aan de inrichting van de interne processen, contacten met inwoners en aanbieders en de productieverantwoordingen met accountantsverklaringen waaruit de geleverde zorg blijkt. Netto risicobedrag: € 425.000 Buurtkracht Assen Buurtkracht is de nieuwe werkwijze van de gemeente Assen voor het organiseren van ondersteuning in de wijk. Daarbij zetten we in op herkenbare buurtteams, versterking van het voorliggende veld en een verschuiving van individuele maat- werkvoorzieningen naar algemene en collectieve ondersteuning. De nieuwe werkwijze voeren we naar verwachting vanaf 2028 gefaseerd in. Programmabegroting 2027 Pagina 84 van 184 De invoering hiervan vraagt om een omvangrijke aanbesteding, een zorgvuldige overgang en de inrichting van een langdu- rig maatschappelijk partnerschap. De nieuwe werkwijze brengt onzekerheden met zich mee over de beschikbaarheid, kwa- liteit en continuïteit van ondersteuning en de mate waarin het nieuwe aanbod daadwerkelijk aansluit bij de behoeften van inwoners.

Daarnaast ontstaat een grotere afhankelijkheid van de maatschappelijke partner voor de uitvoering, terwijl de gemeente verantwoordelijk blijft voor de maatschappelijke resultaten en de wettelijke kaders. Financieel bestaat het risico dat we de beoogde verschuiving van maatwerk naar algemene en collectieve voorzieningen onvoldoende realiseren. Hierdoor kunnen we de verwachte besparingen later of niet realiseren en kunnen tijdens de over- gangsperiode extra of dubbele kosten ontstaan. Ook bestaat het risico dat de nieuwe werkwijze leidt tot onvoorziene uitvoerings- of frictiekosten. Naast financiële gevolgen kan het niet tijdig of onvoldoende passend bieden van ondersteu- ning leiden tot maatschappelijke, bestuurlijke en reputatierisico's voor de gemeente. De overgang vraagt bijzondere aandacht voor de rechtspositie van inwoners. Wanneer inwoners van bestaande maatwerk- ondersteuning overgaan naar een algemene voorziening, moeten we borgen dat we hen tijdig informeren en dat passende ondersteuning en rechtsbescherming beschikbaar blijven. Ook bestaat het risico van wijzigende jurisprudentie die niet in lijn is met bedoeling van de wetgever rond algemene voorzieningen en inzet van basiszorg.

Tot slot brengt de invoering van Buurtkracht wijziging en beperking met zich mee van de werkzaamheden van de gemeente en overgang van medewerkers naar de partij die Buurtkracht gaat uitvoeren. Hoewel we streven naar een goede overgang en behoud van werkgelegenheid kan dit risico's meebrengen van financiële, personele en organisatorische aard. Beheersmaatregelen - We pakken de invoering van Buurtkracht programmatisch aan, met een breed programmateam en expertise in de di- verse projectgroepen. Het programma loopt nog twee jaar door tot na de startdatum van het contract, zodat we de effecten van de nieuwe werkwijze kunnen volgen en waar nodig kunnen bijsturen. - In de aanbesteding en het maatschappelijk partnerschap leggen we afspraken vast over verantwoordelijkheden, kwa- liteit, informatievoorziening, financiële kaders en strategische regie van de gemeente. - We richten een monitorings - en bijsturingsmechanisme in voor de kwaliteit, continuïteit, het bereik en de financiële effecten van Buurtkracht. - In elke fase gebruiken we de expertise van een aanbestedingsjurist. - Met goede planvorming en begeleiding beperken we deze risico's. Netto risicobedrag Omdat we de nieuwe werkwijze naar verwachting vanaf 2028 gefaseerd invoeren, schatten we het netto risicobedrag voor 2027 in op nihil.

Beschermd wonen: woonplaatsbeginsel en nieuw verdeelmodel Assen verzorgt als centrumgemeente de uitvoering van Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen voor de regio. De invoering van het woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen en het daarmee samenhangende nieuwe verdeelmodel is meerdere malen uitgesteld. Bij invoering verschuift de financiële verantwoordelijkheid voor nieuwe cliënten geleidelijk van de centrumgemeente naar de individuele gemeenten en verdeelt het Rijk de rijksmiddelen volgens een nieuw verdeelmodel. De financiële gevolgen hiervan voor Assen zijn onzeker. Het beschikbare budget kan afwijken van de werkelijke kosten van Beschermd Wonen en de ontwikkeling van de zorgvraag. Daarbij zijn onder andere de omvang en samenstelling van de cliëntenpopulatie, de instroom, verblijfsduur en uitstroom van invloed op de kosten. De mogelijkheden voor uitstroom zijn mede afhankelijk van de beschikbaarheid van passende woonruimte en ondersteuning. Ook het moment en de wijze waarop het Rijk het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel invoert, zijn onzeker. Hierdoor kunnen zowel de omvang en het moment van de financiële effecten als de verdeling van verantwoordelijkheden tussen Assen en de regiogemeenten wijzigen. Daarnaast kan de overgang leiden tot incidentele uitvoerings- en frictiekosten.

Beheersmaatregelen Een belangrijk deel van het risico komt door landelijke besluitvorming over het woonplaatsbeginsel en het verdeelmodel en ligt daarmee buiten de directe invloedsfeer van de gemeente. De beheersmaatregelen zijn daarom vooral gericht op tijdige voorbereiding, belangenbehartiging en het beperken van de gevolgen voor de gemeente. - Assen bereidt zich financieel en organisatorisch voor op de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe ver- deelmodel. - | Als centrumgemeente maakt Assen met de regiogemeenten afspraken over de toekomstige verantwoordelijkheden en verdeling van financiële risico's. - | Assen behartigt via de VNG de belangen van gemeenten bij de verdere uitwerking en invoering van het nieuwe stelsel. Netto risicobedrag We verwachten de invoering op zijn vroegst in 2028. Daarom schatten we het | netto risicobedrag voor 2027 | in op nihil. Nieuwe ontwikkeling van loonkosten binnen Welzijn We zagen bij veel subsidie partijen en inkooprelaties dat de kosten significant toenemen als gevolg van nieuw afgesloten cao’s. Bij het vernieuwen van deze subsidies en/of afspraken is de kans groot dat de kosten stijgen zonder dat het Rijk ons hier volledig voor compenseert. Dit had ook zijn uitwerking op het project IZA GALA. De door het Rijk toegekende middelen staan tot en met 2026 vast. Het Rijk indexeert ze niet.

Dit betekent dat bij het stijgen van de kosten deze middelen wellicht ontoereikend zijn. | Daarnaast zijn we vanaf 2024 een groot aantal nieuwe aanbestedingen gestart met zorgaanbieders, waarbij een groot risico bestaat dat de kosten toenemen en dat compensatie hiervan uit het gemeentefonds niet toerei- kend zal zijn. De cao’s en de gevolgen voor de diverse subsidierelaties hebben we inmiddels in de begroting verwerkt, of ze hadden geen boventrendmatig effect. Verder hebben we alle aanbestedingen afgerond en de financiële gevolgen in de begroting ver- werkt. Hiermee is dit risico komen te vervallen voor 2027. Gemeentelijke Kredietbank (GKB) De gemeenschappelijke regeling Gemeentelijke Kredietbank (GKB) is per 1 januari 2026 verzelfstandigd tot Stichting de GKB. Bij de start hebben de 3 voormalige GR | -gemeenten kapitaal gestort, waarmee de stichting beschikt over eigen weer- standsvermogen. De GK | B heeft daarnaast een meerjarenbegroting gepresenteerd met jaarlijks positieve resultaten. Even- tuele toekomstige risico’s of tekorten komen voor rekening van de 1 | 0 deelnemende gemeenten. Door deze ontwikkelingen zijn structurele financiële risico's voor de gemeente vanaf 2026 niet meer aan de orde. In 2025/2026 was nog sprake van een financieel risico in verband met de afwikkeling van de gemeenschappelijke regeling GKB, die zich in liquidatie bevindt.

De GR | -begroting hield rekening met negatieve resultaten en onzekerheden. We ver- wachten dat de toekom | stige verkoop van de activa de negatieve resultaten opvangt. Formele afwikkeling/liquidatie van de GR gaat op korte termijn plaatsvinden. Hiermee schatten we dit risico voor 2027 op nihil. Programma 6. Bedrijfsvoering & Financiën Gemeentefonds - Afnemende ruimte onder Btw | -compensatiefondsplafond De omvang van het | btw-compensatiefonds is sinds een aantal jaren gemaximeerd. Het Rijk verrekent onder | - en overschrij- dingen van dat maximum met het gemeentefonds. Op basis van de meicirculaire 2026 is de verwachting dat een onder- schrijding zal ontstaan van € 215 miljoen. Of dit | beeld ook werkelijk uitkomt wordt duidelijk bij de meicirculaire 2027. De kans en hoogte van het effect kunnen we niet voorspellen. Het is een feit dat de geraamde ruimte onder het plafond van het BCF zal afwijken. Het | voor- of nadeel dat uit een hogere of lagere ruimte voortvloeit komt direct ten gunste of ten laste van het lopend boekjaar. Elk jaar passen we op basis van de meicirculaire de geraamde ruimte onder het plafond aan. Dit betekent dat we het voor | - of nadeel direct in het resultaat van het boekjaar 2027 verwerken. Het risico kan hierdoor vervallen.

Rentebeleid Europese Centrale Bank (ECB) De ontwikkelingen van de rente op de geld en kapitaalmarkt hebben de afgelopen periode een stijgende lijn laten zien. Dit in tegenstelling tot het huidige ECB | -rentepeil van 2,25%. De verwachting is niet dat deze zal dalen gezien de ontwikkeling van de Europese inflatie en de grote kapitaalbehoefte van landen voor investeringen defensie. Daarnaast zijn geopolitieke ontwikkelingen ook van invloed op de ontwikkeling van de rentetarieven. Programmabegroting 2027 | Pagina 85 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 86 van 184 Beheersmaatregelen In de begroting en meerjarenraming hebben we een inschatting gemaakt van de renteontwikkeling en die financieel ver- taald. Daarnaast bekijken we maandelijks of en in welke mate we aanvullende financiering nodig hebben en welke looptijd past binnen het geheel van de leningenportefeuille. Dit om zoveel als mogelijk renteschommelingen te voorkomen. Netto risicobedrag: € 160.000 ‘Ravijn’ - niet taakgebonden kortingen door het Rijk In het overhedenoverleg van 16 april 2025 heeft het kabinet de zorgen van gemeenten over de niet taakgebonden kortin- gen serieus genomen. Via de Voorjaarsnota 2025 komt er t/m 2027 cumulatief € 3 miljard beschikbaar voor gemeenten. Dit extra geld helpt om o nder andere de jeugdzorguitgaven te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 deels te dempen.

Met ingang van 2028 gaat het kabinet ervan uit dat de oorspronkelijke besparingen wel financieel haal- baar moeten zijn. Het financieel effect van het Ravijn hebben we verwerkt in de begroting en de meerjarenraming. Daarmee is het risico vervallen. Risicovoorziening Verlofsparen De regeling Verlofsparen is per 1 -1-2022 gestart en staat in het personeelshandboek. De werknemer mag zelf bepalen in welk jaar hij verlof gaat sparen of opnemen in selfservicesysteem YouForce. Gespaarde vakantie-uren kunnen niet vervallen, het totale aantal opgebouwde en gespaarde vakantie-uren per medewer- ker mag niet hoger zijn dan 3600 uur. Per 31 december 2024 hebben we een voorziening verlofsparen gevormd. Vanaf 2025 houden we deze voorziening met structurele stortingen op peil, op basis van de per 31 december van elk jaar gereserveerde verlofuren. Deze jaarlijkse stortingen zijn op voorhand niet exact te bepalen en vormen dus een financieel risico. Beheersmaatregelen Eventuele financiële afwijkingen signaleren we binnen de reguliere verantwoordingscyclus en verwerken we, als dat nood- zakelijk is, in de meerjarenraming. Netto risicobedrag voor 2027: € 33.000 Kengetallen Doel en Toelichting Weerstandscapaciteit Voor het bepalen van de weerstandscapaciteit hebben we een aantal componenten als pro memorie meegenomen. De feitelijke weerstandscapaciteit is nog iets hoger.

Ratio weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is middelen vrij te maken (weerstandscapaciteit) om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen, zonder dat een tegenvaller direct dwingt tot ingrijpende beleidswijzigin- gen zoals bezuinigen. Het is de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit (A) / Benodigde weerstandscapaciteit (Risico’s) (B) De gemeente Assen streeft naar een structurele ratio van minimaal 1,0 (ondergrens voldoende). De ratio voor het weer- standsvermogen bedraagt 4,2. Weerstandsvermogen (Bedragen in € x 1.000) Omschrijving | Bedrag A. Beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2027 Algemene reserve | 57.750 Weerstandsreserve grondbedrijf | 6.796 Bestemmingsreserves exclusief verplichtingen | pm Stille reserves | pm Onbenutte belastingcapaciteit | pm Nieuwe beleidsruimte | pm Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | 64.546 B. Benodigde weerstandscapaciteit (Risico's) per 1 januari 2027 Programma 0. BESTUREN & VERBINDEN | 282 Programma 1. WONEN & LEVEN | 125 Programma 2. ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | 2.875 Programma 3. STERKE & GEZONDE WIJKEN | 208 Programma 4. SAMENLEVEN & OMZIEN | 4.821 Programma 5. DUURZAME STAD | 0 Programma 6. BEDRIJFSVOERING & FINANCIËN | 193 Totaal Benodigde weerstandscapaciteit (Risico | ’s excl.

risico’s grondbedrijf ) | 8.504 Programma 1. WONEN & LEVEN | - Grondbedrijf | 6.796 Totaal Benodigde weerstandscapaciteit (Risico’s | grondbedrijf) | 6.796 Totaal Benodigde weerstandscapaciteit (Risico | ’s Totaal) | 15.300 Weerstandsvermogen per 1 januari 2027 Beschikbare weerstandscapaciteit (A) | 64.546 Benodigde weerstandscapaciteit (Risico's) (B) | 15.300 Weerstandsvermogen absoluut (A | -B) | 49.246 Weerstandsvermogen ratio (A/B) | 4,2 Kengetallen De tabel met kengetallen geeft inzicht in de ontwikkeling van de financiële vermogenspositie. Omschrijving | rekening | prognose | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2025 | 2026 Netto schuldquote | 53% | 61% | 78% | 94% | 100% | 97% Netto schuldquote na | correctie | 51% | 59% | 76% | 91% | 97% | 94% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 43% | 42% | 35% | 29% | 26% | 25% Grondexploitatieratio | 3% | 4% | 6% | 6% | 6% | 5% Structurele exploitatieruimte | 1,9% | -/-3,9% | 0,0% | -/-2,2% | -/-1,7% | -/-1,3% Belastingcapaciteit ratio | 83% | 78% | 82% Programmabegroting 2027 | Pagina 87 van 184 Signaalwaarden GTK 2026 en streefwaarden Assen Omschrijving | Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol | Streefwaarden As- sen Netto schuldquote | < 90% | 90 – 130% | > 130% | < 130% Netto schuldquote na | correctie verstrekte leningen | < 90% | 90 – 130% | > 130% | < 130% Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 – 50% | < 20% | > 20%

Grondexploitatieratio | < 20% | 20 – 35% | > 35% | < 35% Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% | > 0% Belastingcapaciteitratio | < 95% | 95 – 105% | > 105% | < 105% De gemeente Assen streeft voor de kengetallen naar structureel maximaal de categorie ‘neutraal’. Komt een kengetal in de meerjarenprognose onder de norm, dan geven we aan hoe en op welke termijn we dit verbeteren. Het beeld is dat de parameter structurele exploitatieruimte onder de | norm uitkomt. In hoofdstuk 4 Financiële vooruitzich- ten geven we aan hoe we invulling geven aan het verbeteren van de | ze ratio. Berekening kengetallen Hieronder leest u de berekening van de kengetallen. De geprognosticeerde balans vindt u in Financiële begroting 4. Geprognosticeerde balans. Het structureel saldo vindt u in hoofdstuk 4 Financiële Vooruitzichten. De gemiddelde (landelijke) meerpersoons woonlasten vindt u in de paragraaf lokale heffingen. (Bedragen x € 1.000) Component | Begroting 2027 A. | Eigen vermogen | 192.653 B. | Balanstotaal | 555.261 C. | Vaste schuld | 240.748 D. | Vlottende schuld | 25.000 E. | Overlopende passiva | 92.661 F. | Financiële vaste activa (exclusief kapitaalverstrekkingen) | 8.566 G. | Uitzettingen < 1 jaar (vorderingen) | 14.507 H. | Liquide middelen | 1.000 I. | Overlopende activa | 10.000 J. | Totale baten (excl. reservemutaties) | 425.164 K.

| Bouwgronden in exploitatie (BIE) | 24.211 L. | Structureel saldo (na reservemutaties) | 0 M. | Woonlasten meerpersoons huishoudens | 898 N. | Landelijk gemiddelde Woonlasten meerpersoons huishoudens (meicirculaire 2026, laatst bekende gemiddelde bedrag) | 1.095 Programmabegroting 2027 | Pagina 88 van 184 Programmabegroting 2027 Pagina 89 van 184 Kengetal Formule Netto schuldquote (Schulden – vlottende activa) / totale baten = (C+D+E-G-H-I) / J Netto schuldquote na correctie verstrekte leningen (Schulden – vlottende activa – (FVA) verstrekte leningen) / totale baten = (C+D+E-G-H-I-F) / J Solvabiliteitsratio Eigen vermogen/ balanstotaal = (A/B) Grondexploitatieratio BIE / totale baten = (K/J) Structurele exploitatieruimte Structureel saldo / totale baten = (L/J) Belastingcapaciteitratio Woonlasten meerpersoons/ landelijke gemiddelde = (M/N) Programmabegroting 2027 Pagina 90 van 184 Paragraaf 3. Onderhoud Kapitaalgoederen De belangrijkste kapitaalgoederen van de gemeente zijn wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Het onderhoud daarvan vraagt om beleid. In deze paragraaf laten we de beleidskaders voor de instandhouding zien, wat het onderhoud kost en hoe we dat in de begroting verwerken. Beleidskaders Algemene beleidskaders We beheren onze eigendommen op een minimaal acceptabel niveau en sturen op risico.

We wegen daarbij: wettelijke verplichtingen, het risico van bestuurlijke nalatigheid, de veiligheid, dreigende exploitatietekorten of kapitaalverlies, en samenwerking met an dere partijen of projecten. De beheernotities PWR, de Kadernota Beheer Openbare Ruimte (BOR) en maatschappelijk vastgoed zijn actueel. Financiële kaders en risico’s De kosten van instandhouding bestaan uit onderhoud, kapitaallasten en beheer- en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt: achterstallig onderhoud leidt tot hogere kosten dan tijdig onderhoud. Daarom voeren we het beheer en onderhoud van water en riolering risicogestuurd uit. De hoogte van de budgetten hangt mede af van de gekozen beeldkwaliteit; daarvoor hebben we beheervisies met beleidsdoelstellingen per kapitaalgoed. De financiering van herinrichting bij einde levensduur nemen we op in de investeringsstaat, volgens de Notitie Materiële Vaste Activa (BBV). Ook autonome ontwikkelingen raken de budgetten, zoals de sterk stijgende energielasten en de bovengemiddelde stijging van de beheer- en onderhoudslasten. In de begroting houden we rekening met deze ontwikkeling.

Overzicht beleidskader Kapitaalgoed Beleidskader vastgesteld Riolering Programma Water en riolering 2026-2031 2025 Riolering Vaarwater in Assen 2016 Begraven Beheersverordening begraafplaatsen 2014 Begraven Beleidsnota gemeentelijke begraafplaatsen 2007 Begraven Beleidsnota Historie en toekomst Noorder- en Zuiderbegraaf- plaats + lijst cultuurhistorisch waardevolle monumenten 2010 Gebouwen Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed 2020 Gebouwen Vastgoednota 2020 Groen Kadernota Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2025 Groen Groenvisie Assen - de groene stad van het noorden 2023 Groen Visienota Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) 2022 Overige infra Kadernota Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2025 Overige infra Notitie Beeldende Kunst en Vormgeving in de openbare ruimte 2022-2030 2022 Overige infra Nieuwe norm voor aanleg openbare verlichting (raadsbesluit); Kwaliteitscriteria NPR 13201 2017 Overige infra Versnelde verduurzaming openbare verlichting (raadsbesluit) 2017 Wegen Kadernota Beheer Openbare Ruimte (BOR) 2025 Onderhoud per kapitaalgoed Riool en waterzuivering Beleid In 2025 hebben we het Programma Water en Riolering Assen 2026 | -2031 (PWR) geactualiseerd en vastgesteld. Daarin staat de gezamenlijke visie en ambitie van de gemeente en de waterschappen over water in relatie tot ruimtelijke ordening.

Het PWR houdt rekening met de duurzaamheidsvoorwaarden uit de Groenvisie en de Klimaatadaptatievisie. Voor goed inzicht en prioritering werken we met een voortschrijdende planning van vijf jaar en bepalen we de werkvoorraad tot tien jaar. De kostendekkingsberekening beslaat 70 | jaar; voor de eerste tien jaar is de planning gedetailleerd. We prioriteren op einde levensduur, inspecties, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen, en stemmen af met Gebiedsgericht Wer- ken en Mijn Buurt Assen. Financiën en risico’s De lasten voor riolering zijn gelijk aan de baten uit de rioolheffing. Investeringen in riolering schrijven we af over de eco- nomische levensduur. In de totale lasten zitten alle budgetten: personeel, beheer en onderhoud, en de afschrijving voor vervangingsinvesteringen. Voor tariefegalisatie gebruiken we een voorziening. Deze voorziening bedraagt naar verwach- ting eind 2027 € 3, | 8 miljoen. Begraven Beleid We willen kwalitatief goed begraven, nu en op lange termijn, met voldoende begraafcapaciteit en goede begraafplaatsen, en we houden de bijdrage aan het groen op peil. Het begraven voldoet aan de Wet op de lijkbezorging. Het groenbeheer en het padenonderhoud op de begraafplaatsen voldoen aan de afgesproken BOR | -kwaliteitsniveaus.

Financiën en risico’s In lijn met de afspraak in het coalitieakkoord 2026 | -2030 Vooruit met Ambitie en Aandacht, om dienstverlening kosten- dekkend te maken wordt begraven en het huren van een graf iets duurder. Besteding budgetten en verantwoording (Bedragen x € 1.000) Begraven | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Benodigd onderhoudsbudget op basis van | 189 | 178 | 182 | 187 Kadernota BOR Onderhoudsbudget opgenomen in begroting | 190 | 179 | 183 | 187 Er is voldoende onderhoudsbudget in de begroting opgenomen voor begraven op basis van het benodigde onderhouds- budget uit de Kadernota BOR. Er kunnen kleine verschillen ontstaan door indexatie. Groenbeheer Beleid In december 2023 hebben we de Groenvisie Assen vastgesteld, een uitwerking van de omgevingsvisie “Assen nog mooier”. In 2023 stelden we ook de Visie Klimaatadaptatie vast; vanwege de vele raakvlakken hebben we een gezamenlijke uitvoe- ringsagenda. De Visie B | ewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) biedt het kader voor beheer, onderhoud en ver- vanging van speel- en ontmoetingsplekken en vervangt het Stedelijk speelbeleidskader. Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt houden het groen op niveau; inwon | ers en instellingen zorgen voor een “plus”. De uitgangspunten en niveaus staan in de Kadernota BOR.

We evalueren de normen en de systematiek en herijken die onder meer vanuit de Groenvisie en de Visie Klimaatadaptatie. Financiën en risico’s Het budget is toereikend voor regulier beheer op de afgesproken kwaliteitsniveaus; daarmee renoveren of vervangen we verouderde groenvakken. Bij areaaluitbreiding stellen we vooraf de beheerbudgetten bij, zoals afgesproken in de Kader- nota BOR. Programmabegroting 2027 | Pagina 91 van 184 Besteding budgetten en verantwoording (Bedragen x € 1.000) Groenbeheer | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Benodigd onderhoudsbudget op basis van | 4.677 | 4.814 | 5.051 | 5.578 Kadernota BOR Onderhoudsbudget opgenomen in begroting | 5.168 | 5.460 | 5.644 | 5.816 Er is voldoende onderhoudsbudget in de begroting opgenomen voor groenbeheer op basis van het benodigde onderhouds- budget uit de Kadernota BOR. Er kunnen kleine verschillen ontstaan door indexatie. Wegbeheer Beleid Het dagelijks beheer van straten en wegen doen we op basis van de vastgestelde beeldkwaliteit, gericht op verkeersveilig- heid, duurzaamheid, comfort en aanzien. Groot onderhoud en reconstructies plannen we op basis van visuele weginspec- ties, restlevensduuro | nderzoek, maatregeltoetsen en technische metingen; bij asfalt voorkomen we kapitaalvernietiging.

We stellen een integrale planning op met oog voor rioleringsprojecten, ontwikkelingsplannen, verkeersprojecten en ge- biedsgericht werken. Het meerjarenprogramma | bekijken we over vijf jaar (Kadernota BOR). Financiën en risico’s De Kadernota BOR geeft inzicht in het beheer en onderhoud van verhardingen; de lasten van groot onderhoud komen jaarlijks ten laste van de exploitatie. Risicogestuurd beheer kan plaatselijk tot kwaliteitsvermindering leiden en zo tot een hoger veiligheidsr | isico. In de oudere wijken neemt de noodzaak tot groot onderhoud en reconstructies toe; die kosten leggen in de toekomst een groter beslag op de algemene middelen. Besteding budgetten en verantwoording (Bedragen x € 1.000) Wegbeheer | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Benodigd onderhoudsbudget op basis van | 3.394 | 3.684 | 3.797 | 4.035 Kadernota BOR Onderhoudsbudget opgenomen in begroting | 3.363 | 3.591 | 3.815 | 4.035 Er is voldoende onderhoudsbudget in de begroting opgenomen voor wegbeheer op basis van het benodigde onderhouds- budget uit de Kadernota BOR. Er kunnen kleine verschillen ontstaan door indexatie en uitstel van investeringen, waardoor kapitaallasten lager uit | vallen. Overige infrastructuur Beleid Het onderhoud is gericht op verkeersveiligheid, duurzaamheid, comfort en aanzien.

Groot onderhoud en vervanging doen we op basis van conditiemetingen en technische inspecties, gericht op het voorkomen van kapitaalvernietiging. We werken met een voortschrijdende planning van tien jaar en prioriteren op einde levensduur, slijtage, maatschappelijke vragen en functiewijzigingen, afgestemd met Gebiedsgericht Werken en Mijn Buurt Assen. Kunst in de openbare ruimte maakt onze leefomgeving mooier; in 2025 hebben we | de Kunst- en Cultuurnota 2021 | -2024 verlengd tot en met 2026, inclusief het onderhoud aan beeldende kunst op basis van de percentageregeling. In 2027 is de Kunst | - en Cultuurnota geactualiseerd. Financiën en risico’s De beheerplannen geven inzicht in de werkwijze en de lasten van het dagelijks onderhoud; de vervangingsinvesteringen bij einde levensduur staan in de productbegroting. Als beheerder houden we de openbare ruimte veilig. De bijbehorende maatregelen leggen een groter beslag op de middelen; om binnen de kaders te blijven voeren we sommige vervangings- projecten later uit, in lijn met de Kadernota BOR.

Programmabegroting 2027 | Pagina 92 van 184 Besteding budgetten en verantwoording (Bedragen x € 1.000) Overige infrastructuur | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Benodigd onderhoudsbudget op basis van | Kadernota BOR | 3.886 | 3.985 | 4.116 | 4.228 Onderhoudsbudget opgenomen in begroting | 3.889 | 4.007 | 4.164 | 4.228 Er is voldoende onderhoudsbudget in de begroting opgenomen voor overige infrastructuur op basis van het benodigde onderhoudsbudget uit de Kadernota BOR. Er kunnen kleine verschillen ontstaan door indexatie en uitstel van investerin- gen, waardoor kapitaallas | ten lager uitvallen. Maatschappelijk Vastgoed Beleid Bij de inzet van gemeentelijke gebouwen kijken we kritisch naar effectiviteit en efficiency. In 2020 stelden we het Master- plan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed en de Vastgoednota vast. Het Masterplan laat op hoofdlijnen zien wat nodig is om de vastgoedportefeuille te verduurzamen: de staat van de gebouwen, het energieverbruik en de maatregelen om gebouwen klimaatneutraal en aardgasvrij te maken. De Vastgoednota brengt het vastgoedbeleid samen en laat zien welke gebouwen we bezitten en wat de portefeuil | le kenmerkt. Financiën en risico’s Ons vastgoed (buiten de gebouwen in het grondbedrijf) heeft een redelijke conditie: niveau 3 van NEN 2767. Dat kiezen we uit veiligheid en om meerkosten van te groot verval te voorkomen.

Eens per drie jaar inspecteren we de gebouwen en stellen we een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) op. De MJOP is de opmaat voor een meerjareninvesteringsplanning, die we herijken als daar aanleiding voor is, en de basis voor de onderhoudsvoorziening en de stortingen daarin. In 2023 hebben we alle gebouwen geïnspecteerd; de | onderhoudsplanning is actueel voor de periode 2023 | -2026. In 2027 actuali- seren we de onderhoudsplanning. Financiële verantwoording Besteding budgetten en verantwoording (Bedragen x € 1.000) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begraven | 190 | 179 | 183 | 187 Groenbeheer | 5.168 | 5.460 | 5.644 | 5.816 Bossen en natuurterreinen | 511 | 526 | 539 | 553 Kinderboerderijen | 68 | 70 | 71 | 72 Plantsoenen | 4.155 | 4.326 | 4.380 | 4.493 Speelterreinen | 434 | 537 | 654 | 698 Maatschappelijk vastgoed | 34.249 | 35.921 | 37.841 | 40.802 Overige infrastructuur | 3.889 | 4.007 | 4.164 | 4.228 Bermen | 22 | 22 | 23 | 24 Klein straatmeubilair | 31 | 31 | 32 | 33 Kunstwerken | 1.458 | 1.509 | 1.595 | 1.617 Openbare verlichting | 1.309 | 1.351 | 1.398 | 1.415 Schoonhouden openbare ruimte | 580 | 595 | 608 | 622 Verkeersregelingen | 489 | 499 | 508 | 517 Programmabegroting 2027 | Pagina 93 van 184 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Rioolbeheer | 5.128 | 5.105 | 5.188 | 5.609 Riolering beheer en klein onderhoud | 4.837 | 4.795 | 4.764 | 5.170 Watergangen |

60 | 77 | 107 | 131 Waterwegen | 231 | 233 | 317 | 308 Wegen | 3.363 | 3.591 | 3.815 | 4.035 Totaal | 51.987 | 54.263 | 56.835 | 60.677 Programmabegroting 2027 | Pagina 94 van 184 Paragraaf 4. Financiering Treasurybeleid en Leningen Treasurybeleid in beeld We zorgen ervoor dat we altijd voldoende geld hebben om aan onze verplichtingen te voldoen. Hiervoor sluiten we als dat nodig is leningen af. We beheersen de geldstromen en risico's die hieraan verbonden zijn en houden de kosten van rente zo laag mogelijk. Financieringsbehoefte en schuldpositie We houden voor 2027 rekening met het afsluiten van nieuwe leningen voor een bedrag van € 63,4 miljoen. Dit geld hebben we nodig voor de financiering van nieuwe investeringen, herfinanciering van geplande aflossingen en het op- vangen van de dalende eigen fin | ancieringsmiddelen. Voor 2027 tot en met 2030 schatten we de financieringsbehoefte in op ruim € 260 miljoen. Ontwikkeling schuldpositie (bedragen x € 1 miljoen) Schuldpositie | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omvang vaste schuld | 177,3 | 240,7 | 301,3 | 347,7 | 351,6 Omvang vlottende schuld | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Rentebeleid en kosten Visie en Beleid Ons rentebeleid is gestoeld op duurzaamheid, financiële stabiliteit en op het voorkomen van budgettaire schommelingen in de gemeentelijke financiële huishouding.

Rentebeeld Het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) is erop gericht om economische groei en werkgelegenheid te stimuleren. Daarvoor is prijsstabiliteit nodig met een gezond inflatieniveau. Het streefgetal is een inflatieniveau van 2%. De instrumen- ten die de ECB daarvoor beschikbaar heeft zijn het verhogen dan wel verlagen van de rentetarieven en het verkrappen/ver- groten van de geldhoeveelheid voor het verstrekken van kredieten. De geopolitieke ontwikkelingen hebben de afgelopen periode geleid tot een stijgende inflatie in de Eurozone. Om deze stijging te beteugelen heeft de ECB in juni besloten tot een verhoging van de depositorente naar 2,25%. De ECB verwacht in haar nieuwe rami | ng dat de inflatie in het eurogebied dit jaar op 3% uitkomt, en daarna geleidelijk daalt tot 2% in 2028. Dat betekent dat ook de rentetarieven voor de aan te trekken leningen zeker voor 2026 en 2027 zullen uitkomen tussen de 2,75% en 3,25%. In het kader van een duurzaam rentebeleid gaan we voor het aantrekken van nieuwe langlopende leningen voor 2027 en verder vooralsnog uit van 3,0%.

Rentekosten Rentebegroting (Bedragen x € 1.000) Omschrijving | Resultaat 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Baten Rente geldleningen uitgegeven (u.g.) | 0 | 0 | 0 Rente overtollige financieringsmiddelen | 482 | 240 | 240 Rente grondexploitatie | 750 | 761 | 650 Programmabegroting 2027 | Pagina 95 van 184 Omschrijving | Resultaat 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Rente investeringen | 6.989 | 7.226 | 7.437 Bouwrente | 0 | 0 | 0 Nadeel renteomslag | 0 | 0 | 0 Totaal Baten | 8.221 | 8.226 | 8.327 Lasten Rente vaste geldleningen | 2.453 | 2.701 | 4.303 Rente reserves en voorzieningen | 3.883 | 3.910 | 3.466 Rente kortgeld financiering | 16 | 0 | 0 Rente grondbedrijf | 476 | 455 | 460 Overige rente | 0 | 0 | 0 Vergoedingsrente gemeentelijke heffingen | 0 | 0 | 0 Voordeel renteomslag | 1.393 | 1.160 | 99 Totaal Lasten | 8.221 | 8.226 | 8.327 Renterisico's Renterisico's Om financiële risico’s te beperken zijn er twee normen waar gemeenten zich aan moeten houden. De eerste is de renteri- siconorm, die voorkomt dat de gemeente te veel risico neemt met leningen. De tweede is de kasgeldlimiet, die bepaalt hoeveel kortlopende le | ningen de gemeente mag hebben. Daarnaast zijn de beperkingen voor het beleggen van overtollig geld vastgelegd in de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden.

Renterisiconorm De renterisiconorm is het bedrag dat de gemeente in een jaar maximaal mag (her)financieren. Dit risico wordt op basis van de Wet Fido berekend als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. Het risico mag niet groter zijn dan 20 % van het begrotingstotaal. Het begrotingstotaal is 436 miljoen. Renterisiconorm (Bedragen x € 1 miljoen) Omschrijving | Rekening 2024 | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Renteherziening | 0 | 0 | 0 | 0 Aflossingen | 16,3 | 16,3 | 16,2 | 16,8 Totaal renterisico | 16,3 | 16,3 | 16,2 | 16,8 Renterisiconorm | 71,1 | 71,1 | 88,2 | 87,2 Ruimte onder de norm | 54,8 | 54,8 | 72,0 | 70,4 Overschrijding norm | 0 | 0 | 0 | 0 Programmabegroting 2027 | Pagina 96 van 184 Kasgeldlimiet In 2027 mogen we maximaal € | 37 miljoen lenen voor kortlopende leningen die binnen 1 jaar worden afgelost. We gebrui- ken deze leningen alleen voor geld dat we op korte termijn nodig hebben en overschrijden de kasgeldlimiet niet. Schatkistbankieren Schatkistbankieren beperkt de eigen beleggingsmogelijkheden van de gemeente. Hiervoor is een wettelijke limiet ingesteld van 2% van het begrotingstotaal. Als we meer geld hebben dan het drempelbedrag roomt het Rijk dit af en stroomt dit in de ‘schatkist’ van het Ministerie van Financiën. Het doel van ons beleid is om overschrijding van deze limiet te voorkomen.

We zijn daarin afhankelijk van hoeveel geld er binnenkomt en het verloop. Hierdoor kunnen we schatkistbankieren niet op voorhand uitsluiten. Kredietrisico Assen is terughoudend met lenen aan en garant staan voor derden. We doen dit alleen als het een publiek belang dient en de raad dit erkent. De verplichtingen moeten voldoende zekerheden hebben. Het overzicht van leningen die aan derden zijn verstrekt staat | in de toelichting op de balans. EMU-Saldo Het EMU-saldo laat zien of de overheid in een jaar meer geld ontvangt dan uitgeeft of juist meer uitgeeft dan ontvangt. Bij een positief saldo is er sprake van een overschot, bij een negatief saldo van een tekort. Voor 2027 bedraagt het EMU | - tekort van de gemeente Assen ruim € 44,2 miljoen. Het voor Assen vastgestelde maximale tekort bedraagt € 22 miljoen (bron: Septembercirculaire 2026). | Het EMU-saldo wordt landelijk berekend voor de Rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen samen. De Europese Unie heeft afgesproken dat het totale EMU | -tekort van een land niet hoger mag zijn dan 3% van het bruto binnenlands product (bbp).

EMU-saldo (Bedragen x € 1.000) Omschrijving | rekening | prognose | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2025 | 2026 EMU-saldo | -9.930 | 22.817 | -44.246 | -32.340 | -15.264 | 9.151 Exploitatiesaldo voor mutatie reserves | 107 | 17.364 | 10.864 | 16.609 | 9.398 | 6.448 Afschrijving tlv exploitatie | 13.966 | 13.865 | 14.240 | 16.459 | 17.592 | 18.498 Toevoeging voorzieningen tlv exploitatie | 3.346 | 0 | 0 | 0 | 0 | 243 Investeringen geactiveerd | -28.371 | -17.137 | -59.212 | -64.948 | -42.083 | -16.038 Bijdragen niet via exploitatie | 2.010 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Desinvesteringen niet tlv exploitatie | 0 | 9.809 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking voorzieningen tgv exploitatie | -987 | -1.084 | -10.138 | -460 | -171 | 0 De investeringen in Sporthal De Timp, Sporthal Peelo, Wijkgebouw Peelo en Scholeneiland Peelo in 2029, samen € 43,2 miljoen, zijn opgenomen in het investeringsoverzicht | , maar nog niet verwerkt in de geprognosticeerde balans en het EMU-saldo. Programmabegroting 2027 | Pagina 97 van 184 Paragraaf 5. Bedrijfsvoering Uitgangspunten en inzicht Scope De paragraaf geeft inzicht in de interne processen binnen de gemeente en de verantwoording daarover. Hier rapporteren we ook over openbare informatievoorziening. Alle kosten voor de ondersteuning van raad, college en het ambtelijk apparaat worden verantwoord in de verschillende programma’s.

De bedrijfsvoeringparagraaf geeft aanvullende informatie op het totaal van deze kosten. De tabellen in deze paragraaf geven een beeld van de kosten van de bedrijfsvoering gesplitst in directe taken en onder- steuningstaken (overhead). Uitgangspunten formatie en loonsom De loonsomraming in de Begroting 2027 is gebaseerd op de vastgestelde formatie en op verdere afzonderlijke besluitvorming op de formatie in 2026 en de Cao | -gemeenten. De Cao- gemeenten loopt van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. Voor 2027 is gerekend met een verwachte loonontwikkeling van 5,55 %. In de meerjarenprognose 2028 | -2031 is de volgende reeks voor loonontwikkeling aangehouden: 2028: 4,0%, 2029: 3,6%, 2030: 3,5% en 2031 3,3%. Verder is rekening gehouden met de gevolgen van jaarlijkse periodieke verhogingen (salaristreden tot maximum van de schaal is bereikt) en het persoonsgebonden budget van € 562 per fte. Voor vergoedingen en toelagen aan het personeel is een (gemiddeld) bedrag van € 159 per fte beschikbaar. Naast de loonsom is voor beheerskosten binnen de bedrijfsvoering een aantal normbedragen van toepassing. Voor de overige personeelskosten per team, zoals teamdagen, is een budget beschik- baar. De toegepaste prijsindex op de prijsgevoelige bedrijfsvoeringbudgetten bedraagt voor 2027 2,8%.

Voor de meerjarenprog- nose 2028-2031 is de volgende reeks voor prijsontwikkeling aangehouden: 2028: 2,9%, 2029: 2,5% 2030 2,6% en 2031 2,4%. Inzicht in bedrijfsvoeringkosten De tabellen die zijn opgenomen onder Kosten en Indicatoren geven inzicht in de omvang van de bedrijfsvoeringkosten van het primair proces en de kosten van overhead. Personeelskosten van medewerkers en overige kosten die direct verband houden met de uitvoering van het beleid rekenen we tot de directe kosten. Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces rekenen we tot de overhead. Deze kosten bestaan uit alle loonkosten van de zogenaamde PIOFACH | -functies (Personeelszaken, Infor- matievoorziening, Organisati | e, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting), ICT | -kosten, huisvestingskosten, uitbestedingskosten bedrijfsvoering en rentekosten die niet zijn toe te rekenen aan het primaire proces. Toerekening projectmatige dekking Voor het toerekenen van uren aan projecten gewerkt met één integraal gemeentelijk uurtarief. Om onze interne tarieven af te kunnen wegen tegen externe inzet is een opslagpercentage voor overhead van 40% toege- rekend. Hiermee komt het tarief voor 2027 uit op €125 per uur.

Beleid overhead Inleiding Het beleid rondom overhead is erop gericht om de kosten voor de sturing en ondersteuning van onze organisatie transpa- rant, beheersbaar en uitlegbaar te maken. Om onze diensten aan de inwoners en ondernemers van onze gemeente opti- maal te kunnen leveren, zet | ten we dagelijks medewerkers, middelen en systemen in. De kosten die hiermee gepaard gaan, vallen uiteen in directe kosten voor het primaire proces en indirecte kosten voor de ondersteuning daarvan. Deze indirecte kosten noemen we overhead. Programmabegroting 2027 | Pagina 98 van 184 Op de inhoud en de exacte reikwijdte van dit begrip is de Notitie overhead van de Commissie BBV van toepassing. Deze notitie geeft nadere invulling aan de wettelijke voorschriften rondom overhead zoals vastgelegd in artikel 1 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Definitie overhead Onder overhead verstaat het BBV in artikel 1 ‘alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de mede- werkers in het primaire proces’. Hiertoe behoren ook de systemen en aanverwante lasten die deze functies ondersteunen.

De overhead bestaat uit de volgende onderdelen: - | Loonlasten van functies in het PIOFACH | -domein: - | De ondersteunende functies: Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Administratieve organisatie, Communicatie en Huisvesting - | De sturende functies: Hiërarchisch leidinggevenden - | ICT-lasten van de PIOFACH-systemen (o.a. de systemen voor de financiële administratie en personeels- en salarisadmi- nistratie, maar ook bijvoorbeeld de kantoorautomatisering en het zaaksysteem) - | Huisvestingslasten (kantoorruimten stadhuis en Buitenzorg) - | Uitbestedingslasten PIOFACH-taken (personeels- en salarisadministratie in Tynaarlo en financiële administratie in Aa en Hunze) - | Kapitaallasten van investeringen op het terrein van de overhead Overhead wordt toegerekend aan investeringen, grondexploitaties, groot onderhoudsprojecten (dekking via onderhouds- voorzieningen), heffingen, leges & tarieven, (externe) subsidies en diensten aan derden. Financiële verordening In de Financiële verordening 2025 is in artikel 16 (kostprijsberekening) het volgende vastgelegd voor de toerekening van overhead aan de tarieven voor lokale heffingen: “Voor de toerekening van de overheadkosten aan de kostprijs van rechten en heffingen waarmee kosten in rekening wor- den gebracht wordt uitgegaan van een aandeel in de totale overheadkosten.

Dit aandeel wordt bepaald door de geraamde personeelskosten van de direct begrote fte’s die worden besteed aan de desbetreffende rechten en heffingen te verhogen met een vast opslagpercentage voor overheadkosten. Dit opslagpercentage betreft de totale overheadkosten ten opzichte van de totale kosten van de direct begrote fte’s.” Kosten en indicatoren Middeleninzet (Bedragen in € x 1.000) Onderdeel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 1. Personeelskosten | 81.709 | 83.830 | 83.919 | 86.330 2. Beheerskosten | 15.392 | 13.625 | 14.064 | 13.983 3. Kapitaallasten | 3.005 | 3.550 | 3.457 | 3.626 Totaal Lasten | 100.107 | 101.005 | 101.439 | 103.940 Baten 4. Inkomsten van derden | -2.453 | -2.504 | -2.547 | -2.590 5. Projectmatige dekking directe kosten | -8.805 | -8.570 | -8.616 | -8.886 6.

Projectmatige dekking overheadkosten | -3.523 | -3.408 | -3.500 | -3.590 Totaal Baten | -14.781 | -14.482 | -14.663 | -15.066 Eindtotaal | 85.325 | 86.523 | 86.776 | 88.873 Programmabegroting 2027 | Pagina 99 van 184 Toerekening Bedrijfskosten ( | Bedragen in € x 1.000) Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0 - BESTUREN & VERBINDEN 01 Bestuur | 315 | 315 | 316 | 320 02 Publiekszaken/Dienstverlening | 1.795 | 1.821 | 1.883 | 1.952 03 Veiligheid | 1.945 | 2.028 | 2.020 | 2.044 04 Handhaving | 1.923 | 1.957 | 2.023 | 2.097 Totaal 0 - BESTUREN & VERBINDEN | 5.977 | 6.121 | 6.241 | 6.414 1 - WONEN & LEVEN 01 Wonen | 814 | 811 | 821 | 848 02 Woningmarkt | 2.393 | 2.432 | 2.514 | 2.605 03 Ruimtelijke ordening | 4.083 | 4.109 | 4.225 | 4.316 05 Bereikbaarheid | 1.090 | 1.096 | 1.124 | 1.168 06 Parkeren | 571 | 575 | 592 | 604 07 Onderhoud (water)wegen | 4.075 | 4.137 | 4.251 | 4.387 08 Grondbedrijf | 1.001 | 995 | 1.020 | 1.022 Totaal 1 - WONEN & LEVEN | 14.026 | 14.155 | 14.546 | 14.950 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN 01 Economie | 849 | 844 | 856 | 884 02 Bedrijvigheid | 64 | 67 | 70 | 72 03 Binnenstad | 54 | 56 | 58 | 60 06 Werkgelegenheid | 733 | 742 | 767 | 803 07 Primair onderwijs | 2.330 | 2.423 | 2.377 | 2.400 08 Voortgezet onderwijs | 149 | 152 | 156 | 155 Totaal 2 - ONDERNEMEN, WERKEN & LEREN | 4.180 | 4.284 | 4.282 | 4.374 3 - STERKE & GEZONDE WIJKEN 01 Recreatie | 578 | 585

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://assen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e3425e80-a0ab-43c2-8ff8-781ea5a90621?agendaItemId=16f11b17-2837-4dcb-aca8-101b74a8ff26