7. Beantwoording Technische vragen VVD - wooninstrumenten - Bijlage rapportage woningmarktonderzoek
Tekst van het document
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
Toenemend belang van migratie Buitenlandse, maar vooral binnenlandse, migratie wordt steeds belangrijker voor de bevolkingsontwikkeling. Het aantal geboorten neemt af waardoor de natuurlijke aanwas niet meer de voornaamste factor van bevolkingsgroei is. Binnen de regio Groningen-Assen trekken Groningen en Assen mensen die op zoek zijn naar een stedelijk woonmilieu. Groningen trekt mensen die op een hoog-stedelijk woonmilieu georiënteerd zijn: Assen heeft een meer provinciaal stedelijk karakter. De vraag naar groenere woonomgevingen met voldoende ruimte neemt toe: de hang naar wonen buiten de stad komt langzaam maar zeker weer terug. Toch is er een groep mensen die sterk georiënteerd is op stedelijk wonen. De verwachting is dat deze selectieve migratie naar stedelijke regio’s de komende jaren blijft stijgen. Toename kleine huishoudens Huishoudens worden kleiner en veranderen van samenstelling. Zoals gezegd komt dit deels door een groeiende groep ouderen. Anderzijds spelen andere sociale ontwikkelingen een rol. Zo neemt het aantal scheidingen toe, waardoor samengestelde gezinnen en huishoudens met wisselende samenstellingen vaker voorkomen. Ook stijgt het aantal latrelaties (Living Apart Together). Door de toename van het aantal scheidingen en veranderende huishoudenssamenstellingen groeit de vraag naar flexibelere vormen van huisvesting.
Als gevolg van de gezinsverdunning neemt het aantal huishoudens in de komende jaren toe.
Economische ontwikkelingen Werk en wonen De aanwezigheid van banen en de bevolking van een stad zijn sterk met elkaar verbonden: aan de ene kant trekken banen mensen, maar een beroepsbevolking met veel potentie trekt anderzijds ook banen aan. De concurrentie tussen steden en regio’s om werkgelegenheid en arbeidskapitaal
85
neemt toe. Dit gebeurt ook in toenemende mate op het gebied van arbeidsmigranten: de vraag naar deze (tijdelijke) werknemers neemt toe door de toenemende vraag naar goedkope arbeid. Aantrekkelijke huisvesting bieden voor deze groep om hen naar de regio te trekken wordt steeds belangrijker. Diensteneconomie De economie van Assen is sterk gericht op (maatschappelijke) dienstverlening. Met bijvoorbeeld een bestuurlijk orgaan als de Provincie Drenthe en een grote zorgsector vervult Assen een belangrijke centrumfunctie voor de omliggende gemeenten en Drenthe als geheel. Het belang van de zorgsector neemt naar verwachting toe door de groeiende zorgvraag als gevolg van de vergrijzing. De aanwezigheid van deze type organisaties maakt dat Assen minder vatbaar is voor conjuncturele trends in de economie en dat het een gunstige plaats is wat betreft werkgelegenheid. Veranderingen in de economie Op economisch gebied zien we tegelijkertijd een dalend consumentenvertrouwen en veranderingen in zowel de economie als de manier waarop mensen consumeren. Zo neemt het aantal ZZP’ers toe. Deze groep is extra gevoelig voor conjunctuurschommelingen. Daarnaast neemt de winkelleegstand in Assen toe. Enerzijds komt dit doordat mensen meer online zijn gaan kopen, anderzijds zien we dat er in het verleden te veel winkelpanden gerealiseerd zijn. Door dit overaanbod lopen nu steeds meer winkelstraten leeg.
Dit biedt overigens wel een kans voor transformatie naar andere functies: bijvoorbeeld naar wonen of werken. De scheidslijn tussen wonen, werken en consumeren wordt dunner, waardoor er meer mogelijkheden voor functiemenging ontstaat. Het transformeren van winkels en kantoren naar woningen is een trend die nu al te zien is en naar verwachting toe gaat nemen.
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
Fricties op de woningmarkt Het opkopen van leegstaand vastgoed past in de trend waarin we zien dat (particuliere) beleggers steeds vaker woningen opkopen om vervolgens te verhuren. Dit gebeurt zowel bij transformatie als bij bestaande woningen. Woningen worden in toenemende mate een beleggingsobject. Hiermee concurreren beleggers op woningmarkt waar de druk sowieso toeneemt. Door het tekort aan woningen zijn de woningen schaars en stijgen de woningprijzen. Hierdoor komen jongeren en starters lastig aan een koopwoning. Overigens neemt het aanbod particuliere huurwoningen toe en dit is ook een krappe markt. Ook het toenemende aantal ZZP’ers heeft moeite met het kopen van een koopwoning doordat er strengere eisen gelden voor de financiering hiervan. Doordat zij geen vast inkomen hebben nemen hun kansen op de woningmarkt af. Betaalbaarheid van het wonen Woningen worden duurder. Dit komt enerzijds door de toename van de kosten voor nieuwbouw. Schaarste van bouwmaterialen en arbeidskrachten stuwen de prijzen op en de investeringen die de energietransitie vraagt veroorzaken een extra kostenpost – ook in de bestaande woningvoorraad. Daarnaast stijgen voor veel mensen de vaste lasten. Dit geldt niet alleen voor lasten die direct aan wonen gekoppeld zijn (zoals energiekosten en hypotheeklasten), maar ook voor kosten in verband met een toenemende zorgvraag bij vooral ouderen.
Tegelijkertijd zorgen de stijgende woningprijzen voor een groter eigen vermogen voor doorstromers op de woningmarkt. Dit is vooral een verandering voor ouderen: waar vroeger veel ouderen in sociale huurwoningen woonden, wonen steeds meer ouderen in een koopwoning. Hierdoor hebben ouderen, wanneer zij doorstromen, over het algemeen een groter vermogen dan tot nu toe het geval was.
86
Sociale ontwikkelingen Samen wonen en nieuwe woonconcepten Over het algemeen is er in Assen een sterk sociaal en cultureel klimaat. Dit sociale klimaat is onderhevig aan de veranderingen in de bevolkingssamenstelling en economische situatie. De sociale samenstelling heeft op haar beurt invloed op welke woonwensen er in de stad leven. Een belangrijke sociale ontwikkeling is bijvoorbeeld dat men steeds meer zijn of haar ‘eigen groep’ opzoekt. Er is meer behoefte aan met gelijkgestemden te wonen: vooral onder ouderen. Dit is deels een reactie op toenemende eenzaamheid: ouderen wonen langer alleen doordat zij steeds ouder worden. Het is overigens niet zo dat woonconcepten waar mensen ‘samen wonen’ maar aan één groep onderdak kunnen bieden. Er zijn ook gemengde woonconcepten waarin bijvoorbeeld ouderen en starters wonen. Door de wens om samen te wonen neemt de vraag naar kleinschalige, afgebakende woonconcepten met bijvoorbeeld een gemeenschappelijke binnentuin toe. Hierbij is in toenemende mate een vraag naar wonen in of nabij het groen en de natuur. Desalniettemin zijn Assenaren nog erg op hun eigen huis en tuin georiënteerd. Projecten waar mensen samen wonen vinden voornamelijk in pilots plaats. Deze projecten kunnen ook de vorm aannemen van nieuwe woonconcepten, zoals Tiny Houses en hofjeswoningen.
Risico van toenemende segregatie De wens tot ‘samen wonen’ zorgt enerzijds voor meer betrokken- en verbondenheid binnen bevolkingsgroepen en leefstijlen. Anderzijds ontstaat er in Assen meer segregatie. Mensen wonen het liefst tussen gelijkgestemden waardoor wijken en buurten eenvormiger worden. Hierdoor zien we dat huishoudens met een hoger inkomen steeds vaker tussen andere hoge inkomens wonen en dat mensen met lage inkomens zich concentreren in andere wijken, waar veel sociale huur te vinden is. Deze tendens wordt versterkt door het beleid van ‘passend toewijzen’. Woningcorporaties moeten
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
de goedkoopste woningen aan de laagste inkomens toewijzen zodat de betaalbaarheid wordt vergroot. Tegelijkertijd zien we dat hierdoor een clustering van mensen met lage inkomens in wijken met de goedkoopste woningen ontstaat. Wonen met zorg en langer zelfstandig wonen In de zorg verandert er veel. De zorgvoorzieningen in Assen zijn goed, maar door de toenemende vergrijzing groeit de vraag naar mantelzorg. Hierdoor ontstaat er een grotere vraag naar bijvoorbeeld woningsplitsing en mantelzorgunits waardoor mantelzorgers in de buurt van -ontvangers kunnen wonen. Daarnaast is het beeld over zorg verlenen veranderd. Waar ouderen vroeger naar het verzorgingstehuis verhuisden en mensen met uiteenlopende zorgbehoeften werden opgenomen, staat nu de ‘inclusieve samenleving’ hoog in het vaandel. Mensen moeten zo veel mogelijk in de wijk, op een zo normaal mogelijke manier mee kunnen doen. Hierdoor stromen mensen die op dit moment in Beschermd Wonen of de maatschappelijke opvang wonen uit. Een kanttekening die hierbij moet worden geplaatst, is dat zij vaak afhankelijk zijn van een uitkering en hierdoor in een (goedkope) sociale huurwoning terecht komen, in wijken waar mensen met lage inkomens al clusteren. In sommige wijken kan de draagkracht door deze opvangfunctie in gevaar komen.
Technologische ontwikkelingen Digitalisering en robotisering De technologische ontwikkeling gaat snel. De afgelopen jaren hebben de digitalisering en robotisering in verschillende bedrijfstakken een vlucht genomen. Dit heeft verschillende voordelen: veel werk kan efficiënter, sneller en goedkoper gedaan worden. Aan de andere kant kleven er ook risico’s aan digitalisering en robotisering. Wat betekent deze bijvoorbeeld voor het aantal banen? Sommige banen die nu nog door mensen bezet worden, kunnen in de toekomst wellicht worden overgenomen door computers of robots. Dit is
87
vooral het geval in de maakindustrie, maar ook voor de zorg komen er steeds meer elektronische middelen beschikbaar. E-health en domotica De vraag naar en het aanbod van E-health-toepassingen neemt enorm toe. Domotica zijn digitale voorzieningen die binnen huizen worden ingezet om het wonen gemakkelijker te maken. Deze toepassingen kunnen het langer zelfstandig thuis wonen mogelijk maken. Er zijn bijvoorbeeld al domotica die worden gebruikt in de thuiszorg. Ook kunnen E-health-toepassingen zorg op afstand faciliteren en worden ingezet om de veiligheid van (kwetsbare) bewoners te bevorderen. Op dit moment heerst er onder ouderen en zorginstanties nog een ‘eerst zien, dan geloven’-mentaliteit, maar de verwachting is dat domotica voor toekomstige ouderen snel voor normaal worden aangenomen. Duurzame technologie De technologische ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid heeft veel invloed op (toepassingen in) de woningmarkt. De energietransitie stimuleert de ontwikkelingen op dit terrein enorm doordat de vraag naar bijvoorbeeld zonnepanelen en warmtepompen toeneemt. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor circulair bouwen. Hierbij worden grondstoffen van gesloopte gebouwen hergebruikt, zodat er minder materialen verloren gaan. Een technologie die nog in de kinderschoenen staat in de woningbouw is 3Dprinting.
Op termijn kan deze technologie ervoor zorgen dat woningen sneller, efficiënter en wellicht goedkoper gebouwd kunnen worden. Dit is op dit moment nog een onzekere ontwikkeling, maar wel een die grote gevolgen kan hebben voor de woningbouw en de woningmarkt.
Veranderende mobiliteit De manier waarop we ons voortbewegen verandert. Elektrisch rijden is aan een opmars bezig waardoor het gebruik van de benzineauto afneemt. Een heel praktisch punt hierbij is dat er wellicht meer elektrische oplaadpunten in wijken moeten komen. Aan de andere kant verandert het autogebruik: meer mensen hebben geen auto meer in bezit, maar maken gebruik van het openbaar vervoer of een deelauto. In sommige gemeenten in Nederland heeft dit er al toe geleid dat zij de parkeernorm voor woningbouw naar beneden hebben bijgesteld. De ontwikkeling van en rond OV-knooppunten draagt bij aan deze trend: goed bereikbare locaties rond bijvoorbeeld stations worden steeds vaker ontwikkeld tot gemengde woon- en werkgebieden waardoor het gebruik van auto’s minder noodzakelijk wordt voor een deel van de bevolking. Het is lastig te voorspellen welke gevolgen de ontwikkeling van een veranderende mobiliteit, maar dit kan een grote invloed hebben op de woningmarkt.
Ecologische ontwikkelingen Aandacht voor de leefomgeving De aandacht voor onze leefomgeving neemt toe. We zijn meer bezig met de impact die we hebben op onze leefomgeving. Hiervan is de energietransitie een uitwerking. Dit brengt wel uitdagingen met zich mee: een warmtepomp is een duurzaam alternatief voor een woning die met gas verwarmd wordt, maar zorgt wel voor geluidshinder. Daarnaast denken we steeds meer na over waar en hoe we bouwen. Bouwen buiten de bebouwde kom is de afgelopen jaren steeds lastiger geworden door regelgeving. De Ladder van duurzame verstedelijking is een voorbeeld van een instrument dat het ruimtegebruik in Nederland efficiënter en duurzamer moet maken. Veranderend klimaat en weer Het klimaat verandert in de hele wereld. Het is nog onduidelijk hoe groot de impact hiervan zal zijn op verschillende delen van de wereld. Het is daardoor
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
88
ook onvoorspelbaar hoe dit invloed heeft op Assen. De verwachting is dat we in Nederland in de toekomst rekening moeten houden met extremer weer: meer droge, hete periodes en meer hevige buien. In de gebouwde omgeving wordt hier vaker op ingespeeld, bijvoorbeeld door ruimte in te richten voor waterberging. Daarnaast is er ook meer aandacht voor groen in de gebouwde omgeving zodat er een aantrekkelijker leefklimaat binnen de bebouwde kom ontstaat. Dit zorgt voor meer hittebestendige plaatsen, maar komt ook ten goede van de biodiversiteit. Deze is de afgelopen decennia juist afgenomen in Nederland. Meer indirect kan klimaatverandering voor migratiestromen zorgen: bepaalde plaatsen op de wereld kunnen moeilijker bewoonbaar worden, waardoor mensen hun heil ergens anders zoeken. Het is nog onduidelijk of, hoe en waar die migratiestromen gaan plaatsvinden. Gaswinning en de bodem In Noord-Drenthe liggen een aantal gasvelden. Hier wordt voorlopig nog gas gewonnen. Alhoewel de bodemproblematiek zoals die in Groningen voorkomt nog niet in Drenthe bestaat, is het in de toekomst wel een onderwerp waar rekening mee wordt gehouden. Aardbevingen vragen om het verstevigen van bestaande woningen en een andere manier van bouwen.
Politieke ontwikkelingen Versplintering en decentralisatie De politieke toekomst is moeilijk te voorspellen. Wel staat daardoor vast dat deze onzeker is. De versplintering in de politiek neemt toe. Met verschillende, versnipperde coalities in de landelijke, provinciale en gemeentelijke politiek wordt het politieke landschap onoverzichtelijker en meer veranderlijk. Het woonbeleid van Assen is daarentegen redelijk stabiel gebleken de afgelopen jaren. Vanuit het Rijk worden steeds meer verantwoordelijkheden overgedragen aan gemeenten. Dit past in een trend waarin op steeds lagere schaalniveaus beleid
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
wordt gemaakt: het werken op wijk- en buurtniveau is aan een opmars bezig. De overheid staat hiermee dichterbij de burger, maar het zorgt ook voor meer verschillende bestuurlijke niveaus die invloed hebben op beleid. Burgerparticipatie Burgers eisen steeds vaker zeggenschap op. Dit komt tot uiting in bijvoorbeeld burgerinitiatieven waar mensen zelf woningen ontwikkelen in zogenaamde CPO-projecten (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap), maar ook bijvoorbeeld in wooncoöperaties waarin bewoners zichzelf inzetten voor verschillende onderwerpen in hun buurt of wijk. Minder zelfredzame inwoners hebben moeite om mee te komen in deze trend van zelfbeschikking. Tegelijkertijd zien we dat overheden op bijvoorbeeld economisch vlak meer regie gaan voeren: de vrije markt is niet meer zo’n vanzelfsprekend gegeven als afgelopen decennium. Gemeenten, provincies en het rijk proberen een balans te vinden tussen deze sturing aan de ene kant en het faciliteren van burgerinitiatieven aan de andere kant. Veranderlijkheid politieke items Er zijn verschillende regelingen die invloed hebben op de woningmarkt en waarvan niet duidelijk is of deze regelingen en wetten in de toekomst blijven gelden. Zo speelt de discussie over het al dan niet afschaffen van de hypotheekrenteaftrek voor woningkopers en de verhuurderheffing voor grote verhuurders.
Daarnaast wordt het beleid rond passend toewijzen vanuit sommige woningcorporaties bekritiseerd omdat het tot eenvormige wijken kan leiden. Ook is het de vraag hoe de houding ten opzichte van middenhuur de komende jaren gaat ontwikkelen. Een laatste belangrijk item is hoe het klimaatakkoord wordt doorvertaald naar opgaven voor de woningvoorraad en met name de financiering van de energietransitie voor woningbezitters.
89
Van trends en ontwikkelingen naar scenario’s Mate van zekerheid en impact op de bevolkingsontwikkeling In het vorige hoofdstuk is een breed scala aan trends en ontwikkelingen beschreven die relevant zijn voor de woningmarkt in Assen. De vraag is echter in welke mate deze trends van invloed zijn op de ontwikkeling van de bevolking en de daarmee samenhangende woningbehoefte. In de onderstaande tabel is voor de verschillende trends aangegeven hoe zeker het is dat deze trend zich doorzet en hoe groot de impact hiervan is op de bevolkingsontwikkeling. • Trends en ontwikkelingen die een hoge mate van zekerheid kennen en tegelijkertijd een grote impact hebben op de bevolkingsontwikkeling worden per definitie doorgerekend in de verschillende prognosescenario’s. Voorbeelden hiervan zijn: de vergrijzing van de bevolking, wonen met zorg en langer zelfstandig wonen. Een technologische ontwikkeling als toename van E-health en domotica past hier ook bij omdat deze een belangrijke bijdrage kan leveren aan het langer zelfstandig wonen. Deze trends (vergrijzing, langer zelfstandig wonen) worden overigens standaard doorgerekend in de bevolkingsprognoses en de vertaling naar de woningbehoefte. • Trends en ontwikkelingen zoals de ontwikkeling van migratie en de economie zijn beduidend minder zekere ontwikkelingen, maar hebben wel degelijk een grote impact op de bevolkingsontwikkeling.
De analyse van migratiebewegingen in de afgelopen jaren laat duidelijk zien dat het verloop van zowel het binnen- als het buitenlands migratiesaldo een sterk wisselend beeld laat zien. Daarbij valt op dat dit een sterke link heeft met de economische ontwikkeling. In jaren van economische voorspoed trekt Assen relatief veel mensen aan, terwijl in een laagconjunctuur er zelfs sprake was van een vertrekoverschot. Gelet op de onzekerheid en de impact vertalen we deze ontwikkelen door in de scenario’s voor bevolkingsontwikkeling.
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
•
Daarnaast zijn er verschillende trends die een beperkte impact hebben op de bevolkingsontwikkeling. Denk bijvoorbeeld aan behoefte aan nieuwe woonconcepten, risico van toenemende segregatie of versplintering en decentralisatie van politiek en overheid. Deze ontwikkelingen helpen bij het schetsen van de context, maar vormen geen input voor de uitwerking van de scenario’s. In de onderstaande tabel is een beoordeling gegeven van mate van zekerheid en de impact op de bevolkingsontwikkeling. Ontwikkeling Demografische ontwikkelingen Vergrijzing en ontgroening Binnen- en buitenlandse migratie Toename kleine huishoudens (gezinsverdunning) Economische ontwikkeling Werk en wonen Diensteneconomie Verandering in de economie Fricties op de woningmarkt Betaalbaarheid van het wonen Sociale ontwikkelingen Samenwonen en nieuwe woonconcepten Risico van toenemende segregatie Wonen met zorg en langer zelfstandig wonen Technologische ontwikkelingen Digitaliseren en robotisering E-health en domotica Duurzame technologie Veranderende mobiliteit Ecologische ontwikkelingen Aandacht voor leefomgeving Veranderend klimaat en weer Gaswinning en de bodem Politieke ontwikkeling Versplintering en decentralisatie Burgerparticipatie Veranderlijkheid politieke items
Mate van zekerheid
Impact op bevolkingsontwikkeling
Zeker Onzeker Zeker
Groot Groot Groot
Onzeker Onzeker Onzeker Onzeker Onzeker
Groot Groot Groot Groot Groot
Onzeker Onzeker Zeker
Beperkt Beperkt Groot
Zeker Zeker Zeker Onzeker
Beperkt Groot Beperkt Groot
Zeker Zeker Zeker
Beperkt Beperkt (op termijn mog. groot) Beperkt
Onzeker Zeker Onzeker
Beperkt Beperkt Beperkt
90
Vertaling naar prognosescenario’s Op basis van de voorgaande beschrijving komen we tot een uitwerking van drie scenario’s waarbij de ontwikkeling van de economie en migratie een belangrijke rol spelen. Deze scenario’s sluiten overigens aan bij een toekomstverkenning van het Centraal Planbureau en Planbureau voor de Leefomgeving naar regionale ontwikkelingen en verstedelijking 7. Daarnaast hanteren we de CBS-prognose (scenario midden-laag). We komen tot het volgende voorstel voor de uitwerking van de verschillende prognosescenario’s. • In het scenario laag wordt in de periode tot en met 2030 gerekend met een migratiesaldo van +30. Dit ligt lager dan het gemiddelde in de periode 2010 - 2018 (+65) en deze prognose komt bijna overeen met een prognose op basis van natuurlijke groei. • Het scenario midden-laag is de CBS-prognose (2019). In de periode tot en met 2030 is een migratiesaldo van +130 doorgerekend en in de jaren daarna met +100. • De input voor het scenario midden-hoog ligt tussen de CBS-prognose en scenario hoog. De input voor het migratiesaldo in de periode tot en met 2030 (jaarlijks +300) ligt lager dan het gemiddelde in de periode 2016 - 2018 (+350). • Ten aanzien van het scenario hoog is een doorrekening gemaakt van een positief migratiesaldo +490 in de periode tot en met 2030.
Dit migratiesaldo ligt hoger dan het gemiddelde in de periode 2016 - 2018 (+350), maar lager dan de ‘hoogtijdagen’ tussen 2000 en 2008 (+630).
We komen tot de volgende uitgangspunten van de prognoses: Input binnen- en buitenlandsmigratiesaldo per scenario Scenario Scenario laag midden-laag Binnenlands saldo -20 +20 Buitenlands saldo +50 +110 Migratiesaldo 2019-2030 +30 +130 Binnenlands saldo 0 +20 Buitenlands saldo +30 +80 Migratiesaldo 2030-2040 +30 +100
Scenario midden-hoog +170 +130 +300 +110 +80 +190
Scenario hoog +340 +150 +490 +220 +80 +300
Hoe verhouden de cijfers zich tot (eerdere) prognoses? Uitgangspunten scenario woningmarktonderzoek Assen 2015 In het woningmarktonderzoek uit 2015 zijn drie scenario’s opgesteld: sterk herstel, voorzichtig herstel en blijvende stagnatie. De feitelijke ontwikkeling van het migratiesaldo in Assen in de periode 2015 tot en met 2018 sluit aan bij het scenario ‘sterk herstel’. Bij al deze scenario’s geldt dat vanaf 2025 het migratiesaldo wordt gebaseerd op langjarige migratiegemiddelden. De gehanteerde uitgangspunten zien er als volgt uit: Aannames ten aanzien van
Sterk herstel
Voorzichtig herstel
Blijvende stagnatie
Migratiesaldo
2015 - 2020: +260 2020 - 2025: +651 2025 e.v.: +288 Wordt berekend op basis van actuele, landelijke vruchtbaarheidscijfers Na 2025 aanhaken op langjarige migratiegemiddelden
2015 - 2020: +40 2020 - 2025: +236 2025 e.v.: +288 Wordt berekend op basis van actuele, landelijke vruchtbaarheidscijfers Na 2025 aanhaken op langjarige migratiegemiddelden
2015 - 2020: -180 2020 - 2025: -180 2025 e.v.: +288 Wordt berekend op basis van actuele, landelijke vruchtbaarheidscijfers Na 2025 aanhaken op langjarige migratiegemiddelden
Geboortesaldo
Aanvullend
7 Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving, Cahier Regionale ontwikkeling en
verstedelijking, CPB/PBL, 2015
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
91
•
•
In ons voorstel is het scenario laag positiever dan het scenario ‘blijvende stagnatie’ uit het onderzoek 2015. De verwachting is dat de woningmarkt, en met name de koopmarkt, stabieler is dan voor de woningmarkcrisis. Mede door veranderingen in het hypotheekstelsel. In ons voorstel is het scenario hoog iets minder positief ten aanzien van migratieontwikkeling ten opzichte van het scenario sterk herstel. De belangrijkste reden hiervoor is de lage(re) bevolkingsgroei van omliggende gemeenten.
Uitgangspunten uit (eerdere) prognoses In de onderstaande tabel zijn de uitgangspunten – voor zover bekend – weergegeven van de CBS-prognose (2019 en 2016), de provinciale prognose (2015) en Primos 2019. Hierbij geldt dat de CBS-prognose en de Provinciale prognose (2015) beduidend positievere aannames hebben ten opzichte van de meest recente Primos-prognose. In de CBS-prognose valt op dat de groei grotendeels afkomstig is van buitenlandse instroom en de binnenlandse instroom juist lager ligt. Aannames ten aanzie n van
CBS (2016)
Provincie Drenthe (2015)
(Primos 2019)
CBS (2019)
Binnenlands
2015 - 2020: +80 2020 e.v.: +240
2015 - 2020: +275 2020 e.v.: +235 Binnen- en buitenlands saldo niet uitgesplitst
2018 - 2030: -46 2030 - 2040: 11.
2018 - 2030: +20 2030 - 2040: +20 2018 - 2030: +110 2030 e.v.: +80
migratiesaldo
Buitenlands migratiesaldo
2015 - 2020: +60 2020 e.v.: -30
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
2018-2030: 126. 2030 e.v.: 95
92
Figuur 6.10: Gemeente Assen. Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd, scenario midden-laag, 2019 2040
Bijlage 2: Uitwerking scenario’s
Scenario midden-laag
Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd
30000 25000
Figuur 6.9: Gemeente Assen. Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd, scenario laag, 2019 - 2040
Scenario laag
20000 15000
30000
10000
25000
5000
20000
0 0-14 jaar
15000
15-24 jaar
2019
10000
25-54 jaar
2025
2030
55-64 jaar
2035
65-74 jaar
75+ jaar
2040
5000 0
Figuur 6.11: Gemeente Assen. Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd, scenario hoog, 2019 - 2040 0-14 jaar
15-24 jaar 2019
25-54 jaar 2025
2030
55-64 jaar 2035
65-74 jaar
75+ jaar
Scenario hoog
2040 30000 25000 20000 15000 10000
5000 0 0-14 jaar
15-24 jaar 2019
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
25-54 jaar 2025
2030
55-64 jaar 2035
65-74 jaar
75+ jaar
2040
93
Figuur 6.14: Gemeente Assen. Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd, scenario hoog, 2019 - 2040
Huishoudensontwikkeling naar leeftijd
Scenario hoog Figuur 6.12: Gemeente Assen. Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd, scenario laag, 2019 - 2040 12000
Scenario laag
10000
12000
8000
10000
6000
8000
4000
6000
2000
4000
0 1-2 phh <35
2000 0
1-2 phh 35-64
2019 1-2 phh <35
1-2 phh 35-64
2019
2025
1-2 phh 65-74
2030
2035
1-2 phh 75+
2025
1-2 phh 65-74
2030
2035
1-2 phh 75+
Gezinnen
2040
Gezinnen
2040
Figuur 6.13: Gemeente Assen. Bevolkingsontwikkeling naar leeftijd, scenario midden-laag, 2019 2040
Scenario midden-laag 12000 10000 8000 6000
4000 2000 0 1-2 phh <35
1-2 phh 35-64 2019
2025
1-2 phh 65-74 2030
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
2035
1-2 phh 75+
Gezinnen
2040
94
Kwalitatieve opgave scenario laag en scenario hoog
Huur ggb < € 720 Huur appartement < € 720 Huur grondgebonden > € 720 Huur appartement > € 720 Koop rij tot € 175.000 Koop rij vanaf € 175.000 Koop 2-1 kap tot € 250.000 Koop 2-1 kap vanaf € 250.00 Koop vrijstaand tot € 325.000 Koop vrijstaand vanaf € 325.000 Koop appartement tot € 175.000 Koop appartement vanaf € 175.000 Totaal
Opgave 2019 - 2030 Laag Hoog -180 15 300 870 -60 230 -100 340 70 550 60 540 80 145 270 395 220 290 140 195 310 450 360 370 1.470 4.390
106.103/G | Woningmarktonderzoek Assen 2019
Opgave 2030 - 2040 Laag Hoog -150 -75 20 285 -240 -125 -510 -325 -185 30 -330 -135 -40 0 115 195 110 175 165 215 340 420 545 600 -160 1.260
95