6. Bijlage 4 - Wijkbeeld Lariks vastgesteld door college op 07-11-2023
Tekst van het document
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 2.529 kWh
Gasverbruik gem. p/j 1.230 m3
46
Zonnepaneelinstallaties bij woningen *Bron: Assen in cijfers Op 31 december 2020 zijn 617 woningen in Lariks voorzien van zonnepaneelinstallaties (totaal aantal woningen in Lariks is 3.162) met een opgesteld vermogen van 1.517 kW.
Zonnepanelen 617 woningen 1.517 kW
Volgens de meeste recente data "Opwekdata kleinverbruikaansluitingen” van netbeheerder Enexis is in januari 2023 het opgesteld vermogen in Lariks 2.195 kWp. Per buurt *Bron: allecijfers.nl en Assen in cijfers
De cijfers per buurt met betrekking tot gas- en elektriciteitsverbruik zijn afkomstig van allecijfers.nl en Assen in cijfers. Het gaat om data uit 2021. De cijfer met betrekking tot het aantal zonnepaneelinstallaties zijn eveneens afkomstig van allecijfers.nl en Assen in cijfers. Het gaat om data van 31 december 2020. We gebruiken hier de data van allecijfers.nl en Assen in cijfers, omdat data van netbeheerder Enexis niet op buurtniveau beschikbaar zijn.
Luchiesland Noord
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 1.940 kWh
Gasverbruik gem. p/j 1.230 m3 Zonnepanelen 11 woningen 56 kW
Zuid Molukse buurt
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 1.920 kWh
Gasverbruik gem. p/j 1.400 m3 Zonnepanelen 198 woningen 357 kW
Luchiesland Zuid
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 2.260 kWh
Gasverbruik gem. p/j 1.100 m3 Zonnepanelen 187 woningen 408 kW
47
Lariks West
Gasverbruik gem. p/j 1.220 m3
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 2.230 kWh
Zonnepanelen 119 woningen 325 kW Lariks Oost
Gasverbruik gem. p/j 1.180 m3
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 2.010 kWh
Zonnepanelen 58 woningen 186 kW Landgoed Lariks
Gasverbruik gem. p/j 1.320 m3
Elektriciteitsverbruik gem. p/j 2.520 kWh
Zonnepanelen 44 woningen 185 kW
9.2 Energiearmoede Uit onderzoek door TNO (Rapport energiearmoede Nederland 2022) blijkt dat 14,1% van de inwoners van Lariks in energiearmoede leeft. Dit is het hoogste percentage in Assen. Ter vergelijk: Kloosterveen scoort op dit aspect het laagst met 2,4%. Dit komt onder andere door de staat van de woningen, maar heeft ook een financieel aspect. Zo ligt het gemiddeld besteedbaar inkomen in Lariks een stuk lager dan in Assen. Daarnaast geeft 24% van de inwoners in Lariks aan moeite te hebben met rondkomen. Hierdoor heeft verduurzamen en/of onderhoud aan de woning geen voorrang. % energie armoede per wijk 15% 13,5%
14,1%
10% 8,0%
5%
6,1%
8,9%
6,7%
4,4% 3,4% 2,4%
0%
Kloosterveen
Marsdijk
Assen West
Centrum
Peelo
Assen Oost
Noorderpark
Pittelo
Lariks
48
Per buurt * bron: CBS urban 2020 Aantal woningen
Huishoudens waarvoor energiearmoede berekend is
Energiearm huishouden volgens LIHK en/of LILEK
Lariks Oost
790
700
10%
Lariks West
785
700
12%
Landgoed Lariks
430
400
16%
Luchiesland Noord
400
400
25%
Luchiesland Zuid
415
400
10%
Zuid Molukse buurt
225
200
5%
Buurt
LIHK staat voor Laag Inkomen en Hoge Kosten. Volgens deze definitie is een huishouden energiearm als het een relatief laag inkomen heeft én relatief hoge energiekosten. LILEK staat voor Laag inkomen en Lage Energetische Kwaliteit Woning. Volgens deze definitie is een huishouden energiearm als het een relatief laag inkomen heeft én in een pand woont met een relatief lage energetische kwaliteit.
Met een laag inkomen wordt een inkomen tot 130 procent van de lage-inkomensgrens bedoeld. Een huishouden heeft een hoge energierekening als deze hoger is dan de gemiddelde energierekening van een eenpersoonshuishouden in een woning met energielabel C in 2019, gecorrigeerd voor inflatie.
Energietoeslag In 2022 hebben in Lariks bewoners van 660 woningen energietoeslag aangevraagd. Dat is 20,9% van het totaal aantal woningen waarvoor energietoeslag is aangevraagd (totaal aantal woningen 4.182). Voor heel Assen is dat 12,8%. Per buurt zijn onderstaande aantallen van toepassing. Deze data zijn afkomstig van WDPA voor jaar 2022. Op basis van een valide AVG grondslag mogen deze data worden getoond. Aantal woningen
% ten opzichte van totaal aantal woningen
Lariks Oost
177
22, 2%
Lariks West
92
11,7%
Landgoed Lariks
67
15,5%
Luchiesland Noord
142
34,4%
Luchiesland Zuid
146
28,7%
Zuid Molukse buurt
36
15,9%
Buurt
49
Pilot energiearmoede Van september 2022 tot en met juli 2023 is uitvoering gegeven aan de pilot energiearmoede. Die richtte zich onder meer op de Lariks. Doelstelling van deze pilot was de ontwikkeling van een aanpak om minderdraagkrachtige woningeigenaren te ondersteunen (en in sommige gevallen volledig te ontzorgen) bij energiebesparing en het treffen van maatregelen om te verduurzamen. In deze aanpak is een belangrijke rol weggelegd voor het sociaal werk van Vaart Welzijn in het bereiken, motiveren en ondersteunen van inwoners. Binnen de pilot is een gereedschapskoffer ontwikkeld met verschillende maatregelen om aan huishoudens aan te bieden. Denk aan de inzet van energiecoaches, een energieadviseur, laagdrempelige bespaarproducten, Drentse isolatiesubsidie, een witgoedwissel, de energiebespaarlening van het Warmtefonds en de VoorzieningenWijzer.
9.3 Fixteam Drenthe Als reactie op de groeiende urgentie om effectieve en haalbare oplossingen te vinden om de CO2uitstoot te verminderen, heeft de provincie Drenthe het Fixteam Drenthe in het leven geroepen. Dit team maakt deel uit van de aanpak energiearmoede binnen de kaders van regionale samenwerking. Doel is de impact van Drenthe als provincie op het milieu te verminderen door woningen op innovatieve wijze energiezuiniger te maken. Door het uitvoeren van relatief eenvoudige en doeltreffende energiebesparende maatregelen, zoals het aanbrengen van radiatorfolie, het monteren van tochtstrips, het herstellen van kleine kieren en het installeren van energiezuinige LEDverlichting, wordt een tastbare bijdrage geleverd aan de verduurzaming van huishoudens en daarmee aan de bredere ambitie om klimaatverandering tegen te gaan. De impact gaat echter verder dan alleen ecologische winst. Naast de aanzienlijke voordelen voor het milieu, zal dit initiatief ook aanzienlijke financiële voordelen opleveren voor de inwoners van Drenthe. Door de implementatie van energiezuinige aanpassingen kunnen huishoudens aanzienlijk lagere energiekosten verwachten op de lange termijn.
Inclusie en gelijkheid Voor de fixers/energiecoaches van het Fixteam Drenthe wordt gezocht naar duurzame werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door hen actief te betrekken bij het Fixteam Drenthe-initiatief, wordt niet alleen hun eigen vakmanschap en zelfvertrouwen versterkt, maar wordt ook een krachtige boodschap van inclusie en gelijkheid uitgedragen. Dit betekent dat het project niet alleen een positieve impact heeft op het milieu en de levensomstandigheden van Drentse inwoners, maar ook op het welzijn en de kansen van mensen die extra ondersteuning nodig hebben op de arbeidsmarkt.
Doel Doel is dat tegen het einde van de projectperiode ten minste 5.500 huishoudens in de provincie Drenthe zijn voorzien van specifieke energiebesparende maatregelen. Bij minimaal 15 kandidaten is een duurzame en positieve verandering teweeg gebracht in het leven met een afstand tot de arbeidsmarkt.
50
Werkplein Drentsche Aa
Werkplein Drentsche Aa (WPDA) heeft met de provincie een plan van aanpak met betrekking tot de fixers/energiecoaches (mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt). WPDA neemt een proactieve rol op zich om de kandidaten die deelnemen en zich verder willen ontwikkelen, te ondersteunen bij hun groei. Hierbij staat maatwerk centraal, aangezien de behoeften van elke kandidaat uniek zijn. Om deze inzet te vervullen, worden zowel lokale als regionale initiatieven benut om hun ontwikkeling te stimuleren. Dit omvat een breed scala aan mogelijkheden, variërend van doelgerichte trainingen tot praktijkgerichte workshops met passende begeleiding.
9.4 Aardgasvrije woningen Op dit moment wordt er gewerkt om het aantal aardgasvrije woningen in beeld te krijgen.
Proeftuin Aardgasvrije Wijken Lariks-West is één van de inmiddels 66 landelijke Proeftuin Aardgasvrije Wijken (PAW). Vanuit de proeftuin is het de bedoeling te leren hoe een wijk het beste aardgasvrij gemaakt kan worden. Het huidige proeftuingebied bestaat uit 428 woningen en twee schoolgebouwen. De woningen zijn onderverdeeld in zes appartementencomplexen (met 147 appartementen, waarvan 14 appartementen van woningcorporatie Actium), 252 particuliere woningen, 26 grondgebonden corporatiewoningen van Actium, twee vrijstaande woningen en twee onder-één-kap woningen. De flat VVE Ellen in de wijk is inmiddels aardgasvrij. Vanuit de PAW worden twee sporen gevolgd: 1. Verduurzaming stimuleren door ontzorging en collectieve acties (gericht op korte termijn); 2. Collectief warmtesysteem ontwikkelen (gericht op de middel tot lange termijn).
9.5 Asser energieloketten De gemeente Assen opent in het najaar van 2023 het Asser Energieloket. Het gaat in totaal om een vijftal fysieke loketten in verschillende wijken. wijk. Het eerste loket wordt geopend in Buurtinloopcentrum (BIC) aan de Dingspelstraat in Lariks voor de wijken Pittelo en Lariks. Door de inzet van de Asser Energieloketten worden inwoners van Assen ondersteund bij het nemen van energiebesparende maatregelen op weg naar een aardgasvrije woning. Energiecoaches en energieadviseurs vormen het Asser E-team. Dit team adviseert de inwoners hoe zij hun huis kunnen isoleren en verduurzamen. Ook helpen ze straten en buurten bij het gezamenlijke inkopen van materialen en bieden ze waar nodig de helpende hand. Zo kunnen inwoners gebruik maken van een financieel adviseur om zich te laten informeren over financiële kant van de te nemen maatregelen.
51
9.6 Klimaatadaptatie We ervaren in Assen steeds vaker de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme neerslag, hitte en droogte. Deze situaties leiden tot allerlei vormen van overlast. Door onze leefomgeving aan te passen aan deze veranderingen kunnen we de effecten van klimaatverandering deels opvangen. Het aanpassen aan en het tegengaan van de effecten van klimaatverandering noemen we klimaatadaptatie.
Hittestress Hittestress is een “aandoening veroorzaakt door extreme hitte, die zich uit in diverse lichamelijke klachten, waarbij mensen en dieren warmte niet kwijt kunnen.” Hittestress kan voor veel problemen zorgen bij mens (en dier) en dan vooral bij mensen met toch al een zwakke gezondheid (ouderen en chronisch zieken). Onderstaande kaart is de hittestresskaart van het plangebied Lariks. Met de kleuren geel, oranje en rood worden de verschillen in hitte weergegeven tussen de verschillende gebieden in het plangebied tijdens zeer hete dagen in de zomer. Bij hitte-eilanden is de gemiddelde temperatuur gemiddeld hoger dan die van het omliggende gebied. Dit komt door de mate van aanwezigheid van versteende en verhardde oppervlaktes. Gebouwen, huizen, wegen en stenen houden namelijk veel warmte vast. In het stedelijk gebied veroorzaken niet alleen het centrum, maar ook winkelcentra met omliggende parkeerplaatsen zogenoemde hitte-eilanden. In Lariks is zo’n hitte-eiland te zien bij Winkelcentrum Nobellaan (zie rode vlek in onderstaande kaart). Ook is duidelijk te zien dat het park De Lariks de koelste plek is van het plangebied. Dit komt door de aanwezigheid van veel bomen/groen en daarmee weinig verharding/verstening.
Afbeelding 21 Kaart: hittestress
52
Wateroverlast
Bij extreme buien, met meer dan tientallen millimeters regenwater binnen een uur, kan wateroverlast in Assen ontstaan. Wateroverlast uit zich over het algemeen in water op straat, wat veelal niet langer duurt dan een half uur tot een uur. Door de klimaatverandering zijn buien de afgelopen jaren extremer geworden en komen extreme buien vaker voor. Extreme buien zijn echter ook zeer lokaal. Soms zo lokaal dat wanneer in bijvoorbeeld Marsdijk wateroverlast wordt ervaren, het in de binnenstad niet zo hoeft te zijn. Enkele jaren geleden heeft Assen een Wateroverlastkaart laten maken door een zeer extreme bui (100 mm in 2 uur) op het maaiveld los te laten (zie onderstaande kaart). Na heftige regenval wordt het regenwater opgevangen in de bodem en natuurlijke waterpartijen. In Lariks zijn dat de waterpartijen in en rondom het Lariksbos.
Afbeelding 22 Kaart: gebieden die onder water komen te staan als gevolg van heftige regenval
Stroombanen De kaart op de volgende pagina laat zien dat bij extreme regenbuien Lariks last ondervindt van stroombanen op de rijbanen. Voor zover bekend stroomt nergens water de woningen in. Alleen de laaggelegen Sluisstraat is wat dat betreft een kritisch gebied. De stroombanen lopen van hoog naar laag over de wegen. Zo zien we bijvoorbeeld in onderstaande kaart stroombanen die vanaf het iets hogere, westelijke deel van het plangebied naar het oosten lopen (bijvoorbeeld Delft, Stadshouderslaan, Oostermoer en Zuidenveld).
53
De stroombanen gaan richting laagste gebied en dat zijn veelal de vijvers langs de Laak, Nobellaan en Maria In Campislaan. Bij de herinrichting van de Nobellaan zijn al maatregelen genomen om de stroombaan de aangrenzende vijver in te geleiden. Bij toekomstige andere herinrichtingen (bijvoorbeeld DAS-locatie en het kruispunt Maria In Campislaan/Selma Lagerloflaan) worden eveneens maatregelen genomen.
Afbeelding 23 Kaart: stroombanen
Wateroverlast vanuit boezem (kanalen) Op dit moment wordt in opdracht van de provincie en in overleg met de waterschappen en gemeente uitgezocht of er kans is op wateroverlast uit de boezem in Assen en, zo ja, in welke gebieden. Op het moment dat de rapportage definitief is dan zal ook bekend zijn of er een (kleine) kans is op wateroverlast uit de boezem in het plangebied.
Droogte Op dit moment is niet bekend of door klimaatverandering droogte in de zomer in Lariks daadwerkelijk een rol speelt. Gezien de aanwezige ondiepe leemlaag onder het grootste deel van het stedelijk gebied van Assen en daarmee ook onder het plangebied, is het vermoeden dat droogte geen grote impact heeft op bijvoorbeeld de bomen in het park De Lariks. Toekomstig onderzoek zal moeten uitwijzen of bovenstaande vermoeden klopt. 54
10. Lopende projecten Lopende projecten in de wijk Lariks zijn: • Actium: met de transformatieopgave staan 609 woningen in de wijk Lariks op de planning om gesloopt te worden of te verbeteren of vernieuwen. • Larikshof: in Larikshof is Woonservice 44 huurappartementen voor 55+’ers aan het realiseren. Er komen twee gebouwen die door een galerij met elkaar verbonden worden. Zo wordt er gezorgd voor een open sfeer en doorkijk. Tussen de gebouwen ontstaat dan een openbare binnentuin. Vanuit de binnentuin is een doorgang naar het Lariksbos. De aannemer is begonnen met het grondwerk voor de fundering. Vervolgens wordt de fundering gestort. Als alles volgens planning verloopt, worden de appartementen rond de jaarwisseling van 2024/2025 opgeleverd. • Proeftuin Aardgasvrije Wijk (PAW): de koers is ingezet op een warmtenet. Primair geldt dit voor de proeftuin maar ook voor de doorkijk naar de gehele wijk, zodat er meer kansen liggen om bestaande woningen te behouden en te verduurzamen. • Glasvezel: ondergrondse infrastructuur van de nutsvoorzieningen is continu in beweging. • Nieuwbouw Steiger: met de bouw van de nieuwe appartementencomplex van Actium is gestart. • Nieuwe Slingeborgh: lang lopend nieuwbouw project, tot 2027. Zij hebben de ambitie uitgesproken om met de nieuwe Slingeborgh het sociale hart van de wijk te willen worden.
Hiervoor willen zij onder andere de gezamenlijke verblijfsruimte openstellen voor de wijk. • Verkenning Maria in Campislaan C 257: verkenning voor de mogelijke herontwikkeling van de Maria in Campislaan 257, waarbij wordt bekeken of de opvang voor dak- en thuislozen behouden kan blijven en gecombineerd kan worden met nieuw te vestigen eerstelijnszorgvoorzieningen. • Herinrichting Maria in Campislaan: de Maria in Campislaan is een scheiding door de wijk en wordt door bewoners ook wel ‘de racebaan’ genoemd. Signalen vanuit de wijk (en vanuit experts) hebben ertoe geleid dat de straat heringericht wordt. Vanuit het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM) is het de bedoeling een veilig(e) fietspad/fietsvoorziening te realiseren bij de Maria in Campislaan. Hiervoor staat € 500.000,- gereserveerd. DDit bedrag dient uiterlijk in 2024 te worden besteed. • Herontwikkeling DAS: de voormalige woningen aan de Delft, Aar en Stroom (DAS) zijn gesloopt. Hier komt een gemêleerd woonprogramma voor terug. Daarnaast worden de nieuwe woningen gasloos en is er in de ruimtelijke omgeving aandacht voor klimaatadaptatie en ontmoeten. • BOSS: is een visie gericht op Bewegen, Ontmoeten, Sport en Spelen. Hiermee is een start gemaakt in Luchiesland Noord. • Wegbeheer: op locaties in de wijk waar koppelkansen voor wegbeheer met andere vakgebieden aanwezig zijn, wordt wegenonderhoud meegenomen.
Te denken valt aan opgaves op het gebied van bijvoorbeeld verkeersveiligheid en riolering. Het uiteindelijk project wordt integraal binnen de wijk opgepakt: werk met werk maken. Kleinschalige herstelwerkzaamheden aan straten en wegen blijven plaatsvinden tot het moment dat een project grootschalig wordt opgepakt. • Riolering: de conditie van de riolering in het Rochtplein en aanliggende straten is zodanig dat dit als te vervangen in nieuwe Water- en rioleringsprogramma (Wrp 2025-2030) wordt opgenomen. Voor Selma Lagerlöflaan oostzijde Lariksbos geldt hetzelfde. Uit onderzoek blijkt dat in de Sluisstraat bij hevige neerslag vaak water op straat komt te staan. Het alsnog afvoeren van dit water duurt te lang. Het vergroten van de leidingen in de Sluisstraat en aanliggende straten wordt opgenomen in het nieuwe Water- en rioleringsprogramma (Wrp 2025-2030). • Wijkkr8cht: Wijkkra8cht is gericht om de sociale en fysieke omgeving met elkaar te verbinden op basis van de principes van Positieve Gezondheid. Er is een start gemaakt voor de wijk Lariks. Doelstelling is om tot een vitale wijk te komen. Het plan van aanpak richt zich op een traject dat eind 2023 moet leiden tot een wijkagenda. De gesprekken met stakeholders zijn inmiddels gestart. De bewoners worden vanaf september 2023 betrokken aan de hand van oriënterende gesprekken. 55
Bijlage 1
Fasen wijkaanpak Lariks De wijkaanpak bestaat uit vier fasen: Fase 1 Wijkbeeld: eerst wordt op basis van beschikbare data een wijkbeeld gemaakt. We stellen hier vast wat we al weten over de wijk: in cijfers en op basis van de wijkbeleving van bewoners. We gebruiken de tweejaarlijkse enquête onder bewoners en het combineren van data uit de bronnen van ‘Assen in cijfers’ en ‘Assen in zicht’. Fase 2 Wijkanalyse: op basis van het wijkbeeld maken we de wijkanalyse. Cijfers en data vragen om interpretatie. Wat zijn de sterktes en zwaktes van de wijk? Waar liggen kansen, maar ook: welke delen van de wijk of thema’s hebben meer aandacht nodig? Fase 3 Wijkagenda: de wijkanalyse is het vertrekpunt voor de wijkagenda. Daarin stellen we een integraal toekomstbeeld voor de wijk op: hoe ziet Lariks er over 10 jaar uit, zowel ruimtelijk als sociaal? We bepalen met partners en bewoners wat de doelstellingen voor de wijk zijn om daar te komen. Op welke thema’s zit energie of de meeste urgentie? Waar willen bewoners en partners mee aan de slag? Daarin nemen we ook het ambitieniveau mee. Fase 4 Wijkuitvoeringsplan: De agenda leidt tot het wijkuitvoeringsplan. Hierin maken we de doelen uit de wijkagenda concreet. Ook bepalen we een werkvolgorde op basis van waar de noodzaak tot actie het grootste is of de meeste energie zit.
We bepalen hoe we de doelen gaan bereiken: welke methode gebruiken we? Wie hebben we daarvoor nodig? En wat zijn de kosten om dit te bereiken en waar betalen we dat van? De wijkaanpak richt zich concreet op de komende 3 jaar en bevat een top drie waar we direct mee aan de slag kunnen.
Actualisatie Elke twee jaar wordt het wijkbeeld geactualiseerd, en daarmee vindt tweejaarlijks een herijking van de wijkaanpak plaats op basis van monitoring en evaluatie.
Communicatie In Lariks wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de bestaande organisatie- en communicatiekanalen van Mijn Buurt Assen. Dit draagt bij aan de herkenbaarheid van de wijkaanpak in de buurt.
56
Bijlage 2
Mijn Buurt Assen Mijn Buurt Assen werkt vanuit drie speerpunten: 1. Wijkvernieuwing: gezamenlijke aanpak werkt Assen heeft grootse plannen als het gaat om wijkvernieuwing. In Assen Oost, Lariks en de Oude Molenbuurt investeert woningcorporatie Actium fors in de kwaliteit en duurzaamheid van haar huurwoningen. Soms worden huizen gerenoveerd, in andere gevallen is sloop en nieuwbouw een betere oplossing. Actium, de gemeente Assen en Vaart Welzijn stemmen de plannen zo goed mogelijk op elkaar af. Samen met inwoners wordt er nagedacht over de inrichting van (nieuwe) huizen, de straten, pleinen en het groen. Buurtbijeenkomsten zorgen hierbij voor verbinding en contact tussen buurtbewoners. Dit is een belangrijke basis voor een fijne woon- en leefomgeving. 2. Leefbaarheid in de buurt Doordat Mijn Buurt Assen veel direct contact heeft met bewoners, weet MBA welke kleine en grotere problemen er spelen in de wijken en de buurten. Denk hierbij aan overlast, eenzaamheid of financiële zorg. Mijn Buurt Assen pakt deze problemen samen met inwoners aan. Het buurtteam van Vaart Welzijn speelt hierbij een belangrijke rol. 3. Buurtinitiatieven: van idee tot uitvoering Mijn Buurt Assen stimuleert inwoners om activiteiten te organiseren, die voor meer contact en verbinding in de buurt zorgen. Per jaar worden zo’n 150 initiatieven van inwoners gehonoreerd.
Zodra een meerderheid van inwoners achter een idee staat, stelt Mijn Buurt Assen geld, mensen en/of middelen beschikbaar. Initiatieven zijn voor iedereen, door iedereen.
Uitvoeringsprogramma Lariks 2023 In het Uitvoeringsprogramma Lariks 2023 van Mijn Buurt Assen staat de volgende visie tot 2030 beschreven: “Lariks ontwikkelt zich in deze visie tot een meer gevarieerde woonbuurt. Het grootste gedeelte van woningen in Lariks is bedoeld voor mensen met een lager inkomen. In de buurt is een sociaal vangnet aanwezig van professionals, maar buurtbewoners zetten zich ook in toenemende mate in voor elkaar. We zetten in op sterkere buurtbinding door verbetering van de openbare ruimte en de woningen, madoor bewoners actief aan te spreken op hun eigen verantwoordelijkheid. De buurtbinding wordt versterkt omdat sociale en fysieke ingrepen niet op het niveau van Lariks zijn ingezet maar op buurtniveau. Elke buurt heeft een duidelijk eigen karakter ar ook gekregen, waardoor de bewoners zich meer met hun eigen buurtje en buren kunnen identificeren.”
57
Vervolg bijlage 2
Mijn Buurt Assen werkt in 2023 in Lariks aan de thema’s: 1. Wijkvernieuwingg en energietransitie 2. Ontmoeten en verbinden 3. (Sociale) veiligheid en overlast Aandachtsgebieden waarin de bovenstaande thema's terugkomen, zijn: • • • • • • •
Stadhouderslaan e.o.: verbinden, in contact blijven Molukse wijk: onderlinge verbinding, BuurtInformatieCentrum (BIC); Rochtplein e.o.: veiligheid, gezondheid, financiën; Delft, Aar en Stroom: wijkvernieuwing/nieuwbouw; Beek e.o.: energietransitie, duurzaamheid, financiën; Lariksbos e.o.: overlast/zwerfvuil/vernielingen; Nieuwbouw Slingeborgh/verbinding wijk.
De resultaten die in 2023 moeten worden behaald zijn: 1. Wijkvernieuwing en energietransitie: ▪ Start nieuwbouw Delft, Aar, Stroom en hoek Maria in Campis/Beek en Slingeborgh; ▪ Aardgasvrije wijk beek e.o.; ▪ Project hele wijk Lariks: voorlichting gegeven over energiebesparing en verduurzamen woningen. 2. Ontmoeten en verbinden: ▪ Meer verbinding gelegd tussen bewoners in de verschillende buurten; ▪ Groter netwerk verkregen; ▪ Gezonde leefstijl onder verschillende leeftijdsgroepen gestimuleerd; ▪ Bewonersinitiatieven gefaciliteerd; ▪ Communicatiemiddelen ingezet om verbinden en ontmoeten te faciliteren en stimuleren; ▪ BuurtInformatieCentrum (BIC): bestaande activiteiten continueren en nieuwe initiëren, gebruik BIC door bewoners stimuleren; ▪ Signalen van financiële problemen en eenzaamheid opgevolgd; ▪ Onderlinge verdraagzaamheid verbeterd door multiculturele activiteiten. 3. Veiligheid en overlast: ▪ Nauwe samenwerking met ketenpartners (handhavers, bewoner) m.b.t. vernielingen, geluidsoverlast en hanggroepen; ▪ Inrichting van de buurten verbeterd.
58
Bijlage 3: beleidskaders gemeente Assen
De gemeente Assen werkt vanuit vastgesteld beleid.
Bestuursakkoord In het bestuursakkoord ‘Dichtbij en daadkrachtig’ (2022-2026) vertelt het college van burgemeester en wethouders per thema waarop de focus ligt de komende vier jaar. Zo zet het college in op een wijkgerichte aanpak. De thema’s waarop de wijkaanpak zich richt, komen samen op het niveau van de wijk. Hierin speelt Mijn Buurt Assen een belangrijke rol.
Omgevingsvisie De laatste jaren koos Assen op meerdere onderwerpen richting. De komende jaren is de uitwerking daarvan terug te zien in de praktijk, in de wijk. De Omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’ (maart 2021) is daarin richtinggevend. De Omgevingsvisie staat in het teken van ‘Ontspannen Stedelijkheid’. Een bruisende stad met alle voorzieningen, zonder de nadelen van ‘te groot, te druk en te veel’. Een ontspannen stad bezit de groene kwaliteiten en de ruimte om te wonen, te bewegen en te ontmoeten. Een plek om fijn te wonen, te werken en te verblijven. De Omgevingsvisie bouwt voort op drie leidende principes:
❖
❖ ❖
Groene stad van het Noorden: een groene ervaring die bij de voordeur begint, wijken en buitengebied onderling verbonden, klimaatbestendig en aantrekkelijk om te sporten, wandelen, fietsen en spelen. Dynamische stad: een compleet voorzieningenaanbod, onderscheidend in de zorg-, onderwijs-, overheids-, cultuur- en vrijetijdssector. Verbonden stad: fysiek maar ook sociaal. Een stad waarin iedereen mee kan doen, met sterke wijken.
In de omgevingsvisie wordt Lariks benoemd als één van de focusgebieden. In de omgevingsvisie staat: “In Lariks gaan we zowel verdichten als verdunnen waardoor meer variatie in woonmilieu ontstaat met een meer gevarieerd aanbod voor meerdere doelgroepen. Vanwege de vergrijzing hebben we speciale aandacht voor senioren en zorg. Lariks wordt meer dan nu een wijk voor iedereen. We werken ook aan een meer klimaatadaptieve openbare ruimte met meer ruimte voor groen, ontmoetingen en fiets en voetganger.”
59
Vervolg bijlage 3 Participatie – Samen maken we Assen sterk In mei 2021 heeft de raad de visie op inwonersparticipatie ‘Samen maken we Assen sterk’ vastgesteld. Deze visie wordt uitgewerkt in de volgende vier ontwikkellijnen: 1. Creëren van bewustwording intern en extern; 2. Voldoen aan wetgeving; 3. Ondersteunen en begeleiden van organisatie, bestuur en inwoners 4. Leren van ervaringen.
Visienota Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) Met de visienota van BOSS wordt inzicht gegeven in de hoeveelheid en de inrichtingskwaliteit van de speel- en sportplekken in de openbare ruimte. Daarbij wordt meteen een basis gelegd voor een meer integrale aanpak van de speelruimte. Naast plekken gaat het ook over routes en over hoe gesprekken op buurtniveau kunnen leiden tot een maatregelpakket dat, naast spelen en sporten, ook bewegen en ontmoeten in bredere zin stimuleert.
Asser Sportakkoord Het Asser Sportakkoord is een akkoord van zes uitgewerkte thema’s waarin de ambities uitgewerkt zijn hoe Assen op het gebied van sport en bewegen de komende tien jaar er uit komt te zien. De thema’s zijn: • • • • • •
Inclusief en toegankelijk Duurzame sportinfrastructuur Vaardiger in bewegen Assen, gezonde sportstad Vitale aanbieders en positief sportklimaat Topsport en evenementen
Woonvisie In de woonvisie Assen ‘Van binnenuit beter’, van april 2021, wordt vormgegeven aan de wijkgerichte aanpak door het opnemen van de doelstelling tot het creëren van een eigen aanpak voor alle negen wijken van Assen. De woonvisie is uitgewerkt in vijf opgaven:
1. 2. 3. 4. 5.
Woningbouw maakt plekken beter Prettig wonen met zorg Aan de slag met energie Goed wonen voor elke portemonnee Elke wijk een eigen aanpak
Twee wijken zijn gekozen als pilotwijken voor deze aanpak: Pittelo en Lariks. Uitgangspunt van de woonvisie is dat er in Lariks een grotere mix moet komen van (midden en duurdere) huur- en koopwoningen die grondgebonden en gestapeld zijn. Verder stimuleert gemeente Assen initiatieven voor gezamenlijke woonvormen. 60
Vervolg bijlage 3 Uitvoeringsprogramma 2021 – 2025 Bij de woonvisie hoort het Uitvoeringsprogramma 2021-2025, dat inzicht geeft in de verschillende acties, de samenhang daartussen en de planning rondom de vijf thema’s die centraal staan in de woonvisie. Het uitvoeringsprogramma is een dynamisch document dat de komende jaren wordt verfijnd naarmate de acties verder in de toekomst gepland zijn. De procesafspraken, toetsingskaders en beleidsuitgangspunten in het uitvoeringsprogramma dienen te worden geïntegreerd in processen met interne en externe partijen en het gemeentelijk beleid. Groene stad van het Noorden: een groene ervaring die bij de voordeur begint, wijken en buitengebied onderling verbonden, klimaatbestendig en aantrekkelijk om te sporten, wandelen, fietsen en spelen.
Woonzorgvisie Een hoofdstuk in de woonvisie is Prettig wonen met zorg. De gemeente Assen huisvest een grote variatie aan mensen met een zorgvraag: ouderen, mensen met een psychische kwetsbaarheid en lichamelijke of verstandelijke zorgvraag. Niet zelden gaat het om combinaties. Hieronder vallen ook specifieke groepen zoals dak- en thuislozen. Assen heeft drie hoofdopgaven: 1. Voldoende passende woonvormen door deze doelgroepen toevoegen en woningen aanpassen voor zorg op maat; 2. Transformatie en innovatie in het sociale domein en koppeling tussen wonen en zorgaanbod; 3. zorgen voor sociale inclusie, zelfredzaamheid, participatie en de balans in draaglast en draagkracht in de wijk.
Voor de verschillende doelgroepen gelden eigen, specifieke vragen en oplossingen. Steeds vaker gaat het om tussenvormen van bekende vormen van wonen, op het grensvlak van zelfstandig en nietzelfstandig wonen. Zoals voor de twee grootste groepen in Assen: • Ouderen: we willen in alle wijken een goed aanbod aan wonen, zorg en welzijn bieden, enerzijds door het faciliteren van langer thuis wonen, individueel én gezamenlijk, anderzijds door oplossingen voor mensen bij wie dat niet langer gaat. Het aantal 75-plussers groeit van 5.650 personen in 2018 naar ruim 10.000 in 2040; • Mensen met een psychische kwetsbaarheid: we streven ernaar dat mensen ‘zo gewoon mogelijk’ wonen in de buurten van Assen in de vorm van passend wonen, met goede zorg en ondersteuning en aandacht voor sociale inclusie. Hiervoor is innovatie en intensieve samenwerking nodig.
61
Vervolg bijlage 3 Visie Mobiliteit 2030 Met de nieuwe Visie Mobiliteit 2030 (daterend uit 2017) stelt de gemeente Assen een kader vast voor beleid en investeringen in mobiliteit.
Tweede Uitvoeringprogramma Mobiliteit 2023-2026 De doelen die centraal staan bij de uitvoering van het tweede uitvoeringsprogramma mobiliteit zijn: A. Stimuleren en faciliteren verduurzaming mobiliteit B. Versterken van regionale en lokale bereikbaarheid C. Verbeteren van de verkeersveiligheid Het verbeteren van de fietsroute Maria in Campuslaan en het verbeteren van de verkeersveiligheid Nobellaan – Meester P.J. Troelstralaan zijn twee van de speerpunten in dit uitvoeringsprogramma. Nota parkeernormen Met de Nota parkeernormen (februari 2021) wordt ingezet op het goed faciliteren van parkeren. De nota bevat naast de Assense parkeernormen ook een beschrijving van de toepassing van deze normen.
Gemeentelijk water- en rioleringsplan 2019-2024 (GWRP) Op basis van het vorige Gemeentelijk Water en Rioleringsplan kan worden geconstateerd dat het huidige water- en rioleringssysteem op orde is. Met het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan 20192024 (september 2019) willen we de kwaliteit vasthouden en verder borgen door goed beheer en onderhoud. De gemeentelijke zorgplichten zijn gericht op drie hoofddoelen: 1. Waterveiligheid(droge voeten in een veranderend klimaat); 2. Voorkomen vervuiling bodem-, grond-, en oppervlaktewater (doelmatig en duurzaam beheer van het riolering- en oppervlaktewatersysteem); 3. Volksgezondheid (toegevoegde waarde van water voor de kwaliteit van de leefomgeving en inwoners). Ingespeeld wordt op de ontwikkelingen op het gebied van klimaat en duurzaamheid.
62
Vervolg bijlage 3 Handboek Bomen
Het Handboek Bomen van het Norminstituut Bomen omvat gestandaardiseerde kwaliteitseisen, richtlijnen en normen die van toepassing zijn bij de uitvoering van werkzaamheden in, rond en met bomen. Toepassing van het Handboek Bomen waarborgt de kwaliteitszorg rond bomen op professionele wijze,
Handboek openbare ruimte Assen Het handboek openbare ruimte Assen beschrijft de huidige en gewenste kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte in Assen en is samengesteld op basis van bestaand (vastgesteld) gemeentelijk beleid en bestaande (wettelijke) richtlijnen, normeringen en werkafspraken. Vanuit de behoefte aan één overkoepelend document voor de inrichting van de openbare ruimte met het oog op beheerbaarheid, functionaliteit, gebruik en IBOR-beeldkwaliteit is het handboek geschreven. Daarmee is het handboek richtinggevend en kan het worden gebruikt als naslagwerk, toetsingskader en inspiratiebron bij nieuwe ontwikkelingen in de openbare ruimte.
Notitie en Agenda Beheer Openbare Ruimte (BOR) De notitie Beheer Openbare Ruimte (oktober 2017) staan richtinggevende keuzes beschreven met betrekking tot het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Onder openbare ruimte vallen: riolering, water (watergangen, vijvers, vaarten), verhardingen (asfalt, elementen, beton, halfverharding), kunstwerken (bruggen, viaducten, sluizen, tunnels, steigers, kades, beschoeiingen), openbaar groen (bos, bosplantsoen, heesters, hagen, vaste planten, gazon, bermen, bomen), verlichting (openbare verlichting masten), verkeersregelinstallaties, bebording en bewegwijzering en meubilair (speeltoestellen, banken, afvalbakken). De gemeenteraad heeft in het verleden door middel van een beeldkwaliteitsniveau (IBOR) vastgelegd welk instandhoudingsniveau zij nastreeft. Zo heeft beeldkwaliteit met name betrekking op de aspecten ‘schoon en netjes’ en voor de technische kwaliteit wordt ‘heel en veilig’ gehanteerd. Als het om vervanging gaat, dan zijn de aspecten ‘beschikbaar en functioneel’ van toepassing. In het kader van de (meerjaren)begroting zijn financiële kaders gegeven. In de Agenda BOR zijn de kaders voor het onderhoud van de openbare ruimte omschreven. Dit betekent dat straten en wegen op basiskwaliteit gedifferentieerd worden onderhouden in relatie met de principes van risico-gestuurd beheer. Kortom wegbeheer vindt sober en doelmatig plaats.
63
Vervolg bijlage 3
Groenvisie Assen 2040
De Groenvisie Assen 2040 (vastgesteld door het college op 11 juli 2023 en gelande behandeling in raad eind 2023) heeft betrekking op het leidende principe ‘groene stad van het noorden’ uit de omgevingsvisie. Met de groenvisie laten we zien tot welke opgaven de ambities ‘groene stad van het noorden in 2040’ leidt en hoe groen hiervoor zal worden ingezet. De visie wordt het kader voor het groenbeleid en vormt de basis voor niet alleen het groenbeheer, maar ook voor de detailuitwerking op bijvoorbeeld wijkniveau. Om van Assen dé groene stad van het noorden te maken, zetten we in op drie V’s: Het Verbeteren van groen, het Verbinden van groen, en het Vergroten van groen. Een belangrijke doelstelling in de groenvisie is om inwoners te betrekken bij de groenopgaven. We willen het belang van groen uitdragen, inwoners uitleggen waarom we keuzes maken en ze enthousiasmeren om bijvoorbeeld zelf de eigen voor- en/of achtertuin te vergroenen. Per wijk wordt met inwoners en netwerkpartners een beheerplan gemaakt om het beheer naar een hoger niveau te krijgen. De groenvisie wordt vertaald naar uitvoering. Omdat de groenvisie raakt aan de Visie klimaatadaptatie en we de acties die uit deze twee visies voortkomen zo goed mogelijk op elkaar willen afstemmen, gaan we één uitvoeringsagenda voor beide visies opstellen.
Transitievisie warmte In 2021 stelde de gemeente Assen de “Transitievisie warmte” vast. De visie beschrijft een globale route hoe wijken in Assen richting 2050 aardgasvrij kunnen worden. Voor de verschillende wijken wordt een verschillende aanpak gemaakt. Voor goed geïsoleerde huizen kijken we naar een allelectric oplossing. Oudere huizen die moeilijker te isoleren zijn, kunnen mogelijk worden aangesloten op een warmtenet. In de Transitievisie Warmte staat beschreven in welke wijken in Assen de gemeente wil starten op korte termijn (tot 2030). Dat is in De Lariks (de buurt Beek en omgeving) en in Kloosterveen. In de Transitievisie Warmte hebben we drie belangrijke uitgangspunten vastgesteld, namelijk 1) het moet betaalbaar zijn, 2) we doen het stap voor stap en 3) we starten met besparen, isoleren en opwekken. Daar waar aardgasvrij nu nog niet goed mogelijk is, zetten we in op het besparen, isoleren en opwekken van duurzame energie. Hier kan iedereen vandaag mee aan de slag, ongeacht het toekomstige warmtealternatief. Zo beperken we de warmtevraag en bereiden we ons voor op het klaar maken van woningen voor het gebruik van andere vormen van warmte.
64
Vervolg bijlage 3
Visie klimaatadaptatie In de omgevingsvisie is afgesproken dat een visie wordt opgesteld waarmee we de opgave voor klimaatadaptatie verder uitwerken. Ook het Rijk vraagt in het kader van de Deltabeslissing Klimaat Adaptatie om een ruimtelijke adaptatiestrategie (uiterlijk 2023). In de visie klimaatadaptatie (concept juli 2023) beschrijven we de inhoudelijke doelen voor de lange termijn (2050) en de tussenresultaten waar we voor 2030 naar streven. De volgende opgaven komen aan de orde: hittestress, wateroverlast, droogte door neerslagtekort en waterveiligheid. Ook worden acties beschreven, die in de toekomst in de uitvoeringsplannen op verschillende terreinen (zoals water, groen, biodiversiteit, energietransitie, duurzame mobiliteit, sociaal domein en economie) nader dienen te worden uitgewerkt. • • • • • • •
We creëren en stimuleren klimaatbewustzijn We richten de bebouwde omgeving in als spons We versterken de groenblauwe structuren We gaan voor klimaatadaptieve nieuwbouw en herstructurering We maken bedrijventerreinen klimaatbestendig We versterken de klimaatadaptatie in ons buitengebied We werken aan gevolgenbeperking van klimaatverandering; vitale en kwetsbare infrastructuur.
Er wordt een uitvoeringsagenda opgesteld, waarin we aangeven wanneer, hoe en op welke plaats binnen de organisatie de voorgestelde acties worden opgepakt.
Programma Energie Transitie De doelen voor 2030 en 2050 in het Programma Energie Transitie (27 juni 2023) zijn: 55% CO2reductie (t.a.v. 1990) in 2030, 40% extra CO2-reductie in periode 2020-2030 en CO2-neutraal in 2050. De opgaven hebben betrekking op: verduurzamen woningvoorraad, verduurzamen economie, verduurzamen mobiliteit, opwek hernieuwbare energie, verduurzamen eigen organisatie en energiesysteem van de toekomst.
Plan van aanpak energiearmoede Op dit Plan van aanpak energiearmoede, daterend van 20 oktober 2021, komt op korte termijn een voorstel voor vervolg. In de periode van september 2022 t/m juli 2023 vond namelijk een pilot plaats in de wijken Pittelo, Lariks, Noorderpark en Assen-West. Doelstelling van deze pilot was de ontwikkeling van een aanpak om minderdraagkrachtige woningeigenaren te ondersteunen (en in sommige gevallen volledig te ontzorgen) bij energiebesparing en het treffen van maatregelen om te verduurzamen.
65
Bijlage 4
Straten per buurt Landgoed Lariks
Luchiesland Noord
Zuid Molukse Buurt
Bitse 1 - 23 De Lariks 1 Holthe 1 - 44 Hunze 1 - 38 Kamerlingh Onneslaan 1 -17 Laak 1 Leie 1 - 14 Maria in Campislaan 3 - 253 Mr. P.J. Troelstralaan 222 - 236 Selma Lagerlöflaan 3 Slinge 1 - 91 Stroom 99 - 313 Vaart N.Z. 90 - 184 van Heuven Goedhartlaan 172 - 178
Etstoelstraat 2 - 8 Kerspellaan 1 - 20 Lottingstraat 1 - 18 Mr. Groen van Prinstererlaan 102 - 189 Nobellaan 375 - 409 Noordenveld 1 - 77 Oostermoer 2 Prooststraat 1 - 21 Rochtplein 1 - 38 Schultestraat 1 - 126 Zuidenveld 1 - 158 Zwartwatersweg 195-203
Dingspelstraat 1 - 70 Hunebedstraat 1 - 31 Landschapstraat 1 -19 Nobellaan 367 - 373 Oostermoer 3 - 61 Talmastraat 88 - 178 Tumulusstraat 1 - 26 Klenckestraat 42 - 109
Lariks Oost
Luchiesland Zuid
Lariks West
Curiestraat 1 - 6 Dunantstraat 1 - 16 Einsteinlaan 12 - 117 Eykmanstraat 1 - 13 Heymansstraat 1 - 12 Kochstraat 1 - 36 Lorentzstraat 1 - 23 Marconistraat 2 - 34 Mr. P.J. Troelstralaan 190 - 465 Nobellaan 3 - 193 Röntgenstraat 1 - 6 Sluisstraat 1 - 165 Vaart N.Z. 76 - 88 Zeemanstraat 1 - 28 Zernikestraat 3 - 17 het Kanaal 1 - 79 van Heuven Goedhartlaan 1 - 160 van der Waalspad 1 - 49
Benthem Reddingiusstraat 1 - 34 Harm Boomstraat 1 - 11 Lesturgeonstraat 1 - 34 Linthorst Homanstraat 1 - 17 Maria in Campislaan 4 - 62 Menso Altingstraat 2 -18 Nobellaan 195 - 333 Oostermoer 63 - 69 Pareaustraat 1 - 16 Picardtstraat 1 - 31 Rabenhauptstraat 1 - 47 Rudolf van Coevordenstraat 1 - 35 Selma Lagerlöflaan 4 - 122 Stadhouderslaan 47 - 124 Talmastraat 107 - 257 van Swinderenhof 1 - 47 van der Scheerstraat 1 - 147
Aar 1 - 36 Beek 1 - 40 Delft 26 - 114 Eem 2 - 87 Ellen 1 - 111 Epe 1 - 83 Gouwe 1 - 118 Grift 1 - 87 Langedijk Maria in Campislaan 255 - 25 Oude-Hoofdvaartsweg 5 - 47 Reest 2 Riete 1 - 58 Runde 1 - 52 Stroom 52 - 130 Vaart N.Z. 188 - 254 Zwin 1 - 151
66
Bijlage 5
Indicatoren per thema, wijkonderzoek 2022 met scores Thema’s
Opleiding
Gezondheid 65+
Gezondheid <65
Inkomen
Veiligheid
Vervuiling
Indicatoren VSV'ers (%) Huishoudens (25-65) zonder startkwalificatie o.b.v. opleiding (%) Algemene gezondheid goed-uitstekend 65+ (%) Emotionele problemen 65+ (%) Belemmerd in dagelijkse/sociale activiteiten 65+ (%) Algemene gezondheid goed-uitstekend <65 (%) Emotionele problemen <65 (%) Belemmerd in dagelijkse/sociale activiteiten <65 (%) Bijstandsgerechtigden (%) Moeite met rondkomen (%) Inkomen onder of rond sociaal minimum (%) Schulden (%) Vermijdt wekelijks onveilige plekken in de wijk (%) Voelt zich wel eens onveilig (overdag/'s nachts) (%) Slachtoffer in de wijk (%) Diefstal (%) Geweld (%) Vandalisme (%) Overige criminaliteit (%) Zwerfafval (%) Bekladding van muren en/of gebouwen (%) Hondenpoep op straat (%)
Score Lariks 4,5 19
Score Assen 2,1 13
78
73
13 45
11 46
71
77
32 56
25 52
9,3 24 11
4,2 17 7
25 19
30 15
38
29
26 3,0 0,4 0,7 1,0 49 2,4
16 1,2 0,3 0,6 0,6 43 3,1
23
31
67
Vervolg bijlage 5
Indicatoren per thema, wijkonderzoek 2022 met scores Thema's
Overlast
Woonomgeving
Passende huisvesting
Indicatoren
Score Lariks Geluidsoverlast (anders dan verkeer) (%) 26 Overlast jongeren (%) 31 Overlast buurtbewoners (%) 15 Overlast drugs/alcohol (%) 17 Buurtoverlast (registraties) (%) 2,9 Overlast jongeren (registraties) (%) 0,9 Overlast drugs/alcohol (registraties) (%) 0,6 Geluidsoverlast door verkeer (%) 32 Parkeeroverlast (%) 30 Te hard rijden (%) 55 Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) 6,4 groen (rapportcijfer) IBOR verharding (rapportcijfer) 6,7 IBOR overig (rapportcijfer) 6,7 Aantal wegen en fietspaden 7,8 (rapportcijfer) Aantal parkeerplekken (rapportcijfer) 6 De hoeveelheid groen (rapportcijfer) 7,7 De hoeveelheid water (rapportcijfer) 7,1 De hoeveelheid straatverlichting 7,8 (rapportcijfer) De hoeveelheid straatmeubilair 6,2 (rapportcijfer) Onderhoud wegen, fietspaden en de 6,3 parkeerplekken (rapportcijfer) Onderhoud groen (rapportcijfer) 6,3 Onderhoud water (rapportcijfer) 6,5 Onderhoud straatverlichting 7,4 (rapportcijfer) Onderhoud straatmeubilair (rapportcijfer) 6,2 Onderhoud speelvoorzieningen 5,9 (rapportcijfer) Ongeschikte indeling (%) 14 Te duur (%) 17 Te klein (%) 17 Slecht onderhouden (%) 22
Score Assen 24 23 11 10 1,4 1,3 0,3 29 31 52 6,3 6,6 6,8 7,9 6 7,6 7,5 7,8 6,2 6,6 5,8 6,5 7,7 6,3 6,0 7 16 11 10
68
Vervolg bijlage 5
Indicatoren per thema, wijkonderzoek 2022 met scores Thema's
Voorzieningen
Sociaaleconomisch Maatschappelijk
Sociaal cultureel
Sociale contacten
Bekendheid wijkteam
Buurtparticipatie Beleving wijk Binding met de wijk Toekomstverwachti ng wijk Sociale cohesie
Indicatoren
Score Lariks 8,1 8,5 7,7 6,9 8,1 8,8 5,7
Score Assen 7,7 8,3 7,4 6,8 7,8 8,4 6,3
5,1
5,4
12,4 27,2 24 43
7,3 28,7 25 47
46
47
12
12
12
14
42 25
36 24
79 86
72 78
10 56 63 59 31 37
18 60 76 71 19 43
Negatieve verwachting voor wijk (%) 29
27
Sociale cohesie score (rapportcijfer)
6
Aantal winkels (%) Bereikbaarheid winkels (%) Openbaar vervoer (%) Welzijnsvoorzieningen (%) Eerstelijnsgezondheidszorg (%) Dichtstbijzijnde winkelcentrum (%) Hoeveelheid speelvoorzieningen kinderen (%) Hoeveelheid voorzieningen jongeren (%) Werkzoekenden (%) Doet aan vrijwilligerswerk (%) Verleent mantelzorg (%) Sporten of bewegen (min. 1x per week) (%) Sociaal culturel bezigheden (min. 1x per 2 weken) (%) Niet wekelijks contact met vrienden, familie of buren (%) Weinig persoonlijke ontmoeting met vrienden/familie (%) Eenzaamheidsscore >1 (%) Bekend met wijkteam (%) Bekend met diensten wijkteam (%) Weet hoe in contact met wijkteam te komen (%) Actief in de straat/buurt/wijk (%) Inzet voor buurtgenoten (%) Niet vervelend om te wonen (%) Thuisvoelen (%) Verhuisgeneigdheid (%) Gehecht aan de wijk (%)
5
69
Bijlage 6
Opbrengsten BINGO-kaart Thema: Sociale kracht in de Lariks Wat kan er beter? • Onderling contact met buren (30 keer genoemd) • Zorgaanbod (28 keer genoemd) • Zorg en hulp voor elkaar (8 keer genoemd) • Iedereen kan mee doen (5 keer genoemd) • Hulp en ondersteuning buurtteam (4 keer genoemd) Wat kan er beter? • Ontmoetingsplekken (9 keer genoemd) • Sportmogelijkheden in de wijk (8 keer genoemd) • Het activiteitenaanbod in de wijk (8 keer genoemd) • Sportmogelijkheden in de wijk (8 keer genoemd) Wensen voor de toekomst van de wijk, op sociaal gebied • Zorg en hulp voor elkaar • Meer saamhorigheid in de wijk • Meer gezelligheid in de wijk • Meer plekken om samen te komen
Samenvatting opbrengsten, sessie stakeholders • Sociale controle, elkaar kennen en kunnen/durven aanspreken, dat helpt om onveiligheidsgevoel te verminderen. Dit kan je vergroten door bijv. kleine ontmoetingsplekken te creëren in straten, activiteiten aan te bieden. Ook een verbindende voorziening in de wijk, zoals een wijkgebouw, kan helpen. • Om een veilig gevoel te creëren, kun je er ook voor zorgen dat je laat zien dat je ermee bezig bent + zichtbaarheid professionals / wijkagenten. • Moet iedereen in de wijk kunnen wonen? Is dat niet een te hoge ambitie? • Mix van mensen zodat iedereen zich veilig voelt. Mensen die opnieuw een kans moeten krijgen in de wijk. Buurtburgermeesters zoeken die ze kunnen aansturen. • Creëren van ontmoetingsplekken • Verbinding met andere professionele partijen • Samenwerking bewoners onderling stimuleren • Zorgen dat actieve burgers de minder actieve burgers stimuleren • Versterken wat er al is en faciliteren wat er nog niet is.
70
Vervolg bijlage 6
Thema: Ruimtelijk Wat gaat er goed? • Groen in de wijk (35 keer genoemd) • Parkeermogelijkheden (16 keer genoemd) • Woningen (16 keer genoemd) • Openbaar vervoer (15 keer genoemd) • Voetpaden en fietspaden (12 keer genoemd) • Speelplekken voor kinderen tot 12 jaar (11 keer genoemd) Wat kan er beter? • Parkeermogelijkheden (29 keer genoemd) • Woningen (22 keer genoemd) • Voetpaden en fietspaden (18 keer genoemd) • Onderhoud straten (15 keer genoemd) • Riolering en waterafvoer (13 keer genoemd) Wensen voor de toekomst van de wijk, op sociaal gebied • Een groene wijk, die we samen groen / en schoon houden • Een ruime, open en groene wijk met bredere wegen • Groenere en verzorgdere tuinen • Veiligheid m.b.t. hard rijden in straten, inrichting hier op aanpassen.
Samenvatting opbrengsten, sessie professionals • Open karakter van de wijk kan bijdragen aan een veilige wijk. Geen steegjes, hoekjes gangpaden, waar mensen kunnen drinken en alles. Geen gekke plekjes creëren • Kijk ook naar toegankelijkheid bij inrichting van de wijk, voor bijvoorbeeld mensen in een rolstoel/ rollator. Veel WMO-aanvragen in deze wijk. • Idee: koelte plekken voor ouderen creëren in de wijk. Bijvoorbeeld bomen met bankjes eronder. Dit heeft een dubbel effect: groen, mooi en een ontmoetingsplek. • Woonstraat breder zien dan alleen voor verkeer. Kan ook een plek zijn voor ontmoeting (activerende plek van maken)
71
Vervolg bijlage 6
Thema: Duurzaamheid Wat gaat er goed? • Afval inzamelen (23 keer genoemd) Wat kan er beter? • Riolering en waterafvoer (13 keer genoemd) • Afval inzamelen (17 keer genoemd) • Energie besparen (12 keer genoemd) • Aandacht voor het milieu (8 keer genoemd) Wensen voor de toekomst van de wijk, op sociaal gebied • Een betaalbare energietransitie • Beter geïsoleerde woningen
Samenvatting opbrengsten, sessie professionals • Energie besparen is de eerste stap, niet aardgasvrij. Deel het op in kleine stappen. • Werk aan het bewustwordingstraject: benadruk ook de vermindering van energiekosten en vergroten van comfort à woningverbetering • Duurzaamheid is breder dan aardgasvrij, ook groene daken, vergroening van tuinen, koelteplekken in de wijk etc. • Circulair bouwen: neem dit ook mee. Bijvoorbeeld Aar, Delft, Stroom: Hoe kunnen we materiaal van nu te slopen woningen ook gebruiken? • Haalbaar en betaalbaar is belangrijk!
72
Vervolg bijlage 6
Resultaten Swipocratie
Introductievragen
Zijn er dingen die je momenteel mist in de buurt?
Inrichting van de wijk
Een duurzame wijk
Een gezellig, betrokken en veilige wijk
73
Vervolg bijlage 6
Resultaten per buurt Een aantal ‘afwijkingen’ is te zien bij de respondenten uit de verschillende buurten.
Luchiesland Noord (14,3%) Respondenten uit Luchiesland Noord gaven met name afwijkende antwoorden op deze vragen: • • • • • • •
•
60% mist een plek waar kinderen en volwassenen kunnen sporten (t.o.v. 49% wijkbreed) 49% mist een plek om een praatje te maken met buurgenoten (t.o.v. 38% wijkbreed) 64% is bereid gedrag te veranderen als ze hierdoor geld besparen (t.o.v. 56% wijkbreed) 51% zoekt zelf uit wat hij/zij kan doen om te verduurzamen (t.o.v. 62% wijkbreed) 77% betaalt duurzame investering liever in een kleiner bedrag per maand (t.o.v. 67% wijkbreed) 43% doet graag mee aan activiteiten (t.o.v. van 54% wijkbreed) 60% voelt zich meer verantwoordelijk voor de toekomst van de wijk, als hij/zij zelf mag meedenken hierover (t.o.v. 72% wijkbreed) 43% wil actief meedenken over de plannen in de buurt (t.o.v. 57% wijkbreed)
Zuid Molukse buurt (8%) In deze buurt zijn de verschillen het grootste. Respondenten gaven met name afwijkende antwoorden op de set vragen: • • • • • • • • • • • • • • • •
59% weet instanties te vinden als ze hulp nodig hebben (t.o.v. 83% wijkbreed) 61% woont prettig in de Lariks (t.o.v. 82% wijkbreed) 63% zou in de toekomst in de Lariks willen blijven wonen (t.o.v. 78% wijkbreed) 61% mist een plek waar kinderen en volwassenen kunnen sporten (t.o.v. 49% wijkbreed) 19 % mist een plek om een praatje te maken met buurgenoten (t.o.v. 38% wijkbreed) 68 % vindt dat de Lariks een plek moet zijn om te wonen, werken en voor andere voorzieningen (t.o.v. 50% wijkbreed) 10 % wil huizen zonder voortuin (t.o.v. 20% wijkbreed) 42% wil veel liever dezelfde huizen in de buurt (t.o.v. 22% wijkbreed) 79 % wil liever een dak vol zonnepanelen dan een groen dak (t.o.v. 65% wijkbreed) 47% wil liever een betegelde tuin i.p.v. een groene tuin (t.o.v. 23% wijkbreed) 52% wil elektrisch koken i.p.v. op gas koken (t.o.v. 65% wijkbreed) 57% wil zelf water opvangen met een regenton (t.o.v. 77% wijkbreed) 79% is bereid gedrag te veranderen als ze hierdoor geld besparen (t.o.v. 56% wijkbreed) 84% vindt dat de overheid, politie verantwoordelijk is voor de veiligheid in de buurt (t.o.v. 73% wijkbreed) 63% vindt dat MBA activiteiten zo moeten organiseren ipv bewoners (t.o.v. 47% wijkbreed) 42% wil actief meedenken over de plannen in de buurt (t.o.v. 57% wijkbreed)
74
Vervolg bijlage 6 Luchiesland Zuid (15%) Respondenten uit Luchiesland Zuid gaven met name afwijkende antwoorden op deze vragen: • • • • • • • • • • • • •
62% voelt zich veilig in de wijk (t.o.v. 75% wijkbreed) 73% woont prettig in de Lariks (t.o.v. 82% wijkbreed) 57% mist activiteiten met buren (t.o.v. 44% wijkbreed) 34% mist een plek waar kinderen en volwassenen kunnen sporten (t.o.v. 49% wijkbreed) 45% mist een plek om een praatje te maken met buurgenoten (t.o.v. 38% wijkbreed) 82% zou betere wandelroutes in de buurt willen (t.o.v. 70% wijkbreed) 66% zou graag meer koopwoningen in de buurt willen (t.o.v. 54% wijkbreed) 88% zou prettiger wonen als de wijk groener is (t.o.v. 76% wijkbreed) 53% liever een dak vol zonnepanelen dan een groen dak (t.o.v. 65% wijkbreed) 79% wil elektrisch koken i.p.v. op gas koken (t.o.v. 65% wijkbreed) 72% doet graag activiteiten samen met mensen in de buurt (t.o.v. 54% wijkbreed) 88% voelt zich meer verantwoordelijk voor de toekomst van de wijk, als hij/zij zelf mag meedenken hierover (t.o.v. 72% wijkbreed) 75% wil actief meedenken over de plannen in de buurt (t.o.v. 57% wijkbreed)
Lariks West (26%) Respondenten uit deze buurt komen het meeste dichtbij de wijkbrede beantwoording. Slechts enkele vragen zijn afwijkende beantwoord:
• • • •
85% geeft aan dat buren hun helpen als dat nodig is (t.o.v. 75% wijkbreed) 40% mist een plek waar kinderen en volwassenen kunnen sporten (t.o.v. 49% wijkbreed) 51% zou hun woning in de toekomst duurzaam verwarmen i.p.v. op aardgas (t.o.v. 61% wijkbreed) 86% wil zelf water opvangen met een regenton (t.o.v. 77% wijkbreed)
Lariks Oost (17%) Respondenten in deze buurt geven slechts een aantal afwijkende antwoorden: • • • • • • •
92% woont prettig in de Lariks (t.o.v. 82% wijkbreed) 25% zou zich veiliger voelen als er vanuit naastliggende huizen zicht is op de straat (t.o.v. 42% wijkbreed) 53% heeft liever parkeerplekken voor de deur dan ruimte voor groen, spelen en ontmoeten (t.o.v. 39% wijkbreed) 25% zou de auto pakken voor korte afstanden (t.o.v. 15% wijkbreed) 56% wil elektrisch koken i.p.v. op gas koken (t.o.v. 65% wijkbreed) 62% wil zelf water opvangen met een regenton (t.o.v. 77% wijkbreed) 75% zoekt zelf uit wat hij/zij kan doen om te verduurzamen (t.o.v. 62% wijkbreed)
75
Vervolg bijlage 6 Landgoed Lariks (20%) Respondenten uit Landgoed Lariks gaven met name afwijkende antwoorden op deze vragen: • • • • • •
86% voelt zich veilig in de wijk (t.o.v. 75% wijkbreed) 64% zou graag meer koopwoningen in de buurt willen (t.o.v. 54% wijkbreed) 51% zou zich veiliger voelen als er vanuit naastliggende huizen zicht is op de straat (t.o.v. 42% wijkbreed) 24% heeft liever parkeerplekken voor de deur dan ruimte voor groen, spelen en ontmoeten (t.o.v. 39% wijkbreed) 91% heeft liever veel verschillende soorten huizen in één buurt i.p.v. dezelfde huizen (t.o.v. 78% wijkbreed) 46% is bereid geld uit te geven aan duurzame maatregelen als dit beter is voor het milieu (t.o.v. 32% wijkbreed)
Resultaten social media Op social media hebben we drie dillema’s geplaatst uit de swipocratielijst. Hieronder de resultaten:
1. Dilemma: veel dezelfde huizen in een buurt OF Verschillende soorten huizen in één buurt? • •
36 stemmen voor dezelfde huizen 66 stemmen voor verschillende soorten
2. Dilemma: Parkeren voor de deur OF ruimte voor groen, spelen en bewegen in de straat? • •
62 stemmen voor ruimte voor groen 45 stemmen voor parkeren voor de deur
3. Dilemma: Liever een groene tuin OF een betegelde tuin? • •
88 stemmen voor een groen tuin 21 stemmen voor een betegelde tuin
76
Bijlage 7: betrokkenheidsprofielen Alerte families Dit zijn gezinnen met praktisch opgeleide ouders die in loondienst werken, bijvoorbeeld in de technische sector of gezondheidszorg. Het gezin is de belangrijkste waarde en drijfveer voor deze groep: ze willen graag dat hun gezin het goed heeft. • • • •
Leeftijd: 30 – 36 jaar Inkomen: beneden modaal of modaal Opleidingsniveau: laag of middelbaar Gezinssamenstelling: met kinderen, wonen vaker in dorpen
Alerte families 23% 19% Assen
Nederland
Bescheiden grijzen
Zijn voornamelijk bij hun straat, buurt of wijk betrokken. Het belangrijkste voor hen is zorgen dat ze hun oude dag op een fijne manier kunnen beleven. • • • •
Leeftijd: 65 jaar en ouder Inkomen: iets beneden modaal Opleidingsniveau: lager of middelbaar Gezinssamenstelling: gepensioneerd, wonen alleen of met hun partner
Bescheiden grijzen 13% 9% Assen
Nederland
Idealistische globalisten Zij studeren nog of zijn net gestart op de arbeidsmarkt. Ze wonen vooral in grote steden of zijn onlangs de stad uit getrokken. Ze denken graag mee over de grote thema’s die volgens hen echt impact hebben. • • • •
Leeftijd: 18 – 30 jaar Inkomen: boven modaal óf gaan dit binnenkort doen Opleidingsniveau: hoog Kenmerk: interesse in grote maatschappelijke thema’s
Ideal. globalisten 1% 9% Assen
Nederland
77
Vervolg bijlage 7 Gehaaste gezinnen Deze gezinnen bestaan uit stellen met kinderen waarbij de ouders hoog opgeleid zijn en beiden een baan hebben. Door de combinatie van kinderen en carrière heeft dit profiel het vaak druk. • • • •
Leeftijd: 30 – 65 jaar Inkomen: modaal of boven modaal Opleidingsniveau: hoger dan gemiddeld Gezinssamenstelling: drukke gezinnen, wonen in dorpen of kleinere steden
Gehaaste gezinnen 11% 15% Assen
Nederland
Ik-gerichte starters Wonen vaak voor het eerst op een plek waar ze voor langere tijd gaan blijven en zijn daarom betrokken bij de gemeente waar zij wonen. • • • •
Leeftijd: tot 45 jaar Inkomen: gemiddeld Opleidingsniveau: middelbaar of hoog opgeleid Gezinssamenstelling: alleenstaand of samenwonend, vaak voor het eerst in een koopwoning
Ik-gerichte starters 9% 14% Assen
Nederland
Stille overlevers Dit is een moeilijk te bereiken groep. Ze hebben hun handen vol aan dagelijkse bezigheden en hebben vaak weinig politiek (zelf)vertrouwen.
• • • •
Leeftijd: 30 – 65 jaar Inkomen: beneden modaal Opleidingsniveau: laag of middelbaar Kenmerk: weinig vertrouwen in de overheid, niet geneigd om mee te denken.
Stille overlevers 19% 13% Assen
Nederland
78
Vervolg bijlage 7 (Re)actieve emptynesters Dit is een gezonde groep 45-plussers met een actieve levensstijl. Ze zijn betrokken bij hun gemeente, maar wel wanneer hen dat uitkomst. • • • •
Leeftijd: 45 jaar en ouder Inkomen: hoger dan gemiddeld Opleidingsniveau: middelbaar of hoog Gezinssamenstelling: (pre)pensioen
Emptynesters 10% 10% Assen
Nederland
Eigenzinnige lokalen Dit is een betrokken groep, met echter weinig vertrouwen in de overheid. Ze lossen dingen het liefst zelf op en wantrouwen wat van hogerhand komt. • Leeftijd: verdeeld over alle leeftijden • Inkomen: modaal of onder modaal • Opleidingsniveau: lager dan gemiddeld
Eigenzinnige lokalen 12% 13% Assen
Nederland
79