5. Professionaliseren in samenwerken Noordmidden-Drenthe okt.pdf
Tekst van het document
Kortom: de huidige capaciteit is zwaar ondermaats en vraagt om beleidsadviseurs die hier hun volle aandacht op kunnen richten. Doel / opdracht
Inhoudelijk verantwoordelijk voor de Noordmidden-Drentse beleidskaders (ontwikkelen en bewaken), waaronder: • Voorstel voor rol adviesraden Wmo/Jeugd in de samenwerking. • Monitoren van de strategische inzet van de ingekochte ondersteuning. • Wanneer nodig herijken van beleidskaders / bepalen wanneer opnieuw aanbesteed moet worden. • Beleid op resultaatgericht werken t.b.v. uitvoering regisseursmodel. • Samenwerking in Jeugdhulpregio Drenthe. • Samenwerking in centrumregio Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. • Transformatieplannen aanbieders beoordelen en transformaties begeleiden. • Innovatiefonds inrichten.
59
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
•
Samenstelling
Vergaderfrequentie Directe samenwerking met
Datagedreven werken: sturen op basis van monitoringsinformatie. • Invulling geven aan Kenniscentrum Toegang & Beleid: o Afstemming met Teamleiders Toegang o Leer- en inspiratiesessies voor Toegangsmedewerkers organiseren • Regisseur Jeugd (32 uur) • Regisseur Wmo (32 uur) • Beleidsadviseur Jeugd (24-36 uur) • Beleidsadviseur Wmo (24-36 uur) • Beleidsadviseur BW/MO (24-36 uur) Wekelijks •
• • • • •
Samenwerkingsverbanden Jeugdhulpregio Drenthe en centrumregio Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Team Inkoop Team Monitoring Team Bedrijfsvoering Kenniscentrum Toegang Kenniscentrum Beleid
Team Bedrijfsvoering Het voorstel is om in het Team Bedrijfsvoering een aantal expertises samen te laten komen, het aantal personen fors te reduceren (van 20 naar 3) en de omvang flink uit te breiden. Op dit moment wordt er slechts 0,2 fte aan financieel adviseurs ingezet, verdeeld over 5 personen. Gezien de toenemende druk op de gemeentelijke financiën is het noodzakelijk dit op te hogen naar zo’n 0,8 fte en dit onder te brengen bij 1 persoon. Op dit moment zijn 7 juridisch adviseurs voor 0,1 fte beschikbaar. Voorgesteld wordt om 1 juridisch adviseur bijna 0,2 fte beschikbaar te hebben. Voorgesteld wordt de inzet van een informatiemanager te verhogen van 0,4 fte naar 0,8 fte en deze functie bij 1 persoon te beleggen in plaats van bij 8 personen. Doel / opdracht
• • •
•
Formaliseren van samenwerkingsafspraken. Regelen van de mandatering. Verantwoordelijk voor het binnen het gestelde budget blijven van de uitgaven, w.o. het opstellen van de jaarlijkse begroting van het samenwerkingsverband en het in kaart brengen en adviseren over de (financiële) gevolgen van keuzes en beslissingen. Beoordelen van jaarrekeningen van aanbieders.
60
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
• •
• • • • Samenstelling
Vergaderfrequentie Directe samenwerking met
Een voorstel doen voor een eenduidige financiële verdeelsleutel voor de onderlinge kostenverdeling. Stuurinformatie beschikbaar stellen voor monitoring: o van beleidsdoelen (ondersteuningsbehoefte); o van transformatieafspraken met aanbieders; o van budget. Hiervoor een dashboard ontwikkelen. Actualiseren en implementeren berichtenverkeer. Zorgdragen voor administratieprotocol en declaratiekalender. (Nieuwe) aanbieders ondersteunen bij inrichting administratieproces en berichtenverkeer.
•
1 financieel adviseur, tevens de regisseur Bedrijfsvoering (24-36 uur) • 1 informatiemanager (24-36 uur) • 1 juridisch adviseur (4-8 uur) • Business Intelligence- / dataspecialisten (tijdelijke opdracht om dashboard te ontwikkelen) Wekelijks • Team Inkoop • Team Beleid • Kenniscentrum Bedrijfsvoering
Team Communicatie & Netwerk Op dit moment wordt er extern een communicatieadviseur voor 0,2 fte ingezet. Voorgesteld wordt om de inzet van een communicatieadviseur op te hogen naar 0,5 fte. Dat is nodig om als samenwerkingsverband steviger naar buiten te communiceren en daarmee ook een stevigere positie richting aanbieders te claimen. Daarnaast wordt voor de onderlinge verbinding tussen de gemeenten voorgesteld om per gemeente een community coach voor 0,1 fte in te zetten. Doel
•
De communicatieadviseur: o ontwikkelen van huisstijl en logo; o draagt zorg voor advisering aan bestuurders en de daaruit voortvloeiende externe berichtgeving; o draagt zorg voor de website; o draagt zorg voor een digitale werkomgeving t.b.v. snelle communicatie en één centrale plek om informatie met elkaar te delen; o verzamelt de verhalen van de Community Coaches en werkt deze uit;
61
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
o
•
Samenstelling Vergaderfrequentie Directe samenwerking met
draagt zorg en geeft vorm aan het vieren en uitdragen van successen. De community coaches zijn: o verantwoordelijk voor het delen van de informatie uit zijn/haar gemeente. Dit omvat alle zakelijke, maar kan soms ook persoonlijke informatie zijn. De community coach is de ‘journalist’ van de gemeente; o de oliemannetjes/vrouwtjes tussen het samenwerkingsverband en de gemeenten; o idealiter medewerkers die voor het samenwerkingsverband werkzaam zijn en dit als extra taak hebben.
• Communicatieadviseur (16-24 uur) • 5 community coaches, 1 per gemeente (3 uur) Maandelijks Alle betrokkenen
Team Ondersteuning Op dit moment is er een secretarieel-administratief medewerker voor 1 fte beschikbaar die gekoppeld is aan het contractteam en een secretariaatsmedewerker voor 0,2 fte die voor de programmamanager beschikbaar is. Voorgesteld wordt om 2 medewerkers te behouden, de formatie iets te verruimen naar 1,6 fte waarmee hun inzet verbreed kan worden naar alle ambtelijke teams. Doel
Samenstelling Vergaderfrequentie Directe samenwerking met
Secretariële en administratieve ondersteuning van de programmamanager en alle ambtelijke teams: • programmaondersteuning van inkoop, beleid en bedrijfsvoering; • plant gesprekken en vergaderingen en voert agendabeheer; • maakt agenda’s en verslagen/actielijsten; • houdt lijsten incidenten- en calamiteitenmeldingen bij; • redigeert en archiveert uitgaande brieven, memo’s en collegevoorstellen. • Programmasecretaris (32-36 uur) • Secretariaatsmedewerker (20-28 uur) Wekelijks • Programmamanager • Alle ambtelijke teams
62
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Verbind de regionale samenwerking aan lokale situatie Voor een goede verbinding tussen de lokale, gemeentelijke situatie en de regionale, Noordmidden-Drentse samenwerking is het onontbeerlijk om elkaar regelmatig te treffen. Informatie moet actief worden opgehaald en gedeeld. De strategische aanbesteding vraagt om een meer cyclische vorm van samenwerking. Daarmee moeten uitwisseling met de lokale beleidsadviseurs, bedrijfsvoeringen en Toegangen gevoerd worden voordat er nieuwe wegen worden ingeslagen. Soms zullen er afspraken gemaakt moet worden, soms is het nodig elkaar te inspireren en soms is elkaar informeren voldoende. Kenniscentra voor Toegang, Beleid en Bedrijfsvoering moeten bijdragen aan een betere verbinding tussen de regionale samenwerking en de lokale situatie.
Kenniscentrum Toegang De verbinding tussen de toegangen en de regionale inkoop en beleidsvorming heeft de afgelopen jaren te weinig aandacht gehad. De teamleiders Toegang moeten meer in positie komen. Het kenniscentrum Toegang is daartoe een middel. Doel
Samenstelling en vergaderfrequentie
Kennis en ervaringen ophalen en brengen naar de Toegangen. • Leer- en inspiratiesessies voor toegangsmedewerkers, te organiseren door Team Beleid, Team Inkoop of door Teamleiders Toegang. • Regisseursmodel uitvoeren. • Teamleiders Toegang onderling: elke drie weken • Teamleiders Toegang en Team Inkoop: elke drie weken • Teamleiders Toegang en Team Beleid: elke drie weken • Leer en inspiratiesessies voor toegangsmedewerkers: 6 keer per jaar
Kenniscentrum Beleid Doel Samenstelling
Vergaderfrequentie
•
Actief ophalen en delen van lokale en NoordmiddenDrentse beleidsontwikkelingen. • Lokale en Noordmidden-Drentse beleidsadviseurs Jeugd • Lokale en Noordmidden-Drentse beleidsadviseurs Wmo • Lokale en Noordmidden-Drentse beleidsadviseurs Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Eén keer per kwartaal, wanneer nodig tussentijds extra.
63
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Kenniscentrum Bedrijfsvoering Doel
•
Samenstelling en vergaderfrequentie
• • •
Actief ophalen en delen van informatie over lokale en Noordmidden-Drentse ontwikkelingen. Lokale en Noordmidden-Drentse financieel adviseurs: eens per kwartaal Lokale en Noordmidden-Drentse juridisch adviseurs: eens per kwartaal Lokale en Noordmidden-Drentse informatiemanagers: eens per kwartaal
4.5 Verduidelijk ieders rollen en taken (proces) In deze laatste aanbeveling een voorstel om ieders rollen en taken te verduidelijken. Onderdeel daarvan vormen het verbeteren van het werkgeverschap, communiceren vanuit het samenwerkingsverband en zorgdragen voor een digitale werkomgeving.
Verbeter het werkgeverschap Stel profielbeschrijvingen op voor alle profielen die in het samenwerkingsverband nodig zijn. Dit maakt helder wie welke taak, rol en verantwoordelijkheid heeft. Ga met de medewerkers die op dit moment een bestaande functie vervullen een beoordelingstraject in om te bepalen of zij de juiste persoon op de juiste plek zijn. Dit geldt voor de volgende functies: • • • • •
Contractmanagers (6x) Contractbeheerder (1x) Kwaliteitsmanagers (4x) Medewerker rechtmatigheid Secretariaatsmedewerkers (2x)
Richt voor nieuwe functies een sollicitatieprocedure in en stel vacatures open. Dit geldt voor de volgende functies: • • • •
Programmamanager Regisseur Inkoop Regisseur Jeugd Regisseur Wmo
64
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
• • • • • • • • • •
Regisseur Bedrijfsvoering, tevens financieel adviseur Programmasecretaris Beleidsadviseur Jeugd Beleidsadviseur Wmo Beleidsadviseur BW/MO Informatiemanager Juridisch adviseur Communicatieadviseur Contractbeheerder (1x) Medewerker handhaving
Tot slot is het aan iedere gemeente afzonderlijk om de volgende functies in te vullen: • •
Regiegroeplid Community coach
Naast de ambtelijke vacatures volgt hier een voorstel voor de invulling van de rol als bestuurlijk aanspreekpunt voor aanbieders: • • • • •
Er zijn afspraken gemaakt over welke bestuurder aanspreekpunt is voor de top 10 grote aanbieders en voor de bovenregionale Jeugd-aanbieders; Alle andere aanbieders worden in categorieën verdeeld over de betrokken portefeuillehouders; Met de top tien van grote aanbieders vindt minimaal eens per jaar een bestuurlijk gesprek plaats; Als voor bovenregionale Jeugd-aanbieders een bestuurlijke tafel bestaat schuift de verantwoordelijk bestuurder hier namens Noordmidden-Drenthe bij aan; Als er bij de aanbieder iets aan de hand is en de mogelijkheden van de contractmanager hebben niet geleid tot het gewenste resultaat, dan wordt opgeschaald naar de verantwoordelijk bestuurder.
Communiceer als samenwerkingsverband Ontwikkel een eigen logo en huisstijl, van waaruit het samenwerkingsverband kan communiceren. Dit verbindt, maakt trots en versterkt de positie naar aanbieders. Upgrade de website, zodat aanbieders altijd de juiste informatie tot hun beschikking hebben.
65
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Draag zorg voor een digitale werkomgeving Een digitale werkomgeving ten behoeve van het samenwerkingsverband is nodig om: • • •
samen te werken aan documenten; iedereen over dezelfde informatie te kunnen laten beschikken, zoals stuurinformatie, beleidsinformatie en financiële informatie; meer verbinding te creëren door een plek waar het laatste nieuws gedeeld wordt, en een smoelenboek waarin duidelijk wordt wie waarvan is.
66
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 1
GEÏNTERVIEWDEN
Onderstaand een overzicht van alle personen die we hebben geïnterviewd. Het is helaas niet gelukt om met iedereen, die een bijdrage levert aan de samenwerking, te spreken. Er zijn ook personen met wie we meerdere malen hebben gesproken, omdat ze zitting hebben in verschillende teams.
Bestuurders Dennis Bouwman, Co Lambert, Harmke Vlieg, Erjen Derks, Kirsten Ipema, Jeroen Westendorp, Oetra Gopal Secretarissen Theo Dijkstra, Mike Hacking, Johannes van Nieukerken, Marinus van der Wal, Marleen Tent Kernteam Bert Meedendorp, Dialla Akop, Harriët Gerrits, Greta Hoving, Tineke Veldhuis Voorzittersoverleg Janet Dekker, Anneke van der Geest, Jeroen Brouwer, Ina Roelfsema, Dolf Vossen, Bernie Beikes Trekkers inkoop Jeroen Brouwer, Janneke de Vries, Rita Overdiep, Reinier Meints, Himke Smit, Hans Schoonbeek, Arjen Vonk, Janet Dekker Beleidsoverleg Janet Dekker, Ruth van Hoegee, Peter Oldejans, Rita Overdiep, Huub Pijs, Lisa Stormezand, Petra Vening, Bernie Beikes, Veerle Brinkgreve, Mariëlle van der Veen, Hanneke Eisses Communicatie Else Neef Contractteam Dolf Vossen, Ype Elzinga, Heine Brons, Diana van der Sloot, Marco Korf, Arjen Vonk, Ellen Grootjans, Hennie Kunstman Coronateam Anneke van der Geest, Heine Brons, Jaap Gernaat, Minke Oenema, Monique Otten
67
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Financials Siemen Duursema, Rolf Bloem, Joop Rozendal, Marijke Hofstra Hulpmiddelen Marco Korf, Ype Elzinga, Henri Mors, Petra Vening Implementatie aanbesteding Dolf Vossen, Carina Heersema, Gert de Boer, Geja van Gunst Informatiemanagers Bas Bronkema, Samit Ozer, Himke Smit, Aleksandra Dybal, Gert de Boer, Gea Bosma, Nadine Stok Inkoopteam Reinier Meints, Marjolein Buitenwerf, Karin Speelman, Hans Schoonbeek, Liesbeth Staal, Maurice Bathoorn Juridische zaken Tamara Goeting, Dana Seidl, Martine Gabry, Gera Douma, Tjepko Bruining, José Buiter Kwaliteitsteam Jeroen Brouwer, Miranda Hazeveld, Lorette Bonnema Monitoring team Bernie Beikes, Bas Bronkema Teamleiders toegang Sara Boxem, Jaccoline Caprino, Jonathan van den Akker, Judith Otte, Geja van Gunst Toegang Geja van Gunst, Jessica Dee Hebels, Dorothee Brouwer, Frederiek Naber, Gretha Boelman, Carsten Voerman, Christien Langeler Toezicht op rechtmatigheid Marleen Wielaert-Bliek, Tamara Goeting, Huub Pijs Individuen Jeroen Brouwer, Sara Boxem, Anneke van der Geest, Ina Roelfsema
68
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Buiten de Noordmidden-Drentse regio Jeugdhulpregio Zuid → Eveline Kampman RIGG → Hemmala Sheerbahadoersing en Andrea Bergsma Netwerkorganisatie Hulp in regio Alkmaar → Margriet Zondervan
69
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 2
RESULTATEN GROEPSINTERVIEWS AMBTELIJKE TEAMS
De meeste teams hebben zichzelf gescoord op de vijf indicatoren van het wiel van samenwerking. De scores die zij zichzelf hebben gegeven zeggen niet alleen iets over de mate waarin zij binnen het team in staat zijn vorm te geven aan de samenwerking. Het is vooral zinvol de scores te zien in het licht van de positie die ieder team binnen de gehele Noordmidden-Drentse samenwerking heeft. De mate waarin teams succesvol dan wel zoekend zijn is dan ook veelzeggend over de positie die hun taak in de samenwerking heeft.
Kernteam “Ik heb geen idee wat de rol van het kernteam is.” “Er moet een ambtelijke structuur komen die meer recht doet aan de samenwerking.” •
Dit team heeft zichzelf niet gescoord. Het gesprek richtte zich primair op welke rol het kernteam heeft.
•
•
Het is voor het team niet duidelijk wanneer het kernteam tot één standpunt moet komen. Ook is voor het team niet duidelijk wanneer aan wie gecommuniceerd moet worden. Het is onduidelijk wanneer een besluit gemaakt wordt door het kernteam en wanneer door gemeentesecretarissen. Het team heeft een gedeeld beeld bij de opgave om de formatie van medewerkers te regelen, maar kaders daarvoor ontbreken.
Voorzittersoverleg “Ik mis commitment en energie.” •
Dit team heeft zichzelf niet gescoord. Er is weinig over het voorzittersoverleg als team gesproken maar, wel over de zorgen over de samenwerking in brede zin. Er was tijdens het interview geen sprake van een groepsgesprek. De context waarin dit team werkt is chaotisch, waardoor samenwerking binnen dit team op dit moment bijna onmogelijk lijkt.
•
• •
•
70
Dit team mist een langer termijnplan. Samenhang ontbreekt. Het is niet altijd duidelijk wat lokaal en wat regionaal op te pakken. De werkdruk wordt als hoog ervaren. Bestuurlijke overleggen zijn altijd goed voorbereid. Er zijn verschillende meningen over de vraag of alle 5 gemeenten in dit team vertegenwoordigd moeten worden. Er is goede wil. Men weet elkaar te vinden. Hulpvaardigheid is groot. Het overzicht over wat waar gebeurt ontbreekt. Feiten en cijfers missen, er wordt veel vanuit signalen gewerkt. Het is moeilijk om teams bemenst te krijgen, dat levert een energielek op. Men voelt zicht
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN onvoldoende gefaciliteerd. De rol van gemeentesecretarissen is niet helder.
Beleidsoverleg “We laten ons leiden door de waan van de dag.” •
• •
•
•
71
Er wordt een werkagenda met tijdlijn gemist. Lokale, politiek-bestuurlijke keuzes verhouden zich soms moeilijk tot een gezamenlijke visie naar aanbieders. Het is onduidelijk wie waarvan is. Niet iedereen voelt zich goed aangehaakt. Er is onderling vertrouwen, betrokkenheid en bereidheid om samen te werken. Het team wenst vaker over de samenwerking te spreken. Verbinding met andere teams wordt gemist. Er is te weinig tijd voor het werk dat er ligt. Veel losse vragen blijven liggen. Meer proactiviteit nodig. Inzet op beleidsvragen rond jeugd en inkoop verlopen goed. Het zijn vaak dezelfde mensen die de kar trekken. Dat hangt af van hoeveel ruimte iedere gemeente heeft/geeft. Voorstel om een paar mensen meer tijd te geven.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Financials “Vlieg de inkoopsamenwerking niet aan als een project, het is een structurele taak.” • •
• •
•
Met het vertrek van Michel Wolf en daarna Stefan Hasselman is het team elkaar kwijtgeraakt. Er wordt aangegeven dat de huidige vrijblijvendheid van de samenwerking maakt dat er onvoldoende data beschikbaar is waarmee de contractmanagers aan het werk kunnen. Er is vertrouwen, er is lol, er is een klik. De organisatorische kant wordt ervaren als een zorgenkindje. De samenwerking wordt geschetst als los zand en te veel steunend op ieders eigen intrinsieke motivatie. Er gaat heel veel geld om in de inkoopsamenwerking, dat vraagt om het structureel beleggen van taken.
Trekkers inkoop “In samenwerking moet je kunnen vertrouwen en loslaten, dat is niet altijd makkelijk.” • •
•
•
72
Er is gewerkt met een heel heldere ambitie zoals vastgelegd in de startnotitie. Zowel de verschillende functies als de verschillende gemeenten keken kritisch mee of hun belangen wel vertegenwoordigd werden. Tot aan de zomer van 2019 is er veel gedeeld, daarna werd het teamverband onder tijdsdruk wat losser en minder. Het is niet als makkelijk ervaren om in samenwerking te blijven vertrouwen op ieders inbreng en los te laten. De samenwerking in het team is, ondanks dat het een hele put werk was, wel als leuk ervaren. Zo werd de euforie van het winnen van de rechtszaak expliciet aangehaald. Het bleek niet voor iedereen duidelijk wie nu waarvan was. Hygiëne in afspraken liet ook zeker te wensen over, mede door tijdgebrek. Deelname aan de werkgroep moest ‘erbij’ gedaan worden. De taak voor de procesmanager was veel te groot en behelsde zowel proces als inhoud. Als
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
•
ontwikkelpunt wordt aangegeven dat er een groot verschil wordt ervaren tussen het organisatievermogen en draagvlak dat je nodig hebt van de rest van de organisatie. Door 18 aanbestedingen te organiseren kan er nu ingezoomd worden op de verschillende aanbestedingen, en deze in de toekomst uitsmeren over de tijd. Het was een complex proces, en tijdens het proces werd nog gepionierd omdat er dingen gedaan worden die nog niet eerder waren gedaan.
Inkopers “Zit ik er nu als inkoopadviseur of als belangenbehartiger van een specifieke gemeente?” • •
• •
•
73
Ambitie is helder voor ons allemaal. We staan er wel! Binnen ons team gaat het goed. Door wijze van samenwerking (inkoop STAA) is het soms lastig om je rol te bepalen, wiens belangen moet ik behartigen? Het team heeft blind vertrouwen in elkaar. De afstemming tussen de verschillende teams wordt als moeizaam ervaren. Voorstel om zorg te dragen voor een escalatiemodel. In het begin van het aanbestedingsproces liep het proces nog goed. Naarmate proces vorderde, werd de communicatie in het team inkopers minder. En werd er ook minder proactief gehandeld in het inkoopproces. Voorgesteld wordt het inkoopproces een meer structureel onderdeel te laten zijn van de samenwerking. De 18 aanbestedingen maken het mogelijk om telkens een andere aanbesteding in de markt te zetten.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Juristen “We worden als lastig ervaren.” • • •
•
De juristen voelen zich geen team in de inkoopsamenwerking. De juridische knelpunten zijn voor alle gemeenten gelijk. De juristen zijn op zoek naar de ruimte om daadwerkelijk contact met elkaar te leggen. De wil en openheid daartoe is er wel. We worden te laat betrokken.
Contractteam “We worden gezien als hart van de samenwerking en dus wordt alles bij ons neergelegd.” •
Het contractteam heeft zichzelf niet gescoord. Er hebben twee interviews plaatsgevonden.
• •
• •
74
Er wordt geconstateerd dat de contractmanagers zich voornamelijk bezighouden met vragen uit de toegang en met het sluiten van individuele overeenkomsten. Er wordt in het hier en nu gewerkt. Contractmanagers hebben behoefte om duidelijker te hebben waar ze van zijn. Er is een gezamenlijk belang, maar er zijn ook gemeentelijke belangen, de contractmanagers ervaren dat als een telkens terugkerende zoektocht. Er is onderling weinig contact. De wisselwerking met ander teams ontbreekt. Niemand voelt zich eigenaar van een probleem en dus blijft het liggen.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Kwaliteitsteam “Soms heeft een gemeente een belang om een zorgaanbieder te wippen, en dan worden wij daarvoor ingezet.” • •
•
•
•
Het team is zich zeer bewust van haar taak. De inbedding van het team in de organisatie wordt als onvoldoende ervaren. De onafhankelijke rol maakt dat de belangen van ieders ‘moeder’gemeente niet vertegenwoordigd kunnen worden. De relaties in het team worden als goed ervaren, de verbinding met de rest van de samenwerking als onvoldoende. De SAMENwerking in Noordmidden-Drenthe wordt gemist. Met wie werken we nu eigenlijk samen in deze samenwerking? De processen behoeven verdere ontwikkeling.
Toezicht op rechtmatigheid “We zijn een projectgroep, geen team.” •
•
• •
•
75
Er is een zorgvuldig voortraject doorlopen door visie op te halen bij de 5 gemeenten. Sprake van een hoge ambitie en grote mate van gedrevenheid. Het gezamenlijk belang van het toezicht op rechtmatigheid wordt als vanzelfsprekend geacht omdat er samen wordt ingekocht in NoordmiddenDrenthe verband. De onderlinge relaties in het team zijn vooral functioneel. De medewerker rechtmatigheid moet gepositioneerd worden in het kwaliteitsteam van Noordmidden-Drenthe. De deelnemers aan het team toezicht op rechtmatigheid dragen er zorg voor dat iedereen in de eigen organisatie de boel op gang kan brengen. Het team probeert iedereen mee te nemen, maar randvoorwaarde is wel dat iedere gemeente het binnenshuis ook op orde moet hebben.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Informatiemanagers “Falen is geen optie” “We zijn vaak de enigen die de pijn voelen.” • • • •
•
De ambitie is helder. Knelpunten zijn overal hetzelfde. Er is een goede onderlinge relatie: we kunnen altijd op elkaar rekenen. De werkzaamheden komen vaak bij dezelfde collega’s terecht, anderen voelen zich daar schuldig over. Er is te weinig aandacht geweest voor de implementatie van de inkoop. Bovendien komt het team in de knel omdat de werkzaamheden ‘erbij’ gedaan moeten worden terwijl het een structurele taak is.
Implementatieteam “We hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel richting toegang en inwoners maar kunnen daar niet aan voldoen.” •
•
•
•
•
76
Er is sprake van een duidelijke opdracht voor een tijdelijk team. De structurele taken moeten elders belegd en geborgd worden. De belangen van de verschillende teams (en niet zo zeer de 5 gemeenten) zijn behartigd door het implementatieteam, dat zich een ondergeschoven kind voelt. Het team heeft enorm hard gewerkt. Er is in de loop van de tijd meer en meer een gedeeld belang ontstaan. De timing in het hele inkoopproces is niet goed geweest. De druk om te komen tot een snelle invoeringsdatum werd omwille van financiële overwegingen was te hoog, dat ging ten koste van een zorgvuldige implementatie. Het team heeft zich gedurende het gehele proces heel flexibel opgesteld. Het team waarschuwt voor versplintering van taken zoals innovatie en transformatie.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Teamleiders toegang “Uitvoering is altijd lokaal” •
Deze groep heeft zichzelf niet gescoord, omdat de uitvoering van de toegang een lokale verantwoordelijkheid is. Er is daarmee geen sprake van een gezamenlijke opdracht.
• •
Teamleiders toegang ervaren overleg als heel zinvol, toch is er weinig overleg. De teamleiders vinden elkaar makkelijk, al mag dat nog wel wat groeien. De wijze van organiseren van de toegang maakt niets uit in de relatie onderling. Iedere toegang loopt tegen dezelfde dingen aan.
Team toegang “We willen het allemaal zo goed mogelijk regelen voor onze inwoners.” •
Deze groep heeft zichzelf niet gescoord. De uitvoering van de toegang is een lokale verantwoordelijkheid. Er is daarmee geen sprake van een gezamenlijke opdracht.
•
• •
•
77
Het oorspronkelijke lijstje met te bespreken onderwerpen is losgelaten. Er wordt de vraag opgeworpen of goed zou zijn om één lijn af te spreken hoe om te gaan met de grote aanbieders. Er is veel functioneel contact. De samenwerking tussen de 5 NoordmiddenDrentse toegangen zou best wat soepeler mogen verlopen. Ook het aangehaakt houden van de collega’s in ‘eigen huis’ wordt soms als lastig ervaren. De toegang heeft te veel druk aan de achterkant van het inkoopproces ervaren. De samenwerking met andere teams zou best wat gestroomlijnder mogen.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Monitoringteam “Als je samen inkoopt moet je samen monitoren” • •
• •
•
Wil monitoring een succes worden dan moet er meer inzet volgen. Datagedreven beleid staat nog in de kinderschoenen. Lokaal gaat dat steeds beter, maar er is onvoldoende gedeeld belang, waardoor benchmarking niet goed loopt. Het team weet elkaar te vinden en werkt met veel plezier Monitoring is wel belegd, maar het is niet geborgd zo wordt geconstateerd. Het multidisciplinair werken is belangrijk voor de monitoring. Er worden hierbij wel ‘technische jongens’ gemist. Er wordt frictie ervaren in de beschikbare tijd die er is voor monitoring.
Hulpmiddelenteam “Rolverdeling verloopt organisch” • • • • •
78
Zodra er meer bestuurlijke urgentie is gaat het samenwerken makkelijker. Er is ruimte voor ieders belangen. Er wordt functioneel maar niet formeel samengewerkt. Het team functioneert prima met een kernteam en een kring daaromheen die geïnformeerd wordt. De rolverdeling in het team verloopt organisch, er wordt gebruik gemaakt van ieders kwaliteiten.
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Coronateam “De oranje kolom in Assen heeft snel geschakeld, Noordmidden-Drenthe mag eigenlijk best blij met ons zijn.” •
•
•
•
•
Het team is zich bewust van haar taak, is een tijdelijk team. Er wordt gezocht naar een goed momentum om taken terug ‘in de lijn’ te leggen. Er wordt gewerkt voor alle inwoners van Noordmidden-Drenthe, dan maakt afkomst van de deelnemers aan het team niets uit. Het nemen van verantwoordelijkheid en het delen van informatie is van groot belang, maar dit verloopt niet altijd vlekkeloos in Noordmidden-Drenthe. Het team ervaart een gebrek aan waardering vanuit de samenwerking in Noordmidden-Drenthe. Het team bestaat uitsluitend uit medewerkers van de gemeente Assen. Het multidisciplinair werken en werken volgens scrum methodiek wordt als zeer prettig ervaren. Draagvlak maakt dat organisatie als minder wordt ervaren. Binnen het team worden de rollen niet verdeeld, en ook de taken worden nagenoeg organisch verdeeld.
Gemiddelde score van 12 ambtelijke teams Twaalf ambtelijke teams hebben zichzelf gescoord. In deze figuur is de gemiddelde score van deze twaalf ambtelijke teams weergegeven.
79
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 3
INKOOPKADERS JEUGD EN WMO
Als start van het inkoopproces Wmo-Jeugdwet 2020 is een startnotitie opgesteld. Een notitie die bedoeld is als leidraad voor het inkoopproces. De startnotitie is begin 2019 vastgesteld door de 5 colleges. Daarmee zijn de volgende 15 kaders vastgesteld, die nog steeds van kracht zijn: 1. Inkoop Jeugdwet-Wmo (inclusief dyslexie, beschermd wonen en begeleiding maatschappelijke opvang) organiseren in Noordmidden-Drents verband. 2. De huidige resultatenmatrix gekoppeld aan de systematiek van resultaatgericht werken is de basis voor het inkoopproces. 3. Het perspectief van de inwoner staat centraal. 4. Het bieden van goede kwalitatieve zorg aan inwoners binnen de financiële kaders, licht waar mogelijk en zwaar waar nodig. Met de focus op transformatie; onnodig ‘zware’ zorg voorkomen, regie op kwaliteit en resultaat en kostenbeheersing door effectiever en efficiënter te werken. 5. Resultatenmatrix aanpassen met nieuwe resultaten om meer maatwerk te bevorderen met veel aandacht voor de ambulantisering van Beschermd Wonen en een verschuiving naar de voorkant. 6. De resultaten worden transparant en volledig omschreven met als doel te komen tot eenduidige interpretatie. 7. Algemene voorzieningen vallen buiten de scope van dit inkoopproces. 8. Elke inhoudelijke opgave heeft een inkoopstrategie op maat. Flexibiliteit in het inkoopproces is van belang.
Dit zou bij elke vorm van contractering (aanbesteding, open house of subsidie) een rol moeten spelen. 9. Prestatieafspraken worden opgenomen in het inkoopdocument waarbij contractmanagement stuurt op behaalde resultaten. 10. We streven naar een passend en beheersbaar zorgaanbiedersbestand afhankelijk van de inhoudelijke opgave. 11. Kwaliteit van zorg aan de voorkant van de inkoop toetsen. 12. Meer regie op financiën door inzet van instrumenten waarbij meer afstemming is tussen inzet zorgaanbieder en bereikte resultaten. 13. We hanteren het regisseursmodel als één van de instrumenten om te sturen op kwaliteit en resultaat. 14. Innovatie is een onderdeel binnen het inkoopdocument waarvoor financiële middelen en/of andere faciliteiten beschikbaar gesteld moeten worden. 15. Binnen de wettelijke kaders worden de contracten met zorgaanbieders zo flexibel mogelijk afgesloten. Na de startnotitie volgde in maart 2019 de inkoopstrategie Noordmidden-Drenthe 2020. Er is besloten tot het clusteren van een aantal resultaten. In het eerste gedeelte van de inkoopstrategie wordt aandacht besteed aan de clustering van de resultaten, de financiële
80
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN verdeling over de resultaten en de marktverdeling. Vervolgens wordt er per opgave een omschrijving van het resultaat gegeven, een financieel overzicht en een schets van de marktverdeling. De huidige situatie wordt geschetst alsmede inzicht in de te verwachten ontwikkelingen. Tenslotte wordt het resultaat ingedeeld in de zogenaamde Kraljic-matrix1 en met dit alles wordt richting gegeven aan de inkoop en marktconsultatie.
1 De Kraljic-matrix is een methode die wordt gebruikt om de aankopen of leveranciers van een bedrijf te
segmenteren door ze in vier klassen te verdelen, gebaseerd op de complexiteit van de aanbodmarkt en het belang van de aankopen of leveranciers (Wikipedia).
81
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 4
JEUGDHULPREGIO DRENTHE
In deze bijlage worden achtereenvolgens de uitgangspunten en structuur van de Jeugdhulpregio beschreven en welke invloed de landelijke invoering regionale samenwerking Jeugdhulp kan hebben.
Uitgangspunten en structuur samenwerking In de Samenwerkingsovereenkomst Jeugdhulpregio Drenthe die is vastgesteld door de 12 colleges en in werking getreden op 1 januari 2019. In de overeenkomst die is aangegaan voor onbepaalde tijd, wordt onder andere overwogen dat: • •
• •
•
• •
de 12 Drentse gemeenten duurzaam samen willen blijven optrekken in hun verantwoordelijkheid op grond van de Jeugdwet; de 12 Drentse gemeenten de transformatieopgave samen met ketenpartners willen oppakken en dat er samen met ketenpartners een bestuurlijke visie is geformuleerd op transformatie (Overdrachtsdocument Statement Jeugd Drenthe); er een Bestuurlijk Transformatie Akkoord zal worden gesloten tussen de gezamenlijke gemeenten en zorgaanbieders; de 12 Drentse gemeenten in het ‘Transformatieplan Zorg voor de Jeugd Jeugdhulpregio Drenthe 2018-2020’ hebben vastgelegd hoe zij samen met ketenpartners vorm willen geven aan de transformatie-opgave; de 12 Drentse gemeenten veel aan lokale regie en autonomie hechten en hier zonder last en ruggenspraak invulling aan willen kunnen geven. Zij graag regionaal en bovenregionaal willen samenwerken wanneer dit voordelen oplevert voor het Drentse kind en de jeugdhulp; (boven)regionale samenwerking noodzakelijk is om te borgen dat de benodigde jeugdhulp in (de nabijheid van) de regio geboden kan (blijven) worden; het behouden, bundelen en samenbrengen van informatie, expertise, kennis, inzicht en ervaringen synergie oplevert voor alle gemeenten en gemeenten streven naar een integrale benadering.
De Jeugdhulpregio Drenthe kent haar eigen structuur. De gemeente Hoogeveen is de coördinerende gemeente van de Jeugdhulpregio, en heeft een regionale coördinerende rol, die faciliteert de jeugdhulpregio en is eerste aanspreekpunt namens de jeugdhulpregio. Daarbij wordt zorg gedragen voor zowel een bestuurlijke als een ambtelijke vertegenwoordiging namens de jeugdhulpregio. De coördinerende gemeente organiseert en faciliteert een aantal regionale overleggen binnen de jeugdhulpregio, zoals het jeugdoverleg Drenthe, het Voorbereidend Bestuurlijk Overleg (VBO) en het Algemeen Bestuurlijk Overleg (ABO).
82
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN De coördinerende gemeente draagt zorg voor de procesregie op een aantal (beleids)thema’s die gericht zijn op Transformatie en Veiligheid. De uitvoering van de regionale taken vindt plaats in werkgroepen en de gezamenlijke gemeenten leveren naar rato mankracht voor de uitvoering van deze taken. De subregio’s geven op het niveau van de Drentse Jeugdhulpregio uitvoering aan de inkoop, contractmanagement en monitoring van (boven)regionale jeugdhulp. Daarbij treden de subregio’s op in een regionaal contract/accountteam dat zorg draagt voor de taken rond inkoop, contractmanagement en monitoring. De subregio’s dragen zorg voor bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordiging (op het niveau van directeuren/gemeentesecretarissen) in het VBO.
Landelijke invoering regionale samenwerking Jeugdhulp Hoe is de huidige situatie? Gemeenten werken al veel samen, maar het is op dit moment niet verplicht om alles op jeugdhulpregio niveau te organiseren. Echter, naar mening van het Rijk, zorgt de huidige vrijblijvendheid van deze samenwerking ervoor dat het samenwerken de gemeenten te veel tijd en energie kost. Daarnaast ervaren volgens hen de aanbieders veel diversiteit aan afspraken wat leidt tot hogere administratieve lasten en staat de continuïteit van bepaalde hoog specialistische functies onder druk.
Wat verandert er? Om bovenstaande knelpunten op te lossen, moeten gemeenten in een regio gaan samenwerken bij de organisatie van specialistische jeugdhulp, jeugdreclassering en jeugdbescherming die de schaal van de individuele gemeente te boven gaat. Hiertoe moeten gemeenten een gemeenschappelijke regeling treffen. Gemeenten moeten gaan samenwerken in vaste regionale verbanden voor specifieke taken.
Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen Het Rijk is van mening dat aanpassen van wetgeving nodig is om randvoorwaarden te verbeteren zodat de nodige zorg voor jeugdigen altijd tijdig beschikbaar is. Het gaat om het versterken van opdrachtgeverschap van gemeenten door regionale samenwerking, versterken van de toegang tot jeugdhulp, versterken van het opdrachtnemerschap en goed bestuur van aanbieders, en het versterken van inzicht in en toezicht op zorg voor jeugdigen. Het wetsvoorstel is 10 juli 2020 gepubliceerd en de einddatum van de consultatie was 6 september 2020.
83
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN De VNG heeft kritisch gereageerd op de internetconsultatie. De VNG wenst alleen met het kabinet in overleg te gaan over de fundamentele bezwaren tegen deze wet en niet over de specifieke uitwerking van dit wetsvoorstel. Het wetsvoorstel moet in de huidige vorm van tafel. Ook de wethouders Jeugd van de Jeugdhulpregio Drenthe hebben gebruik gemaakt van de internetconsultatie en hebben aangegeven dat de argumenten van de VNG worden onderschreven en dat het wetsvoorstel in deze vorm niet kan. “Gemeenten en Rijk zijn onderdeel van één overheid en willen graag samen aan de slag om de jeugdhulp te verbeteren. Die gezamenlijkheid ontbreekt volledig in dit wetsvoorstel. In de context waarin de gemeentelijke tekorten oplopen is het onaanvaardbaar nog nadrukkelijker op te schrijven wat gemeenten in het perspectief van het Rijk zouden moeten doen.” Mocht het wetsvoorstel de eindstreep halen dan is de verwachting dat de wet niet eerder dan 2022 in werking zal treden. Ondanks de scherpe kritiek op het wetsvoorstel besteden we toch aandacht aan de mogelijke gevolgen van dit wetsvoorstel voor de (boven)regionale samenwerking, omdat het ministerie van mening is dat de beoogde transformatie vraagt om duurzame en consistente samenwerkingsafspraken. De kans is groot dat het ministerie vasthoudt aan deze eisen.
Welke gevolgen heeft dit voor de samenwerking in Noordmidden-Drenthe? In het wetsvoorstel komt tot uiting dat gemeenten in een regio moeten gaan samenwerken bij de organisatie van specialistische jeugdhulp, jeugdreclassering en jeugdbescherming. In de samenwerkingsovereenkomst is al vastgelegd dat er in de Jeugdhulpregio Drenthe samengewerkt wordt waar het de jeugdreclassering en jeugdbescherming betreft. Uit het wetsvoorstel blijkt dat in een AMvB wordt vastgelegd wat wordt verstaan onder specialistische jeugdhulp. Het zou dus kunnen dat een deel van de specialistische jeugdhulp die nu door de beide subregio’s apart wordt ingekocht met de inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving samen ingekocht moet worden. Het is nu nog niet duidelijk welke resultaten dan uit de inkoop van het samenwerkingsverband Noordmidden-Drenthe zouden gaan. Concreet betekent dit dat het samenwerkingsverband Noordmidden-Drenthe, de subregio Zuid-Drenthe en de Jeugdhulpregio Drenthe opnieuw met elkaar in gesprek moeten welke functies op Drentse schaal ingekocht gaan worden en hoe vervolgens zorg gedragen wordt voor een regionaal contract/accountteam voor deze specifieke functies.
84
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 5
BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG
Organisatie van de samenwerking Centrumgemeente Assen heeft en neemt de regierol waar het beschermd wonen en maatschappelijke opvang betreft. De samenwerking, die zich in ieder geval richt op de inkoop of subsidiering van Beschermd Wonen en Begeleiding maatschappelijke opvang, is vastgelegd in een convenant. Het convenant heeft als doel het verstrekken van het mandaat van de colleges van de deelnemende gemeenten aan het college van de gemeente Assen. Er is een werkgroep Beleid waarin alle negen gemeenten uit de centrumregio participeren en er is een Bestuurlijk Overleg Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang waarin alle bestuurders van de negen gemeenten participeren onder voorzitterschap van de gemeente Assen. In 2020 is het Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang vastgesteld in alle negen colleges. De afspraken die in Deel 1 van het Regioplan zijn gemaakt: • • •
•
• • •
Alle negen gemeenten in de centrumregio Assen onderschrijven de visie van de commissie Toekomst beschermd wonen. De gemeenten spreken onderling af om de landelijke ontwikkelingen op de voet te volgen om tijdig te kunnen anticiperen waar dit nodig is. De Meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang, inclusief bijbehorend Versnellingsplan, bevat richting en koers voor de opgaven die ook in de regio’s Noordmidden- en Zuidwest-Drenthe herkend en benoemd worden. Alle negen gemeenten zijn overeengekomen om als centrumregio Assen vanaf 2022 te splitsen in twee regio’s: Noordmidden-Drenthe, waaronder gemeenten Aa en Hunze, Assen, Midden-Drenthe, Noordenveld en Tynaarlo, en Zuidwest-Drenthe, waaronder de gemeenten De Wolden, Hoogeveen, Meppel en Westerveld. Voor huidige cliënten wordt, indien nodig, continuïteit van zorg gegarandeerd. Beide regio’s sluiten aan bij de kostenverdeling van het Rijk. Per 2022 organiseren beide regio’s zelfstandig de Maatschappelijke Opvang.
Landelijke decentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang
Wat verandert er? In 2020 heeft een landelijk advies ‘Doordecentralisatie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen’ geleid tot een akkoord tussen het Rijk en de VNG. Het akkoord houdt in dat in tien jaar tijd wordt toegewerkt naar een objectief verdeelmodel van rijksbudgetten en algehele doordecentralisatie van beschermd wonen. Gemeenten moeten in deze periode
85
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
geleidelijk overstappen van de huidige historische verdeling over centrumgemeenten naar een volledig objectieve verdeling van rijksbudgetten over alle gemeenten. Dit traject, ook wel ‘ingroeipad’ genoemd, begint in 2022. In tien jaar tijd wordt stapsgewijs overgegaan van 100% historische verdeling naar 100% objectieve verdeling. De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor bestaande cliënten. Vanaf 2022 vallen nieuwe cliënten onder de verantwoordelijkheid van de individuele gemeenten. In 2026 zal een beslissing worden genomen over de eventuele doordecentralisatie van de maatschappelijke opvang.
Welke gevolgen heeft dit voor de samenwerking in Noordmidden-Drenthe? Iedere gemeente wordt zelf verantwoordelijk voor de inkoop en uitvoering van BW/MO. In het Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang van (januari 2020) is overeengekomen om de huidige centrumregio Assen vanaf 2022 op te splitsen in twee regio’s; Noordmidden-Drenthe en Zuidwest-Drenthe. Het bestuurlijk overleg BW/MO heeft op 19 juni besloten om de centrumregio Assen per 1 januari 2022 informeel te splitsen in twee regio’s Noordmidden-Drenthe en Zuidwest-Drenthe en dit te doen voor zowel Beschermd Wonen als Maatschappelijke Opvang. Dit is als opdracht toegevoegd aan de werkagenda van het regioplan, want er moet een samenwerkingsovereenkomst komen tussen de beide regio’s en een eigen verdeelmodel. Met de informele splitsing van de centrumregio Assen sluit de nieuwe regio-indeling naadloos aan op de inkoopsamenwerking in Noordmidden-Drenthe.
86
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 6
AANTAL ONDERSTEUNDE INWONERS
Jeugd en Wmo In onderstaande tabel geven we weer hoeveel unieke personen in 2019 werden ondersteund met de door het samenwerkingsverband Noordmidden-Drenthe ingekochte specialistische ondersteuning. Gemeente
Aantal inwoners per gemeente
Aantal unieke inwoners met ondersteuning Jeugdwet
Aantal unieke inwoners met ondersteuning Wmo
Totaal aantal unieke personen met ondersteuning
Aa en Hunze Assen Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo
25.445 68.599 33.185 31.253 33.887
679 2.593 933 796 997
606 1.586 519 439 996
1.285 4.179 1.452 1.235 1.993
Totaal
192.369
5.998
4.146
10.144
Bron aantal inwoners per gemeente: waarstaatjegemeente.nl Bron aantal unieke personen: Kwiz monitor
Jeugdhulpregio Drenthe Het aantal unieke inwoners met ondersteuning op grond van de Jeugdwet (5.998) in bovenstaande tabel is inclusief het aantal unieke inwoners dat ondersteuning ontvangt die is ingekocht op het niveau van de Jeugdhulpregio (door samenwerking van de subregio’s ZuidDrenthe en Noordmidden-Drenthe) zoals weergegeven in onderstaande tabel. Gemeente
Aantal unieke inwoners met ondersteuning GI’s
Aantal unieke inwoners met ondersteuning pleegzorg
Aantal unieke personen met ondersteuning jeugdhulp+
Totaal aantal unieke personen met ondersteuning
Aa en Hunze Assen Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo
80 243 96 64 81
38 101 27 24 37
<5 <5 <5 <5 <5
≥118 ≥344 ≥123 ≥88 ≥118
Totaal
564
227
9
800
Bron aantal unieke personen: Kwiz monitor
87
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang In onderstaande tabel een weergave van het aantal unieke personen dat ondersteuning heeft op het resultaat Beschermd Wonen. Van de Maatschappelijke Opvang bieden we alleen inzicht in het aantal unieke inwoners dat Begeleiding maatschappelijk opvang ontvangt. Het gebruik van andere voorzieningen op grond van Maatschappelijke Opvang (denk bijvoorbeeld aan inwoners die gebruik maken van de nachtopvang) worden niet geregistreerd op unieke personen. Gemeente
Aantal inwoners per gemeente
Aantal unieke inwoners met ondersteuning BW
Aantal unieke inwoners met ondersteuning Bmo (=
Totaal aantal unieke inwoners met ondersteuning
Begeleiding maatschappelijke opvang)
Aa en Hunze Assen Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo
25.445 68.599 33.185 31.253 33.887
37 352 31 30 108
<5 <5 <5 <5 <5
≥37 ≥352 ≥31 ≥30 ≥108
Totaal NMD Zuidwest-Drenthe
192.369
470 302
<5 67
+-/475 369
Totaal
192.369
772
70
842
Bron aantal inwoners per gemeente: waarstaatjegemeente.nl Bron aantal unieke personen: Kwiz monitor
88
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 7
CONTRACTWAARDE INKOOP
In deze bijlage wordt inzicht gegeven in de contractwaarde. In onderstaande tabel wordt een samenvattend overzicht gegeven van de contractwaarde van de Noordmidden-Drentse samenwerking (exclusief Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang). Voorzieningen Jeugdhulp en Wmo Voorzieningen jeugd op niveau van Jeugdhulpregio Drenthe*
€ 69.633.236 € 5.468.101
Totale contractwaarde in 2019
€ 75.101.337
Als Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang per 2022 onderdeel vormt van de Noordmidden-Drentse samenwerking, dan gaat er jaarlijks ongeveer € 100 miljoen om in de inkoopsamenwerking Noordmidden-Drenthe.
Jeugd en Wmo In de tabel hieronder is de contractwaarde, van de gezamenlijke inkoop voor Jeugd en Wmo vermeld over het jaar 2019. Deze cijfers hebben betrekking op de individuele voorzieningen op grond van de Jeugdwet en de maatwerkvoorzieningen op grond van de Wmo. Het zijn cijfers exclusief de kosten die gepaard gaan met het verstrekken van de persoonsgebonden budgetten. NMD Totaal
Aa en Hunze
Assen
MiddenDrenthe
Noordenveld
Tynaarlo
Individuele voorzieningen ZIN Jeugd totaal Maatwerkvoorzieningen ZIN Wmo Maatwerkvoorzieningen ZIN Wmo HH
€ 46.506.562
€ 5.867.742
€ 21.666.908
€ 6.361.703
€ 5.512.290
€ 7.097.919
€ 18.781.332
€ 2.963.228
€ 9.016.578
€ 1.817.077
€ 2.561.632
€ 2.422.817
€ 4.345.342
€ 801.061
€ 1.508.751
€
€
€ 2.035.530
Totaal
€ 69.633.236
Bron: monitor KWIZ
89
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Jeugdhulpregio Drenthe De ondersteuning die ingekocht wordt op het niveau van de Jeugdhulpregio Drenthe door de subregio’s Zuid-Drenthe en Noordmidden-Drenthe, heeft betrekking op de ondersteuning in het kader van Pleegzorg, ondersteuning door GI’s en de Jeugdhulp+ voorzieningen. Het kostte enige moeite om deze kosten inzichtelijk te maken. De kosten van pleegzorg zijn goed te achterhalen uit de KWIZ-monitor, want deze komen onder de noemer pleegzorg tot uiting. De kosten die gepaard gaan met ondersteuning door de Gecertificeerde Instellingen (GI’s’) zijn voorzien van een aparte productcode en zijn langs die weg opgespoord. De kosten die gemoeid gaan met de ondersteuning in de Jeugdhulp+ voorzieningen worden niet onder de noemer Jeugdhulp+ verantwoord in de systemen. We hebben aansluiting gezocht bij het resultaat opvoedkundige ondersteuning die bovenregionaal wordt ingekocht.
NMD Totaal
Aa en Hunze
Assen
MiddenDrenthe
Noordenveld
Tynaarlo
Pleegzorg GI’s Jeugdhulp+
€ 2.366.367 € 2.593.238 € 508.496
€ 541.902 € 387.189 € 187.783
€ 1.078.342 € 1.195.290 € 188.183
€ 223.494 € 405.478 €-
€ 259.408 €254.860 € 68.467
€ 263.221 €350.421 € 64.063
Totaal
€ 5.468.101
€ 1.116.874
€ 2.461.815
€ 628.972
€ 582.735
€ 677.705
Bron: monitor KWIZ
In de financiële monitor 4e kwartaal 2019 komen (onder de noemer individuele voorzieningen ZIN Jeugd) ook nog tot uitdrukking de kosten van jeugdhulp die de coördinerende gemeente Hoogeveen namens de 12 Drentse gemeenten betaalt en de daarmee gepaard gaande uitvoeringskosten van de coördinerende gemeente. De coördinerende gemeente draagt zorg voor betaling van: • • •
een 3-tal subsidies: Lectoraat kindermishandeling, KEES en Stichting Pleegwijzer; de kosten van het in stand houden van een 4-tal functies: Spoed voor Jeugd, Jeugdhulp+ (niet zijnde individuele ondersteuning), Drentse Verwijsindex en Pracht; proceskosten inzake rechtszaak Ambiq.
En de coördinerende gemeente brengt uitvoeringskosten in rekening. De totale kosten voor 2019 bedroegen € 540.754 waarvan € 187.465 zijn toe te rekenen aan de uitvoeringskosten van de coördinerende gemeente.
90
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Drenthe
NoordmiddenDrenthe
Verdeling
100%
38,14%
Kosten Jeugdhulpregio Drenthe
€ 353.289
Uitvoeringskosten coördinerende gemeente
€ 187.465
Totale kosten
€ 540.754
€ 210.098
Bron: afrekening zorg- en uitvoeringskosten Jeugdhulpregio Drenthe, vastgesteld in het ABO van 1 juli 2020
Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Voor Beschermd Wonen en Begeleiding Maatschappelijke Opvang vindt de inkoop door het samenwerkingsverband Noordmidden-Drenthe op dit moment voor negen gemeenten plaats, waaronder de vijf Noordmidden-Drentse gemeenten. In onderstaande tabel zijn de contractwaarden voor zorg in natura opgenomen die gemoeid gaan met de inkoop van deze maatwerkvoorzieningen. Ondersteuning BW
Ondersteuning BMO
Totaal ondersteuning
Aa en Hunze Assen Midden-Drenthe Noordenveld Tynaarlo
€ 1.399.977 € 14.482.269 € 1.133.709 € 882.735 € 4.117.430
Totaal NMD Zuidwest-Drenthe
€ 22.016.120 € 11.705.080
€ 18.438 € 728.209
€ 22.034.558 € 12.433.289
Totaal
€ 33.721.200
€ 746.647
€ 34.467.847
€ 3.057 € 15.381
€ 1.399.977 € 14.485.326 € 1.149.090 € 882.735 € 4.117.430
Bron: monitor KWIZ
Bovenstaande bedragen zijn dus exclusief kosten die gepaard gaan met het verstrekken van de persoonsgebonden budgetten. Ook niet opgenomen zijn de door de centrumgemeente Assen verstrekte subsidies voor voorzieningen in het kader van Maatschappelijke Opvang. Voor Maatschappelijke Opvang (waaronder zowel Begeleiding Maatschappelijke Opvang en verstrekte subsidies) is voor de huidige centrumregio van negen gemeenten € 4,6 miljoen beschikbaar. Als er sprake is van gelijkblijvende inkomsten na de decentralisatie van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang dan zou een bedrag van zo’n € 33,7 miljoen voor Beschermd Wonen en € 4,6 miljoen voor Maatschappelijke Opvang verdeeld worden over de negen gemeenten
91
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
die onderdeel vormen van de centrumregio. Er wordt op dit moment gewerkt aan een verdeelmodel hiervoor.
92
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 8
PERSONELE CAPACITEIT
De precieze informatie over ieders individuele inzet is bij kernteamleden bekend. Alle 50 betrokken ambtenaren zijn per mail bevraagd op hun wekelijkse inzet. Naast de huidige inzet zijn er op dit moment twee vacante functies voor een kwaliteitsmedewerker en een medewerker voor toezicht op rechtmatigheid. In de drie figuren hieronder is respectievelijk aangegeven: • • •
de daadwerkelijke inzet per team; de daadwerkelijke inzet per gemeente in fte; de inzet per gemeente in fte o.b.v. de verdeelsleutel (gelijk aan de verdeelsleutel voor de begroting).
Figuur 5: Daadwerkelijke inzet per team in fte
93
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
Figuur 6: Daadwerkelijke inzet per gemeente in fte
Figuur 7: Inzet in fte o.b.v. verdeelsleutel per gemeente
Uit deze beide figuren blijkt dat de daadwerkelijke personele inzet per gemeente en de personele inzet die je per gemeente zou verwachten op basis van de gehanteerde verdeelsleutel, niet zo’n groot verschil laat zien.
94
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 9
LANDELIJKE VERGELIJKING UITVOERINGSKOSTEN
Uit de benchmarkanalyse uitgaven jeugdhulp in 26 gemeenten van Significant (19 april 2019) blijkt dat het gemiddelde aandeel van de uitvoeringskosten in de totale jeugdhulpuitgaven rond de 5% ligt in de jaren 2016-2018. Het onderzoeksbureau geeft aan dat zij tot de uitvoeringskosten rekenen: kosten ICT/monitoring, programmabureau, vertrouwenspersoon, telefoniste, (verbeter/innovatie) projecten, (lokale) programma's en onderzoeken, inhuur externen, ambtenaren betrokken bij jeugdbeleid, inkoop, financiën contractmanagement. Kosten voor de gemeentelijke toegang horen hier dus niet bij. De hoogte van de uitvoeringskosten houdt ook verband met de grootte van de gemeente.
Bron: pagina 54 Benchmarkanalyse uitgaven jeugdhulp in 26 gemeenten
Voor de individuele gemeenten Aa en Hunze, Midden-Drenthe, Noordenveld en Tynaarlo met ieder minder dan 50.000 inwoners zou het gemiddelde percentage voor de uitvoeringskosten 6,8% kunnen zijn. De gemeente Assen zou met ruim 68.000 inwoners tot een gemiddeld percentage van 3,3% uit komen. Voor de vijf Noordmidden-Drentse gemeenten samen zou dan een gemiddeld percentage van 4,3% van de totale uitgaven jeugdhulp besteed worden aan uitvoeringskosten. Een vergelijkbaar onderzoek naar de uitvoeringskosten Wmo hebben we helaas niet kunnen vinden.
95
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 10 BEGROTING Begroting 2020
Begroting 2019
Bijeenkomsten Drukwerk KWIZ-monitor, inclusief licentie cf offerte 2020 Mochadocs, Virunga Website: multimove webworks, ea Contractteam: opleiding, training, teambuilding
€ € € € € €
10.000 500 27.300 22.000 16.000
€
Relatiegeschenken Inkoop 2020 externe advisering (o.a. advocaatkosten) veranderopdracht cf offerte (hofstede advies & management) secretariele ondersteuning Te verdelen over 5 gemeenten
€ € € € € €
vervolgopdracht vervanger Jeroen Inhuur communicatie (Else Neef) procesmanagement cf offerte (hofstede advies & management) extra inhuur jeugd/ inkoop Inkoopsamenwerking (Anne-Marie Hofstede) BVNG advies (Aldrik Aalders)
Realisatie 2019
€ € € €
10.000 € € 47.500 € 10.000 € 2.000 € 16.000 €
5.375 338 39.651 21.293 -
1.000 30.000 30.000 33.000 17.000 186.800
€ € € € € €
300 30.000 115.800
€ € € € € €
1.019 130.775 198.451
€ € € € € €
90.000 16.000 65.000 40.000 -
€ € € € € €
16.000 40.000 -
€ € € € € €
12.730 16.663 12.119
Te verdelen volgens de versleutel
€
211.000 €
56.000 €
41.512
Kosten per gemeente
€
397.800 €
171.800 €
239.963
Aa en Hunze Midden-Drenthe Tynaarlo Noordenveld Assen Totaal
Verdeling over vijf gemeenten
Verdeling inhuur
Totaal per gemeente excl BTW
€ € € € € €
€ € € € € €
€ € € € € €
37.360 37.360 37.360 37.360 37.360 186.800
27.442 34.150 29.272 29.272 90.864 211.000
64.802 71.510 66.632 66.632 128.224 397.800
Bij de verdeelsleutel die wordt gehanteerd voor de begroting, gaat het om de middelen van het rijksbudget die worden uitgekeerd voor de Jeugdwet en Wmo. Deze bedragen zijn exclusief oude taken uit de Wmo 2007, exclusief beschermd wonen en maatschappelijke opvang en exclusief eigen
96
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN bedragen die gemeenten ontvangen. Voor de volledigheid: ook eventuele budgetten die gemeenten zelf toevoegen voor de uitvoering van de Jeugdwet en Wmo zijn hier niet in meegenomen. In de tabel hieronder is het verschil aangegeven van de verdeelsleutel zoals die in de begroting van 2020 is aangehouden en de verdeling volgens het rijksbudget van 2020. Vermoedelijk is de verdeling volgens de begroting 2020 een verdeelsleutel van jaren geleden. Gemeente
Verdeling in begroting 2020
Verdeling in rijksbudget 2020
Aa en Hunze Assen Midden-Drenthe Tynaarlo Noordenveld
13% 43% 16% 14% 14%
11% 45% 15% 13% 16%
Totaal
100%
100%
Tabel: Verdeelsleutel volgens het rijksbudget dat gemeenten voor de Jeugdwet en Wmo ontvangen
97
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 11 FACTOREN VOOR POSITIEVE SAMENWERKING Volgens het onderzoeksrapport ‘Samen werken aan effectieve regionale samenwerking’ van de Radboud Universiteit (2017), zijn er drie categorieën van factoren die invloed hebben op de effectiviteit van regionale samenwerkingen. Dit zijn de relaties in het netwerk, de context en de structuur. Als we kijken naar de relaties is het belangrijk om te kijken naar wat de ervaringen zijn met samenwerkingsverbanden in andere domeinen of in het verleden. Positieve ervaringen beïnvloeden de samenwerking logischerwijs positief en negatieve ervaringen kunnen een nieuwe samenwerking van het begin af aan negatief beïnvloeden. Daarnaast is de gelijkwaardigheid van de deelnemende gemeenten belangrijk. Hierbij gaat het om initiële gelijkwaardigheid maar ook om de houding. Vertrouwen is daarbij een belangrijke factor. Een gebrek aan vertrouwen blijkt een belangrijke verklaring voor het falen van een samenwerking. De context gaat zowel over de kenmerken van de gemeenten als de politieke context waarin de samenwerking plaatsvindt. De veronderstelling is dat homogeniteit op het gebied van sociale, economische en demografische kenmerken bevorderend is voor de samenwerking. Dit zou het namelijk makkelijker maken om tot overeenstemmingen te komen. Maar ook politieke homogeniteit en stabiliteit is belangrijk.
Zo kunnen wisselingen leiden tot korte termijn denken en is het bevorderend als gemeenten overeenstemming hebben over de doelen van de samenwerking. Binnen de politieke context is transparantie ook nog een relevante factor. Hierbij gaat het voornamelijk om een transparant besluitvormingsproces binnen de samenwerking en om transparantie over de resultaten van de samenwerking. Onder structuur wordt de juridische vorm en de scope van de samenwerking verstaan. Verondersteld wordt dat een zwaardere vorm van samenwerken de effectiviteit van de samenwerking positief beïnvloedt. In een zwaardere vorm (zoals een openbaar lichaam of privaatrechtelijke organisatie) is sprake van een sterkere mate van integratie. Echter, ook een lichte vorm van samenwerken kan effectief zijn als er een hoge mate van vertrouwen is, een klein aantal deelnemers en een hoge mate van doelconsensus. Voor de transitie van een lichte samenwerkingsvorm naar een zware, blijkt zowel vanuit de praktijk als de wetenschap, dat er vrijwel altijd een externe verandering of een katalysator nodig is. Hierbij kan gedacht worden aan gewijzigde wetten en regels. Maar ook een externe ontwikkeling, zoals een economische crisis. Ook bij de overgang van een lichte naar een zwaardere samenwerkingsvorm blijkt vertrouwen een grote rol te spelen.
De scope gaat zowel over het aantal gemeenten dat deelneemt als over het aantal beleidsfuncties of -taken dat is ondergebracht in de samenwerking. Meer actoren betekent meer inspanningen voor coördinatie en besluitvorming, hogere transactiekosten en dus minder effectieve samenwerkingen.
98
PROFESSIONALISEREN IN SAMENWERKEN
BIJLAGE 12 JURIDISCHE BASIS In deze bijlage wordt de juridische basis voor de inkoopsamenwerking rond Jeugd en Wmo in Noordmidden-Drenthe op een rij gezet, die bestaan uit: • •
uitgangspunten voor de samenwerking: deze zijn in 2016 opgesteld en gelden tot het einde van 2020; afsprakenkader machtiging: deze is in 2017 vastgesteld en waren geldig voor de duur van de vorige aanbesteding (2017-2018).
Daarnaast bestaan de inkoopkaders van de meest recente aanbesteding (zie bijlage 3).
Uitgangspunten voor de samenwerking In februari 2016 hebben de colleges besloten om als regio Noordmidden-Drenthe de inkoop van Jeugdhulp en Wmo te combineren. Het vertrekpunt van dit besluit is dat de 5 gemeenten zo lokaal mogelijk invulling willen geven aan de uitvoering van de Jeugdwet en de Wmo en de voorliggende transformatieopgave. Om een volwaardige gesprekspartner te zijn is een bepaald inkoopvolume nodig. De Noordmidden-Drentse samenwerking was op verschillende domeinen al een natuurlijke samenwerkingsvorm (o.a. Wmo). Het integraal inkopen van Jeugd en Wmo komt niet alleen voort uit het feit dat beide inkooptrajecten op hetzelfde moment invulling moeten krijgen. Ook de transformatiedoelen van Jeugd en Wmo zijn gelijk, er is sprake van deels vergelijkbare producten, er wordt gewerkt volgens een zelfde adagia (één gezin, één plan, één aanspreekpunt, integrale aanpak) en er is overlap in de doelgroep (18/18+). De bestuurlijke uitgangspunten voor de samenwerking zijn in 2016 vastgesteld: • • • • • • •
Samenwerking Noordmidden-Drenthe geldt voor een periode van 5 jaar (2016 t/m 2020); Resultaatgericht inkopen op basis van de resultatenmatrix; Lokale regie via lokale toegang; Resultaat wordt in samenspel tussen inwoner en Toegang bepaald; Ondersteuningsplan wordt in samenspel tussen inwoner, Toegang en aanbieder bepaald; Baas over eigen budget; Profijtbeginsel.
Het eerste én meest opvallende uitgangspunt betreft de periode van samenwerking die dit jaar eindigt. In de interviews en gesprekken met de bestuurders komt duidelijk tot uiting dat de huidige samenwerking voortgezet kan worden. Ook de overige bestuurlijke uitgangspunten zijn wederom door de bestuurders onderschreven. Op 14 maart 2016 is tijdens het bestuurlijk overleg gesproken over de organisatie van de samenwerking inkoop Wmo en Jeugd. Hierover is het volgende afgesproken: