4. Rekenkameronderzoek armoede en ongelijkheid in Assen (Definitief)
Tekst van het document
Overzicht schriftelijke vragen 2021 - 2024
Onderwerp
Datum
Politieke partij
Leven onder de armoedegrens 3 januari 2021
50Plus
Voortgangsrapportage uitvoering notitie laaggeletterdheid
7 oktober 2021
D66
Tegemoetkoming energiekosten
21 februari 2022
GroenLinks
Financiële problemen inwoners Assen
6 mei 2022
PvdA
58
Voedselbank
23 augustus 2022
50Plus
Energietoeslag
24 augustus 2022
Assen Centraal
Maatschappelijke initiatieven
9 september 2022
CU en PvdA
Normen Kwijtschelding gemeentelijke belastingen aanpassen
25 januari 2023
SP
Sociale Winkel
10 februari 2023
GroenLinks
Afhandeling toeslagenschandaal
8 maart 2023
SP
Noabershop
30 mei 2024
GroenLinks
59
Bijlage 1. Indicatoren en technische onderzoeksverantwoording Nadere omschrijving typen kapitaal De indeling van ongelijkheid en typen kapitaal is afgeleid van het onderzoek naar Eigentijdse ongelijkheid door het SCP.20 Zij maken gebruik van een indeling van typen kapitaal die voor het eerst in de rapportage Verschil in Nederland is gebruikt.21 Hieronder wordt per type kapitaal een nadere toelichting gegeven en worden tevens de indicatoren benoemd die hiervoor zijn gebruikt. Economisch kapitaal Deze vorm van kapitaal richt zich op de financieel-economische positie van de inwoner binnen de samenleving. Hierbij wordt daarom niet alleen naar geld gekeken, maar ook naar de mogelijkheden om geld te verdienen. Met andere woorden, naast financiële positie ook het potentiële verdienvermogen van inwoners. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt:
Indicatoren
Jaartal
Bron
Bereikt onderwijsniveau (vergeleken met landelijk)
2023
CBS Arbeidsdeelname
Inkomensverdeling (vergeleken met landelijk)
2023
CBS Inkomens
Aantal personen dat moeite heeft met rondkomen (vergeleken met landelijk)
2022
Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM
Werkloosheidspercentage (vergeleken met landelijk)
2022
CBS Arbeidsdeelname
20 21
Sociaal Cultureel Planbureau (2023). Eigentijdse ongelijkheid. Sociaal Cultureel Planbureau (2014). Verschil in Nederland.
60
Cultureel kapitaal Cultureel kapitaal ('waar je bij past') gaat om vaardigheden die nodig zijn om mee te kunnen doen in de moderne maatschappij, zoals Engels spreken of met computers om kunnen gaan. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt:
Indicatoren
Jaartal
Bron
Lidmaatschap van verenigingen
2024
Vragenlijst Citisens
Beheersing van Engelse taal
2024
Vragenlijst Citisens
Basale digitale vaardigheden
2024
Vragenlijst Citisens
Sociaal kapitaal Sociaal kapitaal ('wie je kent') slaat op het sociale netwerk. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt:
Indicatoren
Jaartal
Bron
Aantal mensen met sociale eenzaamheid
2022
Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM
Gemis van sociale steun in Nederland
2022
Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM
Sociale omgeving van inwoners
2024
Vragenlijst Citisens
Ervaren sociale steun in omgeving (vragenlijst Citisens)
2024
Vragenlijst Citisens
61
Persoonlijk kapitaal Persoonlijk kapitaal heeft te maken met mentale en fysieke gezondheid en of je zelf de persoonlijke hulpbronnen hebt (waar je niet per se iets aan kunt doen) om mee te doen in de maatschappij. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt:
Indicatoren
Jaartal
Bron
Aantal personen met overgewicht (vergeleken met landelijk)
2023
Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM
Mentaal welbevinden (vergeleken met landelijk)
2022
Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM
Laaggeletterdheid
2019
ROA (via geletterdheidinzicht.nl)
Vragenlijst door Citisens In de periode van 20 tot 27 mei 2024 is er een vragenlijst uitgezet onder ongeveer 20.000 leden van het Citisenspanel naar de sociale en culturele positie in de samenleving. 6.170 unieke panelleden hebben de enquête ingevuld, waarmee de resultaten, na weging, representatief zijn. Deze vragenlijst was erop gericht om het cultureel en sociaal kapitaal van inwoners te laden. De vragenlijst is gebaseerd op het onderzoek van het SCP en aangevuld met relevante indicatoren. De leden van het panel hebben antwoord gegeven door middel van een ‘slider’ of door een keuze te maken uit meerdere opties. De resultaten van de vragenlijst zijn gekoppeld aan de acht inwonerprofielen. Sociaal kapitaal • •
Met hoeveel mensen in je persoonlijk omgeving (anders dan gezinsleden en hulpverleners) bespreek je persoonlijke zaken? Denk hierbij bijvoorbeeld aan problemen met je gezondheid of geldzaken. Heb je vrienden, kennissen of familieleden met één van de volgende beroepen? Hierbij gaat het erom dat je deze mensen persoonlijk kent, buiten hun werk om. Je kunt meerdere antwoorden kiezen.
62
•
•
o Burgemeester of lid van de Tweede Kamer o Arts of advocaat o Directeur van een commercieel bedrijf met meer dan 10 mensen in dienst o Hoge ambtenaar, bv. gemeentesecretaris of directeur op een ministerie o Professioneel musicus, artiest of schrijver o Iemand met een inkomen van meer dan € 5.000 euro netto o Weet ik niet / zeg ik liever niet o Geen van bovenstaande Hieronder staan verschillende vaardigheden en eigenschappen. Ken je mensen die je daarmee kunnen helpen als dat nodig is? o Iemand die veel weet van allerlei regelingen van de overheid of geldzaken o Iemand die je medisch advies kan geven als je ontevreden bent over je dokter o Iemand die veel geld (€ 2.500 of meer) aan je kan lenen o Iemand die af en toe mensen een baan kan aanbieden o Iemand die een goede referentie/aanbeveling kan geven voor een sollicitatie o Zeg ik liever niet o Geen van bovenstaande Hieronder staan verschillende vaardigheden en eigenschappen.
Ken je mensen die je daarmee kunnen helpen als dat nodig is? o Iemand die kan helpen bij klussen in huis (timmerwerk, schilderen) of reparaties uitvoeren o Iemand die boodschappen kan doen als je ziek bent o Iemand die een logeeradres kan bieden als je tijdelijk uit je huis moet o Iemand die advies kan geven bij een conflict op het werk o Iemand die advies kan geven bij een conflict met familieleden o Iemand die voor je kan zorgen als je langdurig ziek bent o Zeg ik liever niet
Cultureel kapitaal • •
•
Ik begrijp brieven die ik van de gemeente binnen krijg. Van welke verenigingen of gemeenschappen ben je lid of actief deelnemer? o Sport- en spelvereniging (zoals een voetbalclub, boksclub of een hengelsportvereniging) o Muziek- of culturele vereniging (zoals een fanfare of toneelclub) o Gezelligheidsverenigingen (zoals een studentenvereniging, heren/dames sociëteiten) o Religieus- of levensbeschouwelijke gemeenschap o Serviceclub (zoals de Rotary of een Lions Club) o Natuur, milieu en dierenverenigingen (zoals IVN, postduivenbond of milieuvereniging) o Vakbond o Een ander type vereniging, namelijk: o Ik ben niet lid van een vereniging of gemeenschap o Zeg ik liever niet Kun je Engels? o Nee
63
o o
• • •
Ja, ik kan makkelijke zinnen begrijpen als ik ze lees of hoor. Ja, ik spreek een paar woorden (genoeg om bijvoorbeeld iets te bestellen in een restaurant) o Ja, genoeg om te praten over simpele en algemene dingen (genoeg om bijvoorbeeld de weg te vragen) o Ja, genoeg om zonder voorbereiding een gesprek te voeren over dagelijkse onderwerpen (bijv. over familie, hobby’s) o Ja, genoeg om de kern van een ingewikkelde tekst te begrijpen, en een spontaan gesprek te voeren met iemand die Engels als moedertaal heeft o Ja, genoeg om ingewikkelde en lange teksten helemaal te begrijpen, en mijzelf zonder problemen uit te drukken in een gesprek met iemand die Engels als moedertaal heeft o Ja, genoeg om zonder voorbereiding aan elk gesprek of discussie deel te nemen en een ingewikkeld betoog te houden o Ja, Engels is mijn moedertaal o Zeg ik liever niet Kun jij op de computer werken met een tekstverwerkingsprogramma (zoals Word of Pages)? Kun jij een programma installeren op een computer? Kun jij de beveiliging op een computer regelen (met bijvoorbeeld een virusscanner of firewall)?
Politiek zelfvertrouwen Deze vragen zijn gesteld om context te bieden bij de interpretatie van de vragenlijst. • •
Mensen zoals ik hebben invloed op het bestuur van de gemeente. De gemeenteraad vindt het belangrijk wat mensen zoals ik denken.
Indeling van inwoners aan de hand van de Citisens-methode De Citisens betrokkenheidsprofielen zijn ontwikkeld om aan de hand van data een nauwkeurige inschatting te maken van de samenstelling van gemeenten. Op basis van big data onderscheidt het model acht groepen inwoners die van elkaar verschillen in sociaaleconomische positie in de samenleving, vertrouwen in de overheid en voorkeuren voor dienstverlening van de gemeente. Voor iedere groep is een profiel opgesteld; hierbij hebben we sociaal-demografische kenmerken zoals leeftijd, opleidingsniveau en welstand uit gerenommeerde bronnen gecombineerd met eigen onderzoeksdata over de positie in de samenleving van inwoners die verzameld is via het Citisenspanel met meer dan 75.000 leden. Zo krijgt iedere groep een herkenbaar karakter. De resultaten van dit onderzoek zijn uitgesplitst naar de profielen. De verschillen worden vervolgens gebruikt om de verschillen in houding, sociaaleconomische positie en gedrag tussen wijken weer te geven.
64
Bijlage 2. Interviews en bronvermelding Overzicht geraadpleegde gesprekspartners Datum gesprek
Functionaris
7 maart 2024
Portefeuillehouder participatie, meedoen, schuldhulpverlening en armoede Gesprek met een afvaardiging van de gemeenteraad
30 mei 2024 10 juni 2024
10 juni 2024
24 juni 2024
Groepsgesprek maatschappelijke organisaties: SchuldHulpMaatje, Stichting Presnet, Rode Kruis, Ka-V-As, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Kiwanis, Sociaal netwerk Assen, Humanitas Thuisadministratie, Vaart Welzijn, Stichting Leergeld, Wij Ruilen en Geven Weg, Protestantse Kerk Regisseur armoede en schulden, medewerkers Gemeentelijke Kredietbank, medewerkers Werkplein Drentsche Aa en medewerker brede ondersteuning kinderopvangtoeslagaffaire (vanuit WPDA) Ervaringsdeskundige armoede
Geraadpleegde schriftelijke bronnen In de lopende tekst is via voetnoten vermeld op welke documentatie de bevindingen zijn gebaseerd.
65
Bijlage 3. Overzicht van samenwerkingspartners Samenwerkingspartner
Rol van de samenwerkingspartner
Niveau
Ketenpartners (hebben een specifieke rol binnen de aanpak armoede en schulden, in opdracht van de gemeente) Werkplein Drentsche Aa
Vaart Welzijn
Gemeentelijke Kredietbank Drenthe
Ondersteunen van inwoners die een beroep doen op de Participatiewet, Wet sociale werkvoorziening, Regionaal bijzondere bijstand en/of het minimabeleid. Inzetten van buurtteams die zich inzetten voor de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van inwoners, op Lokaal het gebied van financiën, opgroeien en opvoeden, welzijn en de buurt. Hulp bieden bij schulden, preventie van schulden, inkomensbeheer, sociale kredietverlening en Regionaal beschermingsbewind.
Netwerkpartners Voedselbank Hart van Drenthe
Huishoudens voorzien van voedselpakketten.
Regionaal
Schuldhulpmaatje
Bieden van gratis hulp bij geldzorgen en schulden.
Lokaal
Stichting Present
Inzetten van vrijwilligers voor zowel sociale activiteiten met, als praktische klussen voor inwoners.
Lokaal
Rode Kruis Drenthe
Verstrekken van boodschappenkaarten aan mensen die geen toegang hebben tot de Voedselbank.
Regionaal
Ka-V-As
Stimuleren van vrouwen die zich in een sociaal isolement bevinden in hun ontwikkeling en zelfontplooiing.
Lokaal
Jeugdfonds Sport en Cultuur
Behandelen van aanvragen voor het Kindpakket.
Lokaal
Kiwanis
Organiseren van activiteiten en projecten ten behoeve van het Asser Kiwanis Kinderfonds.
Lokaal
Sociaal netwerk Assen
Samenbrengen van alle vrijwilligersorganisaties, om gezamenlijk met de gemeente en ketenpartners het Lokaal gesprek te voeren over de onderlinge samenwerking en wie waarop regie heeft.
66
Humanitas Thuisadministratie
Het ondersteunen van cliënten met een financiële hulpvraag.
Lokaal
Stichting Leergeld Noord Drenthe
Het laten meedoen van kinderen tussen 4 en 18 jaar, door financiële bijdrage aan schoolspullen of verenigingen.
Regionaal
Stichting Jarige Job
Uitvoering Kindpakket.
Lokaal
Wij Ruilen en Geven Weg
Ruil- en weggeefwinkel, tevens ontmoetingspunt.
Lokaal
Diaconaal platform
Kanskaart (stille armoede en eenzaamheid opsporen, en hulp bieden bij aanvragen bijdragen, toeslagen, Lokaal belastingaangiften); Noodfonds samen met Vaart Welzijn; Project Energiearmoede
Stichting Budget Support Assen (de Sociale Winkel)
Kledingbank, hulp bij toeslagen en aanmelden fondsen.
Gevraagd en ongevraagd adviseren van het college Raad voor van B&W over o.a. de doelgroep mensen met een Cliëntenparticipatie Assen minimuminkomen of uitkering.
Lokaal Lokaal
67