CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

4. Rekenkamer rapport subsidiebeleid

Raadsvergadering 17 oktober 2024, gemeente AssenBij agendapunt: Rekenkameronderzoek subsidiebeleid21.959 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

RAPPORT

DEFINITIEF

Subsidies in Assen In opdracht van de Rekenkamer Assen

Thijs Boertien, Jop de Graaff, Roel Lauwerier

4 april 2024

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

2

Conclusies en aanbevelingen

4

Conclusies Aanbevelingen

1. Inleiding 1.1. Aanleiding en onderzoeksdoel 1.2. Onderzoeksvragen 1.3. Afbakening: definitie subsidies en reikwijdte onderzoek 1.4. Normenkader 1.5. Aanpak

2. Kaderstelling 2.1. Beschrijving 2.1.1. Beleidskaders 2.1.2. Doelstellingen subsidieregelingen 2.2. Analyse 2.2.1. Doelstellingen subsidiebeleid 2.2.2. Vertaling doelstellingen naar subsidieafspraken 2.3. Toetsing op de normen

3. Uitvoering 3.1. Beschrijving 3.1.1. Opzet en uitvoering subsidieproces 3.1.2. Toepassing van de subsidieverordening en de subsidieregelingen in de praktijk 3.1.3. Inzet van middelen en capaciteit 3.2. Analyse 3.2.1. De uitvoering rondom subsidies is de afgelopen jaren in ontwikkeling geweest 3.2.2. Verbeteringen in de uitvoering zijn desondanks noodzakelijk 3.3. Toetsing op de normen

4. Realisatie, feitelijk inzicht en leren 4.1. Feitelijke inzicht en monitoring 4.1.1. Beschrijving

4 7

9 9 9 10 10 12

13 13 13 14 19 19 20 21

23 23 23 25 27 29 29 29 31

33 33 33

2 / 54

4.1.2. Analyse 4.2. Doelrealisatie en leren 4.2.1. Beschrijving 4.2.2. Analyse 4.3. Toetsing op de normen

5. Gebruikersperspectief 5.1. Beschrijving 5.1.1. Algemene gegevens subsidieaanvragers 5.1.2. Ervaringen met het subsidieproces 5.2. Analyse 5.2.1. Het subsidieproces wordt gewaardeerd, mede door historisch gegroeide subsidierelaties 5.2.2. Aanvragers zien verbeterpunten in de duidelijkheid van het subsidieproces 5.3. Toetsing op de normen

6. Raad 6.1. Kaderstelling raad 6.1.1. Beschrijving 6.1.2. Analyse 6.2. Informatievoorziening en controlerende rol 6.2.1. Beschrijving informatievoorziening 6.2.2. Analyse 6.3. Toetsing op de normen

Bijlage 1 | Subsidieprocessen in subsidieregelingen

35 36 36 37 38

40 40 40 41 50 50 51 53

54 54 54 55 56 56 58 59

60

3 / 54

Conclusies en aanbevelingen Conclusies De Rekenkamer Assen is dit onderzoek gestart met de volgende centrale vraag. Hoe doeltreffend en doelmatig is het subsidiebeleid van de gemeente Assen en welke rol vervult de raad daarbij? Gebaseerd op dit onderzoek komen we tot de volgende hoofdconclusie. Er is op dit moment beperkt sprake van een bewust uitgewerkt en afgewogen subsidie’beleid’ in Assen. Er is geen beleidskader of beleidsnota subsidies waarin de gemeente aangeeft hoe zij kijkt naar de inzet van subsidies. Zowel de raad, het college als de organisatie geeft aan geen behoefte te hebben aan een aparte subsidienota of beleidskader subsidies. De gemeente verstrekt op dit moment begrotingssubsidies en een diversiteit aan subsidies op basis van verschillende regelingen. De doeltreffendheid is niet vast te stellen doordat de koppeling van de subsidies aan actuele, gemeentelijke beleidsdoelen beperkt is en doordat doelen niet of nauwelijks zijn uitgewerkt in meetbare indicatoren. Om de doeltreffendheid vast te stellen is het, juist doordat er geen sprake is van subsidiebeleid, van belang om duidelijke doelen en indicatoren te formuleren in de diverse beleidsdomeinen, die vervolgens worden verwerkt in de subsidieregelingen en de subsidieafspraken.

Uit de accountantscontrole over de jaarstukken kwam in de afgelopen jaren naar voren dat het subsidieproces risico’s op het gebied van rechtmatigheid met zich mee brengt, vooral op het vlak van beschikkingen. De administratie van de totale omvang van subsidies en de communicatie hierover richting de raad is niet op orde. Het subsidieproces heeft zich wel duidelijk ontwikkeld, maar behoeft nog wel verbetering ten aanzien van de doelmatigheid en rechtmatigheid. De raad stelt duidelijk subsidieplafonds en begrotingssubsidies vast met het vaststellen van de programmabegroting; inhoudelijke kaderstelling vanuit de raad vindt op dit moment echter (te) weinig plaats. Ook de controlerende rol van de raad ten aanzien van subsidies is (te) beperkt uitgewerkt en ingevuld. Daarbij moet opgemerkt worden dat de raad zelf ook weinig proactief is geweest met het vragen om informatie over subsidies. De subsidiegebruikers zijn positief over de wijze waarop de gemeente Assen omgaat met subsidies. Ook verschillende aspecten van het subsidieproces, zoals de voorwaarden voor een subsidieaanvraag en het besluitvormingsproces, zijn helder voor de aanvragers. Wel hebben de subsidiegebruikers een aantal verbeterpunten meegegeven op het gebied van de vindbaarheid en de duidelijkheid van de informatie omtrent subsidies. Deze hoofdconclusie is gebaseerd op de volgende deelconclusies.

4 / 54

Kaderstelling De gemeente onderscheidt vanuit de Algemene Subsidieverordening (ASV) begrotingssubsidies en een diversiteit aan subsidieregelingen op verschillende domeinen. Het is daardoor duidelijk welke soorten subsidies er zijn in Assen. De gemeente heeft echter niet in een kader of nota vastgelegd hoe zij kijkt naar de inzet van subsidies, hoe subsidiëring zich bijvoorbeeld verhoudt tot inkoopopdrachten en welke ambities of doelen met de subsidies worden nagestreefd. Veel gemeenten doen dit in een aparte subsidienota. Aan de subsidieregelingen zijn wel doelen en doelgroepen gekoppeld, maar voor de begrotingssubsidies en verschillende subsidieregelingen is niet uitgewerkt hoe de subsidiedoelen gekoppeld zijn aan actuele, gemeentelijke beleidsdoelen. Een positieve uitzondering hierop is de subsidieregeling Activiteiten kunst en cultuur 2023 die herleidbaar voortbouwt op de kadernota Assen Cultuur 2021-2024. In deze kadernota is ook expliciet aandacht voor de inzet van subsidies om de doelen uit de kadernota te bereiken. De huidige subsidiedoelen zijn niet gekwantificeerd en bevatten geen meetbare streefwaarden of KPI’s. Wel wordt in een aantal regelingen herleidbaar gestuurd op voorwaarden die logisch voortvloeien uit de beleidsdoelen en getoetst worden door onafhankelijke adviescommissies.

Uitvoering Het subsidieproces heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld waarbij met name de komst van de Front Office Subsidies (FOS) en adviescommissies tot een verbetering heeft geleid. Over de hele linie behoeft het subsidieproces echter nog wel verbetering. Er zijn werkprocessen beschikbaar via het medewerkersportaal maar over dit portaal komt naar voren dat dit niet eenduidig gebruikt wordt in de organisaties. Er is behoefte aan een nadere uitwerking van de rollen, taken en verantwoordelijkheden binnen het subsidieproces en aan een bredere basiskennis binnen de hele organisatie over het systeem van subsidieverstrekking. Ook wordt met veel waardering gesproken over de rol en de werkzaamheden van de FOS. Er wordt echter breed erkend dat de huidige invulling van de FOS sterk persoonsafhankelijk is en dat beschikbare capaciteit beperkt is. In de accountantscontrole is er de afgelopen drie jaar aandacht gevraagd voor onrechtmatigheden. Deze betroffen vooral het ten onrechte verstrekken van subsidies zonder subsidiebeschikking en het verlenen van subsidies met een inkoopkarakter. De verbetering van het subsidieproces is daarbij meermaals als topprioriteit voor de organisatie aangewezen. Hoewel er eerder een opdracht is gekomen voor een verbetertraject, is dit in de afgelopen jaren niet gestructureerd opgepakt.

Pas in het najaar van 2023 is vanuit business control gewerkt aan een verbetertraject dat zich richt op 1) het in kaart brengen en vaststellen van verantwoordelijkheden omtrent het subsidieproces, 2) het vastleggen en borgen van het subsidieproces in een vast te stellen ‘uitvoeringskader subsidies’ en 3) het medewerkersportaal beter benutten als subsidieregister. Monitoring en doelrealisatie Omdat de subsidiedoelen niet zijn uitgewerkt in meetbare indicatoren, is het niet mogelijk om de doelrealisatie bij de inzet van subsidies inzichtelijk te maken. Er vindt op dit moment dan ook geen actieve monitoring plaats op de realisatie van de beleids- en maatschappelijke doelstellingen die met subsidies worden bereikt. Sowieso blijkt dat de administratie van de omvang van de subsidies binnen de organisatie kan worden verbeterd. Er zijn lastig leesbare en optelbare Excel-bestanden beschikbaar binnen de FOS maar deze lijken niet altijd actueel. Zo staan in het Excel-overzicht van 2021 nog subsidies met de status ‘in behandeling’. De administratie is op dit moment versnipperd en betrokkenen gebruiken ook handmatig eigen lijsten. Over de administratie komt ten slotte naar voren

5 / 54

dat de financiële administratie en het medewerkersportaal niet goed op elkaar zijn aangesloten; dit is aan verbetering toe. Er is geconstateerd dat individuele subsidieregelingen in de afgelopen jaren zijn geëvalueerd. Dit heeft op een aantal punten geleid tot aanpassingen van de subsidieregelingen, vooral op het vlak van elementen in het subsidieproces. De doeltreffendheid, met daarbij een koppeling tussen de gemeentelijke beleidsdoelen en de inzet van subsidies, was in de afgelopen jaren echter geen onderwerp van gemeentelijke evaluaties. Transparantie en gebruikersperspectief De subsidiegebruikers zijn positief over de wijze waarop de gemeente Assen omgaat met subsidies. Uit een enquête onder subsidieaanvragers blijkt dat de ‘subsidie-ervaring’ met de gemeente gemiddeld met een 8,1 wordt beoordeeld. Ook verschillende aspecten van het subsidieproces, zoals de voorwaarden voor een subsidieaanvraag en het besluitvormingsproces, zijn helder voor de aanvragers. Kanttekening bij deze bevindingen is dat uit de gegeven toelichting in de survey en het verdiepende gesprek met gebruikers is gebleken dat het perspectief van subsidiegebruikers is opgehaald bij organisaties die vaak al een jarenlange subsidierelatie met de gemeente hebben. Zij zijn daarom voldoende op de hoogte van de wijze waarop de gemeente Assen omgaat met subsidies.

Het is de vraag hoe nieuwe subsidiegebruikers het subsidieproces en de transparantie hiervan beoordelen. Naast de positieve beoordelingen kwamen er ook enkele punten naar voren die volgens de subsidiegebruikers aandacht behoeven. Subsidiegebruikers geven terug dat het in eerste instantie lastig kan zijn om wegwijs te raken in de aanvraagprocedures. Daarbij geven zij aan dat de gemeente benaderbaar is voor hulp maar dat er, door wisselende mate van kennis over subsidies en verloop in de gemeentelijke organisatie, niet altijd eenduidige informatie wordt gegeven. Er ligt een rol voor de gemeentelijke organisatie om op de website duidelijke informatie te verschaffen over de verschillende subsidieregelingen en onderliggende processen, en vervolgens daarover eenduidige informatie te verstrekken in het contact met subsidieaanvragers. Rol van de raad In de Algemene Subsidieverordening (ASV) zijn duidelijke uitgangspunten geformuleerd over de rolverdeling tussen het college en de raad. De raad is financieel kaderstellend door via de programmabegroting de subsidieplafonds en de begrotingssubsidies vast te stellen. Het college neemt de verdere uitvoering voor zijn rekening. De raad is in de afgelopen jaren echter weinig actief betrokken bij de inhoudelijke kaderstelling rondom subsidies.

De raad wenst een duidelijkere koppeling tussen gemeentelijke, maatschappelijke doelstellingen en de inzet van subsidies. De controlerende rol van de raad heeft zich ontwikkeld doordat in de programmabegroting aan de verantwoording over begrotingssubsidies sinds 2023 een kolom met een doel is toegevoegd. Dit is voor de raad echter niet afdoende. Er zijn geen verdere afspraken gemaakt over de controlerende rol van de raad. De raad ontvangt weinig tot geen informatie over de doelrealisatie van subsidies. Er wordt ook geen subsidieregister voor alle subsidieregelingen opgesteld en met de raad gedeeld. De raad heeft op dit moment dus geen overzicht van de financiële omvang van de subsidieregelingen en de bijdrage hiervan aan door de raad vastgestelde doelen. De raad heeft in de afgelopen jaren echter zelf ook niet actief om dergelijke informatie gevraagd en heeft zich daardoor beperkt proactief opgesteld rondom de inhoudelijke kaderstelling en controle ten aanzien van subsidies.

6 / 54

Aanbevelingen 1. Herijk als raad de beleidscyclus ten aanzien van subsidies: van concrete en meetbare doelen, via aansluitende subsidiekaders en een doelmatig proces, naar monitoring en verantwoording. Zowel de raad, het college als de organisatie geeft aan geen behoefte te hebben aan een aparte subsidienota of beleidskader subsidies. Juist in dat geval is het wel belangrijk dat er een duidelijke koppeling wordt gelegd tussen de beleidsdoelen enerzijds en de subsidieregelingen en subsidieafspraken anderzijds. Ook de raad geeft aan het belangrijk te vinden dat de inhoudelijke kaderstelling wordt versterkt. Dit betekent dat er voldoende richting moet worden gegeven vanuit beleidsdomeinen of beleidsnota’s, zoals bijvoorbeeld is gedaan bij de subsidieregeling Activiteiten kunst en cultuur 2023. Deze vloeit logisch voort uit de kadernota Assen Cultuur 2021-2024.

Verzoek als raad het college om: - Er voor te zorgen dat voor alle relevante beleidsdomeinen – dit geldt voor zowel de subsidieregelingen als de begrotingssubsidies – de doelen voldoende actueel en uitgewerkt zijn zodat voor alle subsidies inzichtelijk kan worden gemaakt aan welke doelen ze moeten bijdragen. - Op het moment dat een subsidieregeling afloopt en wordt geactualiseerd, bij de actualisatie inzichtelijk te maken hoe de subsidieregeling voortbouwt op en bijdraagt aan de inhoudelijke beleidskaders. - De doelen vanuit de inhoudelijke beleidskaders expliciet onderdeel te laten maken van de subsidieafspraken (voor zowel de subsidieregelingen als de begrotingssubsidies). - De monitoring hierop aan te laten sluiten (aanbeveling 3) en de doelrealisatie onderdeel te laten maken van de verantwoording richting de raad (aanbeveling 4). 2. Geef als raad het college de opdracht om een plan van aanpak te formuleren waarmee het hele subsidieproces op orde wordt gebracht. - Laat het college daarbij voortbouwen op het verbeterplan vanuit business control en zorg voor zowel de begrotingssubsidies als alle subsidieregelingen voor een duidelijke, gedragen procesbeschrijving en verdeling van rollen, taken en verantwoordelijkheden.

- Laat het college een functie of rol in de organisatie worden creëren of bestendigen die centraal en organisatiebreed de opzet en de uitvoering van het subsidieproces borgt en in de gaten houdt. - Laat het college in het plan van aanpak aandacht hebben voor de benodigde kennis binnen de organisatie van het systeem van subsidieverstrekking, eventuele training/opleiding die hiervoor nodig is en kennisborging en overdracht

7 / 54

3. Definieer als raad de informatiebehoefte omtrent de subsidies. Geef vervolgens als raad het college opdracht om de monitoring van de uitvoering van het subsidiebeleid op orde te brengen. Besteed in de monitoring expliciet aandacht aan de bijdrage van subsidies aan het realiseren van maatschappelijke impact. - Het is noodzakelijk dat de raad aangeeft op welke wijze hij geïnformeerd wil worden over subsidies. Het college moet er voor zorgen dat de organisatie in staat is de totale omvang van de subsidies te administreren (zowel begrotingssubsidies als subsidieregelingen). Hiervoor is een goede koppeling nodig tussen het portaal waarin subsidies worden geadministreerd en de financiële administratie. - Afhankelijk van de informatiebehoefte van de raad, wordt de informatie periodiek gedeeld met de raad. Informatievoorziening gaat verder dan alleen inzicht bieden in de financiële omvang van de subsidies. Er moet in de verantwoording ook aandacht zijn voor de bijdrage van subsidies aan het realiseren van maatschappelijke impact. Het in beeld brengen van die impact zal een proces zijn dat tijd kost, maar dat is noodzakelijk om de doeltreffendheid van de subsidie-inzet te kunnen bepalen. 4. Breng als college en raad een systeem van periodieke evaluatie van de doeltreffende inzet van subsidies op gang en houd de inzet van subsidies eens per raadsperiode tegen het licht.

- Het is aan te bevelen om elke vier jaar het onderwerp subsidies op de raadsagenda te zetten en als college en raad het gesprek te voeren over de doelen, de kaders en de monitoring van de inzet van subsidies. Doe dit bij voorkeur aan het begin van de raadsperiode zodat de prioriteiten uit de bestuursperiode verwerkt kunnen worden in de uitvoering.

8 / 54

1. Inleiding 1.1. Aanleiding en onderzoeksdoel In het jaarplan 2023 van de Rekenkamer Assen is een onderzoek naar subsidiebeleid vastgelegd. Dit onderwerp is door meerdere fracties benoemd als mogelijk onderzoeksthema en om die reden in het onderzoeks-programma opgenomen. Het onderzoek richt zich op de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het subsidiebeleid en daarbinnen in het bijzonder op het ‘systeem’ van subsidieverstrekking. Het onderzoek moet inzicht geven in: - De omvang en de aard van de verstrekte subsidies binnen de gemeente Assen. - Het beleid en de criteria ten aanzien van de gemeentelijke subsidieverstrekking. - De uitvoering van het subsidiebeleid. - De resultaten van het subsidiebeleid. - De rol van de gemeenteraad. - Eventuele verbetermogelijkheden.

1.2. Onderzoeksvragen De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt. Hoe doeltreffend en doelmatig is het subsidiebeleid van de gemeente Assen en welke rol vervult de raad daarbij? Om de centrale onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden, zijn de volgende deelvragen geformuleerd, geclusterd naar de onderwerpen waar het onderzoek inzicht in moet geven. Feitelijk inzicht 1. Wat is de totale omvang van de subsidies die (jaarlijks) door de gemeente Assen worden verstrekt? 2. Welke soorten subsidies kunnen hierbinnen worden onderscheiden? Kaderstelling 3. Welke beleidskaders, ambities en doelen heeft de gemeente Assen ten aanzien van subsidies geformuleerd? 4. Hoe worden deze kaders, ambities en doelen vertaald in afzonderlijke subsidieafspraken? Uitvoering 5. Hoe is de uitvoering van het subsidiebeleid opgezet op papier? 6. Hoe functioneert de uitvoering in de praktijk?

9 / 54

Realisatie 7. Worden de doelen en ambities gerealiseerd? 8. Staan de ingezette middelen in verhouding tot de gerealiseerde ambities en doelen? Gebruikersperspectief 9. In hoeverre bieden de kaders en de uitvoering van het subsidiebeleid de subsidiegebruikers transparantie? Rol van de raad 10. Op welke wijze geeft de raad invulling aan zijn kaderstellende en controlerende rol? Leren 11. Hoe wordt geleerd van de eerdere inzet van subsidies? 12. Welke eventuele verbetermogelijkheden zijn er? (Deze vraag wordt beantwoord in de vorm van aanbevelingen in het hoofdstuk Conclusies en aanbevelingen.)

1.3. Afbakening: definitie subsidies en reikwijdte onderzoek In dit onderzoek wordt gefocust op het ‘systeem van subsidieverstrekking’. Hierbij wordt voor subsidies de definitie gebruikt zoals opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht (artikel 4:21). Onder subsidie wordt verstaan: de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten. In de Algemene subsidieverordening (ASV) van de gemeente Assen (2021) wordt ook op deze definitie aangesloten. Om het ‘systeem van subsidieverstrekking’ te duiden kijken we naar begrotingssubsidies en subsidieregelingen. Voor dit onderzoek focussen we op de op de website van de gemeente Assen te vinden subsidies en subsidieregelingen. Op de website worden genoemd: Regenton, Groene daken, Subsidie voor voorschoolse educatie in de peuteropvang, Frisse start (vrijwilligers-sociale basis), Afkoppelen regenwater, Preventiefonds, Subsidieregeling Activiteiten Kunst en Cultuur, Subsidie voor Incidentele Evenementen, Uniek Sporten, Subsidieregeling amateurkunst gemeente Assen.

1.4. Normenkader Om de deelvragen - en daarmee de hoofdvraag - te beantwoorden, wordt gebruikgemaakt van een normenkader. Per norm wordt aan het eind van elk hoofdstuk een oordeel gegeven over de mate waarin wordt voldaan aan de norm. Bij de beoordeling van de normen gebruiken we de volgende categorieën: • Aan de norm wordt volledig of grotendeels voldaan. • Aan de norm wordt gedeeltelijk voldaan. • Aan de norm wordt niet of nauwelijks voldaan. Voor een aantal normen geldt dat deze niet zijn te toetsen doordat deze voortvloeien uit een eerdere norm waaraan niet is voldaan. Deze normen krijgen daarom geen kleurtoetsing. In het rapport wordt de score geëxpliciteerd en onderbouwd.

10 / 54

Aspect

Norm

Kader-

-

Duidelijk is vastgesteld welke soorten subsidies er zijn en welke ambitie met het beleid wordt nagestreefd.

stelling

-

De ambities van de betrokken beleidsdomeinen zijn in de subsidieverordening, subsidieregeling en/of kaderstellende nota vertaald naar concrete doelen.

Uitvoering

-

De doelen worden per subsidie vertaald in duidelijke subsidieafspraken.

-

Het subsidieproces is vastgelegd waarbij de aanvraag, de verlening, de verstrekking, de vaststelling en de verantwoording op een duidelijke manier zijn geregeld.

-

Binnen het proces zijn de verantwoordelijkheden voor de subsidieaanvrager/-ontvanger en de gemeente eenduidig geregeld.

-

De uitgangspunten van het subsidiebeleid zijn volledig en consistent uitgewerkt in de door de raad vastgestelde subsidieverordening en eventuele deelverordeningen.

-

De subsidieverordening wordt (en eventuele regelingen worden) volledig en consistent toegepast op de subsidiebeschikkingen en de voorwaarden die daarin worden opgenomen.

-

In de subsidiebeschikkingen zijn in ieder geval duidelijke voorwaarden opgenomen ten aanzien van de te realiseren ambities en doelen, de te ontplooien activiteiten en het subsidiebedrag alsook voor de verantwoording van de subsidie en van de mate van doelrealisatie.

-

Duidelijk is vastgesteld welke middelen (geld en capaciteit) worden ingezet ten behoeve van het subsidiebeleid.

Realisatie,

-

De ambities en doelen worden gerealiseerd.

leren en

-

Het subsidiebeleid en de uitvoering daarvan worden periodiek geëvalueerd op basis waarvan zo nodig tot

feitelijk inzicht

Gebruikers-

aanpassingen wordt overgegaan. -

Er is een centraal overzicht van alle subsidies naar aard, omvang, ontvanger en doel/beleidsdomein.

-

Dit overzicht wordt structureel bijgehouden.

-

De wijze waarop de gemeente het subsidiebeleid heeft opgezet en uitvoert, wordt gewaardeerd door

perspectief

subsidiegebruikers. -

Raad

-

De subsidiemogelijkheden zijn duidelijk vindbaar voor mogelijke aanvragers. Het is voor subsidiegebruikers voldoende duidelijk: o

Aan welke voorwaarden een aanvraag moet voldoen.

o

Op basis waarvan de subsidieaanvraag wordt getoetst (toetsingskader).

o

Op welke wijze besluitvorming (of afwijzing) over de subsidieaanvraag plaatsvindt.

De raad wordt actief betrokken bij de voorbereiding en de vaststelling van het subsidiebeleid en de ambities en doelen, zodat hij op een goede manier zijn kaderstellende taak kan uitvoeren.

-

De raad wordt actief geïnformeerd over de uitvoering van het subsidiebeleid en de mate waarin de ambities en doelen worden gerealiseerd.

-

De raad gebruikt de informatie om proactief de uitvoering van het beleid te controleren en zo nodig het beleid bij te stellen.

-

De raad krijgt in de P&C-documenten informatie over in ieder geval de verstrekte en vastgestelde subsidies (inclusief subsidie ontvangend(e) instelling en domein) en de mate van doelrealisatie.

Figuur 1. Normenkader.

11 / 54

1.5. Aanpak De aanpak van dit onderzoek bestaat grofweg uit de volgende drie fasen: 1. Informatie-uitvraag bij de organisatie en documentenonderzoek. In deze fase zijn documenten, gerelateerd aan de subsidiekaders, geanalyseerd. Dit zijn onder andere de subsidieregelingen en documenten die ingaan op de uitvoering en verantwoording via de P&C-cyclus. Voor het onderzoek is ook gekeken naar acht concrete subsidiedossiers, verdeeld over de subsidieregelingen en domeinen. 2. Interviews, enquête en raadssessie. In deze fase zijn interviews afgenomen met ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen bij subsidies. Er vond een (digitale) raadssessie plaats met een vertegenwoordiging van de raad. Daarnaast is er een enquête uitgezet onder subsidieaanvragers om ervaringen en beelden op te halen. Dit zijn zowel aanvragers aan wie subsidie is toegekend als aanvragers aan wie geen subsidie is toegekend. De enquête is naar 113 organisaties gestuurd en is door 50 aanvragers ingevuld (response rate van circa 44%). Aanvragers hadden de mogelijkheid zich aan te melden voor een verdiepend gesprek. Er is een digitaal verdiepend gesprek georganiseerd met twee subsidieaanvragers om de ervaringen verder te verdiepen. 3. Rapportage. In deze fase is het rapport opgesteld waarin de onderzoeksvragen worden beantwoord en de toetsing aan het normenkader plaatsvindt.

Het rapport is voor ambtelijk wederhoor teruggelegd bij de ambtelijke organisatie waarna het wederhoor is verwerkt.

12 / 54

2. Kaderstelling In dit hoofdstuk staan de volgende deelvragen centraal: - Welke beleidskaders, ambities en doelen heeft de gemeente Assen ten aanzien van subsidies geformuleerd? - Hoe worden deze kaders, ambities en doelen vertaald in afzonderlijke subsidieafspraken? In paragraaf 2.1. geven we een beschrijving van de subsidiekaders en in paragraaf 2.2. doen we op basis hiervan een analyse. Dit leidt tot een toetsing op de gestelde normen in paragraaf 2.3.

2.1. Beschrijving 2.1.1. Beleidskaders Algemene Subsidieverordening (ASV) De raad heeft op 1 juli 2021 de op dit moment geldende Algemene subsidieverordening (ASV) vastgesteld.1 Hiermee is de daarvoor geldende ASV uit 2010 ingetrokken. Via de ASV stelt de gemeente(raad) de algemeen geldende juridische uitgangspunten ten aanzien van subsidies vast. In de ASV is bepaald dat de gemeente onderscheid maakt tussen subsidies die per kalenderjaar worden verstrekt en andersoortige subsidies. Daarnaast is in de ASV vastgelegd dat het college jaarlijks de subsidieplafonds vaststelt binnen de financiële kaders die de raad meegeeft. De raad stelt jaarlijks de (programma)begroting vast; binnen deze kaders kan het college subsidieplafonds vaststellen. In de ASV zijn verder uitgangspunten opgenomen voor het subsidieproces. Zo wordt ingegaan op de aanvraag(termijn), de beslistermijn, de wijze van verantwoording en (bijzondere) verplichtingen. Op deze aspecten gaan we in hoofdstuk 4 (Uitvoering) verder in. Naast de ASV heeft de gemeente Assen geen apart subsidiebeleid of een subsidienota vastgesteld, waarin doelstellingen of uitgangspunten ten aanzien van subsidiebeleid zijn opgenomen. Subsidieregelingen In de ASV is vastgelegd dat het college van B&W nadere subsidieregelingen kan vaststellen.

Voor zover van toepassing, wordt hierin onder andere bepaald welke doelgroepen voor deze subsidie in aanmerking komen, welke activiteiten gesubsidieerd worden en hoe de subsidie wordt berekend. In de volgende paragraaf gaan we in op de verschillende subsidieregelingen die Assen op haar website heeft gepubliceerd. Begrotingssubsidies via de programmabegroting De gemeente Assen verstrekt jaarlijks diverse begrotingssubsidies. Dit zijn subsidies waarvoor geen wettelijk voorschrift of verordening, zoals een ASV, nodig is. Bij subsidieverstrekking op grond van een begrotingspost, dient de gemeente wel de subsidieontvanger en het bedrag dat ten hoogste kan worden vastgesteld te vermelden. De gemeente heeft in de Programmabegroting 2024 in bijlage 5.4 een overzicht opgenomen van de begrotingssubsidies met de volgende toelichting.

1 Gemeente Assen (1 juli 2021). Algemene subsidieverordening 2021.

13 / 54

“In de begroting nemen we jaarlijks een subsidiebedrag op voor een aantal organisaties die een belangrijke bijdrage leveren aan de gemeente Assen. Dit gaat om een aantal organisaties die bekend zijn bij de gemeente en een langjarige subsidierelatie met de gemeente hebben. De juridische grondslag van begrotingssubsidies is het overzicht in de begroting. Een begrotingssubsidie is een subsidie als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onderdeel c van de Algemene wet bestuursrecht. Hierbij worden de naam van de subsidieontvanger en het maximale subsidiebedrag in de begroting opgenomen.”

2.1.2. Doelstellingen subsidieregelingen De gemeente Assen heeft op dit moment verschillende actieve subsidieregelingen. Zoals aangegeven in de inleiding, focussen we in dit onderzoek op de subsidies en subsidieregelingen zoals gepubliceerd op de website en daarmee raadpleegbaar voor inwoners en organisaties. Het gaat om de volgende elf regelingen: 1. Regenton en andere vormen van wateropvang (1 maart 2023-heden). 2. Groene daken (1 maart 2023-heden). 3. Afkoppelen Hemelwater (26 april 2022-heden). 4. Activiteiten kunst en cultuur 2023 (1 januari 2023-heden). 5. Amateurkunst 2023 (1 januari 2023-heden). 6. Evenementen (23 december 2016). 7. Preventiefonds voor professionals (7 augustus 2019-heden). 8. Frisse start vrijwilligers (14 april 2022-31 december 2023). 9. Uniek Sporten (27 september 2019-heden). 10. Doe het-zelf verduurzaming in Proeftuin (15 september-heden). 11. Voorschoolse educatie in de peuteropvang (1 januari 2020-heden). In figuur 2 op de volgende pagina geven we per gepubliceerde subsidie een korte beschrijving op de volgende onderwerpen: inhoudelijk (beleids)kader, doelgroep, doel van de subsidie en de wijze waarop de subsidies worden beoordeeld. Daarnaast hebben wij in de documentenstudie gezien dat de gemeente Assen nog meer subsidieregelingen had in de periode 2019-heden, welke niet (meer) op de website staan.

Voor de volledigheid benoemen we deze hierna: - Stimuleringsregeling Binnenstad Assen (2019 en 2020). - Bos en Natuurterreinen gemeente Assen en Duurzaamheidscentrum Assen (2018 en 2022). - Individuele Muzikale vorming Assen. - Inzet pedagogisch beleidsmedewerker. - Schakelklassen 2022. Hier wordt in het onderzoek verder niet op ingezoomd.

14 / 54

Subsidieregeling

Inhoudelijk (beleids)kader

Doelgroep

Doel van de subsidie

Omvang subsidie en voorwaarden

1. Regenton en

(1/2/3) In een door de

De aanschaf van één regenton per

De inwoners van de gemeente Assen te

De subsidie bedraagt € 20 per regenton op de aanschafprijs,

andere vormen

gemeenteraad aangenomen

woonadres, gelegen binnen de

stimuleren bewust om te gaan met watergebruik

inclusief BTW.

van waterop-

motie duurzaamheid en het

gemeente Assen, onder de in deze

in en rond de woning door het opvangen van

vang (1 maart

Gemeentelijk Water en

regeling opgenomen voor-

regenwater en dit te hergebruiken.

2023-heden)

Rioleringsplan (GWRP) 2019-

waarden. De regenton moet in

2024 op 16 januari 2020.

Assen worden aangekocht.

en looptijd

De koper van een regenton vult het aanvraagformulier volledig in bij de winkel en er wordt geld in mindering gebracht. De winkel

Het regenwater in het watersysteem vast te

Overwegende dat het wenselijk is

houden en te bergen om zo de gevolgen van de

om een subsidie beschikbaar te

klimaatontwikkeling, wateroverlast en droogte te

stellen voor het aanbrengen van

verminderen.

declareert bij de gemeente Assen.

een groen dak om zo te 2. Groene daken

stimuleren dat de inwoners van

Subsidie voor het aanbrengen van

De inwoners van de gemeente Assen bewuster

De subsidie bedraagt € 20 per m² aangebracht groen dak, inclusief

(1 maart 2023-

Assen bewuster worden gemaakt

een groen dak, mits het woon-

te maken van de klimaatverandering en effecten

BTW (minimaal 6 m2 en max. 500 m2).

heden)

van de klimaatverandering en het

dan wel bedrijfsadres gelegen is

hiervan in en rond de woning door het

opvangen, vasthouden en bergen

binnen de gemeente Assen.

opvangen, vasthouden en bergen van

Aanvrager levert een ingevuld en ondertekend aanvraagformulier

regenwater..

aan met een offerte met technische specificatie, situatietekening

van regenwater.

op schaal (1:1000) en/of foto en aankoopdatum. Het regenwater in het watersysteem vast te houden en te bergen om de gevolgen van de klimaatontwikkeling, wateroverlast, hittestress en droogte in de bestaande stad te verminderen. 3. Afkoppelen

De subsidie is bedoeld voor

De inwoners van de gemeente Assen bewuster

Grootte afgekoppeld opp.

Basisbedrag

Hemelwater (26

particulieren, bedrijven en

te maken van de klimaatverandering en effecten

De eerste 150 m2

€ 2,67 per m2

april 2022-heden)

instellingen. Voor nieuw-

hiervan in en rond de woning en het openbaar

Van 150 tot 1.000 m2

€ 2,50 per m2

bouwwoningen is het afkoppelen

gebied door het opvangen, vasthouden en

Boven 1.000 m

€ 2,00 per m2

van regenwater sinds 1 januari

bergen van regenwater.

2008 verplicht.

2

Ingevuld en ondertekend aanvraagformulier (doorlopend aan te Het regenwater in het watersysteem vast te houden en te bergen om zo de gevolgen van de klimaatontwikkeling, wateroverlast, hittestress en droogte in de bestaande stad te verminderen.

vragen).

Subsidieregeling

Inhoudelijk (beleids)kader

Doelgroep

Doel van de subsidie

Omvang subsidie en voorwaarden

4. Activiteiten

Ambities uit de kadernota Assen

Organisaties zijn aantoonbaar

Het stimuleren van een gevarieerd en levendig

De hoogte van de subsidie bedraagt maximaal 50 % van de

kunst en cultuur

Cultuur 2021-2024 staan centraal.

actief op gebied van kunst en

klimaat in de stad en de wijken door middel van

subsidiabele kosten tot een maximum van € 7.500.

2023 (1 januari

Activiteiten die hieraan bijdragen

cultuur en gevestigd in gemeente

kunstzinnige en culturele activiteit.

Publicaties, boeken, cd’s en dvd’s en presentaties hiervan; tot een

2023-heden)

subsidieert de regeling.

Assen.

en looptijd

Een ander doel is het stimuleren van (brede)

maximum van € 1.000.

De ambities zijn:

samenwerkingsverbanden tussen organisaties

Voorwaarden: openbaar toegankelijk, Assens publiek, komt

1 Spraakmakende provincie-

actief op het gebied van kunst en cultuur en

tegemoet aan twee van de vier ambities (spraakmakende

hoofdstad van Drenthe.

daarbuiten.

provinciehoofdstad Drenthe, kinderen en jongeren groeien op met

2. Kinderen en jongeren groeien

cultuur, kunst en cultuur voor iedereen, met kunst en cultuur meer

op met cultuur.

bereiken), vernieuwend, inhoudelijke kwaliteit, maximaal drie keer

3. Kunst en cultuur voor iedereen.

verstrekt voor soortgelijke activiteiten.

4. Met kunst en cultuur meer Beoordeeld door adviescommissie op voorwaarden

bereiken. 5. Amateurkunst

Geen directe beleidsmatige

Organisaties in Assen die

Zoveel mogelijk inwoners in staat te stellen om

Basisbedrag ligt tussen € 5.00 en € 2.000 per jaar. Ter stimulering

2023 (1 januari

inbedding. Het college onderkent

aantoonbaar actief zijn op het

actief een vorm van amateurkunst in

van jeugdparticipatie krijgt een organisatie een aanvulling van

2023-heden)

het belang van het culturele

gebied van amateurkunst.

georganiseerd verband te beoefenen.

€ 500 bij 5-12 jeugdleden en € 1.000 bij meer dan 12 jeugdleden.

amateurveld, onderkent voor talentontwikkeling, vrijetijds-

De organisatie voert jaarlijks, zelfstandig of in gezamenlijkheid,

besteding en sociale verbinding.

tenminste één openbaar toegankelijke culturele activiteit uit in de gemeente Assen. Daarbij spant de organisatie zich in om Assenaren te bereiken die weinig deelnemen aan culturele activiteiten waardoor cultuur voor alle inwoners beter toegankelijk wordt.

6. Evenementen

Er wordt verwezen naar doel-

Rechtspersonen zoals een

Voor subsidie komen evenementen in aan-

De hoogte van de subsidie bedraagt maximaal 30% van de

(23 december

stellingen uit het evenementen-,

vereniging, bedrijf of stichting.

merking die naar het oordeel van de advies-

realistisch begrote kosten van het evenement, met een maximum

2016)

cultuur-, sport- en/of toeristisch

commissie passen binnen de doelstellingen van

van € 15.000.

beleid. Welk beleid is niet

het evenementen-, cultuur-, sport- en/of

duidelijk.

toeristisch beleid.

Een adviescommissie beoordeelt op vier elementen: 1. versterking culturele; sportieve of toeristische imago; 2. profilering Assen als

Er wordt verwezen naar de oude

levendige en aantrekkelijke stad; 3. toeristische aantrekkingskracht

ASV uit 2010.

en 4. genereren van besteding in de stad (economische spin-off).

7. Preventiefonds

Er wordt niet verwezen naar

Professionals bij zorginstellingen,

Het stimuleren van preventie, zodanig dat

voor

gemeente-eigen beleid.

welzijnsorganisaties, onderwijs-

kwetsbare inwoners of inwoners die kwetsbaar

Maximaal € 50.000 beschikbaar per aanvraag.

16 / 54

Subsidieregeling

Inhoudelijk (beleids)kader

Doelgroep

Doel van de subsidie

Omvang subsidie en voorwaarden

en looptijd professionals (7

instellingen en andere

dreigen te worden, minder (of helemaal niet)

Uitgebreide aanvraag: aanvragers moeten aangeven hoe doelen

augustus 2019-

Er wordt verwezen naar de oude

professionele partijen die het

afhankelijk worden van professionele hulp of

bereikt worden, passend bij resultaatgebieden: preventie, samen-

heden)

ASV uit 2010.

uitvoeren van activiteiten op het

ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke

werking, signalerende rol, zelfredzaamheid, gezondheid, saam-

gebied zorg, welzijn en participatie

ondersteuning, Jeugdwet, Participatiewet,

horigheid, opvoeden, maatschappelijk participatie), hoeveel

tot doel hebben.

Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige zorg.

mensen bereikt worden, begroting kosten activiteiten, samenwerking met andere partijen. Adviescommissie beoordeelt op in totaal 100 punten.

8. Frisse start

Het Rijk en de provincie Drenthe

Vrijwilligersorganisaties uit Assen

Het college verstrekt subsidie voor het opstarten

Kleine verenigingen tot 100 leden: € 500.

vrijwilligers (14

hebben middelen beschikbaar

die met het opstarten van sociale

van sociale en/of culturele activiteiten die de

Middelgrote verenigingen met 101-500 leden: € 1000.

april 2022-31

hebben gesteld om vrijwilligers-

en/of culturele activiteiten tijdens

sociale basis in wijken en buurten van Assen

Grote verenigingen met meer dan 500 leden: € 1.500/hetzelfde

december 2023)

organisaties bij het opnieuw

en/of na corona een bijdrage leve-

tijdens en na corona versterken.

geldt voor stichtingen.

starten van activiteiten na corona

ren aan de sociale basis en daar-

te ondersteunen

mee aan het gewone leven in As-

De verstrekte subsidie moet ten goede komen

In de aanvraag moeten de activiteiten na corona worden geschetst:

sen, kunnen een subsidie op grond

aan activiteiten binnen de gemeente Assen.

waarom wordt het sociaal culturele leven versterkt?

van deze regeling aanvragen. 9. Uniek Sporten

De beleidsmatige inbedding van

Als een vereniging in Assen een

Het ondersteunen en bevorderen van uniek

1 t/m 10 leden: € 100 per lid.

(27 september

de regeling is niet benoemd in de

aanbod heeft dat buiten het

sporten door middel van subsidieverstrekking

11 t/m 30 leden: € 50 per lid.

2019-heden)

subsidieregeling.

gewone aanbod van trainen én

aan verenigingen of stichtingen.

31 leden en meer: € 25 per lid.

meedoen aan de competitie valt, noemt de gemeente dat Uniek

De subsidie is bedoeld voor de meerkosten van

Sporten.

uniek sporten ten opzichte van de kosten van sportbeoefening door personen die niet zijn aangewezen op uniek sporten.

10. Doe het-zelf

De beleidsmatige inbedding is

Subsidie wordt uitsluitend

Het verlagen van de energierekening door

De subsidie bedraagt 100% van de subsidiabele kosten voor zelf

verduurzaming in

niet benoemd. De regeling wordt

verstrekt aan een eigenaar-

vermindering van het energie- en aardgas-

uitgevoerde maatregelen die bijdragen aan het doel van de

Proeftuin (15

ingezet in de proeftuin De Lariks

bewoner of huurder, woonachtig

verbruik-

regeling met een minimaal bedrag van € 750, inclusief BTW en

september-

om ervaring op te doen met en

in PAW De Lariks.

heden)

te leren over de inzet van een

maximaal € 1.500, inclusief BTW.

regeling voor doe-het-zelvers. 11. Voorschoolse

Ambitie benoemd om alle

Peuters vanaf 2,5 jaar en peuters

Deze subsidieregeling is ondersteunend aan de

De aanvrager ontvangt subsidie van de gemeente voor de uit-

educatie in de

kinderen in Assen zonder taal-/

met een vve-indicatie vanaf 2 jaar.

Assense ambitie om alle kinderen in Assen

voering van peuteropvang op basis van het ingediende aanvraag17 / 54

Subsidieregeling

Inhoudelijk (beleids)kader

Doelgroep

Doel van de subsidie

Omvang subsidie en voorwaarden

peuteropvang (1

ontwikkelingsachterstand aan

De subsidie wordt verstrekt aan

zonder taal-/ontwikkelingsachterstand aan

formulier. De subsidie bestaat uit een bijdrage per geplaatste

januari 2020-

groep 3 van de basisschool te

aanbieders van een gecertificeerde

groep 3 van de basisschool te laten beginnen.

peuter. De raad stelt in november met de gemeentelijke begroting

heden).

laten beginnen.

voorschoolse voorziening die

het budget vast dat het komende jaar voor de subsidie

geregistreerd is in het LRK kunnen

peuteropvang beschikbaar is.

en looptijd

subsidie aanvragen. De subsidie voor peuteropvang stopt als een kind ingeschreven is bij de basisschool.

Figuur 2. Beschrijving gepubliceerde subsidies: inhoudelijk beleidskader, doel, doelgroep, en voorwaarden en omvang.

18 / 54

2.2. Analyse 2.2.1. Doelstellingen subsidiebeleid De beleidsmatige inbedding van de subsidies is wisselend Het eerste wat opvalt aan de subsidiekaders van de gemeente Assen is dat er geen beleidsnota subsidies of subsidiebeleid is. Hoewel veel gemeenten dit wel hebben, is dit is geen verplichting. Gemeenten hebben dus de beleidsvrijheid om een dergelijke nota wel of niet op te stellen. Uit de gesprekken met het college en de organisatie komt naar voren dat dit een bewuste keuze is in Assen. Subsidie is een van de instrumenten om gemeentelijke beleidsdoelen te behalen. Een ASV als juridisch kader met individuele subsidieregelingen volstaat daarmee in de ogen van het college. Om subsidies doelgericht in te kunnen zetten, is het volgens ons wel nodig dat de subsidieregelingen een duidelijke koppeling hebben met de gemeentelijke beleidskaders. Tevens moet in de subsidieregelingen duidelijk worden gemaakt welke beleidsdoelen worden nagestreefd. Hoewel in elke subsidieregeling wel een doel van de regeling is opgenomen, zien we dat de beleidsmatige inbedding van de subsidieregelingen wisselend is. Zo zien we aan de ene kant duidelijk dat voor de drie groene subsidies (1 t/m 3) en de activiteiten kunst en cultuur (4) naar gemeentelijke beleidskaders respectievelijk het GWRP 2019-2024 en de kadernota Assen Cultuur 2021-2024 wordt verwezen.

Voor evenementen (6) en het Preventiefonds voor professionals (7) geldt daarentegen dat er wel doelstellingen zijn geformuleerd, maar dat in de regeling niet duidelijk is gemaakt op welk inhoudelijk gemeentelijk beleidskader deze doelen zijn gestoeld. Daar komt bij dat de juridische grondslag voor deze subsidies nog niet geactualiseerd is naar de op dit moment geldende ASV uit 2021. Voor de laatste variant subsidies, de begrotingssubsidies, geldt ook dat beperkt duidelijk is op basis van welke inhoudelijke beleidskaders de subsidies verstrekt worden. Zowel geïnterviewde betrokken ambtenaren en raadsleden hebben hun zorgen geuit over de inhoudelijke doelen en voorwaarden op basis waarvan deze subsidies worden verstrekt. Beiden vinden het belangrijk dat deze begrotingssubsidies logisch voortvloeien uit inhoudelijk (meerjaren)beleid, en dat er bijvoorbeeld eisen worden gesteld rondom ‘zelfredzaamheid’ zodat deze organisaties niet compleet afhankelijk zijn van de financiële bijdrage van de gemeente Assen. De raadsleden ervaren daarnaast dat uitgangspunten voor de begrotingssubsidies beperkt of te weinig in kaderstellende documenten geformuleerd te zijn. In andere gemeenten worden dergelijke uitgangspunten veelal geformuleerd in een beleidsnota subsidies.

Concretisering doelstellingen is beperkt De gemeente Assen onderscheidt dus verschillende subsidieregelingen met eigenstandige doelen. Voor deze subsidieregelingen zijn deze doelen echter niet of beperkt gekoppeld aan meetbare normen. Hoe meet je bijvoorbeeld hoe je inwoners in de gemeente Assen bewuster maakt van klimaatverandering? En wat betekent ‘zoveel mogelijk inwoners’ in staat stellen om actief een vorm van amateurkunst in georganiseerd verband te laten beoefenen? Een dergelijke vertaling naar meetbare normen is niet terug te zien in de uitgangspunten en in de ASV. Het niet koppelen van meetbare normen aan de doelstellingen, kan een expliciete keuze zijn. Dat lijkt ook het geval te zijn in Assen. Betrokkenen geven namelijk aan dat subsidies geen doel op zich moeten zijn, maar juist een middel om de doelen te bereiken, net zoals dat bijvoorbeeld via inkoop kan. Daarbij dient wel de opmerkingen geplaatst te worden dat inkopen iets anders is dan subsidiëren. In tegenstelling tot bij inkoop kan de gemeente via subsidies minder dwingend voorschrijven wat de gesubsidieerde activiteit moet opleveren.

19 / 54

Het niet koppelen van meetbare normen aan de doelstellingen betekent wel dat het lastiger wordt om de doeltreffendheid van de subsidieregelingen inzichtelijk te maken voor de raad. Bereiken we daadwerkelijk onze doelen met onze subsidies? Moeten we daarop bijsturen? Zijn er doelen die we via andere middelen dan subsidies moeten nastreven? Voor de begrotingssubsidies aan de andere kant zijn er geen duidelijke doelen in kaders of beleid geformuleerd. Voor de begrotingssubsidies wordt jaarlijks een overzicht van de naam van de gesubsidieerde partij en de omvang van de subsidie opgenomen. Het ontbrak daarbij tot voor kort aan een overzicht van de doelen waaraan de begrotingssubsidies bijdragen. Sinds de voortgangsrapportage 2023 heeft het college, op verzoek van de raad, een kolom toegevoegd met het doel waar de subsidie aan bijdraagt. Het gaat hierbij in de programmabegroting 2024 bijvoorbeeld om zeer uiteenlopende doelen zoals cultuureducatie, bijdrage huisvestingskosten, en organiseren stadsbrede activiteiten. Voor deze subsidies zijn in de programmabegroting geen echt concrete dan wel meetbare beleids- en maatschappelijke doelstellingen opgenomen. Deze subsidies zijn echter wel gericht op organisaties die namens de gemeente een belangrijke maatschappelijke taak uitvoeren. Een taak waarmee zij, logischerwijs, bijdragen aan de maatschappelijke doelen van de gemeente.

Aan welke beleidsdoelen zij bijdragen en op welke manier zij dat doen, wordt in de programmabegroting echter beperkt duidelijk gemaakt. Met name de raadsleden willen dat de beleidsmatige inbedding van deze begrotingssubsidies wordt verstevigd. Ook vanuit de organisatie is aangegeven dat er duidelijker beleid moet komen voor de begrotingssubsidies, bijvoorbeeld ten aanzien van het verstrekken van begrotingssubsidies voor evenementen.

2.2.2. Vertaling doelstellingen naar subsidieafspraken Voor dit onderzoek zijn de subsidiedossiers van acht verschillende subsidies opgevraagd, variërend van meerjarensubsidies (begrotingssubsidies) met een grote omvang tot subsidies die behoren tot een kleinere subsidieregelingen. Subsidieregeling

Subsidieaanvrager

Preventiefonds professioneel

Stichting Thuisgekookt

Aangevraagd

Toegekend

€ 25.500

€ 25.500

Evenementen

Stichting 4 Mijl Festival

€ 9.000

€ 9.000

Eenmalige subsidies (Awb)

Vlucht voorwaarts

€ 75.000

€ 75.000

Amateurkunst

Stichting Keuning Jeugd Orkest

€ 3.000

€ 3.000

Activiteiten Kunst en Cultuur

Asser Mannenkoor

€ 4.000

€ 4.000

Meerjarensubsidies2

De Nieuwe Kolk

€ 8.610.000

€ 8.182.848

Meerjarensubsidies

Wijkcentrum Peelo

€ 122.000

€ 122.000

Evenementen

LDP International

€ 18.750

€ 0 (afgewezen)

Figuur 3. Bestudeerde subsidiedossiers. Wat opvalt aan de bestudeerde dossiers, is dat er bij alle bestudeerde dossiers afspraken worden overeengekomen over uit te voeren activiteiten. Dit is in lijn met de ASV, die voorschrijft dat het college binnen de subsidieregelingen de te subsidiëren activiteiten bepaalt. We zien dat er bij alle subsidieaanvragers duidelijk aandacht is voor de maatschappe-lijke bijdrage van de organisaties. Daarbij zijn de subsidieafspraken ten aanzien van het Preventiefonds bijvoorbeeld gestoeld op een aantal resultaatgebieden en maakt de subsidieaanvrager ook duidelijk hoe de activiteiten 2 Dit is een subsidie die als ‘meerjarensubsidie’ geboekt staat. Feitelijk is dit een begrotingssubsidie.

20 / 62

daaraan bijdragen. Voor de evenementensubsidies geldt dat er een adviescommissie kijkt naar elementen als laagdrempeligheid en toegankelijkheid voor Assen. Hier worden dan vanuit de subsidiebeschikking ook afspraken over gemaakt. Wat wel grotendeels ontbreekt in de afspraken is de mate waarin de activiteiten waarvoor subsidies worden aangevraagd - en worden toegekend - ook écht gekoppeld worden aan gemeente-eigen doelen. In bijna geen van de bestudeerde beschikkingen wordt expliciet en herleidbaar gerefereerd aan de doelstellingen die de gemeente nastreeft en hoe de subsidie hieraan een bijdrage levert of kan leveren. Door het niet expliciet opnemen van de beleidsdoelen in de beschikkingen, worden er ook geen afspraken gemaakt met de verenigingen of organisaties om de beoogde bijdrage te leveren aan de gemeentelijke doelen. Ook in de aanvragen zelf wordt niet herleidbaar gerefereerd aan gemeentelijk beleid of gemeentelijke doelstellingen. Een uitzondering hierop vormt de meerjarensubsidie aan De Nieuwe Kolk. Hierin zijn in een bijlage de subsidiedoelstellingen helder uitgewerkt en is aangegeven hoe deze passen binnen het Cultureel Profiel van de Nieuwe Kolk (2008) en de kadernota Assen Cultuur 2021-2024. Aan deze verstrekte subsidies zijn ook meetbare inspanningen verbonden, zoals: - Het aantal theatervoorstellingen bedraagt tenminste 170.

- Het totaal aantal bereikte bezoekers voor het theater bedraagt tenminste 65.000. - Het aantal maatschappelijke en culturele activiteiten bedraagt tenminste 36 (met tenminste 16.000 deelnemers). - De sponsorinkomsten bedragen tenminste € 60.000. Vanuit de organisatie is aangegeven dat ook voor de andere grote culturele instellingen die een subsidie ontvangen dergelijke afspraken zijn gemaakt.

2.3. Toetsing op de normen Groen Oranje Rood

Aan de norm is volledig of grotendeels voldaan. Aan de norm is gedeeltelijk voldaan. Aan de norm is niet of nauwelijks voldaan.

Aspect

Norm

Kaderstelling

1. Duidelijk is vastgesteld welke soorten subsidies er zijn en welke ambitie met het beleid wordt nagestreefd. 2. De ambities van de betrokken beleidsdomeinen zijn in de subsidieverordening, subsidieregeling en/of kaderstellende nota vertaald naar concrete doelen. 3. De doelen worden per subsidie vertaald in duidelijke subsidieafspraken.

Norm 1 Het is duidelijk welke soorten subsidies er zijn in Assen. De gemeente onderscheidt vanuit de ASV begrotingssubsidies en verschillende subsidieregelingen op uiteenlopende domeinen. De gemeente heeft niet in een kader of nota vastgelegd hoe zij kijkt naar de inzet van subsidies en welke ambities/doelen met subsidies worden nagestreefd. Voor de subsidies is ook beperkt uitgewerkt welke doelen de gemeente wil nastreven en hoe de subsidiedoelen gekoppeld zijn aan actuele, gemeentelijke beleidsdoelen. Daarmee is aan norm 1 gedeeltelijk voldaan. Norm 2 Er is beperkt vastgelegd hoe de ambities vanuit de betrokken beleidsdomeinen zijn vertaald naar concrete doelen. De doelen zijn niet gekwantificeerd en bevatten geen meetbare streefwaarden of KPI’s. Wel wordt in een aantal regelingen

21 / 62

herleidbaar gestuurd op voorwaarden die logisch voortvloeien uit de beleidsdoelen. Er wordt daarom op dit moment aan norm 2 gedeeltelijk voldaan. Norm 3 We constateerden onder norm 1 dat er een beperkte koppeling is tussen de gemeentelijke beleidsdoelen en de inzet van subsidies. De bestudeerde subsidieafspraken vloeien wel logisch voort uit de regelingen en zijn duidelijk afhankelijk van de aard van de regeling. Daarmee wordt gedeeltelijk voldaan aan norm 3.

22 / 62

3. Uitvoering In dit hoofdstuk staan de volgende deelvragen centraal: - Hoe is de uitvoering van het subsidiebeleid opgezet op papier? - Hoe functioneert de uitvoering in de praktijk? In paragraaf 3.1. geven we een beschrijving van de uitvoering rondom subsidies op basis van de documenten en de gesprekken. In paragraaf 3.2. voeren we hier een analyse op uit. Dit leidt tot een toetsing op de gestelde normen in paragraaf 3.3.

3.1. Beschrijving 3.1.1. Opzet en uitvoering subsidieproces Subsidieproces in de ASV In de ASV is een aantal uitgangspunten opgenomen over verschillende elementen van het subsidieproces. Hierna worden deze kort beschreven. Aanvraag en aanvraagtermijn Er wordt onderscheid gemaakt tussen subsidies die per kalenderjaar worden verstrekt en andersoortige subsidies. Voor jaarlijkse subsidie of subsidie per kalenderjaar geldt de datum van 1 juni. Voor incidentele subsidies of subsidies vanuit een subsidieregeling geldt standaard de genoemde termijn van acht weken. Via subsidieregelingen kunnen verdere uitgangspunten worden verbonden aan de aanvraag en de aanvraagtermijn. Beslistermijn Via subsidieregelingen worden uitgangspunten verbonden aan de beslistermijn. Verantwoording en vaststelling Voor zover dit niet is bepaald in een verordening of subsidieregeling, wordt bij de verleningsbeschikking vermeld op welke wijze de subsidieontvanger de besteding van de subsidie dient te verantwoorden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de wijze van verstrekking en eindverantwoording in de hoogte van de subsidies: - Subsidies t/m € 5.000 worden direct vastgesteld door het college van B&W. - Voor subsidies tussen € 5.000 en € 50.000 dient de subsidieontvanger, uiterlijk dertien weken nadat de gesubsidieerde activiteiten zijn verricht, een aanvraag tot vaststelling in.

De aanvraag bevat een inhoudelijk verslag van de gesubsidieerde activiteiten. - Voor subsidies van meer dan € 50.000 dient de subsidieontvanger, ingeval van een subsidie die per kalenderjaar is verstrekt, uiterlijk 1 april van het jaar erna - en in andere gevallen uiterlijk dertien weken nadat de gesubsidieerde activiteiten zijn verricht - een aanvraag tot vaststelling in. De aanvraag bevat: o Een inhoudelijk verslag van de gesubsidieerde activiteiten. o Een overzicht van de gesubsidieerde activiteiten en hieraan verbonden uitgaven en inkomsten. o Een balans of jaarrekening van het afgelopen kalenderjaar of subsidietijdvak met toelichting daarop. o Een controleverklaring door een onafhankelijk accountant.

23 / 62

Subsidieproces in individuele subsidieregelingen Zoals de ASV voorschrijft, is het college bevoegd om individuele subsidieregelingen vast te stellen. Hiervan zijn er elf gepubliceerd op overheid.nl en op de eigen website van de gemeente Assen. In de gepubliceerde subsidieregelingen neemt de gemeente ook, voor die individuele regeling, onderdelen van het subsidieproces op. In bijlage 1 zijn per subsidieregeling de belangrijkste processtappen opgenomen. Organisatie van het subsidieproces Front Office Subsidies (FOS) Sinds enkele tijd werkt de gemeente Assen met een Front Office Subsidies (FOS). Voorheen, in de interviews is gesproken over circa tien jaar geleden, kwamen subsidieaanvragen niet op één centrale plek binnen. De aanvragen kwamen veelal binnen in de postbus van een beleidsmedewerker en dit werd beperkt gecoördineerd. Er is daarom een pilot van een jaar gestart om het FOS op te richten, waarna de FOS definitief is geworden. Proces op hoofdlijnen In de interviews is aangegeven dat in het medewerkersportaal van de organisatie een workflow is opgenomen waarin het subsidieproces is uitgewerkt, in samenwerking met beheer. Uit de interviews komt echter naar voren dat betrokkenen binnen de organisatie hier weinig zicht op hebben. Daarnaast hebben we een document ontvangen waarin de FOS zelf de taken en verantwoordelijkheden op hoofdlijnen per type subsidie heeft uitgewerkt.

Ter illustratie is in figuur 4 voor de begrotingssubsidies aangegeven wat de FOS hierover aangeeft.

Figuur 4. Toelichting FOS op taken en verantwoordelijkheden bij begrotingssubsidies. Het subsidieproces kan variëren op onderdelen vanwege de verschillen tussen subsidieregelingen. Op hoofdlijnen ziet het subsidieproces er echter als volgt uit. Als een subsidieaanvraag binnenkomt wordt deze door de FOS ingeboekt en gecheckt op de ontvankelijkheid. Zo wordt er bekeken of de aanvraag compleet is. Zo niet, dan komt er een verzoek tot aanvulling. Hierna wordt de aanvraag per mail doorgestuurd, inclusief documenten.

24 / 62

Dan volgt een ontvangstbevestiging en wordt de beleidsmedewerker die bij de subsidie(regeling) betrokken is gevraagd om de aanvraag inhoudelijk in behandeling te nemen. De FOS voegt dan ook een conceptbesluit en een concept betaalopdracht bij. In de begeleidende mail naar de beleidsmedewerker staat ook dat Financiën moet worden betrokken, zodat er van zowel Beleid als Financiën een akkoord komt. Het definitieve besluit komt uiteindelijk terug en wordt zodanig verwerkt, met de betaalopdracht, dat het als concept in het systeem komt. Dit concept wordt via het portaal doorgestuurd naar DIV, de afdeling die de besluiten/betaalverzoeken verwerkt. De FOS bewaakt vervolgens de termijnen, bijvoorbeeld als er verantwoording plaats moet vinden, en krijgt ook de verantwoording binnen. Voor de verantwoording bestaat een format dat de subsidieaanvragers moeten invullen, afhankelijk van de aard van de subsidie(regeling). Zowel de FOS als de betrokken beleidsmedewerker checkt zo nodig de verantwoording. De FOS behandelt alle subsidieaanvragen tot en met € 50.000. De teammanagers ondertekenen de subsidieaanvragen vanaf € 50.000 en hoger. Deze verantwoordelijkheden zijn vastgelegd in het mandaatbesluit van de gemeente Assen 2019).3 Rol adviescommissies Bij drie subsidieregelingen is een adviescommissie betrokken bij de beoordeling van de subsidie.

Het gaat om de subsidieregelingen Activiteiten kunst en cultuur 2023, Evenementen, en het Preventiefonds voor professionals (4, 6 en 7 in figuur 2). De adviescommissies toetsen op de voorwaarden, zoals opgenomen in de subsidieregelingen (zie figuur 2). Uit de interviews komt naar voren dat deze adviescommissies in het leven zijn geroepen om de onafhankelijkheid van de subsidiebesluiten beter te kunnen borgen. Het Activiteiten kunst en cultuur, Evenementen, en Preventiefonds voor professionals zijn ook onderwerpen waarop expertise vanuit de samenleving goed kan worden georganiseerd.

3.1.2. Toepassing van de subsidieverordening en de subsidieregelingen in de praktijk Beschikkingen Voor dit onderzoek zijn acht subsidiedossiers van verschillende aard en omvang bestudeerd (zie figuur 3). In de beschikkingen van de subsidies is herleidbaar te zien dat de ASV en de subsidieregeling op de beschikkingen worden toegepast. Zo wordt expliciet benoemd dat er getoetst wordt aan de ASV en/of de subsidieregelingen. Er wordt toegelicht waarom de subsidie wordt toegekend en past binnen de subsidieregeling. Dit wordt, waar relevant, ondersteund met de beoordeling van de adviescommissie(s). Er wordt in de beschikkingen echter niet aangegeven op basis van welke gemeentelijke doelen de subsidies worden verstrekt of hoe de verstrekte subsidie past binnen de inhoudelijke beleidskaders van de gemeente. Bij alle bestudeerde beschikkingen wordt het toegekende bedrag benoemd. Waar relevant, wordt benoemd op basis van hoeveel jeugdleden de subsidie is berekend. Dit geldt voor bijvoorbeeld de subsidie in het kader van de Amateurkunst. Ook wordt de aanvragers die een subsidie ontvangen, die verstrekt wordt op basis van activiteiten, gevraagd om de activiteiten uit de subsidieaanvraag uit te voeren. In de beschikking is ook opgenomen hoe de vaststelling plaatsvindt.

Dit gebeurt, afhankelijk van de regeling, direct via de beschikking of nadat de benodigde verantwoording door de aanvrager is aangeleverd. Hierbij wordt verwezen naar welke wet- en regelgeving van toepassing is op het besluit, wanneer de organisatie de subsidie ontvangt en hoe er een bezwaarschrift kan worden ingediend.

3 Gemeente Assen (2019). Mandaatbesluit.

25 / 62

Accountantsverklaringen over de jaarstukken 2020-2022 In de accountantscontroles die toebehoren aan de jaarstukken 2020, 2021 en 2022, heeft de accountant aandacht besteed aan subsidies en het subsidieproces van de gemeente Assen. Hierna lichten we de hoofdpunten uit de accountantsverklaringen toe. 2020 In 2020 is geconstateerd dat er twee subsidiebeschikkingen zijn afgegeven, zonder dat er sprake was van een formeel juridische grondslag. Deze verstrekte subsidies zouden vanuit de begroting 2020 hun grondslag moeten vinden, maar waren echter niet als zodanig opgenomen. Als gevolg hiervan waren de desbetreffende subsidies ad € 13.325.000 formeel onrechtmatig omdat de relevante bepalingen in wet- en regelgeving niet geheel werden nageleefd. In 2020 heeft de accountant ook een steekproef uitgevoerd op de door de gemeente Assen verstrekte subsidies. Naast het feit dat hieruit diverse onrechtmatigheden komen van subsidies die een inkoopkarakter hebben (deze hadden moeten worden ingekocht in plaats van gesubsidieerd), zijn er ook diverse subsidies verstrekt zonder subsidiebeschikking of is er meer subsidie verstrekt dan in de beschikking is opgenomen. Uit de uitgevoerde werkzaamheden volgt dat de gemeente Assen in 2020 in totaal eenentwintig subsidies heeft verstrekt voor een bedrag van €1.400.319, waarvoor niet de ASV is nageleefd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=3a98d0a8-e573-4e45-9ab4-ef6e34e18f25