4. Rapportage Tussenevaluatie,Rapportage Tussenevaluatie
Tekst van het document
De basisinfrastructuur is dekkend, met uitzondering van een aanbod voor jongeren volgens de respondenten. Het aanbod wordt zowel stedelijk als in wijken en zowel binnen als buiten de instelling aangeboden. Van de respondenten van het inwonerpanel gee` 40% aan er meer culturele ac.viteiten in de wijken georganiseerd moeten worden en 66% gee` daarbij aan dan ook misschien mee te doen. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de enquête vooral door mensen van 55 jaar en ouder is ingevuld met een zwaartepunt op 65+. De beleidsmedewerkers geven aan dat er geen financiële ruimte is voor kunst- en cultuurac.viteiten in de wijken binnen de begro.ng en ook niet binnen de begro.ngen van de wijkaanpak en wijkplannen. Nagenoeg alle respondenten vinden dat er in Assen genoeg podia zijn, met uitzondering van podia voor jongeren en podia voor optredens van Big Bands. Voor Big Bands is alleen Podium Zuidhaege geschikt. Alle geïnterviewde respondenten en het overgrote deel van de geënquêteerde respondenten vinden dat er een nieuw podium in De Gouverneurstuin moet komen, al dan niet vast of mobiel, voor kleine voorstellingen. Met het jeugd- en volwassen sport en cultuurfonds biedt de gemeente inwoners met een krappe portemonnee de mogelijkheid om deel te nemen aan kunst en cultuur.
Bij de jeugd is respec.evelijk in 2021, 2022 en 2023 13%, 16,5% en 19% van de totaalaanvragen gedaan voor cultuurac.viteiten. Bij volwassen is 23% van de aanvragen in 2023 gedaan voor cultuurac.viteiten. Er doen drie keer zoveel meisjes dan jongens mee aan kunst en cultuur met een overgrote belangstelling voor dans, vervolgens op grote afstand muziek, nieuwe media, theater en drama. In 2022 hee` de gemeente sport- en cultuurvouchers ingevoerd (vanuit de corona herstelagenda) om volwassenen met een laag inkomen in staat te stellen om deel te nemen aan sport en cultuur. De inwoners die ervoor in aanmerking komen kunnen €150,- per persoon besteden aan sport of cultuur. Vanuit het beleidsveld kunst en cultuur is erop ingezet om deze regeling ook voor culturele ac.viteiten in te zexen. Er zijn 1183 vouchers voor sport aangevraagd en 792 voor cultuur. Mensen hebben de vouchers vooral besteed aan De Bonte Wever, het Drents Museum en DNK. Omdat de regeling in de prak.jk te ingewikkeld is gebleken, is de regeling vervangen door de regeling Volwassenenfonds Sport en Cultuur voor mensen met een laag inkomen. In 2023 hebben 808 inwoners gebruik gemaakt van dit fonds, waarvan 222 voor cultuur en 585 voor sport. Vaart Welzijn zet intermediairs in om te helpen bij de aanvraag. Het is onduidelijk of er genoeg faciliteiten voor jonge kunstenaars zijn.
In de onderzoeksopdracht voor broedplaatsen, werkplaatsen en exposi.eruimte, zou nader onderzocht kunnen worden waaruit het hiaat voor jongeren nog bestaat. Hierbij kan aangehaakt worden bij de uitgezexe opdracht voor de verkenning van fysieke mogelijkheden voor een jongerencentrum.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
16
Dreigende bezuinigingen van het Rijk op de kunst en cultuursector kan een nega.eve invloed hebben op het beschikbare aanbod en de betaalbaarheid daarvan. Daarmee kan het realiseren van deze ambi.e in gevaar komen.
8.4 Ambi0e 4 met kunst en cultuur meer bereiken In de kadernota staat dat de gemeente het kunst en cultuurbeleid meer wil verbinden met andere beleidsterreinen. “Te denken valt aan armoedebeleid, welzijn, ouderen, leeEaarheid, jeugdbeleid, stadsontwikkeling, binnenstadbeleid, economie, ves3gingsbeleid en het s3muleren van crea3eve bedrijven.” De inten.e is om hiervoor binnen de gemeente meer en beter te gaan samenwerken. Vanuit het beleidsveld kunst en cultuur is deelgenomen aan de ontwikkeling van het jongerenbeleid. Vanuit de SPUK-uitkering jongerenbeleid is in overleg tussen beide beleidsvelden, is een deel van de kunst- en cultuurinstellingen gesubsidieerd. Er zijn binnen de gemeente in de beleidsnota’s verbindingen gelegd tussen Kunst en Cultuur en het Erfgoedbeleid en met de “Economische Agenda”. In de “Asser Ambi.e Agenda”, het “Stadsmarke.ngplan” en de “Agenda en ac.eplan vrije.jdseconomie”, worden de betekenis en de mogelijke bijdragen van de kunst en cultuursector verder niet uitgewerkt. De kunst en cultuursector is vertegenwoordigd in deelname aan Vaart in Assen, maar het onderwerp kunst en cultuur komt niet terug in de jaarlijkse uitvoeringsplannen van VIA en is het afgelopen jaar niet geagendeerd. VIA is vooral gericht op de binnenstad, terwijl de Kunst en Cultuursector veel breder georganiseerd is.
Er zijn verschillende landelijke onderzoeken12 uitgevoerd waarin is gebleken dat de kunst- en cultuursector, de lokale economie en het ves.gingsklimaat elkaar zeer posi.ef kunnen beïnvloeden. Ook het onderzoek van het Drents Museum naar de economische spin-off van haar tentoonstellingen voor de binnenstad en de Assense economie laat zien dat deze erg hoog is. Daarom is het belangrijk om in gezamenlijkheid tussen de afdeling economie, de beleidsmedewerkers kunst en cultuur en instellingen, verder uit te werken hoe de impact van kunst en cultuur op de economie, de binnenstad en vrije.jdssector doelbewust vergroot kan worden en welke inzet dit vraagt van de gemeente en de kunst en cultuursector. Ook is het belangrijk om te bezien hoe de posi.e van de Kunst- en cultuursector binnen Vaart in Assen versterkt kan worden, of dat er een ander methode is om de sector beter te kunnen laten aansluiten en benuxen. Zeker ook bij de vrije.jdseconomie en de bruisende studentenstad. In de wijkplannen en het Sociaal Domein is er meer aandacht voor cultuur, om dit als middel in te zexen voor georganiseerde ontmoe.ng, om verhalen op te halen en wijkbewoners samen ac.viteiten te laten ondernemen. Specifiek het wijkplan van De Lariks benoemt vijf thema’s die bijdragen aan het ontmoeten en verbinden van inwoners door de inzet van kunst en cultuur.
De gemeente zet in op de cultuurcoach als verbinder tussen wijkbewoners en cultuur in de wijk en het centrum en wil onderzoeken of Welzijn op recept uitgebreid kan worden met Cultuur op Recept. De gemeente hee` een intern ac.eonderzoek gehouden naar de methodes voor interne afstemming en samenwerking tussen Kunst en cultuur, De Sociale Stad en GALA. Een volgende stap is te bekijken hoe het Kunst en Cultuurbeleid en de kunst- en cultuurinstellingen hierop kunnen aansluiten. Ook de instellingen hebben aangegeven hier behoe`e aan te hebben. Waar liggen de uitdagingen van de gemeente op de korte en lange termijn en hoe kan kunst en cultuur hieraan bijdragen? Kunnen we elkaar niet meer versterken? In de prak.jk worden reeds enkele projecten uitgevoerd tussen kunst en cultuurinstellingen en Vaart Welzijn en door DNK en huisartsen. Deze kunnen als voorbeeld dienen.
1
“Onderzoek naar Mul.pliereffecten en pay off effecten in de culturele en crea.eve sector”, uitgesplitst in economische en gezondheidseffecten, uitgevoerd door Dialogic, 2023, in opdracht van het Ministerie van OCenW. 2 “De bijdrage van cultuur en media aan de Nederlandse economie”, CBS 2021. Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
17
9
Financiën
Er wordt zowel vanuit de begro.ng kunst en cultuur als vanuit andere regelingen voorzien in financiering van de kunst- en cultuurinstellingen en voorzieningen. Met de kerninstellingen en specifieke voorzieningen zijn afspraken voor vier jaar gemaakt. De overige middelen komen uit andere (.jdelijke) regelingen. Vanuit de gemeente zijn onderstaande bedragen aangeleverd. Begro/ng Kunst en cultuur Begro.ngssubsidie Kerninstellingen (inclusief Art of Wonder Garage TDI €205.238,-) Begro.ngssubsidie Specifieke Voorzieningen (inclusief Stadscollec.e €40.000,- en We the North €51.500,-) Regeling Amateurkunst verenigingen en s.ch.ngen Regeling incidentele ac.viteiten kunst en cultuur Reserve beeldende kunst en vormgeving Inzet overige middelen SPUK-uitkering jongerenimpuls voor K&C instellingen Cultuurcoach Brede Combina.eregeling BCR Cultuurcoach GALA Cultuurcoach Kunst en Cultuur IDO Budget broedplaatsontwikkeling door Provincie Drenthe beschikbaar gesteld Jeugd Sport en Cultuurfonds
11.028.483
2024
362.285
2024
50.000
Per jaar (2021 t/m 2024)
75.000 114.000
Per jaar (2021 t/m 2024)
196.500
2024. Regeling loopt t/m 31-12-25
25.000 60.000 40.000 66.000 200.000
2024. Regeling loopt t/m 31-12-25 2024. Regeling loopt t/m 31-12-25 2024. Regeling loopt t/m 31-12-25 2024. Regeling loopt t/m 31-12-27 Nog niet besteed
2021, 2022 en 2023 respec.evelijk €20.708,75 – 32.202,03 – 49.205,16
Knelpunten Er zijn een aantal instellingen die zowel door de Gemeente Assen als door de Provincie Drenthe of een fonds gefinancierd worden voor hetzelfde project. Een exacte inventarisa.e hee` binnen de tussenevalua.e niet kunnen plaatsvinden omdat de bedragen niet voorhanden zijn. Het is belangrijk dat de gemeente hier zicht op houdt, mede in rela.e met de door de provincie per 2025 doorgevoerde wijzigingen in haar financiële verdeling van de middelen voor kunst en en de door het Rijk door te voeren kor.ngen op fondsen en de btwverhoging. Tijdige bijsturing is hiervoor nodig. Met de kerninstellingen spelen discussies over het ontwikkelen van nieuwe ac.viteiten of projecten en of dit binnen of buiten de reguliere subsidie valt. Er is verschil van mening tussen de gemeente en enkele kerninstellingen over de ruimte voor vernieuwing binnen de huidige begro.ngssubsidies van deze instellingen. Omdat het niet al.jd helder is welke verdeling er binnen de budgexen gemaakt is, blij` deze discussie bestaan. Het wordt duidelijk dat er een flexibel budget mist voor doorontwikkeling van het kunst en cultuurbeleid met een bijbehorende regeling. Er is geen regeling om nieuwe interessante ini.a.even (van nieuwe par.jen) voor projecten, die ertoe doen, te kunnen honoreren (die niet passen in het evenementenbeleid en de regeling ac.viteiten kunst en cultuur).
10 Ontwikkelingen Er zijn ontwikkelen gaande of aanstaande die van invloed zijn op het kunst en cultuurbeleid van de gemeente. Zie de bijlage voor de uitgebreide versie. Deze ontwikkelingen zijn de context of zouden de context moeten zijn voor de doorontwikkeling van het kunst- en cultuurbeleid van Assen. Het is belangrijk hier het gesprek over aan te gaan en te onderzoeken waar de bedreigingen en kansen liggen. Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
18
De belangrijkste ontwikkelingen zijn de kabinetsplannen voor bezuinigingen op cultuur, de andere verdeling van subsidies van de provincie (ook voor instellingen in Assen) en de Fair Prac.ce Code waarmee instellingen reële tarieven aan kunstenaars en medewerkers moeten betalen. Dit hee` gevolgen voor zowel de instellingen als voor het kunst en cultuurbeleid van de gemeente. De gemeente is benaderd door kunst- en cultuuraanbieders die een beroep willen doen op de subsidieregeling voor specifieke voorzieningen. Het proces rondom het TT-museum loopt nog, evenals het onderzoek naar mogelijke gecombineerde huisves.ng voor Garage TDI, de Peergroup en Wabi Sabi. Ook loopt de opdracht nog om te onderzoeken of er meer werkplaatsen, broedplaatsen en exposi.eruimte nodig is, vooral voor jongeren. Besluitvorming is voorzien in het najaar 2025. Het feit dat Assen een studentenstad wil zijn en wil investeren in studentenwoningen, betekent dat er een nieuwe doelgroep ontstaat die om een passend aanbod van kunst en cultuur zal vragen. Deze nieuwe doelgroep en bijpassend aanbod kunnen bijdragen de ambi.e bruisende en culturele hoofdstad en aan de “Asser Ambi.e Agenda” voor het onderdeel bruisende studentenstad, versterken van de leevaarheid en de brede welvaart.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
19
Bijlage 1. Analyse Ambi1e 1 - Spraakmakende provinciehoofdstad van Drenthe Deze ambi.e is gericht op het versterken van het profiel van Assen als culturele hoofdstad van Drenthe. Bij de ambi.e zijn vijf doelen/speerpunten genoemd. Deze zijn: 1. Versterken van het profiel als provinciehoofdstad met spraakmakende ac.viteiten, projecten, voorstellingen en evenementen. 2. Ruimte voor vernieuwing. 3. Werkplaatsen, broedplaatsen en exposi.eruimte. 4. Deelname in We the North. 5. Verbeteren communica.e en marke.ng. 1. Culturele hoofdstad De gemeente zet om culturele hoofdstad te zijn, vooral in op haar evenementen. Vaart in Assen hee` de opdracht om jaarlijks vijf grote evenementen te organiseren. Eén daarvan is gericht op Kunst en Cultuur: Het Preuvenement. De laatste jaren hee` VIA op vraag van de gemeente bij Koningsnacht ook een programma specifiek voor jongeren georganiseerd. Verder hee` VIA de opdracht om bij spraakmakende tentoonstellingen van het Drents Museum een randprogramma te verzorgen aan de kop van de Vaart en in de binnenstad. Op deze manier versterken kunst en cultuurinstellingen en ondernemers in de binnenstad elkaar en wordt het profiel van Assen als culturele provinciehoofdstad versterkt.
Een aantal jaarlijks terugkerende kleinere evenementen zijn in deze beleidsperiode overgeheveld van incidentele evenementen uit de evenementenregeling naar specifieke voorzieningen (met een subsidieperiode van vier jaar). Het betre` IFA Interna.onaal Filmfes.val Assen, Blues Fes.val, Art of Wonder en Kunst aan de Vaart. De gemeente hee` een Street art fes.val geïni.eerd dat geresulteerd hee` in vier muurschilderingen en er is onder andere ingezet op ondersteuning bij het Moluks kunstwerk. Uit het documentenonderzoek blijkt dat deze ambi.e in het bestuursakkoord genoemd wordt, maar verder nergens concreet uitgewerkt wordt. In de binnenstadvisie wordt vermeld dat kunst en cultuur belangrijk is voor verrijking van de binnenstad. De visie op deze ambi.e is niet uitgewerkt in de Economische agenda en de deelplannen die daaruit voortkomen. In de jaarlijkse uitvoeringsplannen van VIA is deze ambi.e niet verder uitgewerkt in concrete evenementen of ac.es. Dit onderwerp is het afgelopen jaar niet tot weinig geagendeerd bij VIA. Er is geen banier “Assen Culturele Hoofdstad”. Kunst en cultuur voor iedereen en in de wijken (ambi.e 2) komt wel meer terug in de bestuurlijke documenten. Visie respondenten Uit de enquêtes en interviews blijkt dat de respondenten vinden dat Assen deels een bruisende cultuurhoofdstad is.
Vooral het Drents Museum draagt daar wel aan bij en hee` een grote spin-off voor heel Assen en het DNK hee` ook belangrijke theaterpremières, maar Assen is niet bruisender of vernieuwender dan Emmen volgens de respondenten. Dit zou enigszins veroorzaakt kunnen worden doordat het aanbod van de andere instellingen weliswaar zichtbaar is voor de eigen doelgroep, maar minder zichtbaar is voor alle respondenten en inwoners. Er is nog veel meer mogelijk volgens de geïnterviewde instellingen. Er kunnen spraakmakende en bruisende jaarlijks terugkerende ac.viteiten of fes.vals georganiseerd worden, waarin alle kunst- en cultuurinstellingen, voorzieningen en ook verenigingen een rol kunnen hebben. De infrastructuur is er, maar er is sturing op nodig. De instellingen vragen om een visie van het poli.ek bestuur en de beleidsmedewerkers. Zij zouden met elkaar willen brainstormen: hoe ziet de culturele hoofdstad eruit? Wat houdt dat in? Wat als we culturele hoofdstad van Europa of Nederland zouden zijn, wat zouden we dan bieden? Wat doen we gezamenlijk en wie doet daarin wat, vanuit welke rol? De instellingen geven ook aan dat er lef van de gemeente nodig is, bijvoorbeeld voor de nieuwe entree van het Drents Museum. Van de gemeente wordt verwacht dat zij deze ambi.e ook uitstraalt naar buiten toe en laat zien dat ze trots is op de culturele instellingen en het aanbod.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
1
2. Ruimte voor vernieuwing Met de nieuwe subsidieregelingen en een meerjarenbegro.ng voor vier jaar voor de kern- en specifieke instellingen, ontstaat er meer ruimte voor doorontwikkeling van de organisa.e van de instellingen en vernieuwing van het aanbod. Met de nieuwe subsidieregeling ‘Ac.viteiten Kunst en Cultuur Gemeente Assen 2023’, kunnen professionele, semiprofessionele en amateurverenigingen subsidie aanvragen voor het organiseren van incidentele kunst- en cultuurac.viteiten, zodat zij ook een uitbreiding van hun aanbod en een flexibeler aanbod kunnen organiseren. De gemeente hee` in 2021 deelbeleid opgesteld voor beeldende kunst en vormgeving. De onderhoudsbudgexen voor kunst zijn geactualiseerd. Er is vastgesteld dat er 1% van bouwbudgexen aan nieuwe kunst besteed moet worden. Deze regeling is nog niet in uitvoering gebracht, door gebrek aan ambtelijke capaciteit in uren. In 2022 is CAMPIS als nieuw podium voor hedendaagse kunst opgestart met een decentralisa.e uitkering van het Rijk. De gemeente zal eind 2024 moeten besluiten of zij CAMPIS structurele subsidie voor vier jaar wil toezeggen, of bij de verlenging van het huidige beleid nog wil verlengen met twee jaar incidentele subsidie.
Het College hee` aangegeven een eigen Stadscollec.e Beeldende Kunst te willen aanleggen en deze te willen exposeren in een reizende tentoonstelling in gebouwen, instellingen en in wijken. Het idee is om hiervoor een begeleidingscommissie in te zexen die jaarlijks een kunststuk/schilderij aanscha`. Vanuit de beleidsafdeling wordt aangegeven dat deze taak zich las.g verenigt met het beleidswerk. De gemeente neemt museale taken op zich die moeilijk uit te voeren zijn en veel personele capaciteit kosten. Daarbij zijn kosten voor verzekering van een rondreizende exposi.e fors. Het College zal zich opnieuw moeten beraden over de Stadscollec.e. Er is een aanvraag gedaan bij de Gemeente Assen en de Provincie Drenthe voor een eenmalige subsidie voor een TT-museum. Het College hee` €1mln beschikbaar gesteld voor de realisa.e van een TT Museum (onder voorbehoud besluit raad). Er zijn een aantal voorwaarden verbonden aan deze bijdrage, o.a. dat de provincie en/of ander sponsoren/fondsen het overige bedrag op tafel leggen. De uitkomst is momenteel nog niet helder. Auankelijk van de ontwikkelingen van het TT Museum, vindt nadere besluitvorming plaatst. 3.
Werkplaatsen, broedplaatsen, exposi/eruimten Er zijn een aantal broedplaatsen: DAF Digital Art Factory van het ICO, Studio Z van Podium Zuidhaege en de vooropleiding van Garage TDI kan deels gezien worden als een broedplaats voor talentontwikkeling. In het beleidskader staat dat er behoe`e is aan meer (gemeenschappelijke) ruimtes als broedplaats voor nieuw talent; plekken om te experimenteren en grenzen te verleggen; ook voor nieuwe (digitale) disciplines in de crea.eve industrie. De gemeente hee` tot doel gesteld om te verkennen of er mogelijkheden zijn of vastgoed uit de eigen portefeuille hierbij ingezet kan worden en om samen met vastgoedeigenaren te verkennen welke mogelijkheden zij zien voor .jdelijke oplossingen. Door gebrek aan ambtelijke capaciteit bij Kunst en Cultuur is dit onderwerp nog niet opgepakt. Er is een opdrachtomschrijving opgesteld om deze inventarisa.e te maken, deze wordt weggezet bij een extern bureau. In de interviews is aangegeven dat er vooral behoe`e is aan werkplaatsen/ateliers voor kunstenaars en exposi.eruimte voor jonge beeldende kunstenaars. Het ICO, Vaart Welzijn en jongeren in Assen die meegedaan hebben aan het traject Beleid voor en door Jongeren, geven aan dat er een ontmoe.ngsruimte voor jeugd nodig is, waar ook vormen van kunst en cultuur bedreven kunnen worden. 4. We The North Nederland is verdeeld in 15 cultuurregio’s.
We The North is de cultuurregio van het noorden en een samenwerking van de Provincies Friesland, Groningen, Drenthe en de steden Leeuwarden, Groningen, Assen en Emmen. We the North draait om het s.muleren van interregionale samenwerking en talentontwikkeling via netwerken van culturele instellingen. De overheden bundelen krachten en stellen Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
2
een s.muleringsbudget ter beschikking dat een plus vormt op de reguliere cultuurbudgexen. Daarnaast voeren zij een lobby voor de versterking van de culturele sector in het noorden. We The North ondersteunt netwerken van culturele organisa.es in verschillende disciplines. Hier nemen ook door de gemeente Assen gesubsidieerde organisa.es aan deel: Garage TDI in het netwerk voor podiumkunst Sta.on Noord, CAMPIS in het netwerk voor beeldende kunst de Noordenaars en IFA in het filmnetwerk Filmpact. Deze organisa.es versterken via We the North hun netwerk, kennisdeling, zichtbaarheid/podium en de kansen voor talentontwikkeling van makers. Binnen de netwerken volgen de deelnemers workshops en masterclasses en voeren zij ac.viteiten en optredens binnen de eigen en andere gemeentes uit. De landelijke financiering vervalt per 2025. Een evalua.e3 van We The North hee` een aantal posi.eve ontwikkelingen laten zien en doet voorstellen voor financiering. De betrokken overheden hebben besloten de financiering in 2025 voort te zexen. 5. Communica/e en marke/ng In 2021 is er input van Kunst en Cultuurinstellingen gegeven bij de ontwikkeling van het stedelijk profiel van het Merk Assen. Het Merk Assen gaat over afstemming tussen stadsmarke.ng, de binnenstadvisie en de cultuurvisie. In de prak.jk blijkt kunst en cultuur niet goed opgenomen in het Merk Assen. Er is geen banier voor Kunst en Cultuur.
In de “Asser Ambi.e Agenda” wordt Kunst en Cultuur niet vermeld en ook in de jaarplannen van Vaart in Assen komt Kunst en Cultuur (met uitzondering van het Preuvenement) niet voor. Zie ook Ambi.e 4. In de digitale agenda van “Dit is Assen” kunnen de kunst- en cultuurinstellingen hun evenementen, ac.viteiten en voorstellingen en dergelijke vermelden. Dit gebeurt ook vanuit de individuele instellingen. Er is geen sprake van gezamenlijke communica.e en marke.ng van de kunst- en cultuurinstellingen, gericht op doelgroepen zoals lee`ijdsgroepen of belangstelling. Wel leggen instellingen soms folders van elkaar bij de publieksbalie of informa.etafels. In de tussenevalua.e in de plenaire sessie hebben de instellingen en voorzieningen aangegeven dat er voor inwoners geen totaaloverzicht is van kunst en cultuur om te bezoeken en voor de mogelijkheden voor cultuurpar.cipa.e en -beoefening.
3
Evalua2erapportage We The North “Samen sterker door Samenspel”, Thomas van Dalen, oktober 2023 Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
3
Bijlage 2. Analyse Ambi1e 2 - Kinderen en jongeren groeien op met cultuur Het behouden en verder ontwikkelen van Assens culturele aanbod voor opgroeiende kinderen en jongeren. Doelen/speerpunten hierbij zijn: 1. Een rijk gevarieerd aanbod voor kinderen en jongeren, op school en daarbuiten. 2. Talentontwikkeling: Kinderen al op jonge lee`ijd kansen geven zich te ontwikkelen. 3. Talentontwikkeling: tot stand brengen van een passend aanbod voor jongeren, in overleg met jongeren. 4. Meer kinderen stromen door van culturele ac.viteiten/kennismaking in school, naar culturele ac.viteiten buiten school.jd (zoals cursussen en muzieklessen). Toegevoegd doel in het Uitvoeringsplan 2021. 5. Voorkomen van dubbelingen in het aanbod en efficiënter inzexen van financiële middelen. Toegevoegd doel in het Uitvoeringsplan 2021. 1. Rijk gevarieerd aanbod Het gaat voor dit onderzoek te ver om te toetsen of het aanbod in Assen rijk gevarieerd is en hoe de vraag en het aanbod zich tot elkaar verhouden. Dat zou een onderzoek op zich zijn. Het aanbod waar de gemeente en instellingen op inzexen is vooral gericht op cultuureduca.e, kunsteduca.e en talentontwikkeling. Daarnaast hee` de gemeente DNK gevraagd om een nieuw aanbod voor jeugd 0-18 jaar te organiseren, gericht op kennismaking met taal, techniek, cultuur en digitale vaardigheden.
Dit hee` in 2023 geresulteerd in DNK Next en dit wordt inmiddels structureel gefinancierd. Ook is er ingezet op de aanpak van laaggelexerdheid onder jongeren, dat geresulteerd hee` in ABOS VO light. 2. Cultuureduca/e, kunsteduca/e en talentontwikkeling Er is veel aanbod Kunst- en Cultuurontwikkeling. Alle zes kerninstellingen en de specifieke instellingen CAMPIS, Kunst aan de Vaart en IFA bieden cultuureduca.e, waarbij IFA specifiek gericht is op filmeduca.e. Alle geïnterviewde instellingen hebben aangegeven cultuureduca.e belangrijk te vinden. Deels als toevoeging op en uitbreiding van het eigen aanbod en deels om inwoners op jonge lee`ijd kennis te laten maken met de instelling en aan publieks- of ledenbinding te kunnen doen. Deels vanuit opdrachten van de subsidiegevers en deels om economische redenen. Er is sprake van een rijk aanbod, van veel organisa.es, waarbij het totaaloverzicht en de samenhang ontbreekt. In de interviews blijkt dat dit in de prak.jk tot gevoelens van concurren.e of wrevel leidt. De instellingen hebben meerdere financiers voor cultuureduca.e en talentontwikkeling zoals de Gemeente Assen, de Provincie Drenthe, landelijke fondsen, landelijke opdrachtgevers voor de BIS instellingen zoals het Drents Museum en het Drents Archief en vooral het onderwijs. De financiering is niet helder en transparant.
De gemeente hee` geen inzicht in wat het onderwijs en andere financiers betalen voor cultuureduca.e aan de instellingen en voorzieningen. Dit maakt sturing vanuit de gemeente las.g omdat zij niet op het geheel kan sturen. Naast de financiële middelen voor kunst- en cultuureduca.e, zijn er ook NPO-middelen beschikbaar gekomen die voor vormen van cultuureduca.e en talentontwikkeling ingezet worden. De afdeling onderwijs van de Gemeente Assen hee` het ICO gevraagd om plannen in te dienen voor volgend schooljaar voor het PO en Garage TDI voor het VO. Scholen hebben de opdracht om leerlingen met kunst en cultuur in aanraking te brengen. Zij ontvangen landelijk middelen voor cultuureduca.e op basis van de lump sum financiering en vanuit de regeling “Cultuureduca.e met Kwaliteit” waarvoor de scholen aanvragen moeten indienen. Basisscholen en de onderbouw van het VO zijn verplicht om cultuureduca.e te bieden. De bovenbouw van het VO (VMBO, Havo, VWO) is verplicht om het vak CKV Culturele en Kunstzinnige vorming aan te bieden. Scholen kunnen ervoor kiezen om speciale projecten uit te voeren, in samenwerking met lokale aanbieders. De gemeente hee` geen afstemming met het onderwijs over cultuureduca.e en talentontwikkeling. Het is onduidelijk of beide par.jen overeenkoms.ge doelen nastreven.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
1
In Assen hee` het ICO een centrale rol in de organisa.e en het aanbod cultuureduca.e en cultuurpar.cipa.e. Het ICO wordt door de gemeente gesubsidieerd om cultuureduca.e te organiseren. Het ICO voert dit uit in een advies- en netwerkrol. Vanuit deze rol stelt het ICO in samenwerking met de cultuurcoördinatoren van het primair onderwijs een programma met ac.viteiten en projecten op (Cultuurmenu), waaruit scholen het bij hen passende aanbod kunnen kiezen. Het ICO is ook een van de partners binnen “Compenta”: het netwerk dat penvoerder en uitvoerder is voor de landelijke subsidieregeling Cultuureduca.e met Kwaliteit voor het Primair Onderwijs. De gemeente hee` te weinig zicht op hoe het ICO haar rol en taken uitvoert. Omdat er nog geen meerjarenafspraken met het ICO vastgelegd zijn, zijn er ook nog geen heldere afspraken over de opdracht en verantwoording van en met het ICO gemaakt. In het lopende traject van de gemeente met het ICO om de meerjaren afspraken op te stellen, is het raadzaam om hierin een duidelijke en heldere opdracht op te nemen over de func.e, rol en taak van het ICO met betrekking tot cultuureduca.e en doorstroom naar buitenschools aanbod van cultuurpar.cipa.e en talentontwikkeling. Hierbij zal ook het nieuwe landelijke curriculum cultuuronderwijs, dat in 2025 ingaat, in ogenschouw genomen moeten worden.
Ook is het belangrijk dat de gemeente afspraken maakt met het ICO over de methode en inhoud van verantwoording met het doel meer inzicht te krijgen in het aanbod, resultaten en doorstroming. Naast het programma van het Cultuurmenu hebben scholen ook vrije ruimte waarin zij ander aanbod van andere organisa.es kunnen kiezen, zoals dat van Garage TDI, DNK en het Drents Museum, het Drents Archief of de kunsteduca.eprofessionals van PZH. Voor het VO hee` het ICO ook een adviesfunc.e en de taak om op maat van scholen diverse projecten te ontwikkelen. De gemeente financiert het ICO voor de organisa.e, niet voor de uitvoering en ac.viteiten. Vanuit het onderwijsbeleid hee` de gemeente Garage TDI en het ICO gevraagd plannen in te dienen voor cultuureduca.e vanuit de NPO gelden: Na.onaal Programma Onderwijs. Hierover is geen afstemming geweest met de beleidsmedewerkers van Kunst en Cultuur. De beleidsmedewerkers Kunst en Cultuur hebben geen afstemming met het onderwijs. Het is niet duidelijk of het onderwijs en de gemeente overeenkoms.ge belangen hebben met betrekking tot cultuureduca.e. Doorstroom In het Uitvoeringsplan 2021 hee` de gemeente een extra doel toegevoegd aan de ambi.e Jongeren groeien op met cultuur, gericht op doorstroom van binnenschoolse cultuureduca.e naar buitenschoolse cultuureduca.e, -par.cipa.e en talentontwikkeling.
Dit doel is nog niet vastgelegd in een opdracht of jaarplan voor/van het ICO. Om de doorstroom te vergemakkelijken hee` de gemeente Vaart Welzijn de opdracht gegeven om buitenschoolse ac.viteiten (cultuurpar.cipa.e) te organiseren. In de tussenevalua.e blijkt dat het voor de gemeente en het ICO las.g is om inzicht te krijgen in of er sprake is van doorstroom, hoe dit gebeurt, waarnaartoe en in welke mate. De gemeente en PZH geven aan dat er geen aantoonbare doorstroom is vanuit de cultuureduca.e in scholen naar de kunstprofessionals die ruimte huren in PZH. Er is geen zicht op eventuele doorstroom naar vrijgeves.gde kunst- en cultuuraanbieders. De naschoolse educa.e en cultuurpar.cipa.e wordt door meerdere instellingen, zonder samenhang, aangeboden. Het is niet duidelijk hoe de aanbieders zich tot elkaar verhouden. Van de 47 leden van het jongerenpanel gee` 19% aan dat zij nadat zij kennis hadden gemaakt met kunst en cultuur in school, zelf vormen van kunst en cultuur zijn gaan beoefenen. Zij doen vooral aan tekenen en schilderen, digitale en mediakunst, gaming en digitale sporten, muziek en fotografie of videografie. Talentontwikkeling Talentontwikkeling wordt vooral geboden door Garage TDI in de jeugdtheaterschool voor kinderen en .eners, in de vooropleiding theater voor MBO en HBO, de professionals voor kunsteduca.e in Podium Zuihage en in DAF en Kunstbende van het ICO.
Het begrip talentontwikkeling blijkt onduidelijk en vaag te zijn volgens de geïnterviewde instellingen. In theorie is er een duidelijk verband tussen cultuureduca.e en talentontwikkeling. Talentontwikkeling kent vier fases 1) kennismaking, 2) nadere verkenning, 3) verdieping, 4) professionalisering. Cultuureduca.e en cultuurpar.cipa.e rich.ng zich op de fases 1 en 2, Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
2
talentontwikkeling op de fases 3 en 4. De instellingen en voorzieningen in Assen hebben geen gezamenlijke samenhangende aanpak georganiseerd op deze vier fases. 3. Voorkomen van dubbelingen De instellingen bieden vormen van kunst- en cultuureduca.e en talentontwikkeling aan, gericht op hun eigen discipline. Het Drents Archief en het Drents Museum richten de kunst- en cultuureduca.e vooral op hun eigen organisa.e. Bij het Drents Museum is de kunst- en cultuureduca.e gekoppeld aan de tentoonstellingen. Dit hee` tot doel om informa.e over te dragen, de bezoekers iets te laten leren en jongeren zodanig te s.muleren zodat zij vaker en later ook als volwassene het museum bezoeken. Bij het DNK is cultuureduca.e gericht op speciale kindervoorstellingen en ac.viteiten vanuit de bibliotheek. DNKNext is hier een uitvloeisel hiervan en de ABOS-ac.viteiten (bibliotheek op 28 basisscholen en ABOS Light voor mbo-leerlingen), gericht op het verminderen van laaggelexerdheid. Het ICO is de enige instelling met een advies- en netwerkfunc.e en coördinerende rol in het Cultuurmenu. Het ICO en Garage TDI hebben een verschillend aanbod voor talentontwikkeling. Uit de interviews blijkt dat er een tendens te zien is dat er wel steeds meer samengewerkt wordt tussen de instellingen met betrekking tot cultuureduca.e en talentontwikkeling.
Zo zijn er gezamenlijke ac.viteiten van het Drents Archief, Drents Museum en het ICO en werken geven het het ICO en Garage TDI aan steeds meer samen te werken. Ook DNK en IFA stemmen aanbod op elkaar af. Enkele instellingen geven aan geen concurren.e te voelen omdat iedereen cultuureduca.e biedt gerelateerd aan de eigen instelling, maar anderen geven toch wel duidelijke signalen af dat zij concurren.e voelen. Instellingen vragen nadrukkelijk om een uitleg van de gemeente over de func.es die de instellingen (moeten en mogen) uitvoeren binnen het beleidskader en wie welke taak en specifieke rol en opdracht hee` in dit speelveld. De rol van PZH is voor de andere instellingen onduidelijk. Instellingen denken dat PZH enkel de opdracht hee` om ruimtes te verhuren aan zelfstandige kunst- en cultuurprofessionals en amateurverenigingen te ondersteunen. PZH organiseert echter ook kleine culturele ac.viteiten en evenementen.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
3
Bijlage 3. Analyse Ambi1e 3 - Kunst en cultuur voor en door iedereen
Deze ambi.e is gericht op kunst en cultuur voor alle inwoners (jong, oud, allochtoon, autochtoon), in het centrum en in de wijken. In theaters, buiten en andere accommoda.es. Doelen/speerpunten: 1. 2. 3. 4.
Solide basisinfrastructuur. Gevarieerd, toegankelijk en gespreid aanbod. Aandacht voor specifieke doelgroepen. S.muleren en faciliteren van jonge kunstenaars (d.m.v.) toegankelijke accommoda.es, cursussen, adviezen, werkplaatsen, broedplaatsen en exposi.eruimtes.
1. Solide basisinfrastructuur en gevarieerd aanbod Met het aanbod van de zes kerninstellingen, 14 specifiek instellingen en 19 gesubsidieerde amateurverenigingen hee` de Gemeente Assen een solide basisinfrastructuur met een breed spectrum van kunst- en cultuurdisciplines. Het totale pakket van instellingen biedt een varia.e aan aanbod. Daarbij is het aanbod van de instellingen zelf ook veelal gevarieerd. De geïnterviewde respondenten geven aan dat de basisinfrastructuur dekkend is, met uitzondering van het aanbod voor jongeren. Hierin mist ruimte voor eigen crea.ef werk, gaming en e-sports, graffi. en street art, muziek maken, tekenen en schilderen volgens het digitale jongerenpanel. Ook zijn er signalen van instellingen dat er te weinig aanbod is voor dans, literatuur en het maken van films. Van het volwassenenpanel blijkt dat bijna de hel` vindt dat er genoeg mogelijkheden zijn om zelf aan kunst en cultuur te doen. Het is de vraag of het aanbod solide is. Een deel van de specifieke instellingen bestaat uit (weliswaar professionele of semiprofessionele) vrijwilligers en de amateurverenigingen zien een kleine terugloop in leden.
In combina.e met de dreigende bezuinigingen van het rijk en herverdeling van middelen door de Provincie Drenthe per 2025, kunnen het aanbod en toegangsprijzen onder druk komen te staan en daarmee ook deze gemeentelijke ambi.e: kunst en cultuur voor iedereen. Het aanbod vindt zowel binnen de instellingen als buiten de instellingen plaats, verspreid door de stad en op scholen. Voorbeelden zijn het randprogramma rondom tentoonstellingen van het Drents Museum aan de kop van de Vaart, het loca.etheater en Art of Wonder G-TDI, het Preuvenement, muziekfes.val op het Koopmansplein, Welcome to he playground .jdens het Bevrijdingsfes.val in Baggelhuizen en Kunst aan de Vaart in par.culiere huizen aan de Vaart. Nagenoeg alle respondenten vinden dat er in Assen genoeg podia zijn, met uitzondering van podia voor jongeren en podia voor optredens van Big Bands. Voor Big Bands is alleen Podium Zuidhaege geschikt. Assen kent twee buitenpodia: Tivoli en De Gouverneurstuin. Het podium in de Gouverneurstuin is onbruikbaar geworden. Alle geïnterviewde respondenten en het overgrote deel van de geënquêteerde respondenten vinden dat er een nieuw podium in De Gouverneurstuin moet komen, al dan niet vast of mobiel, voor kleine voorstellingen. Een randvoorwaarde is dat er goede stroomvoorzieningen worden aangelegd. 2.
Toegankelijk aanbod De gemeente wil kunst en cultuur beschikbaar stellen voor iedereen. Het Drents Museum wordt met ingang van 2022 door de gemeente gesubsidieerd en hee` de inspanningsverplich.ng om het museum op bepaalde .jden gra.s toegankelijk te maken voor inwoners. In de zomer is er gra.s entree voor alle Assenaren op acht maandagen waar veel gebruik van gemaakt wordt (2239 in 2023). Jongeren tot 17 jaar hebben gra.s toegang tot het museum (14.441 jongeren in 2023). Via Vaart Welzijn zijn er 75 vrijkaarten beschikbaar voor kwetsbare doelgroepen. Van deze mogelijkheden wordt buitengewoon goed gebruik gemaakt. Via het Jeugdfonds Sport en Cultuur Drenthe kunnen kinderen gra.s op sport of aan kunst- en cultuurbeoefening meedoen. In 2021 betre` het totaal aantal goedgekeurde aanvragen 520 waarvan 68 (13%) voor kunst en cultuur met een totaalbedrag van €160.738, waarvan €20.708,75 voor kunst en cultuur (13%). In 2022 zijn er 729 goedgekeurde aanvragen gedaan, waarvan 121 (16,5%) voor kunst en cultuur met een totaalbedrag van €241.270,69 waarvan €32.292,03 (13%) voor kunst en cultuur. In 2023: ging het om 812 goedgekeurde aanvragen, waarvan 155 (19%) voor kunst en cultuur met een totaalbedrag van €258.448,19 waarvan €49.206,19 (19%) voor kunst en cultuur. Er doen drie keer zoveel Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
1
meisjes dan jongens mee aan kunst en cultuur met een overgrote belangstelling voor dans, vervolgens op grote afstand muziek, nieuwe media, theater en drama. In 2022 hee` de gemeente sport- en cultuurvouchers ingevoerd (vanuit de corona herstelagenda) om volwassenen met een laag inkomen in staat te stellen om deel te nemen aan sport en cultuur. De inwoners die ervoor in aanmerking komen kunnen €150,- per persoon besteden aan sport of cultuur. Er zijn 1183 vouchers voor sport aangevraagd en 792 voor cultuur. Mensen hebben de vouchers vooral besteed aan De Bonte Wever, het Drents Museum en DNK. Omdat de regeling in de prak.jk te ingewikkeld is gebleken, is de regeling vervangen door de regeling Volwassenenfonds Sport en Cultuur voor mensen met een laag inkomen. In 2023 hebben 808 inwoners gebruik gemaakt van dit fonds, waarvan 222 voor cultuur en 585 voor sport. Vaart Welzijn zet intermediairs in om te helpen bij de aanvraag. 3. Kunst en cultuur in de wijken De gemeente is in 2022 gestart met een pilot Cultuurcoach. Met de inzet van de cultuurcoach is er aanvullend aandacht gekomen voor kunst en cultuur in de wijken. De cultuurcoach hee` als opdracht om cultuurpar.cipa.e in de wijk te bevorderen en wijkbewoners te s.muleren deel te nemen aan het stedelijk cultureel aanbod.
De cultuurcoach brengt cultuur als middel ook onder de aandacht bij buurtmaatschappelijk werkers, buurtsportcoaches, welzijnscoaches en buurxeams zodat zij de inwoners kunnen axenderen op cultuurac.viteiten (specifiek die in de wijken) en kunnen s.muleren hieraan deel te nemen. De cultuurcoach organiseert in samenwerking met de wijkbewoners culturele ac.viteiten in de wijken. De opdracht voor de cultuurcoach zal per 2025 meer gericht worden op de verbinding van de inwoners met het stedelijk aanbod van kunst en cultuur. Andere instellingen programmeren soms ook in de wijken. Uit de enquête van het inwonerpanel blijkt dat 66% aangee` mee te doen als er culturele ac.viteiten in de wijken georganiseerd worden. Hierbij moet wel opgemerkt worden, dat dit een groot deel 55+sers betre`. De gemeente dient zich wel af te vragen in welke mate zij van instellingen verwacht om in de wijken te programmeren en hoe dit zich verhoudt tot het stedelijk aanbod. Er is geen ruimte meer in de begro.ng kunst en cultuur en in de wijkplannen is ook geen financiële ruimte voor kunst en cultuurac.viteiten in de wijken. 4. Specifieke doelgroepen Alle kerninstellingen en een deel van de specifieke instellingen richten zich naast het algemene programma voor iedereen op specifieke doelgroepen. Inclusie en diversiteit staan hoog in het vaandel.
Er zijn speciale of aangepaste programma’s voor senioren, nieuwkomers, vluchtelingen uit Oekraïne, mensen met demen.e, mensen met een visuele of audi.eve beperking, jongeren en andere. Ook worden bij tentoonstellingen aandacht en ac.viteiten voor specifieke doelgroepen georganiseerd zoals bijvoorbeeld voor de Molukse gemeenschap, gekoppeld aan de tentoonstelling Menyala van het Drents Museum. Het bereiken van specifieke doelgroepen is tevens een subsidie-eis van de provincie en van enkele fondsen. 5. Faciliteren jonge kunstenaars In september 2024 start Wabi Sabi Theater als huisgezelschap van DNK. Podium Zuidhaege hee` mogelijkheden om verschillende vormen van kunst en cultuur te beoefenen zoals: popstudio, dansstudio, medialab, ateliers voor beeldende kunst en keramiek, ruimtes voor concerten, voorstellingen, lezingen en een theatercafé voor kleinschalige voorstellingen. Garage TDI en Digital Art Factory hebben en zijn toegankelijke accommoda.es voor jongeren, maar deze groeien uit hun ruimte. Volgens meerdere respondenten zijn er te weinig podia voor jongeren en is er gebrek aan exposi.eruimte. Kleine podia zijn juist erg belangrijk voor experimenterende en beginnende bands en groepen, die nog geen groot publiek trekken, maar toch essen.eel zijn voor een werkend (en daarna bloeiend) ecosysteem in de culturele sector.
Het Drents Museum, Podium Zuidhaege en Garage TDI hebben respec.evelijk 1, 3, 2 Ar.sts in Residence. Digital Art Factory kan als een broedplaats gezien worden, evenals Garage TDI met de jeugdtheaterschool, Move Your Ass en de Vooropleiding Theater. PZH hee` Studio Z-Groeiplaats voor de verschillende fases van talentontwikkeling, waarin in co-crea.e tussen de professionals en de jongeren geëxperimenteerd wordt. Garage TDI, IFA en CAMPIS nemen deel aan projecten van We te North (zie bijlage 1).
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
2
Bijlage 4. Analyse Ambi1e 4 - Met kunst en cultuur meer bereiken Deze ambi.e benadrukt kunst en cultuur als instrument/middel voor andere beleidsterreinen. Het doel is om het kunst en cultuur(beleid) te verbinden aan welzijns-, gezondheids- en economiebeleid. Deze beleidsterreinen kunnen elkaar versterken in het behalen van de doelen en resultaten. Door kunst- en cultuurbeoefening als middel in te zexen kan er ook veel winst voor de individuele inwoner bereikt worden op het gebied van welzijn, de gezondheid en armoedebestrijding. De Doelen/speerpunten van deze ambi.e zijn: 1. Cultuurbeleid verbinden met andere beleidsterreinen (armoede, welzijn, leevaarheid, ouderen, jeugdbeleid, stadsontwikkeling, economie, ves.gingsbeleid, omgevingsvisie, s.muleren van crea.eve bedrijven. 2. Omgevingswet als kans voor rich.ng geven aan vormgeving van de stad. 3. Gebruik maken van succesvolle voorbeeldprojecten en bruggen slaan. 4. Meer en beter samenwerken. 1. Verbinding met andere beleidsterreinen Uit de kadernota: “Kunst & cultuur bieden bij uitstek instrumenten om maatschappelijke opgaven aan te gaan. Daarom willen we kunst & cultuur – onder andere met samenlevingskunst (community art) – meer verbinden met andere beleidsterreinen.
Te denken valt aan armoedebeleid, welzijn, ouderen, leeEaarheid, jeugdbeleid, stadsontwikkeling, binnenstadbeleid, economie, ves3gingsbeleid en het s3muleren van crea3eve bedrijven.” In de kadernota staat dat er ook binnen de gemeente hiervoor meer en beter samengewerkt moet gaan worden. In de afgelopen vier jaar is het Kunst en Cultuurbeleid het meest verweven met het Erfgoedbeleid van de gemeente. De gemeente ondersteunt organisa.es die zich inzexen voor historisch onderzoek, archivering of cultuur- en erfgoededuca.e. Voorbeelden zijn het Drents Museum, het Drents Archief en de Asser Historische Vereniging. In het bestuursakkoord worden de vier ambi.es voor het kunst en cultuurbeleid genoemd, maar deze ambi.es worden in de Economische Agenda met haar deelplannen en in de Omgevingsvisie niet verder uitgewerkt. Het Bestuursakkoord 2022-2026 is uitgewerkt in zes hoofdthema’s, waarin Kunst, Cultuur en Evenementen zijn gerangschikt onder het thema Ondernemen. Binnen het thema ondernemen vallen ook de onderwerpen Toerisme, Binnenstad, de Economische Agenda 2020-2025, Werkgelegenheid, en Stadsmarke.ng. In het bestuursakkoord staat dat Assen in 2030 een bruisende binnenstad zal zijn, met spraakmakende exposi.es in het Drents Museum, met een rijk cultureel aanbod en met veel sport- en muziekevenementen.
De Economische Agenda kent een aantal deelplannen waaronder het per 1 maart 2022 vastgestelde Stadsmarke.ngplan “Verbind, verleid en bouw door”, de “Asser Ambi.eagenda” en “Agenda en ac3eplan vrije3jdseconomie Assen 2022-2027”. Kunst en Cultuur staat hier niet expliciet in opgenomen, terwijl het wel bij uitstek een bijdrage kan leveren aan de door de gemeente gewenste doelen: het versterken van de vrije .jdssector, het verhogen van het gebruik van inwoners hiervan en het vergroten van het bereik van bezoekers en verlengen van het verblijf van de bezoekers van buiten de stad. Er is een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Vaart in Assen, de VVV, de horecasector en het Toeris.sch Recrea.ef Pla}orm in Assen om deze doelen te realiseren. De Kunst- en cultuursector is met één deelnemer vertegenwoordigd in het bestuur van Vaart in Assen (VIA). In deze tussenevalua.e blijkt uit de interviews dat het onderwerp cultuur het afgelopen jaar niet op de agenda van Vaart in Assen hee` gestaan. Als reden hiervoor wordt aangegeven dat Kunst en Cultuur niet opgenomen is in de binnenstadvisie, dat als kader geldt voor VIA. De agenda van VIA is vooral gericht op de fysieke inrich.ng van de binnenstad. Van de vijf grote evenementen die VIA moet organiseren, is er één Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
1
cultuurevenement: Het Preuvenement. Bij spraakmakende tentoonstellingen van het Drents Museum organiseert VIA aanpalende ac.viteiten op de Kop van de Vaart en in de binnenstad. Hiertoe worden kunsten cultuurinstellingen wel incidenteel gevraagd plannen in te leveren, maar deze worden niet al.jd overgenomen of gehonoreerd met financiële middelen. Culturele instellingen plaatsen hun ac.viteiten in “Dit is Assen”. Er zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd die aangeven wat de effecten zijn van de cultuursector op de lokale economie4.5 Ook het onderzoek van het Drents Museum naar de economische spin-off van haar tentoonstellingen voor de binnenstad en Assense economie laat zien dat deze erg hoog is. Daarom is het belangrijk om in gezamenlijkheid tussen de afdeling economie en het domein kunst en cultuur verder uit te werken hoe de impact van kunst en cultuur op de economie, de binnenstad en vrije.jdssector doelbewust vergroot kan worden en welke inzet die vraagt van de gemeente en de kunst en cultuursector. Ook is het belangrijk om te bezien hoe de posi.e van de Kunst- en cultuursector binnen Vaart in Assen versterkt kan worden, of dat er een ander methode is om de sector beter te kunnen laten aansluiten en benuxen. De Omgevingsvisie is uitgewerkt in 3 rich.nggevende principes: Groene stad, dynamische stad, verbonden stad.
Kunst en Cultuur komt verder niet in de Omgevingsvisie aan de orde terwijl ze wel duidelijk een bijdrage kan leveren aan de dynamische stad (een levendige binnenstad met publieksfunc.e en verblijfskwaliteit, waarbij ook cultuurhistorie genoemd wordt) en de verbonden stad (sterke wijken met woonmilieus voor alle doelgroepen, aantrekkelijk en gezond en het faciliteren van ontmoe.ng en beweging in de wijken). In de wijkplannen is er meer aandacht voor kunst en cultuur, om dit als middel in te zexen voor georganiseerde ontmoe.ng, om verhalen op te halen en wijkbewoners samen ac.viteiten te laten ondernemen. Specifiek het wijkplan van De Lariks benoemt vijf thema’s die bijdragen aan het ontmoeten en verbinden van inwoners door de inzet van kunst en cultuur. De gemeente zet in op de cultuurcoach als verbinder tussen wijkbewoners en cultuur in de wijk en het centrum en wil onderzoeken of Welzijn op recept uitgebreid kan worden met Cultuur op Recept. De cultuurcoach wordt gedeeltelijk bekos.gd uit de Brede Combina.e Regeling, middelen voor GALA en uit de begro.ng kunst en cultuur. In de “Startno..e beleid voor en door jongeren, 2023”, hebben jongeren (net als bij het Rekenkameronderzoek6) aangegeven dat zij uitgaansmogelijkheden, feesten en fes.vals missen waarin muziek en dans centraal staat.
Vaart Welzijn en het ICO hebben aangegeven in het centrum een voorziening te willen starten voor ontmoe.ng en cultuur. Vervolgens hee` STAMM hier een onderzoek naar gedaan en zijn uitkomsten gepresenteerd aan de gemeente. De gemeenteraad hee` ingestemd met een geamendeerd voorstel om een kwar.ermaker aan te stellen die voor de besluitvormende raadsvergadering van 20 maart 2025 een panklaar plan moet opleveren waarin de keuze voor een pand, een exploita.ebegro.ng en eventuele verbouwingskosten uitgewerkt zijn. Bij de ontwikkeling van dit businessplan werkt de gemeente wanneer dit nung is en wederzijds resultaat op kan leveren - graag met cultuur samen, maar de focus ligt eerst bij de ruimte voor jongeren. Eén van de beleidsmedewerkers kunst en cultuur zal samen met vastgoed, communica.e, par.cipa.e en beleid, deelnemen aan de stuurgroep voor deze planontwikkeling. 2. Voorbeeldprojecten Er zijn een aantal projecten uitgevoerd die laten zien dat er door samenwerking vanuit verschillende beleidsterreinen en sectoren, een grote synergie en meerwaarde kan ontstaan op financieel en inhoudelijk gebied. In de enquête is de instellingen en voorzieningen gevraagd hier voorbeelden voor aan te leveren. Ondanks dat er meerdere voorbeelden zijn, zijn deze lang niet allemaal door de respondenten in het hiervoor opgestelde format ingevuld.
4 “Onderzoek naar Mul.pliereffecten en pay off effecten in de culturele en crea.eve sector”, uitgesplitst in economische en
gezondheidseffecten, uitgevoerd door Dialogic, 2023, in opdracht van het Ministerie van OCenW.
5 “De bijdrage van cultuur en media aan de Nederlandse economie”, CBS 2021.
6
Narra.ef Onderzoek Jong in Assen naar behoeMe van jongeren in Assen naar voorzieningen en ac.viteiten, 2021
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
2
Voorbeelden die wel genoemd zijn, zijn onder andere: 1. Het EK Wielrennen in Assen. De start van dit evenement hee` plaatsgevonden bij de ingang van het historische gebouwencomplex van het Drents Museum aan de Brink. Tijdens deze start bij dit evenement is er reclame gemaakt rondom De Brink en in de binnenstad voor de Van Gogh tentoonstelling van het Drents Museum. Dit is gezien en verslagen door tal van na.onale en interna.onale journalisten. Vaart in Assen hee` de Van Gogh City Experience georganiseerd, waarbij lokale kunstenaars en de scholengemeenschap Vincent Van Gogh Salland een kunstzinnige bijdrage hebben geleverd. 2. Het “Art of Wonder theaterfes.val” voor families. Dit betre` voorstellingen van Garage TDI in de binnenstad van Assen. 3. De voorstelling “1000 Kilowaxen”, van Garage TDI in samenwerking met Vaart Welzijn, Route Jack, GGZ Drenthe en Mind Care, voor jongeren in het voortgezet onderwijs over gezondheid en depressie (met landelijke NPO-gelden gefinancierd). 4. “Move your Ass” van Vaart Welzijn en Garage TDI over mentale gezondheid van en voor jongeren. 5. De Wijk de Wereld en Oerlab voor de Toekomst (wijktheater over leevaarheid in de wijk waar wijkbewoners in meespelen) van Garage TDI. 6. “No Money, Bankformat, Alles kost iets”: voorstellingen over geld in het kader van het bestrijden van genera.onele armoede.
Een samenwerking tussen de Gemeentelijke Kredietbank Assen, S.ch.ng Petje Af en Garage TDI. 7. Kunst in de Tuin, programmering in de Gouverneurstuin van ICO, Podium Zuidhaege en Vaart in Assen, in samenwerking met S.ch.ng Phusis. 8. Het IDO in DNK: informa.epunt digitale overheid voor mensen met weinig digitale vaardigheden, onder meer doorgestuurd door huisartsen, WZA en Vaart Welzijn. 3. Meer en beter samenwerken Voor gemeenten blijkt het vaak las.g om binnen de gemeentelijke organisa.evorm domeinovers.jgend samen te werken. Ook de beleidsmedewerkers Kunst en Cultuur lopen hiertegen aan. Er is ingezet op het aanwezig zijn bij de weekstart van de verschillende teams, maar deze methode is verwaterd omdat het niet concreet genoeg is en onvoldoende oplevert. De medewerkers Kunst en Cultuur voelen zich vaak de vragende par.j en zijn zoekende naar een effec.eve en efficiënte methode. In de prak.jk is het geen standaard werkwijze binnen de gemeente om bij beleidsontwikkeling de beleidsmedewerkers van aanpalende beleidsterreinen te betrekken. De beleidsmedewerkers geven aan dat werkdruk en deadlines maken dat er te weinig .jd beschikbaar is voor afstemming. In het gemeentelijk Ac.eonderzoek naar de verbinding van cultuur met het Programma Sociale Stad en het Gezond Ac.ef Leven Akkoord, is onderzocht hoe er beter domeinovers.jgend samengewerkt kan worden tussen cultuur, zorg en welzijn.
De aanbevelingen hieruit zijn gericht op het inrichten van een domeinovers.jgend project met een integrale domeinovers.jgende werkgroep van beleidsmedewerkers en enkele instellingen. Uit het onderzoek is gebleken dat kunst en cultuur vooral meerwaarde kan bieden voor de doelen van het Programma Sociale Stad Assen 2023-2026 en voor het Gezond Ac.ef Leven Akkoord (GALA) in het bijzonder. De uitkomsten zijn dat de gemeente een Cultuur in alle onderdelen van GALA wil opnemen en dit wil vertalen naar een concreet uitvoeringsprogramma GALA en cultuur en dat zij bestuurlijke en ambtelijke stappen wil zexen om dit te concre.seren. Er is nog geen vervolg gegeven aan dit voornemen. Deze aanbevelingen passen ook bij de wensen van de kunst- en cultuurinstellingen. Meerdere kerninstellingen en specifieke voorzieningen, hebben aangegeven tegen schoxen binnen het ambtelijk apparaat aan te lopen. Bij planvorming en beginnende ini.a.even die gericht zijn op een verbinding van cultuur met andere sectoren, is het voor de instellingen onduidelijk wie de contactpersonen zouden kunnen zijn en of die afdelingen bereid zijn om samen te werken met cultuurinstellingen en om integrale projecten te financieren. Ook geven de instellingen aan dat zij met ieder beleidsterrein apart moeten overleggen en vervolgens ook apart met de afdeling vergunningen.
Dit verhoogt de drempel om een beginnend ini.a.ef daadwerkelijk te kunnen ontwikkelen en te kunnen uitvoeren.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
3
Bijlage 5. Analyse Financieel overzicht Overzicht meerjarige begro1ngssubsidie Kunst en cultuur Kerninstellingen 8.346.500
DNK Drents Museum
257.500
Drents Archief
135.600
ICO Podium Zuidhaege Garage TDI (inclusief Art of Wonder)
839.446 1.244.199 205.238
________________________________ Totaal
11.028.483
Specifieke instellingen CAMPIS
154.500
Kunst aan de Vaart
10.300
Internationaal Filmfestival Assen
20.600
Jeugdtheaterfestival PZH Omroep Assen
5.150 44.000
Drents Schildergenootschap St. Muziekkamer Assen
4.120 2.940
Asser Historische Vereniging
3.000
Asser Historische Vereniging
3.000
DeFka
23.175
We the North
51.500
Stadscollectie
40.000
_______________________________ Totaal inclusief stadscollectie en We the North
362.285
Met de regeling voor amateurkunst ontvangen de verenigingen en s.ch.ngen jaarlijks gezamenlijk €50.000,-. Voor de regeling incidentele Ac.viteiten Kunst en Cultuur is jaarlijks €75.000,-- beschikbaar. Dit plafond is in 2022 en 2024 niet behaald en in 2023 overschreden. De reserve voor Beeldende Kunst en Vormgeving bedraagt € 114.000,-. Van de SPUK-uitkering jongerenimpuls van €294.000,- is €196. 500,- besteed aan kunst en cultuurinstellingen. Deze regeling loopt tot en met 31-12-2025. De Cultuurcoach wordt deels uit de Brede Combina.e Regeling en deels uit GALA middelen en de begro.ng kunst en cultuur betaald voor respec.evelijk €25.000,-, GALA €60.000,- en €40.000,- uit kunst en cultuur, tot en met 31-12-2025. Aan het IDO wordt jaarlijks €66.000,- betaald tot en met 31-12-2027. Vanuit het jeugdsport en cultuurfonds is in 2021, 2022 en 2023 respec.evelijk €20.708,75 – 32.202,03 – 49.205,16 aan cultuurdeelname uitgegeven. Er is een budget broedplaatsontwikkeling van €200.000,- vanuit de Provincie Drenthe voor de Gemeente Assen beschikbaar gekomen, maar deze is nog niet besteed.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
1
Knelpunten De beleidsmedewerkers geven aan dat zij een flexibel budget voor doorontwikkeling van het kunst en cultuurbeleid missen. Er is geen regeling om nieuwe interessante ini.a.even (van nieuwe par.jen) voor projecten, die ertoe doen, te kunnen honoreren (die niet passen in het evenementenbeleid en de regeling ac.viteiten kunst en cultuur). Met de kerninstellingen spelen discussies over het ontwikkelen van nieuwe ac.viteiten of projecten binnen of buiten de reguliere subsidie valt. Er is verschil van mening tussen de gemeente en enkele kerninstellingen over de ruimte voor vernieuwing binnen de huidige begro.ngssubsidies van deze instellingen. Omdat het niet al.jd helder is welke verdeling er binnen de budgexen gemaakt is, blij` deze discussie bestaan. De Provincie Drenthe gaat over tot een andere verdeling van subsidiering van instellingen. Dit kan nadelig uitvallen voor instellingen en voorzieningen die ook in Assen het kunst en cultuurbeleid uitvoeren. Daarbij komen de landelijke bezuinigingen, verhoging van de btw en de Fair Pay Code (zie H 10 en bijlage 6) die een bedreiging vormen voor de kunst- en cultuurinstellingen in Assen.
Rapportage “Tussenevalua1e Kunst en Cultuurbeleid Gemeente Assen” 7 november 2024
2
Bijlage 6. Analyse Ontwikkelingen Kunst- en Cultuurbeleid Er zijn een aantal ontwikkelingen die vragen om aandacht en ac.e. Deze ontwikkelingen zullen de context voor de doorontwikkeling van het kunst en cultuurbeleid van de gemeente moeten gaan vormen. Financiële ontwikkelingen 1. Kabinetsplannen voor bezuinigingen op cultuur. Verhoging btw op culturele goederen en kansspelsubsidie. Algemene bezuiniging op SPUK Cultuurpar.cipa.e, sport en bewegen. Kor.ng op subsidie gezonde leefs.jl, inclusiviteit, par.cipa.e, medezeggenschap. Bezuinigingen op onderwijs met gevolgen voor cultuureduca.e. Gevolgen: de verhoging van het tarief zet toegankelijkheid en betaalbaarheid van kunst en cultuur voor (amateur)beoefenaars en publiek onder druk, brengt inkomen en de bestaanszekerheid van kunstenaars en ar.esten in gevaar, is fnuikend voor een avontuurlijke, nieuwe programmering en verhoogt de drempel voor cultuurpar.cipa.e van alle Nederlanders. 2. Aflopende subsidieregelingen zoals de beëindiging van de subsidie van de Provincie Drenthe voor Kunst aan de Vaart en Het Preuvenement per 2025. Het is onduidelijk of de provincie deze ac.viteiten/voorzieningen opnieuw zal gaan subsidiëren. De NPO gelden waarvoor kunst en cultuurinstellingen projecten uitvoeren, lopen tot en met schooljaar 2025. Evenals de subsidie voor de cultuurcoach en de SPUK-uitkering Jongerenimpuls. 3.
Het niet langer synchroon lopen van de subsidieperiodes van de Provincie Drenthe en de Gemeente Assen zou een nega.ef gevolg kunnen hebben voor projecten en arrangementen in Assen die door beide overheden gefinancierd worden. 4. De Fair Prac.ce Code, waaronder de Fair Pay code leiden er onder andere toe dat de instellingen moeten inzexen op diversiteit in het personeelsbeleid, veiligheid op de werkvloer en het betalen van reële tarieven aan ZZP’ers. In 2025 volgt er ook een nieuwe CAO. Niet alleen de eigen personeelskosten worden hoger, maar ook de kosten van de extern ingehuurde bedrijven zoals evenementenbouwers en dergelijke gaan omhoog. Er ontstaat fric.e in het beschikbare budget. Meerdere instellingen hebben aangegeven hiermee geconfronteerd te zijn en te worden. Het IFA ziet zich genoodzaakt om haar aanbod in te krimpen en zich te concentreren op het fes.val waarbij de randac.viteiten die zij hee` ontwikkeld (bijdragen aan educa.e) ingekrompen moeten worden. Instellingen hebben aangegeven dat verhoging van subsidie door enkel de gemeente onvoldoende toereikend is. Ook de provincie, het rijk, fondsen en de markt zullen moeten bijspringen. 5. De Gemeente Assen en de Provincie Drenthe hebben Garage TDI ondersteund bij de aanvraag om een landelijke Basis Infrastructuur (BIS) instelling te kunnen worden. Deze aanvraag is niet gehonoreerd.