3. RKC rapport Van klacht naar compliment - definitieve versie.pdf
Tekst van het document
34
9
Buiten termijn
156
13
75
63
2018
2019
2020
n=84
n=76
n=190
Binnen termijn
Verklaringen voor toename van aantal klachten In de interviews met medewerkers is deze ontwikkeling en de achtergrond ervan besproken. In algemene zin werd er op gewezen dat burgers steeds mondiger en beter geïnformeerd zijn. Dat zal echter niet de (enige) verklaring zijn voor de snelle toename. Waarschijnlijker kan dit worden verklaard door een andere wijze van registreren. De taken van de klachtencoördinator zijn in 2020 waargenomen door een vervanger die mogelijk een andere werkwijze hanteerde. Het verschil tussen een klacht en een melding is deels arbitrair. Vermoedelijk zijn in 2020 meer dan voorheen, meldingen met een wat negatieve ondertoon als klacht geregistreerd.
Aantal klachten per team In 2018 kreeg team Burgerzaken de meeste klachten binnen (18), hierop volgen de teams Groenbeheer en Reiniging met beide 14 klachten. In 2019 kreeg team Reiniging de meeste klachten (14), team Groenbeheer volgt daarop met een klacht minder (13). In 2020 kwamen de meeste klachten binnen voor team Reiniging (49) en handhaving (33). Tabel 1.1 – Aantal klachten per team 2018
2019
Beleidsuitvoering
3
1
Bouwen en wonen
1
1
7
Klantadviseur
Burgerzaken
18
9
13
Leerlingenvervoer
1
1
NS
3
Projecten en GGW
2
1
2
14
49
Concernmanager Financiën
2020 KCC
2018
2019
2020
3
1
6 2
1
1
Groenbeheer, infra, reiniging
14
13
20
Reiniging
14
Handhaving
10
9
33
Ruimte
2
Horeca evenementen
1
Infrabeheer
1
8
Vastgoed
4
Infrastructuur
3
Uv planning
2 3
4
4
6
Werkplein
Ingenieursbureau
1
Wijkgebouwen en sporthallen
Inkoop
1
Wmo/Jeugd
7
11
19
4
Onbekend
1
1
4
84
76
190
Juridische zaken
2
1
3
2
Totaal
10
1 1
Bron: registratie klachten 2018 t/m 2020 (klachtencoördinator)
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
27 van 71
Gemeentelijke Ombudscommissie De Gemeentelijke Ombudscommissie is in 2018 35 keer benaderd, in 2019 is dit gestegen naar 52 keer en in 2020 was dit 50 keer. In 2018 zijn er zes spreekuren geweest, met acht individuele zaken, vier hiervan leidden tot een hoorzitting. In 2019 waren er vijf spreekuren met allen verschillende zaken, deze hebben niet geleid tot een hoorzitting. In 2020 waren er drie spreekuren, met acht verschillende zaken, twee hiervan leidden tot een hoorzitting. Al met al betreft het een beperkt aantal klachten dat wordt voorgelegd aan de Ombudscommissie, de meeste klachten worden intern binnen de gemeente afgehandeld. Soms komt het voor dat klachten die bestemd zijn voor de Ombudscommissie ingediend worden bij de gemeente. De gemeente registreert deze klachten in het zaaksysteem. In 2020 is dit vier maal gebeurd. Figuur 1.2 – Aantallen Gemeentelijke Ombudscommissie 60
52
50
50 40
35
30 20 10
6
8
5
4
0
0 2018 Benaderd
8
5
2019 Aantal spreekuren
Individuele zaken
3
2
2020 Hoorzitting
Uitvoeringspraktijk en ervaringen van indieners Deze paragraaf gaat over de klachtenafhandeling zoals deze in de praktijk plaatsvindt en wordt ervaren in de gemeente Assen. De informatie is gebaseerd op de ontvangen gemeentelijke documenten11, raadpleging van betrokkenen (zowel intern betrokkenen, indieners en bestuur), mystery burger onderzoek en de dossierstudie. 1.4.1
Registratie van klachten
Normen: • Klachten worden juist en volledig geregistreerd. • Klachten die informeel worden afgehandeld, worden geregistreerd. • Er is inzicht in de doorlooptijd, de mate van verdaging, de werkwijze en het resultaat.
11
Een volledige lijst van documenten is opgenomen in bijlage 2 onderzoeksverantwoording
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
28 van 71
Klachten worden officieel geregistreerd en afgesloten door de klachtencoördinator in het zaaksysteem. Naast het zaaksysteem houdt de klachtencoördinator een eigen administratie bij in een Excelbestand met de genummerde klachten, omschrijving van de klacht, termijnen en eventuele opmerkingen. Dit betekent dat er twee systemen naast elkaar bestaan waarin de klachten worden geregistreerd. Daarnaast worden er ook klachten geregistreerd in Docbase. Dit betreft klachten die niet onder artikel 9 van de Awb vallen. In 2020 ging het om 114 registraties waarbij het woord klacht in de omschrijving is gebruikt. Volgens betrokken ambtenaren worden deze klachten direct doorgestuurd naar het betreffende team en niet geregistreerd in de administratie van de klachtencoördinator. Bij het inboeken wordt altijd wel overleg gepleegd met de klachtencoördinator. Omdat deze klachten buiten de registratie van de klachtencoördinator vallen, is de wijze van afhandeling van deze klachten niet belicht in dit onderzoek.
Dossierstudie Om beter inzicht te krijgen in hoe de afhandeling van klachten in de praktijk verloopt, zijn een aantal klachtendossiers bestudeerd. Ter inzage bekeken wij de twee administratiesystemen: het zaaksysteem en de eigen administratie van de klachtencoördinator.
Zaaksysteem Het zaaksysteem is het officiële systeem van de gemeente waar alle klachten van inwoners binnenkomen. Over het algemeen bevat ieder bekeken dossier minimale administratie: de klachtomschrijving, gegevens van de klager en in enkele gevallen informatie over de afhandeling.
Administratie klachtencoördinator De klachtencoördinator houdt een eigen overzicht bij in een Exceldocument. In dit document krijgt iedere klacht naast het zaaknummer een nummer (ieder jaar startend bij 1), wordt een omschrijving van de klacht gegeven en worden de termijnen bijgehouden. Per klacht wordt een digitale map bijgehouden met als titel het klachtnummer corresponderend met het Exceldocument en de achternaam van de indiener. De inhoud in de mappen is over het algemeen uitgebreider dan het zaaksysteem en bevat in ieder geval de klachtomschrijving en in bijna alle gevallen ook de mailwisseling van de klachtencoördinator om de klacht uit te zetten in het verantwoordelijke team. Vijf van de twintig bekeken dossiers bevatten een ontvangstbevestiging waarin is opgenomen dat de klacht is geregistreerd en onder welk zaaknummer, bij één van deze dossiers wordt de afhandelingstermijn op grond van artikel 9 vermeld.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
29 van 71
De communicatie van de inhoudelijke klachtbehandelaar met de klager wordt nauwelijks tot niet opgeslagen in de mappen. Wanneer dit wel gebeurt is dit een doorgestuurde mail richting de klachtencoördinator om te communiceren over de afhandeling van de klacht. De mappen bevatten geen informatie over de tevredenheid van de klager of reflectie over de reden van de klacht waaruit lering kan worden getrokken. Beoordelingscriteria dossieronderzoek (score van ♦ tot ♦♦♦♦♦) Criteria Volledigheid dossiers in zaakysteem.
Oordeel ♦♦
Bij indiening van een klacht via het online formulier aanwezigheid adresgegevens klager, klachtomschrijving en
♦♦♦♦
afdoeningsbrief of mail in het zaaksysteem. Volledigheid dossiers in registratie klachtencoördinator Aanwezigheid ontvangstbevestiging in administratie klachtencoördinator.
♦♦♦ ♦♦
Aanwezigheid van correspondentie van inhoudelijk verantwoordelijke afdeling in administratie
♦
klachtencoördinator. Informatie over tevredenheid klager in zaaksysteem. Informatie over tevredenheid klager in administratie klachtencoördinator.
1.4.2
♦ ♦
Duidelijkheid en laagdrempeligheid klachtenprocedure
Normen • De beschreven werkwijze wordt gevolgd. Wanneer hiervan wordt afgeweken, gebeurt dit beredeneerd. • Het is voor inwoners duidelijk om een klacht in te dienen (perspectief intern betrokkenen). • Het is voor inwoners laagdrempelig om een klacht in te dienen (perspectief intern betrokkenen).
Hoe kan iemand een klacht indienen? Op de gemeentelijke website staat dat iemand online of via de post een klacht kan indienen. Voor het online indienen moet men in loggen met DigiD. Voor het indienen per post wordt gevraagd om naast contactgegevens, een duidelijke omschrijving van de klacht te geven en (eventueel) de naam van de betreffende persoon over wie de klacht gaat. Het postadres van de gemeente Assen wordt genoemd. Er wordt op de gemeentelijke website niet gemeld dat de klacht ook via de balie, telefonisch of via de mail kan worden ingediend, hier wordt wel gebruik van gemaakt blijkt uit de registratiegegevens en uit de enquête12.
12
Zie bijlage 3 uitkomsten enquête
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
30 van 71
Extra informatie Op de pagina over het indienen van een klacht wordt naast de wijze waarop deze kan worden ingediend, vermeld wat de afhandelingstermijn is en dat bij ontevredenheid over de klachtafhandeling contact kan worden opgenomen met de Ombudscommissie. Hierbij staat een link naar meer informatie over de Ombudscommissie. Deze online informatie staat ook in een folder die te vinden is in het stadshuis. De door de gemeente opgestelde folder over klachten staat niet (meer) online.
Ervaring intern betrokkenen Uit de interviews met de medewerkers blijkt dat de beschreven werkwijze niet bij iedereen bekend is. Wel is iedereen bekend met de hoofdtaken van de klachtencoördinator: het coördineren van de klachten, termijnbewaking en afsluiten van de klacht in het zaaksysteem. Over hun eigen rol in het proces van klachtafhandeling bestaat bij sommigen nog wel onduidelijkheid. In de interviews wordt aangegeven dat informatie over klachtafhandeling geen onderdeel vormt van het inwerktraject. Hierdoor is er onduidelijkheid over het verschil tussen informele en formele klachtafhandeling en weet men niet altijd wie welke rol heeft in de communicatie (m.n. sturen ontvangstbevestiging) naar de indiener. De eis van de Awb om de klacht af te handelen door een niet-betrokken persoon is in alle gevallen bekend en wordt gevolgd.
Laagdrempeligheid Verder is aan de medewerkers die betrokken zijn bij klachtafhandeling gevraagd of zij mogelijke drempels voor inwoners zien en of de klachtenprocedure voor inwoners duidelijk is. Hier wordt benoemd dat ten eerste de definitiekwestie ‘is het een klacht?’ moeilijk kan zijn voor inwoners (geldt ook voor medewerkers zelf). Een burger kan ergens ontevreden over zijn en dit zien als een klacht, terwijl de gemeente het in eerste instantie definieert als een melding. Hierover is geen duidelijke handleiding te vinden op de website. Ten tweede kan de wijze waarop de klacht kan worden ingediend en het proces wat volgt een drempel vormen. Ook over de wijze van indienen en de stappen die daarna volgen is voor de inwoner geen duidelijke handleiding.
Mystery burger onderzoek Uit het mystery burger onderzoek komt naar voren dat de procedures voorafgaand aan het afhandelingsproces van meldingen en klachten in de praktijk (redelijk) goed verlopen. In de meerderheid van de gevallen werd er snel een ontvangstbevestiging gestuurd en ook een inhoudelijke reactie gegeven. In een aantal gevallen werd er geen ontvangstbevestiging gestuurd. Over het algemeen werd inhoudelijk beperkt doorgevraagd over de melding of klacht wat in veel gevallen ook niet nodig was. In een enkel geval was dit wel op zijn plaats geweest en omgekeerd werd ook een keer om gegevens gevraagd die voor de casus feitelijk niet nodig waren. Waar nodig lijken medewerkers adequaat te hebben doorverwezen naar de juiste afdeling, instantie of Gemeentelijke Ombudscommissie. Aan de servicenormen van de gemeente Assen die betrekking hebben op een respectvolle behandeling, een oplossingsgerichte werkwijze en het gebruiken van begrijpelijke taal is volgens de mystery burger over het algemeen goed voldaan. De reactiesnelheid, hoewel nog altijd binnen de termijn van de gemeentelijke servicenormen, en het inzichtelijk maken van het proces zijn aspecten die volgens de mystery burger bij bepaalde casussen (gevoelsmatig) beter hadden gekund. Dat geldt ook voor de vindbaarheid en duidelijkheid van de informatie over meldingen en klachten op de website van de gemeente Assen.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
31 van 71
Beoordelingscriteria casussen mystery burger (score van ♦ tot ♦♦♦♦♦) Criteria
Oordeel
Vindbaarheid en duidelijkheid van informatie op de
♦♦♦
gemeentelijke website over meldingen en klachten. Ontvangstbevestiging.
♦♦♦
Inhoudelijke reactie binnen maximaal twee werkdagen.
♦♦♦♦
Inhoudelijke reactie binnen maximaal een (werk)week.
♦♦♦♦♦
Te woord gestaan conform de servicenormen van de
♦♦♦♦
gemeente Assen. Proces van indiening en afhandeling meldingen en klachten
♦♦♦
duidelijk, volledig en tijdig inzichtelijk gemaakt. Relevante vragen gesteld t.b.v. casus. Doorverwezen naar de juiste afdeling, instantie of Ombudscommissie indien nodig.
♦♦♦♦ ♦♦♦♦♦
Overall oordeel klantcontact.
1.4.3
♦♦♦♦
Ontvangstbevestiging, ontvankelijkheid, informele afhandeling
Normen: • Indieners ontvangen een ontvangstbevestiging. • Bij ontvankelijke klachten ontvangen indieners bericht over verdere afhandeling. • Bij niet-ontvankelijke klachten ontvangen indieners hiervan bericht. • Afhandelaars doen navraag bij indiener en beklaagde om de klacht in kaart te brengen. • Afhandelaars hebben geen directe betrokkenheid met de klacht. • Daar waar mogelijk wordt een klacht informeel opgelost. • Er is voldoende capaciteit om de klachten te behandelen. • Daar waar mogelijk wordt een klacht informeel opgelost.
Ontvangstbevestiging Wanneer een klacht wordt ingediend via het online klachtenformulier krijgt de indiener een automatische ontvangstbevestiging met daarin het zaaknummer. Voor de overige wijzen van indienen maakt de klachtencoördinator een inschatting van de inhoud van de klacht en de afhandelingssnelheid. Op basis daarvan wordt in de meeste gevallen geen ontvangstbevestiging verstuurd. In de enquête geeft een meerderheid (65%) aan een ontvangstbevestiging te hebben gekregen, een vijfde (21%) geeft aan deze niet ontvangen te hebben en een deel (15%) weet dit niet meer. Onduidelijkheid over versturen ontvangstbevestiging Uit de interviews komen signalen naar voren dat er onduidelijkheid bestaat over wanneer er een ontvangstbevestiging moet worden verstuurd en wie hiervoor de verantwoordelijkheid draagt. In de procesbeschrijving wordt niet gesproken over een dergelijke ontvangstbevestiging, ook niet wie deze stuurt.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
32 van 71
Ontvankelijkheid Er vindt slechts een beperkte ontvankelijkheidstoets plaats. Ter voorbereiding van de communicatie met de klager wordt nagegaan wat er precies is gebeurd. Er wordt hierbij niet nagegaan of de klacht aan de voorwaarden van de Awb voldoet, dit met de gedachte dat de klachtdefinitie van de inwoner leidend is. In de praktijk worden er dan ook geen klachten afgewezen ten gevolge van een definitiekwestie.
Informele afhandeling Nadat de klacht door de klachtencoördinator uit is gezet binnen het verantwoordelijke team, wordt daarbinnen door de teamleider een onafhankelijke medewerker aangewezen die niet betrokken was bij de klacht. Deze persoon krijgt de taak om de klacht te behandelen en zodoende ook de communicatie naar de klager over te nemen. In de meerderheid van de gevallen13 gaat dit via de telefoon, waarbij de klager wordt gevraagd om telefonisch zijn verhaal te doen. Het contact kan ook via de mail plaatsvinden, wanneer het een snelle afhandeling betreft of wanneer het telefoonnummer van de indiener niet bekend is bij de gemeente. Er wordt in eerste instantie altijd gestreefd om de klacht zo snel mogelijk en informeel op te lossen. Uit de interviews komen over het algemeen geen signalen van capaciteitsgebrek naar voren. De klachten krijgen prioriteit en zijn bij veel teams getalsmatig gering. Enkele teams geven aan dat reguliere werkzaamheden er onder lijden wanneer sprake is van complexe klachten, hiervoor worden geen uren vrijgemaakt. 1.4.4
Formele oplossing: hoorzitting, verslag en afdoening
Normen: • Beide partijen worden gehoord (indien wenselijk apart van elkaar). • Een verslag van de hoorzitting of het gesprek wordt teruggekoppeld aan alle aanwezigen. • Naar aanleiding van de hoorzitting of het gesprek wordt een advies opgesteld en voorgelegd aan het college. • Indieners ontvangen bericht als de klacht is afgehandeld, waarin duidelijk wordt beschreven op welke gronden de klacht (on)gegrond is verklaard. • Wanneer nodig schakelt de gemeente extern advies in. • In de terugkoppeling wordt verwezen naar de Gemeentelijke Ombudscommissie.
Bij een formele klachtafhandeling wordt een hoorzitting ingepland op het stadshuis, dit gesprek wordt gevoerd door de teamleider. Voorafgaand hieraan is al informatie verzameld over de zaak en is de beklaagde op de hoogte gesteld en gehoord. Door de geringe mate waarin dit gebeurt is het moeilijk om hier algemene uitspraken over te doen. Zo zijn er weinig teamleiders gesproken die hier ervaring mee hebben. Dit kan deels worden verklaard door de korte zittingsduur van deze teamleiders, maar ook door het streven om klachten informeel op te lossen.
13
Volgens de raadpleging van indieners is bij 58 procent telefonisch contact opgezocht.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
33 van 71
Van de indieners geraadpleegd via de enquête waren er slechts vier personen die te maken hebben gehad met een formele afhandeling van hun klacht. Eén hiervan gaf aan dat degene over wie de klacht ging aanwezig was bij het gesprek, het is niet duidelijk of dit met vooraf gegeven toestemming is gebeurd. De indieners geven aan (zeer) tevreden (2 keer) of neutraal (2 keer) te zijn over het gesprek en geven gemiddeld een 6,5 voor de algehele klachtafhandeling. Ter vergelijking, de overige indieners geven gemiddeld een 4,1 voor de algehele klachtafhandeling. 1.4.5
Afhandelingstermijn
Normen: • Klachten worden binnen de wettelijke afhandeltermijn afgehandeld. • De gemeente houdt zich aan regels van verdaging. • De afhandelwijze en -termijnen zijn duidelijk voor indieners. Volgens betrokken ambtenaren worden klachten in de regel zo snel mogelijk opgepakt en behandeld. Voor de afhandelingstermijn wordt de Awb gevolgd die voorschrijft dat klachten binnen zes weken moeten zijn afgehandeld. Via het zaaksysteem en via de eigen administratie van de klachtencoördinator wordt de voortgang en afhandeling van een klacht gevolgd. Volgens de eigen administratie van de klachtencoördinator wordt 80 procent van de klachten (zie 2.3 aantallen) binnen de termijn afgehandeld. Bij uitloop wordt er gecommuniceerd met de klager en een verklaring gegeven voor de vertraagde afhandeling. Communicatie over termijnen Op de onlinepagina over het indienen van een klacht wordt gecommuniceerd dat een klacht binnen een termijn van zes weken afgehandeld wordt. Hierbij wordt noch de Awb noch de mogelijkheid tot verdagen genoemd, dit wordt echter wel op een andere online pagina over de servicenormen genoemd. Verder wordt er in het algemeen niet naar indieners gecommuniceerd over de afhandelingstermijn, in één bekeken dossier gebeurde dit wel. 1.4.6
Gemeentelijke Ombudscommissie
Normen: • Het is voor inwoners laagdrempelig om in contact te komen met de Gemeentelijke Ombudscommissie. • De Gemeentelijke Ombudscommissie behandelt klachten die de gemeentelijke klachtenprocedure hebben doorlopen. • De Gemeentelijke Ombudscommissie en de gemeente werken goed met elkaar samen. • De Gemeentelijke Ombudscommissie is onafhankelijk. • De Gemeentelijke Ombudscommissie stelt jaarlijks een verslag op. De gemeente Assen heeft een eigen gemeentelijke Ombudscommissie die dienst doet als onafhankelijk orgaan waar inwoners in tweede instantie naartoe kunnen stappen als zij zich onterecht bejegend voelen door de gemeente. De Ombudscommissie houdt iedere maand een spreekuur op afspraak, in het stadhuis of – als de klager vanwege emotionele lading hier de voorkeur aan geeft - elders. Jaarlijks stelt de Ombudscommissie een jaarverslag op met daarin een overzicht van de ontwikkelingen van dat jaar en de behandelde klachten.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
34 van 71
Communicatie naar inwoners In het stadhuis ligt een verouderde flyer voor inwoners met informatie over de taken van de Ombudscommissie, wanneer te benaderen en het verouderde tijdstip van het maandelijkse spreekuur. Op de website staat een vergelijkbare tekst als in de flyer, aangevuld met de informatie dat de commissie onafhankelijk is en met de optie dat een officiële klacht tegen de gemeente kan worden ingediend nadat de interne klachtprocedure is doorlopen. - Omdat er in 2019 geen hoorzittingen hebben plaatsgevonden, besloot de Ombudscommissie in 2020 om meer bekendheid te geven aan haar werk. Zo wordt hierover geschreven in de Asser Courant14 en heeft de commissie een promotiefilmpje opgenomen die getoond wordt op de schermen in het stadhuis. Ook intern in de gemeente werkt de Ombudscommissie aan haar bekendheid door op bezoek te gaan bij verschillende afdelingen en een toelichting te geven voor het college. - Er zijn signalen dat de Gemeentelijke Ombudscommissie een bredere taakopvatting heeft dan alleen de ‘hoger beroepsfunctie’ waarvoor zij in het leven is geroepen. Ambtelijk en bestuurlijk lijkt dit echter niet als probleem te worden gezien.
Ervaring indieners In deze paragraaf wordt ingegaan op het perspectief van de indiener. Hiervoor worden de resultaten uit de enquête als bron gebruikt. 1.5.1
Duidelijkheid en laagdrempeligheid
Normen: • Het is voor inwoners duidelijk hoe zij een klacht kunnen indienen. • Het is voor inwoners laagdrempelig om een klacht in te dienen. • Inwoners worden niet weerhouden een klacht in te dienen door regels en/of ambtenaren. Uit de enquête15 blijkt dat de wijze van het indienen van een klacht voor 56 procent direct duidelijk was, 25 procent geeft aan dat het niet meteen duidelijk was en voor 13 procent was het niet duidelijk. - Verder zijn enkele vragen gesteld over de tevredenheid van het indienen van een klacht (zie figuur 1.3). Op de vraag hoe tevreden men is over het gemak van het indienen van een klacht geeft een meerderheid aan (58%) hier (zeer) tevreden over te zijn, 17 procent is hier (zeer) ontevreden over. Het proces van de klachtafhandeling is voor veel indieners onduidelijk, twee op de vijf zijn hier ontevreden over.
14
Bron: https://assercourant.nl/artikel/1125695/wij-nemen-de-mensen-bij-de-hand-en-samen-zoeken-we-naar-eenoplossing.html gepubliceerd op 15 september 2020 15 In bijlage 3 is een tabellenboek opgenomen met alle resultaten uit de enquête
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
35 van 71
Figuur 1.3 - Hoe tevreden bent u over…? (n=48) het gemak van het indienen van een klacht de duidelijkheid over wat een klacht precies is (de definitie van een klacht) de duidelijkheid van de informatie over het indienen van een klacht de vindbaarheid van de informatie over de procedure van indienen de duidelijkheid van de termijnen waarin de klacht behandeld wordt de duidelijkheid over hoe het proces van de afhandeling van klachten eruit ziet (zeer) tevreden
58% 52%
21%
48%
31%
42%
13%
35%
38% 29%
17%
23%
25% 23%
0% 20% 40% 60% neutraal (zeer) ontevreden
15%
15%
6%
15%
8%
29% 40%
8% 8%
80% 100% weet niet /n.v.t.
Ervaren van een drempel Op de vraag of men bij het indienen van een klacht een drempel heeft ervaren, antwoord 29 procent dit in zekere mate te hebben ervaren.16 In een toelichting op dit antwoord wordt genoemd dat het veel tijd en frustratie kost en dit als een “laatste redmiddel” wordt gezien om reactie te krijgen. Verder wordt gewezen op een onoverzichtelijk menu en het verstrekken van veel persoonlijke gegevens. Daarnaast blijkt uit de antwoorden dat er weinig vertrouwen is dat er werkelijk iets wordt gedaan met de klachten. Hieronder enkele antwoorden: • “Klacht was een laatste redmiddel om eindelijk eens een reactie van de gemeente te mogen ontvangen na diverse eerdere pogingen waar geen reactie op is gekomen.” • “Er werden erg veel persoonlijke gegevens gevraagd. Iets dat bij andere gemeentes niet het geval is (…)” • “Ze doen niets aan klachten na een jaar werd er pas iets gedaan” 1.5.2
Waardering voor de uitvoering
Normen: • Indieners zijn tevreden over de onafhankelijke houding van de klachtbehandelaar. • Indieners zijn tevreden over de snelheid van afhandeling. • Indieners zijn tevreden over de frequentie van de communicatie. In de enquête zijn meerdere stellingen voorgelegd wat betreft tevredenheid over het proces. Hieruit blijkt een wisselend beeld wat betreft de tevredenheid over de onafhankelijke opstelling van de klachtbehandelaar, de groep die hier tevreden over is (38%) is bijna even groot als de groep die ontevreden is (33%). Over de mate waarin men op de hoogte is gehouden en de snelheid waarmee de klacht is afgehandeld is circa een derde tevreden. Tegelijkertijd zijn ruim vier op de tien klagers ontevreden over de afhandelingssnelheid.
16
N.B. Dit betreft alleen personen die uiteindelijk een klacht hebben ingediend, het is niet bekend hoeveel inwoners er zijn die wel
een klacht hebben, maar deze niet indienen omdat zij een drempel ervaren.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
36 van 71
De daadwerkelijke snelheid van klachtafhandeling is uit de enquête niet vast te stellen. Verder is een ruime meerderheid (69%) ontevreden over de mate waarin de gemeente echt iets doet met de klacht. Figuur 1.4 - Hoe tevreden bent u over…? (n=48) De onafhankelijke opstelling van de behandelaar van de klacht
38%
De snelheid waarmee de klacht afgehandeld is De mate waarin u op de hoogte bent gehouden van de ontwikkelingen De mate waarin de gemeente echt iets doet met uw klacht
33%
0% (zeer) tevreden
33%
15%
29%
21%
21%
44%
13%
4%
52%
69%
20% 40% 60% neutraal (zeer) ontevreden
8%
8%
6%
6%
80% 100% weet niet /n.v.t.
Hieronder enkele gegeven antwoorden op de vraag ‘wat vond u niet goed gaan aan de afhandeling van uw klacht?’ Uit analyse van deze vraag blijkt dat voor achttien deelnemers van de enquête er niet tot nauwelijks stappen zijn gezet, inwoners ontvingen slechts een ontvangstbevestiging of hoorden (voor lange tijd) helemaal niets. • “Behalve een ontvangstbevestiging heb ik niks meer gehoord van de gemeente. Mijn klacht is denk ik niet serieus genomen.” • “Duurde heel lang, >6 maanden en reactie was toen al niet relevant meer.” • “Afhandeling van de klacht. Proces is wel in werking gezet. Nooit een formele reactie ontvangen. Medewerkers die geen terugkoppeling geven. Het hele werkproces binnen de gemeente rammelt aan alle kanten. Klacht is formeel nog steeds niet afgehandeld.” De tegenhanger van bovenstaande vraag ‘Wat vond u goed gaan aan de afhandeling van uw klacht? is vaak gebruikt om onvrede te ventileren. Maar ook positieve aspecten zijn genoemd: • “Een dag na de klacht stond iemand van de gemeente voor de deur om over de klacht te praten en uit te leggen dat het een foutje was. Fijn dat dat zo snel gebeurde en ook toegegeven is dat het een foutje was. Eerlijk zoals het is, foutjes horen erbij.” • “Snel, duidelijk en het werd direct serieus genomen” • “Ze reageerden snel en het werd direct opgelost. Informatie kwam via email.”
Leren en bijsturen Normen: • De gemeente heeft inzicht in de ervaringen van indieners. • Er wordt periodiek inzicht gegeven in aantal en aard van klachten en de leerpunten die daaruit voortkomen. • De leerpunten worden opgepakt. Op basis van de gesprekken met zowel ambtelijk als bestuurlijk betrokkenen is het beeld dat veel klachten snel en naar tevredenheid van de indieners worden opgelost en dat er over het algemeen sprake is van een doeltreffende afhandeling van klachten. Men baseert zich hierbij vooral op eigen ervaringen, algemene klanttevredenheidsonderzoeken die de gemeente Assen uitvoert en
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
37 van 71
de signalen die men over de afhandeling van klachten krijgt van collega’s en burgers. Er zijn door de gemeente Assen geen specifieke indicatoren en streefcijfers geformuleerd wat betreft de afhandeling van klachten die gemonitord en gerapporteerd worden. Ieder jaar wordt een jaaroverzicht in een Excelbestand gemaakt van alle binnengekomen klachten. Voorheen werden de jaarcijfers gepubliceerd op de website, zoals de Awb voorschrijft17. Omdat de Europese wetgeving eist dat alle bestanden toegankelijk moeten zijn voor blinden en slechtzienden, zijn de Excelbestanden van de website verwijderd. Op dit moment wordt gekeken naar een andere werkwijze. Naast het feitelijk jaaroverzicht, wordt er geen gemeentebreed jaarverslag opgesteld met de daaruit vloeiende leerpunten. Wel stelt de Ombudscommissie een jaarverslag op van de klachten die zij behandelt. Uit de interviews met intern betrokkenen komen wel signalen naar voren dat zij open staan om te leren van klachten en intern moeilijke casussen bespreken. Er ontbreekt echter sturingsinformatie waaruit een patroon zichtbaar wordt.
Rol van de gemeenteraad Normen: • De raad wordt geïnformeerd over de afhandeling van klachten. • De raad geeft invulling aan haar controlerende en kaderstellende taken m.b.t. de afhandeling van klachten. • Inwoners die hun klacht rechtstreeks aan raadsleden richten, worden naar de juiste ingang gestuurd. Jaarlijks wordt een verslag van de gemeentelijke Ombudscommissie naar de raad gestuurd en ter kennisname geagendeerd. Dit jaarverslag wordt doorgaans niet inhoudelijk besproken. Zoals al genoemd is er geen overkoepelend jaarverslag waarin gemeentebreed wordt gerapporteerd over klachten dat naar de raad wordt gestuurd. In het gesprek met vertegenwoordigers van de raad gaven zij te kennen hier geen verdere behoefte aan te hebben. Dit soort informatie wordt vooral als managementinformatie gezien waarop binnen de ambtelijke organisatie gestuurd kan worden. Men is het erover eens dat pas wanneer er zaken echt niet goed gaan wat betreft de klachtenafhandeling, de raad in beeld komt. De raad ziet het jaarverslag van de gemeentelijke Ombudscommissie als instrument hiervoor, om te monitoren wat er aan klachten binnenkomt die niet intern konden worden opgelost. De raadsleden geven aan dat zij zelf wel eens worden benaderd door individuele burgers met een klacht. Er zijn verschillen in de wijze van reactie op deze hulpvragen.
Over het algemeen verwijzen de raadsleden burgers door naar de officiële kanalen. Waar nodig blijven de raadsleden op de achtergrond aanwezig en volgen hierin het proces. Het is ook wel eens gebeurd dat een raadslid direct contact zocht met de ambtelijk verantwoordelijke, hier werd dit raadslid op terechtgewezen door de griffie dat dit niet de bedoeling is.
17
Artikel 9:12a: Het bestuursorgaan draagt zorg voor registratie van de bij hem ingediende schriftelijke klachten. De geregistreerde klachten worden jaarlijks gepubliceerd.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
38 van 71
2.
Afhandeling van meldingen Inleiding
In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de gemeente Assen om gaat met meldingen van burgers. Het gaat daarbij met name om tekortkomingen in product, dienst of dienstverlening. In de praktijk gaat het vaak om meldingen over de openbare ruimte (MOR). In paragraaf 2.2 wordt ingegaan op de wettelijke, beleidsmatige en procedurele kaders. In paragraaf 2.3 volgt een beschrijving van de aantallen en aard van de meldingen die bij de gemeente worden ingediend. In paragraaf 2.4 komt aan bod hoe de afhandeling van meldingen in de praktijk verloopt. In paragraaf 2.5 wordt inzicht geboden in de ervaring van de indieners en in paragraaf 2.6 in de mate waarin er lering getrokken wordt uit de meldingen. Tot slot richt paragraaf 2.7 zich op de rol van de gemeenteraad.
Beleidsmatige en procedurele inrichting In deze paragraaf wordt ingegaan op de organisatorische en procedurele inrichting van de afhandeling van meldingen. De wijze waarop gemeente Assen haar meldingen registreert komt later aan bod in paragraaf 2.4. De onderstaande normen staan in deze paragraaf centraal. Normen: • Er is een beleidsmatig kader. • Er is een heldere beschrijving van de werkwijze.
Beleidsmatig kader voor de afhandeling van meldingen Er is geen wettelijk kader dat eisen stelt aan de wijze waarop gemeenten moeten omgaan met het afhandelen van meldingen. De gemeente Assen heeft er zelf ook geen algemeen beleidskader voor opgesteld. De werkwijze rond de afhandeling van meldingen door het Team Bouwen, Wonen en Ondernemen is beschreven in het Uitvoeringsprogramma voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Bij de afhandeling van alle meldingen, zijn de algemene waarden en servicenormen van de gemeente Assen van toepassing (zie ook feitenrapport paragraaf 1.2).
Beoogde werkwijze afhandeling van meldingen Er zijn ons geen algemene gemeentebrede officiële stukken bekend over de werkwijze van de afhandeling van meldingen in de vorm van bijvoorbeeld een procesbeschrijving, handleiding of werkinstructie. Een uitzondering hierop vormt een schematisch overzicht van de in het zaaksysteem, het gemeentelijke systeem waarin meldingen en klachten geregistreerd worden, te doorlopen stappen in geval er sprake is van een melding. Dit schema is opgesteld door het team dat verantwoordelijk is voor het applicatiebeheer. Daarnaast beschrijft Team Bouwen, Wonen en Ondernemen in haar Uitvoeringsprogramma meer sectoraal voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving in het kort de gehanteerde werkwijze.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
39 van 71
Verder zijn er, zoals hiervoor al opgemerkt, meer algemene servicenormen op schrift gesteld. Deze betreffen onder andere de reactietermijn op e-mails en brieven. Aanvullend hierop hebben de teams die verantwoordelijk zijn voor de communicatie en het kenniscentrum eigen afspraken gemaakt over de reactiesnelheid en de wijze van terugkoppeling bij online berichten18. Hoe komt een melding binnen: via het onlineformulier Een melding kan op verschillende manieren bij de gemeente binnen komen. Ten eerste via het online Meldpunt Openbare Ruimte waar burgers 24/7 hun melding kunnen indienen. De melding dient hier gecategoriseerd te worden in hoofd- en subcategorie, kan voorzien worden van een omschrijving en locatiegegevens en er is de mogelijkheid om foto’s te uploaden wat betreft de melding. Voordat de melding wordt ingestuurd krijgt de burger een samenvatting te zien en na akkoord hierop en inzending wordt er automatisch een zaak aangemaakt in het zaaksysteem. De melder krijgt een email met daarin de samenvatting van de melding en een zaaknummer. Op basis van de categorisering van de melding wordt een zaak automatisch naar een behandelaar gestuurd. Opgemerkt wordt dat het belangrijk is dat deze koppelingen actueel zijn en kloppen. Hier moet onder andere rekening mee gehouden worden als medewerkers uit dienst gaan.
Hoe wordt de melding verwerkt? De behandelaar krijgt vervolgens een notificatie dat er een taak op zijn of haar naam staat en kan dan kijken of er voldoende informatie is over de melding of dat er nog contact moet zijn met de melder hierover. Tijdens het proces dient de behandelaar in het zaaksysteem een aantal taakschermen door te lopen waarna de zaak een andere status krijgt afhankelijk van bepaalde keuzes die de behandelaar maakt. Zo kan de status bijvoorbeeld zijn “in behandeling” of “aanvulling vereist” indien er sprake is van onvoldoende informatie over een melding. De laatste stap is dat wordt aangegeven of een melding is afgehandeld. De behandelaar kan er dan voor kiezen om een mail te sturen naar de melder. Daar zijn twee standaardmails voor opgesteld – één in geval de melding is opgelost en een andere in geval de melding niet is opgelost - met een open veld waar ruimte is voor een toelichtende tekst. Melding via andere ingangen Behalve via het meldingenportaal kan er ook schriftelijk een melding worden ingediend via de post die terecht komt bij team Registratie en kunnen burgers hun melding aan de balie, telefonisch, via de email en sociale media indienen via het Klant Contact Centrum (KCC).
Team Registratie en het KCC registreren deze meldingen in het zaaksysteem waarna de melding doorgezet wordt naar de verantwoordelijke behandelaar en de stappen doorlopen worden zoals hiervoor omschreven.
18
Bron: Werkafspraken - Webcare gemeente Assen
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
40 van 71
Op de website van de gemeente Assen waar het Meldpunt Openbare Ruimte te vinden is en waar via de button ‘melding doorgeven’ een melding online kan worden doorgegeven staat onder het kopje ‘aanvraag’ nog een korte tekst (zie figuur 2.1) over hoe een melding door gegeven kan worden. Er wordt hier echter niet verwezen naar de contactgegevens van de gemeente. Ook is hier niet duidelijk aangegeven via welke andere wegen dan via het online Meldpunt Openbare Ruimte meldingen kunnen worden ingediend. Figuur 2.1 - Begeleidende tekst Meldpunt Openbare ruimte
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
41 van 71
Aantallen meldingen In de vorige paragraaf is de organisatorische en procedurele inrichting van de afhandeling van meldingen beschreven, voordat wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de praktijk, richt deze paragraaf zich op het feitelijk weergeven van de aantallen en aard van de meldingen in de gemeente Assen. Normen: • Er is inzicht in de doorlooptijd, de werkwijze en het resultaat. • Er zijn verklaringen voor evt. sterke toe- en afname.
Aantal meldingen 2018-2020 Hier volgt een overzicht van het aantal meldingen dat bij de gemeente Assen is ingediend. Het gaat om de jaren 2018-2020. In 2018 waren er 10.022 meldingen, in 2019 waren dat er met 10.043 iets meer, en in 2020 waren dat er met bijna 11.000 een stuk meer. Figuur 2.2 – Aantal meldingen gemeente Assen periode 2018-2020 12000 10000
10956 10022
10043
2018
2019
8000 6000 4000 2000 0 2020
Aard van de meldingen en verklaring voor toename De top 5 onderwerpen waar de meldingen betrekking op hebben ziet er in de periode 2018-2020 hetzelfde uit: milieu en overlast, groen en bossen, afval, wegen en paden en parkeren. De stijging in het aantal meldingen in 2020 is vooral toe te schrijven aan een toename van het aantal meldingen in de categorie milieu en overlast (+352 meldingen ten opzichte van 2019), in de categorie groen en bossen (+192 meldingen ten opzichte van 2019), in de categorie afval (+160 meldingen ten opzichte van 2019) en in de categorie meldingen zonder kenmerk (+132 meldingen ten opzichte van 2019). Een mogelijke verklaring hiervoor is de coronacrisis, waarin mensen veel meer thuis en in de omgeving van hun huis waren.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
42 van 71
Naast de toenames van meldingen in bepaalde categorieën is ook de grote daling van het aantal meldingen in de categorie openbare verlichting opvallend: van 305 meldingen in 2018 naar 94 meldingen in 2020. Tabel 2.1 – Aantal meldingen per categorie periode 2018-2020 2018
2019
2020
Milieu en overlast
2323
2450
2802
Groen en bossen
1872
1899
2091
2018
2019
2020
Veiligheid
230
251
290
Jeugdvoorzieningen
162
180
210
103
85
68
58
32
37
VRI (verkeersregelinstallatie) Bruggen, tunnels en viaducten
Afval
1658
1621
1781
Wegen en paden
1233
1218
1220
Parkeren
509
679
661
Markten en evenementen
43
12
9
16
31
25
Rioolbeheer en pompgemalen
505
400
410
Stankoverlast rookgasafvoer (houtkachels)
Wegmeubilair
419
463
490
Geluidsoverlast -buren
13
18
57
Openbare verlichting
305
144
94
Begraafplaatsen
9
11
11
9
11
17
Vijvers en sloten
287
194
209
Kunstwerken en monumenten
Zonder kenmerk
261
339
471
Havens
Totaal aantal meldingen
7
5
3
10.022
10.043
10.956
Afhandeling van meldingen in de praktijk Deze paragraaf gaat over de afhandeling van meldingen zoals deze in de praktijk plaatsvindt in de gemeente Assen. De informatie is gebaseerd op de ontvangen gemeentelijke documenten19, de raadpleging van betrokkenen (zowel intern betrokkenen, indieners als bestuur) en het mystery burger onderzoek. 2.4.1
Registratie van meldingen
Normen: • Meldingen worden juist en volledig geregistreerd. Meldingen die binnen komen via de in paragraaf 2.2 genoemde officiële kanalen worden geregistreerd in het zaaksysteem van de gemeente. Onduidelijk is of meldingen die op een andere manier bij de vakafdelingen binnen komen – bijvoorbeeld via een wijkcoördinator, raadslid of wethouder - en die niet alsnog via een van de officiële kanalen worden ingediend, wel altijd geregistreerd worden in het zaaksysteem. Behalve het algemene zaaksysteem zijn ook Docbase en applicaties van Centric, genoemd als systeem waarin meldingen worden geregistreerd. Afhankelijk van het onderwerp van een melding wordt bepaald in welk zaaksysteem deze gezet wordt. Docbase is ‘de voorloper’ van het zaaksysteem. Omdat het geen archiefwaardig systeem is, is het zaaksysteem ingevoerd. Docbase moet op termijn uitgefaseerd worden, maar wordt nog steeds gebruikt als een soort vangnet als men documenten niet kwijt kan in het zaaksysteem. De applicaties van de leverancier Centric zijn specifiek voor de leefomgeving en het sociaal domein waarin allerlei gegevens, vergunningen, voorzieningen e.d. worden opgeslagen.
19
Een volledige lijst van documenten is opgenomen in bijlage 2 onderzoeksverantwoording
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
43 van 71
Er loopt momenteel een project om de applicaties van Centric te koppelen aan het zaaksysteem. Andere namen die voor het zaaksysteem worden gebruikt zijn het Medewerkersportaal en ESuite. Een van de betrokkenen gaf aan de vele systemen naast elkaar onoverzichtelijk te vinden en sprak in dit verband van een ‘wirwar van systemen’. De verschillende benamingen voor het zaaksysteem kunnen hierbij voor extra verwarring zorgen. In het zaaksysteem zijn per melding de startdatum, streefdatum en fatale datum voor afhandeling opgenomen. De streefdata en fatale data zijn in overleg met de teams vastgesteld. Dat kunnen wettelijke termijnen zijn maar ook gewenste termijnen. Het systeem geeft inzicht in het onderwerp waar de melding betrekking op heeft, wie is aangewezen als de behandelaar van de melding, de status van de melding, welke stappen doorlopen zijn en of de melding is afgehandeld c.q. opgelost is. Er zijn in het zaaksysteem geen gegevens opgenomen over de tevredenheid van de indiener met de afhandeling. Naast een zaaktype ‘klacht’ en een zaaktype ‘MOR’ is er in het zaaksysteem ook een zaaktype ‘reactie-MOR’. Dat is een klacht over het afhandelen van een MOR-melding. Deze klacht gaat niet naar de klachtencoördinator en doorloopt niet het klachtenproces. Tijdens de interviews is aangegeven dat hier wel eens verwarring over is. 2.4.2
Duidelijkheid en laagdrempeligheid: perspectief intern betrokkenen
Normen: • Het is voor inwoners duidelijk om een melding te doen (perspectief intern betrokkenen) • Het is voor inwoners laagdrempelig om een melding te doen (perspectief intern betrokkenen) Voor inwoners is het van belang dat duidelijk is hoe een melding kan worden ingediend en dat burgers hierbij geen drempels ervaren en niet weerhouden worden om een melding te doen. Volgens ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen is het voor inwoners doorgaans duidelijk hoe zij een melding kunnen doen en is het voor inwoners doorgaans ook laagdrempelig om een melding te doen. Tegelijk is opgemerkt dat soms wel bepaalde ‘bureaucratische vaardigheden’ nodig zijn om dit soort processen als burger goed te kunnen doorlopen en dat er altijd groepen burgers zullen zijn die hier een bepaalde ondersteuning bij nodig hebben. Meer specifiek is over de website nog opgemerkt dat er in het meldingenportaal een open antwoordcategorie ontbreekt waardoor het voor burgers soms lastig is om een melding die niet duidelijk binnen een van de categorieën valt goed in te vullen.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
44 van 71
2.4.3
Afhandeling meldingen, capaciteit en communicatie
Normen: • De beschreven werkwijze wordt gevolgd. Wanneer hiervan wordt afgeweken, gebeurt dit beredeneerd. • Melders ontvangen een ontvangstbevestiging. • Melders ontvangen een bericht als de melding is afgehandeld. • Er is voldoende capaciteit om de meldingen te behandelen.
De beschreven werkwijze in de praktijk Omdat er geen officiële stukken zijn over de algemene werkwijze van de afhandeling van meldingen in de vorm van bijvoorbeeld een procesbeschrijving of handleiding is het lastig om uitspraken te doen over de mate waarin de beschreven werkwijze in de praktijk gemeentebreed wordt gevolgd. Er kan wel iets gezegd worden over hoe de stappen uit het schematisch overzicht van het zaaksysteem, dat opgesteld is door de afdeling die verantwoordelijk is voor het applicatiebeheer, doorlopen worden. Afhandelaars van meldingen kunnen aan de hand van de taakschermen die zij in het zaaksysteem moeten doorlopen zien welke acties er ondernomen moeten worden. Ontvangstbevestiging Burgers die hun melding indienen via het online Meldpunt Openbare Ruimte ontvangen na indiening automatisch een email met daarin de samenvatting van de melding en een zaaknummer. Bij burgers die hun melding op een andere wijze indienen kan het langer duren voordat er een ontvangstbevestiging komt. Uit het mystery burger onderzoek komt naar voren dat in gevallen dat er geen automatische ontvangstbevestiging verstuurd wordt het vaak een dag of twee dagen en in enkele gevallen een (werk)week duurt voordat er een ontvangstbevestiging verstuurd wordt.
In deze laatste gevallen was er vaak geen sprake van een afzonderlijke ontvangstbevestiging maar maakte deze deel uit van een inhoudelijke reactie. Afhandelingsmail Onduidelijk is hoeveel indieners van meldingen een afhandelingsmail hebben gehad van de gemeente. In het zaaksysteem is dit een stap die naar keuze wel of niet doorlopen kan worden. Tijdens de interviews is opgemerkt dat het nogal eens voorkomt dat meldingen administratief niet afgehandeld worden omdat medewerkers dat vergeten. Het gaat hier vooral om mensen in de buitendienst. Wat hierbij mee kan spelen is dat er alleen toegang is tot het zaaksysteem in het stadhuis, waardoor meldingen die op locatie worden opgelost niet gelijk in het systeem verwerkt kunnen worden. Het gevolg is dat er dan ook geen informatie volgt richting indieners. Het verlenen van toegang buiten het stadhuis wordt aan gewerkt. Capaciteit om meldingen te behandelen Door twee teams is aangegeven dat de capaciteit onvoldoende is om alle meldingen goed en tijdig af te handelen. Een van de teams spreekt in dit verband van een toename van het aantal (complexe) meldingen (en klachten) en een afname van het aantal fte dat hiervoor beschikbaar is. Aangegeven wordt dat dit ten koste gaat van de doorlooptijden en kwaliteit van de afhandeling van meldingen. Bij andere teams is dit punt niet expliciet naar voren gebracht.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
45 van 71
Ervaringen van indieners De overgrote meerderheid (79%) van de indieners van een melding die geraadpleegd zijn via de enquête geeft aan een ontvangstbevestiging te hebben ontvangen, een klein deel zegt deze niet te hebben ontvangen (11%) en eveneens een klein deel weet het niet meer (10%). Een deel van de indieners geeft aan dat er daarna nog verder contact is geweest telefonisch en/of schriftelijk over diverse aspecten van het afhandelingsproces. Ruim twee derde (69%) geeft aan bericht te hebben ontvangen dat de melding in behandeling is en met bijna drie van de tien (29%) respondenten heeft de gemeente telefonisch contact opgenomen over de melding. Slechts een derde (36%) van de respondenten geeft aan bericht te hebben ontvangen dat de melding is opgelost of afgehandeld, ruim de helft (58%) zegt geen bericht te hebben ontvangen en een klein deel weet het niet meer (6%). 2.4.4
Afhandelingstermijn
Normen: • Meldingen worden binnen de beloofde termijn afgehandeld. • De afhandelwijze en -termijnen zijn duidelijk voor indieners. De afhandelingstermijn van de melding kan via informatie uit het zaaksysteem bewaakt worden. Er zijn geen gemeentebrede rapportages wat betreft de afhandelingstermijn van de meldingen in relatie tot bijvoorbeeld de gemeentelijke servicenormen. Wel wordt genoemd dat de servicenorm met betrekking tot de snelheid van telefonisch contact in de praktijk niet haalbaar blijkt te zijn. Inmiddels wordt binnen de afdeling KCC gewerkt met een servicenorm waarbij 70 procent van de gesprekken binnen 40 seconden moet zijn beantwoord. Wat betreft de afhandelingstermijn van meldingen lijkt op basis van de interviews er zowel tussen de teams als binnen de teams (vrij grote) verschillen te zijn. Hoewel veel meldingen binnen een week tot twee weken worden opgelost, geeft een van de teammanagers aan dat het ook met enige regelmaat voorkomt dat er na drie tot vier weken nog geen reactie is gegeven. Voorbeelden waarom het langer dan twee werken duurt is omdat de veiligheid niet in het geding is, de melding niet urgent is, er met burgers overeen is gekomen dat een melding langer open kan staan of omdat er eerst nog een verdergaand onderzoek moet worden gedaan. Een van de teammanagers gaf aan niet bekend te zijn met specifieke afhandelingstermijnen voor meldingen.
Andere teammanagers baseren zich qua afhandelingstermijnen op de gemeentelijke servicenormen. Onduidelijk is na hoeveel meldingen over hetzelfde probleem er actie wordt ondernomen en of dit van invloed is op de snelheid van afhandeling. Voor bepaalde meldingen zal gelden dat er al na een enkele melding actie wordt ondernomen, omdat de veiligheid in het geding is of een melding om een andere reden urgent is, terwijl voor andere meldingen waarvan er meerdere zijn wellicht geldt dat er geen actie wordt ondernomen omdat dit niet binnen de invloedssfeer van de gemeente ligt.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
46 van 71
Ervaring indieners In deze paragraaf wordt ingegaan op het perspectief van de indieners van meldingen. Hiervoor zijn de enquêteresultaten als bron gebruikt. 2.5.1
Duidelijkheid en laagdrempeligheid
Normen: • Het is voor inwoners duidelijk om een melding te doen • Het is voor inwoners laagdrempelig om een melding te doen • Inwoners worden niet weerhouden een melding te doen door regels en/of ambtenaren. Voor de overgrote meerderheid van via de enquête geraadpleegde melders was het duidelijk hoe ze een melding konden doen (voor 81% was dat meteen duidelijk en voor nog eens 13% in latere instantie ook). De meerderheid kon het ook zonder hulp (60%) en voelde zich niet weerhouden om een melding te doen (71%). Een klein deel van de respondenten had (meer) hulp willen krijgen bij het doen van een melding (15%) en voelde op de een of andere wijze een drempel om een melding te doen (13%). Twee redenen die met enige regelmaat worden genoemd voor het voelen van een drempel is dat men verwacht dat er met de melding toch niks gedaan wordt en dat men geen ‘zeur’ wil zijn. Andere redenen die zijn genoemd zijn dat men niet wil dat een bepaalde medewerker er persoonlijk op afgerekend wordt, men telefonisch niet verwezen wil worden naar internet, dat er veel details en stappen nodig zijn en dat men vaak doorverwezen wordt. Bovenstaand beeld blijkt ook uit de vragen die zijn voorgelegd ter beoordeling van de tevredenheid van indieners met betrekking tot duidelijkheid en vindbaarheid.
Hiervoor geldt dat een meerderheid tevreden is over de duidelijkheid en vindbaarheid van informatie over het doen van een melding. Driekwart is tevreden over het gemak waarmee men een melding kan doen. Figuur 2.3 – Hoe tevreden bent u over…? n=306 het gemak waarmee u een melding kunt doen
75%
de duidelijkheid over wat een melding precies is (de definitie van een melding) de duidelijkheid van de informatie over een melding doen de vindbaarheid van de informatie over een melding doen 0% (zeer) tevreden
13%
10%
67%
17%
9%
8%
64%
19%
10%
6%
64%
19%
10%
7%
20% neutraal
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
40% 60% (zeer) ontevreden
80% 100% weet niet /n.v.t.
47 van 71
2.5.2
Waardering voor de uitvoering
Normen: • Melders worden op de hoogte gehouden van de voortgang. • Melders zijn tevreden over de snelheid van afhandeling. • Melders zijn tevreden over de frequentie van de communicatie. Aan indieners van meldingen is in de enquête gevraagd diverse aspecten van het proces van indienen en afhandelen te beoordelen. Ook is hen gevraagd een totaaloordeel te geven in de vorm van een rapportcijfer. Over de snelheid waarmee de melding is opgelost/afgehandeld en de mate waarin men op de hoogte is gehouden over ontwikkelingen is een minderheid (zeer) tevreden (respectievelijk 46% en 37%), een deel neutraal (13% en 19%) en eveneens een minderheid (zeer) ontevreden (37% en 40%). Van degenen die aangeven (zeer) ontevreden te zijn over de snelheid waarmee de melding is opgelost (n=115) geeft een ruime meerderheid (63%) aan dat de melding niet is opgelost/afgehandeld. Figuur 2.4 – Hoe tevreden bent u over…? n=306
De snelheid waarmee de melding is opgelost/afgehandeld
De mate waarin u op de hoogte bent gehouden van de ontwikkelingen
(zeer) tevreden
46%
37%
13%
19%
0% 20% 40% 60% neutraal (zeer) ontevreden
37%
40%
80% 100% weet niet /n.v.t.
Rapportcijfer Aan respondenten is gevraagd om alle aspecten overziend een rapportcijfer te geven voor de afhandeling van de melding. Zij beoordelen deze gemiddeld met een 5,7. Er zijn grote verschillen in de rapportcijfers tussen de respondenten wiens melding is opgelost en voor wie geldt dat de melding nog op de planning staat of niet is opgelost (7,6 versus 6,4 en 3,8). Van alle respondenten geeft 42 procent een onvoldoende (1-5), 23 procent een (ruim) voldoende (6-7) en 35 procent een (zeer) goed (8-10). Een op de zes respondenten is dusdanig ontevreden dat zij het rapportcijfer 1 hebben gegeven. Tot slot is aan respondenten de vraag voor gelegd wat zij goed en niet goed vonden aan het proces van de afhandeling van de melding. Als positieve zaken worden genoemd het snelle handelen en oplossen van problemen door de gemeente genoemd en ook de prettige bejegening.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
48 van 71
Hieronder enkele gegeven antwoorden: • • •
“Alles werd serieus genomen en keurig afgehandeld.” “Binnen één dag werd de hele stoep opnieuw gelegd.” “Degene die ik een bericht had gestuurd was heel behulpzaam en had mijn melding direct doorgezet naar de juiste afdeling.”
•
“De snel ondernomen actie. En mondeling overleg van tevoren. Meneer kwam kijken en beoordelen wat het probleem was. Daarna binnen een week met een aantal man aan gewerkt.” “De snelle reactie dat de melding was ontvangen en dat ze ermee aan de slag gingen.” “De persoonlijke en directe terugkoppeling na ontvangen van mijn melding.” “Heb vaker meldingen gedaan en alleen maar positieve afhandeling meegemaakt.” “Supersnel opgepakt, doorgepakt en afgerond. Keurig!”
• • • •
Als zaken die niet goed gaan worden vooral het geheel uitblijven van een reactie op de melding, een heel late reactie op de melding, het niet geven van terugkoppelingen tijdens het afhandelingsproces en het inhoudelijk niet of onvoldoende oplossen van de oorzaak van de melding genoemd. • • • • • •
•
•
“Heb meerdere pogingen gedaan deze melding te doen, maar de gemeente laat elke keer niets van zich horen. Voel me zeer onbeschoft behandeld.” “Dat ik niet op de hoogte ben gehouden, punt 1 dat mijn vraag is aangekomen en punt 2 dat het uitgevoerd wordt.” “Dat je werkelijk niets krijgt te horen, nadat de melding is gedaan.” “De manier van melding doen is prima, maar ik vind het feit dat je drie maanden moet wachten toch iets teveel van het goede...nodigt niet uit om snel een melding te doen.” “Het gevoel dat de gemeente maar moeizaam meldingen afhandelt in contact met haar burgers is breed aanwezig in de buurt. Een melding doen? Ach waarom zou je. Ze doen er toch niets mee.” “Er is geen opvolging geweest. Ik vond het gek dat ik helemaal geen reactie kreeg. Toen keek ik bij de paal en was verrast. Er hingen nieuwe haken en er is een haak toegevoegd. Achteraf was een terugkoppeling niet nodig, kost natuurlijk ook tijd, maar ik kan me voorstellen dat ik met een (automatisch gegenereerde) melding van opgelost blij was geweest. Nu bleef ik eerst in het ongewisse.” “Het gehele proces is niet (in)gericht op de inwoners maar geeft de verkokerde aanpak van meldingen weer. Het gebruik van het onderliggende systeem is bij de verschillende behandelafdelingen niet duidelijk.
De terugkoppeling is absoluut beneden peil!” “Er wordt niets opgelost, er wordt geen voortgang gemeld, iedereen komt zeer ongeïnteresseerd over. Het komt over als een dooie organisatie die standaard dingetjes kan afhandelen (kun je automatiseren) maar die geen oog heeft voor de burger terwijl het toch een dienstverlenende organisatie hoort te zijn. Vergelijk het met de toeslagen affaire, ze vinden het allemaal zo erg dat je overlast hebt maar iedereen laat je stikken.”
Onduidelijk is welk deel van alle gemeentelijke meldingen naar tevredenheid wordt opgelost en welk deel van de niet naar tevredenheid afgehandelde meldingen tot een klacht leidt. Dit zijn geen gegevens die door de gemeente cijfermatig gemonitord worden.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
49 van 71
Leren en bijsturen Normen: • De gemeente heeft inzicht in de ervaringen van melders • Er wordt periodiek inzicht gegeven in aantal en aard van meldingen en de leerpunten die daaruit voortkomen. • De leerpunten worden opgepakt. Op basis van de gesprekken met zowel ambtelijk als bestuurlijk betrokkenen is het beeld dat veel meldingen snel en naar tevredenheid van de indieners worden opgelost en dat er over het algemeen, evenals bij de afhandeling van klachten, sprake is van een doeltreffende afhandeling van meldingen. Men baseert zich hierbij vooral op eigen ervaringen, algemene klanttevredenheidsonderzoeken die de gemeente Assen uitvoert en de signalen die men over de afhandeling van meldingen krijgt van collega’s en burgers. Er zijn door de gemeente Assen geen specifieke indicatoren en streefcijfers geformuleerd wat betreft de afhandeling van meldingen die gemonitord en gerapporteerd worden. Ondanks de over het algemeen positieve geluiden werden in de gesprekken ook verbeterpunten aangedragen waarmee nog winst te behalen valt als het gaat om de doeltreffendheid en doelmatigheid van en tevredenheid over de afhandeling van meldingen.
Genoemd zijn onder andere: - het opstellen van goed beleid en goede procedures voor de afhandeling van meldingen; - het verbeteren van de toegankelijkheid en duidelijkheid van de website zowel qua algemene informatie als meer specifiek wat betreft het categoriseren van meldingen (dit kan nu soms lastig zijn voor indieners); - het meer standaardiseren van communicatie met indieners; - het verbeteren van de communicatie met indieners zowel inhoudelijk als qua toon; - beter verwachtingsmanagement naar de indieners over waar de gemeente wel en geen oplossingen voor kan bieden; - het verbeteren van de administratieve afhandeling van meldingen in het zaaksysteem zodat indieners hierover ook geïnformeerd kunnen worden; - het kunnen benutten van informatie uit het zaaksysteem voor het locatiegericht oplossen van meldingen; - meer sturingsinformatie uit het zaaksysteem halen om trends op inhoud te kunnen zien; - naast aantallen en afhandelingstermijn ook de tevredenheid van indieners monitoren.
Lering trekken uit meldingen Op basis van de interviews bestaat de indruk dat er onder medewerkers een vrij grote bereidheid is om lering te trekken uit meldingen maar dat dit nu nog niet altijd optimaal gebeurt. Zo worden de binnengekomen meldingen niet op systematische wijze gemeentebreed geanalyseerd. Uit het zaaksysteem kunnen op elk moment overzichten gegenereerd worden van de meldingen en van diverse variabelen die erin opgenomen zijn. Zodoende zijn er ook jaarcijfers beschikbaar van het aantal meldingen en de onderwerpen waar zij betrekking op hebben. Er worden echter geen gemeentebrede jaarverslagen opgesteld waarin diverse cijfermatige gegevens van de meldingen opgenomen zijn voorzien van tekstuele toelichtingen, verklaringen voor eventuele sterke toe- of afnames en de leerpunten die eruit voortkomen. Sectoraal gebeurt dit wel bij Team Bouwen, Wonen en Ondernemen. In het door dit team opgestelde jaarverslag wordt een overzicht gegeven van het aantal en de aard van de meldingen, worden verklaringen gegeven voor ontwikkelingen en wordt aangegeven of en welke acties de gemeente naar aanleiding hiervan onderneemt.
Afhandeling van meldingen en klachten door de gemeente Assen
50 van 71
Aangegeven wordt dat door betere registraties en overzichten van meldingen men meer inzicht zou kunnen krijgen in trends en zodoende er ook meer lering getrokken zou kunnen worden uit meldingen.