3. Bijlage Eindrapportage werkzaamheden 2021
Tekst van het document
Verwarmingsinstallatie
cv-ketel (2002, Vaillant) en staat naast het trapgat open opgesteld op de 2e verdieping (zolder)
Afgiftesysteem
radiatoren
Bijzonderheden
na-isolatie vloer (Tonzon); 6 zonnepanelen (10 jaar oud); 1 zonneboiler; bewoner heeft de ambitie om energieneutraal te worden; door de positie van de woning naast een open veld en dus ‘op de wind’ heeft de bewoner veel roosters dicht en het mechanisch ventilatiesysteem permanent uitgeschakeld; carport en berging aan de woning
Inschatting geschiktheid LT
midden, op basis van isolatieniveau (voorlopig label B), HR++ glas, na-isolatie vloer, zonneboiler en beschikbare ruimte voor installaties op zolder en dak berging/carport; aandachtspunt is de impact van de wind op de woning
* Conform BAG-informatie ** Niet aangegeven op bouwtekeningen dus een inschatting gemaakt op basis van het bouwjaar van de woning *** Tonzon vloerisolatie: https://www.nbd-online.nl/product/60671-vloerisolatie-van-tonzon
21
Maatregelen voor lagetemperatuur aan woning 2 ˗
HR++ glas reeds aanwezig, dus geen vervanging nodig
˗
isolatie reeds voldoende
˗
radiatoren/afgifte: ·
benodigde capaciteit: 5,5 kW
·
nu: 9 radiatoren
·
vervangen: 8 van de 9 radiatoren door convectoren
·
kosten: EUR 7.000
22
Woning 3 Onderwerp
Informatie
Bouwjaar
2009
Woningtype
vrijstaand huis
Oppervlakte
228 m2 *, 245 m2 **
Gasverbruik
3.100 m3/jaar
Elektraverbruik
7.500 kWh/jaar
Constructie
gewapende funderingsstroken, PS isolatievloer op begane grond, kanaalplaatvloeren en een houten kap
Glastype
HR++
Isolatie
Rc dak = 3,5 Rc gevel = 3,6 Rc vloer = 3,5
Verwarmingsinstallatie
cv-ketel (2020, ATAG) op de 2e verdieping in aparte ruimte van ca. 140 x 160 x 150-260 cm; volgens plattegronden geschikt voor plaatsen witgoed, al staat dat hier in de bijkeuken
Afgiftesysteem
vloerverwarming op begane grond (hal, woonkamer, keuken, werkkamer, berging) en in badkamer op 1e verdieping; verder radiatoren
Bijzonderheden
vloerverwarming op begane grond (hal, woonkamer, keuken, werkkamer, berging); berging later geïsoleerd; carport en berging aan de woning
Inschatting geschiktheid LT
midden/hoog, op basis van isolatieniveau (label A), beschikbare ruimte voor installaties rondom huidige cv-ketel; aandachtspunt kan een buiten-unit van een eventuele warmtepomp zijn (i.v.m. aangrenzende buren) en de hart-op-hart afstand van de slangen van de vloerverwarming op de begane grond van 15 cm in relatie tot comfort
* Conform BAG-informatie ** Conform bewoners (berging is later geïsoleerd), dit aangehouden in de berekening
23
Maatregelen voor lagetemperatuur aan woning 3 ˗
HR++ glas reeds aanwezig, dus geen vervanging nodig
˗
isolatie reeds voldoende
˗
radiatoren/afgifte: ·
benodigde capaciteit: 10 kW
·
nu: 9 radiatoren en (groot deel) begane grond en badkamer vloerverwarming
·
vervangen: 9 van de 9 radiatoren door convectoren
·
kosten: EUR 7.700
24
Woning 4 Onderwerp
Informatie
Bouwjaar
2000
Woningtype
tussenwoning
Oppervlakte
92 m2 *
Gasverbruik
450 m3/jaar
Elektraverbruik
300 kWh/jaar
Constructie
betonstroken fundering, betoncassettevloer op begane grond, kanaalplaatvloer, prefab beton wanden
Glastype
HR++ (voordeur, achterdeur, ramen 1e verdieping en ramen dakkapel 2e verdieping), verder HR+
Isolatie
Rc dak = 3,0 ** Rc gevel = 2,5 *** Rc vloer = 2,5
Verwarmingsinstallatie
cv-ketel (2018, Remeha) op de 2e verdieping in aparte ruimte van ca. 80 x 130 x 150-190 cm; achter deze ruimte staan onder de schuine kap ook zonneboiler en ventilatie gerelateerde installaties opgesteld
Afgiftesysteem
vloerverwarming (badkamer 1e verdieping, toilet begane grond); verder radiatoren
Bijzonderheden
vloerverwarming in het toilet (lus) en de badkamer; 8 zonnepanelen (op dak schuur); 1 zonneboiler (op dak); na-isolatie spouwmuur; bewoner heeft zich al verdiept in mogelijkheden plaatsen van een warmtepomp, maar o.a. constructie (belasting raveelijzer trapopening) en ruimte is aandachtspunt
Inschatting geschiktheid LT
midden/hoog, op basis van isolatieniveau (voorlopig label A), zonneboiler; aandachtspunt is de inpassing van installaties (positie buiten-unit, eventuele constructieve beperkingen, reeds aanwezige installaties)
* Conform BAG-informatie ** Conform EPC-berekening *** Conform EPC-berekening, dit aangehouden in de berekening. De bewoner gaf aan dat na-isolatie aangebracht is, maar huidige Rc-waarde is onbekend
25
Maatregelen voor lagetemperatuur aan woning 4 ˗
HR+ en HR++ glas reeds aanwezig, dus geen vervanging nodig
˗
isolatie reeds voldoende
˗
radiatoren/afgifte: ·
benodigde capaciteit: 3 kW
·
nu: 6 radiatoren en 2 ruimtes vloerverwarming, op 50 °C: 2,6 kW
·
vervangen: 5 van de 6 radiatoren door convectoren
·
kosten: EUR 4.200
26
Resultaten Inhoud: 1.
Inleiding en overzicht resultaten
2.
Resultaten per woning
27
Inleiding resultaten Eindgebruikerskosten
Energiegebruik en jaarlijkse kosten: op basis van huidige energierekening
˗
per systeemvariant zijn de eindgebruikerskosten bepaald
˗
˗
de eindgebruikerskosten zijn ingedeeld in de volgende categorieën: ·
eenmalige investeringskosten: ˗ ˗ ˗
de jaarlijkse energielasten zijn voor elke variant gebaseerd op het huidige gemeten energiegebruik van de beschouwde woning
˗
op basis van het huidige gemeten energiegebruik is een inschatting
warmtetechniek (gasketel, warmtepomp, hybride-
gemaakt van de onderverdeling in:
warmtepomp) incl. installatie
·
vervangen van HT radiatoren voor LT convectoren in de
de gemiddelde verwachte energiebehoefte voor ruimteverwarming
leefruimtes incl. installatie
·
de gemiddelde verwachte energiebehoefte voor tapwater
kosten voor overstap naar elektrisch koken indien nodig
·
de gemiddelde verwachte energiebehoefte voor koken
·
herinvesteringskosten na 15 jaar
·
jaarlijkse kosten: ˗
vaste en variabele kosten voor elektriciteit, gas en waterstof
˗
onderhoud/ huurkosten ketel, warmtepomp en installatie.
28
Overzicht resultaten I/II Woning 1
0 cv aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
3 HR cv waterstof
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
investeringskosten
EUR
1.800
3.500
4.000
4.200
5.900
15000
19.400
herinvesteringskosten
EUR
1.200
3.700
2.800
1.500
3.900
5.400
6.100
jaarlijkse kosten
EUR/jaar
3.200
3.100
3.200
6.600
4.800
2.600
2.200
TCO over 15 jaar
EUR
38.400
36.600
39.000
61.700
49.700
40.800
41.900
TCO over 30 jaar
EUR
59.400
56.600
59.700
89.700
73.300
57.100
56.500
CO₂-uitstoot
ton/jaar
3,03
1,63
2,09
2,78
1,59
0,52
0,39
0 cv aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
3 HR cv waterstof
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
Woning 2 investeringskosten
EUR
1.800
3.500
4.000
4.200
5.900
14.800
19.100
herinvesteringskosten
EUR
1.200
3.700
2.800
1.500
3.900
5.400
6.000
jaarlijkse kosten
EUR/jaar
1.500
1.300
1.400
3.900
2.400
900
700
TCO over 15 jaar
EUR
19.400
18.500
20.400
37.000
27.700
24.100
25.800
TCO over 30 jaar
EUR
30.200
28.700
31.000
52.800
40.300
31.500
32.100
CO₂-uitstoot
ton/jaar
2,25
1,11
1,48
2,06
1,09
0,39
0,29
29
Overzicht resultaten II/II Woning 3
0 cv aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
3 HR cv waterstof
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
investeringskosten
EUR
1.800
3.500
4.000
2.100
3.800
14.400
20.200
herinvesteringskosten
EUR
1.200
3.700
2.800
1.500
3.900
6.400
7.500
jaarlijkse kosten
EUR/jaar
5.600
5.000
5.400
11.800
7.500
4.500
3.900
TCO over 15 jaar
EUR
63.900
56.500
62.100
102.900
72.700
60.300
59.700
TCO over 30 jaar
EUR
99.100
87.200
95.400
150.900
108.800
87.600
84.000
CO₂-uitstoot
ton/jaar
5,87
2,76
3,76
5,39
2,74
1,01
0,75
0 cv aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
3 HR cv waterstof
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
Woning 4 investeringskosten
EUR
1.800
3.500
4.000
2.100
3.800
8.900
12.200
herinvesteringskosten
EUR
1.200
3.700
2.800
1.500
3.900
4.700
5.000
jaarlijkse kosten
EUR/jaar
700
700
700
1.600
1.000
400
300
TCO over 15 jaar
EUR
10.100
11.700
12.500
16.600
13.800
12.700
14.900
TCO over 30 jaar
EUR
15.600
18.100
18.600
24.300
20.900
16.700
18.600
CO₂-uitstoot
ton/jaar
0,89
0,35
0,52
0,81
0,36
0,15
0,11
30
Investeringskosten
31
Woning 1
32
Woning 1
TOTALE KOSTEN CUMULATIEF, 30 JAAR 0 CV aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
3 HR CV waterstof
100000 90000 80000
KOSTEN (EUR)
70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0
33
Woning 2
34
Woning 2
TOTALE KOSTEN CUMULATIEF, 30 JAAR 0 CV aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
3 HR CV waterstof
60000
50000
KOSTEN (EUR)
40000
30000
20000
10000
0
35
Woning 3
36
Woning 3
TOTALE KOSTEN CUMULATIEF, 30 JAAR 0 CV aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
3 HR CV waterstof
180000 160000 140000
KOSTEN (EUR)
120000 100000 80000 60000 40000 20000 0
37
Woning 4
38
Woning 4
TOTALE KOSTEN CUMULATIEF, 30 JAAR 0 CV aardgas
1 L-W hybride aardgas
2 L-L hybride aardgas
4 L-W hybride waterstof
5 L-W warmtepomp
6 W-W warmtepomp
3 HR CV waterstof
30000
25000
KOSTEN (EUR)
20000
15000
10000
5000
0
39
Samenvatting (1/2) De gemeente Assen in samenwerking met betrokken inwoners heeft Witteveen+Bos gevraagd een vergelijkend onderzoek uit te voeren naar alternatieve vormen van duurzame warmtevoorziening voor de wijk. In dit onderzoek zijn voor vier woningen in de wijk zes scenario's onderzocht en vergeleken met de referentiesituatie. Uit de resultaten komt het volgende naar voren: •
•
Woning 1: •
inschatting geschiktheid LT: hoog, op basis van isolatieniveau (label A), ontvangen offertes en potentiële locaties voor installaties
•
afgifte: (gedeeltelijke) vervanging radiatoren of aanleg vloerverwarming (dat laatste is voornemen)
•
warmtesysteem: LW hybride op aardgas laagste kosten
Woning 2: •
inschatting geschiktheid LT: midden, op basis van isolatieniveau (voorlopig label B), HR++ glas, na-isolatie vloer, zonneboiler en beschikbare ruimte voor installaties op zolder en dak berging/carport; aandachtspunt is de impact van de wind op de woning
•
afgifte: (gedeeltelijke) vervanging radiatoren
•
warmtesysteem: LW hybride op aardgas laagste kosten
40
Samenvatting (2/2) •
Woning 3: •
inschatting geschiktheid LT: midden/hoog, op basis van isolatieniveau (label A), beschikbare ruimte voor installaties rondom huidige cv-ketel; aandachtspunt kan een buiten-unit van een eventuele warmtepomp zijn (i.v.m. aangrenzende buren) en de hart-op-hart afstand van de slangen van de vloerverwarming op de begane grond van 15 cm
•
•
afgifte: vloerverwarming aanwezig (aandachtspunt: ventilatie)
•
warmtesysteem: bodemwarmtepomp laagste kosten
Woning 4: •
inschatting geschiktheid LT: midden/hoog, op basis van isolatieniveau (voorlopig label A), zonneboiler; aandachtspunt is de inpassing van installaties (positie buitenunit, eventuele constructieve beperkingen, reeds aanwezige installaties)
•
afgifte: (gedeeltelijke) vervanging radiatoren
•
warmtesysteem: aardgas cv laagste kosten
41
Aanpassingen na de presentatie 13 december Inhoud: 1.
Gevoeligheidsanalyse
2.
Aanpassingen berekeningen
42
Gevoeligheidsanalyse energiekosten in de volgende 3 slides wordt de gevoeligheid getoond; ˗
met een gevoeligheidsanalyse wordt de onzekerheid van de resultaten weergegeven
˗
er wordt telkens 1 variabele aangepast, en het effect op het eindresultaat getoond
˗
gekozen voor energiekosten: meest variabel en onzeker
˗
gekozen voor TCO 15 jaar, dat is het belangrijkste resultaat
˗
het zwarte streepje geeft het effect op de energiekosten aan, korte streep weinig effect, lange streep veel impact
˗
de investeringskosten blijven gelijk in elk scenario
43
Gevoeligheid aardgasprijs woning 1 ˗ EUR 0,80 per m3 (gemiddelde 2020) ˗ EUR 1,05 per m3 (huidig gemiddelde) ˗ EUR 1,70 per m3 (bij nieuw contract) ˗ de zwarte streep toont de bandbreedte in verwachte totale kosten per scenario
44
Gevoeligheid elektriciteitsprijs woning 1 - 0,22 EUR per kWh (gemiddelde 2020) - 0,28 EUR per kWh (huidig gemiddelde) - 0,40 EUR per kWh (bij nieuw contract) de zwarte streep toont de bandbreedte in verwachte totale kosten per scenario
45
Gevoeligheid elektriciteitsprijs woning 1 - 2,- EUR per kg in 2030 (optimistisch) - 6,7 EUR per kg in 2030 (midden) - 12,- EUR per kg in 2030 (pessimistisch) ˗ de zwarte streep toont de bandbreedte in verwachte totale kosten per scenario
46
aanpassingen aan berekeningen na presentatie 13 december 2021 1.
Door onjuiste kruisverwijzing aanvankelijk overschatting warmteverlies van de woning, dit gecorrigeerd. •
2.
Consequentie: Minder vermogen nodig dan aanvankelijk berekend Verfijning van selectie te vervangen radiatoren voor scenario 5 en 6 ( de LT-scenario’s:.
•
Aanvankelijk: totaal warmteverlies woning = totaal vermogen afgiftecapaciteit (hele woning, dus niet per ruimte)
• -
Verfijning: gelijkblijvend comfortlevel in alle ruimtes Effecten van bovenstaande is tegengesteld, eindresultaat is iets lagere investeringskosten voor LT scenario’s.
47
Effect van aanpassing berekening woning 1 oude resultaten
nieuwe resultaten
48
Effect van aanpassing berekening woning 2 oude resultaten
nieuwe resultaten
49
Effect van aanpassing berekening woning 3 oude resultaten
nieuwe resultaten
50
Effect van aanpassing berekening woning 4 oude resultaten
nieuwe resultaten
51
www.witteveenbos.com