CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

3. Bijlage - addendum vereveningsfonds

Raadsvergadering 25 mei 2023, gemeente AssenBij agendapunt: Addendum op de Woonvisie Assen ‘van binnenuit beter’ ten behoeve van de Nota vereveningsfonds sociale woningbouw gemeente Assen 202318.309 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Woonvisie Assen BIJLAGE BIJ DE WOONVISIE

25 mei 2023

INHOUD 1 Wonen maakt plekken beter

3

2. Prettig wonen met zorg

15

3. Met energie aan de slag

27

4. Betaalbaar wonen

35

5. Accenten per wijk

45

6. Onderzoeksuitkomsten

58

25 mei 2023| Woonvisie Assen

2

1 WONEN MAAKT PLEKKEN BETER In dit hoofdstuk gaan we in op: -

Het voorzien in de behoefte van 2.500-3.000 woningen

-

Het bieden van ontspannen stedelijk wonen

-

Het stimuleren van de doorstroming

-

Het creëren van meer bouwmogelijkheden in de

bestaande stad -

Daarbinnen voldoende sociale huur en middenhuur aanbieden

-

De variatie in de koopsector vergroten

-

Plannen toetsen aan kwaliteitscriteria

-

Voor woonwagenbewoners een verbeterplan maken

-

Met regio, provincie en rijk werken aan onze doelen

25 mei 2023| Woonvisie Assen

3

IN DE BEHOEFTE VOORZIEN: 2.500 TOT 3.000 WONINGEN Assen heeft een hoofdrol in het bedienen van de lokale vraag

Per deelgebied wijst het marktonderzoek op de volgende

naar wonen, een deel van de vraag uit omliggende gemeenten

gewenste accenten in het programma 2020-2030 **:

de vraag krijgt een plek in bestaande wijken en plekken

en in de behoefte in de regio Groningen-Assen. Het gaat om

-

Binnenstad: huur: 60-65%, grondgebonden: 45-50%

2.500 tot 3.000 woningen netto toename* tot 2030. De

-

Bestaande stad: huur: 35-40%, grondgebonden: 70-75%

beoogde budget van veel woningzoekenden ligt lager dan

woonvraag per jaar ligt op dit moment het hoogst en neemt

-

Stadsrand: huur: 25-30%, grondgebonden: 80-85%

wat beschikbaar is. Navraag onder huishoudens leert dat zij

rondom de binnenstad. -

richting 2030 af. Ook na 2030 zijn er woningen nodig: totaal

Assenaren willen meer luxe dan ze kunnen betalen. Het

dan kiezen voor minder ruimte: vaker rijwoningen en

tussen de 500 en de 750 in de periode 2030-2040, in lijn met

Per type wijst het marktonderzoek op het volgende voor 2020-

een landelijk beeld van afnemende groei.

2030**:

tweekappers in plaats van vrijstaand. Juist deze woningen zijn in Assen al in grote aantallen te vinden. -

Appartement kan ook zijn: grondgebonden. Het

-

Koopappartement: ca 20%, 500 tot 600

De groei van Assen valt grotendeels samen met toename van de

-

Koop vrijstaand: 10-15%, 300-450

marktonderzoek gaat uit van veel koopappartementen.

groep ouderen en kleine huishoudens. Assen vergrijst niet alleen

-

Koop tweekapper: 15-20%, 450-600

Appartementen komen ruim voldoende voor in bestaande

maar trekt ook ouderen uit omliggende gemeenten aan. Het

-

Koop rij: 15-20%, 450-600

bouwplannen. Uit eerdere ervaringen en uit gesprekken met

aantal gezinnen blijft nagenoeg stabiel. Jongeren bleven de

-

Sociale huur appartement: ca. 20%, 500-600

makelaars blijkt er juist plannen nodig zijn voor

afgelopen jaren meer dan voorheen in Assen, hoewel dit een

-

Sociale huur grondgebonden: ca. 5%, 125-150

grondgebonden levensloopbestendig wonen. Hierbinnen valt

onzekere factor is gelet op mogelijke veranderingen in het

-

Dure huur: tot 10%, 250-300

ook een toenemende behoefte aan gezamenlijk te ontwikkelen projecten, zoals recent ontwikkelde projecten

leenstelsel.

Het is belangrijk om hier kanttekeningen bij te plaatsen: -

door Seniorenbond Noord Nederland.

Binnenstad: vooral appartementen. Het gewenste aandeel van 45-50% grondgebonden is niet realistisch. Een deel van

* Met netto toename bedoelen we: het resultaat van nieuwbouw, transformatie/herbestemming en sloop. Wetende dat Assen bijna 1.000 woningen zal slopen als onderdeel van wijkvernieuwing, ligt de nieuwbouwopgave ook 1.000 hoger. ** Nota bene: optellingen van ‘onderkanten of bovenkanten van bandbreedtes’ per deelproduct match niet met de bandbreedte in totaal. Bij de onderkant van het ene, is er sprake van meer van het andere. De totale bandbreedte is leidend.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

4

ONTSPANNEN STEDELIJKHEID BIEDEN Assenaren zien in toenemende mate de voordelen van

-

Groene stad van het noorden: waarin Drentse Aa, Asser Bos

binnenstedelijk ontwikkelen. In 2020 vroegen wij in een enquête

de Brink en meer onderling verbonden groen bijdragen aan

(separate bijlage) of zij de voorkeur geven aan inbreiden of

klimaatdoelen maar ook aan gezond en sociaal verkeer in de

uitbreiden, en op welke plekken zij kansen voor woningbouw

stad.

zien. Ook in de animo voor binnenstedelijke grondgebonden projecten zien we de behoefte in toenemende mate terug.

Voor de woonvisie betekent ‘ontspannen stedelijkheid’ dat

Bovendien is er ook regionaal behoefte aan stads wonen, deels

stedelijke woningbouw altijd gebeurt met oog voor voldoende

grondgebonden, deels gestapeld, waarin Assen kan voorzien.

(groene en aantrekkelijke) openbare ruimte. Assenaren vragen daar nadrukkelijk om*. Ontspannen stedelijkheid kent vele

Assen maakt de keuze om in te zetten op ‘ontspannen stedelijkheid’. Dat is een manier van stedelijk ontwikkelen die

vormen, van grondgebonden wonen tot appartementen, van wonen aan de stadsrand tot wonen in de binnenstad.

Ontspannen stedelijk wonen in de binnenstad

past bij de kernkwaliteiten* waarmee Assen groot is geworden, en van daaruit ook een antwoord biedt op de opgaven die voor ons liggen. Assen werkt dit verder uit in leidende principes: Een verbonden stad: sociaal (inclusiviteit, iedereen doet mee) en fysiek (een omgeving die uitnodigt tot naar buiten gaat en ontmoeten); -

Dynamische hoofdstad: met voldoende werk, waar je in alle fasen van het leven vooruit kunt, met een levendige

binnenstad, goed bereikbaar en spil in de regio;

Ontspannen stedelijk wonen rondom de binnenstad

* Zoals in de Maptionnaire enquête die de gemeente in de zomer van 2020 hield onder Assenaren.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

5

DOORSTROMING STIMULEREN Doorstroming is een belangrijk middel om te voorzien in de vraag

Ons antwoord op deze behoefte is: bewoners die de gezinsfase

en om plekken een nieuwe toekomst te geven. Bijna driekwart

voorbij zijn verleiden tot doorstromen met een gevarieerd

van de woningen in Assen is een gezinswoning. Ongeveer een

aanbod. Daarmee creëren we meer beschikbaarheid in

derde van de huishoudens is een gezin. Hoewel er in theorie dus

gezinswoningen in bestaande wijken met veel gezinswoningen,

meer dan voldoende gezinswoningen zijn, is er volgens

met gelijktijdig een inspanning om die woningen en wijken een

marktonderzoek toch een grote behoefte aan meer

‘tweede jeugd’ te geven. Hoe beter dat lukt, hoe minder Assen

gezinswoningen. Deze behoefte heeft drie oorzaken:

genoodzaakt is om nog woningen toe te voegen die er eigenlijk

-

al zijn.

Er is een kwalitatieve vraag: meer ruimte, vaker vrijstaand, energiezuinig, modern en soms ook: op een nieuwe plek. De bestaande voorraad voldoet niet geheel aan dit profiel.

-

Zittende, oudere bewoners die de gezinsfase voorbij zijn

stromen maar weinig door. Het gaat hier om een grote en groeiende groep huishoudens. Zij zijn tevreden met hun huis, buurt en buren en het lukt hen om hier tot op hoge leeftijd zelfstandig te blijven wonen. -

Er zijn nog te weinig aantrekkelijke alternatieven voor senioren om een ‘tussenstap’ te maken. Voor hen is een gevarieerder aanbod in huur en koop nodig, van compact tot ruim, grondgebonden of gestapeld, nabij voorzieningen maar niet altijd. Hier ligt een grote kans voor Assen.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

6

MEER MOGELIJK MAKEN IN DE BESTAANDE STAD Meer ontspannen stedelijke locaties ontwikkelen

-

Op locaties in of bij de binnenstad bouwen we met een

Woonvraag en huidige plannen Woonvraag volgens het marktonderzoek

De uitdaging is om woningzoekenden het gewenste woonmilieu

stedelijke uitstraling. Dat zijn appartementen én

in de bestaande stad te bieden. Dit lukt wanneer we een aantal

grondgebonden stadswoningen. Een voorbeeld is Asselyn.

Binnenstad

obstakels weten te ruimen.

Een plek waar dit ook kan is het Havenkwartier.

’20-’30: 450-525 ‘30-’40: 200-250

-

-

De stedenbouwkundige opzet en uitstraling van

-

Op locaties meer op afstand van de binnenstad, zoals De

vroegnaoorlogse buurten sluit niet aan bij de behoefte.

Lariks, betekent herontwikkelen juist meer benutten van

Herontwikkeling biedt de mogelijkheid om dit te veranderen.

open plekken. Zie ook de voorbeelden op de pagina hierna.

650-725

Bestaande stad 1.6501850

‘20-’30: 1.250-1.550 ‘30-’40: 300-400

-

‘20-’30: 800-975 ‘30-’40: 0-50

De wens tot wonen in de bestaande stad, en de gewenste woningtypes daarbinnen (zie: marktonderzoek 2019) - dit

1-1 > We zorgen voor meer personele capaciteit om locaties te

vraagt bij planvorming om voldoende ruimte bij de woningen

verkennen (stadsscan) en het gesprek te voeren met eigenaren.

Ruim voldoende mogelijkheden

Onvoldoende mogelijkheden

Ruim voldoende mogelijkheden + 300 potentieel

en in de woonomgeving. -

Stadsrand 800-975

Het vraagt ook om extra aandacht voor de inrichting van

1-2 > Als gemeente nemen we het voortouw met een

groen en openbare ruimte: Assenaren geven duidelijk aan

versnellingsplan voor bouwen op locaties in de bestaande stad.

dat zij daaraan grote waarde hechten en dat zich bij plannen

Met de corporaties maken we al een locatieatlas voor de opgave

voor verdichting soms zorgen maken.

in de sociale huur.

+ 600 potentieel + 500 potentieel

Ontwikkelen in de bestaande stad kent in het algemeen meer onzekerheden. Denk dan aan: meerdere eigenaren,

1-3 > We maken tempo om in Kloosterveen voor 2030 voldoende

belanghebbenden en bezwaarmakers, kosten voor sloop of

woningen te bouwen

sanering, omgevingsfactoren als hinder en ontsluiting.

1.100

800

2600

Grootste locatie: Kloosterveen: 2.400

+900, -600 Lariks +650, -200 Oost +450, -200 Oude Molenbuurt

1-4 > We monitoren de voortgang in planvorming, realisatie en

Bekende plannen voor woningbouw (stand 2021)

Assen werkt hier op de volgende wijze aan:

de effecten op de woningmarkt jaarlijks, en delen dit met de

-

Raad.

Optellingen van ‘onderkanten of bovenkanten van bandbreedtes’ per deelproduct match niet met de bandbreedte in totaal. Bij de onderkant van het ene, is er sprake van meer van het andere. De totale bandbreedte is leidend.

Versneld ontwikkelen van locaties in de bestaande stad.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

7

MEER MOGELIJK MAKEN IN DE BESTAANDE STAD Vier manieren van verdichten met meer kwaliteit

De figuur hierna illustreert de verhouding tussen bouwen in de

Deze vier manieren illustreren hoe verdichten kan in naoorlogse

binnenstad, de bestaande wijken en uitbreiding aan de

wijken, waarbij tegelijk de kwaliteit van groen en gebruikswaarde

stadsrand, bij een hoge maar langzaam afnemende woningvraag.

van de woonomgeving een impuls krijgen.

50/jr 50/jr

Bestaande stad

Totaalbeeld: een afnemende woonvraag per jaar richting 2040 < In rood de Binnenstad: de komende jaren rond de 50 per jaar, aflopend naar kleinere aantallen < In blauw de bestaande stad: richting 2030 in toenemende mate het gebied om in de woonvraag te voorzien < In groen de stadsrand: verandering in vraag en meer aanbod in de bestaande stad een afnemende rol

door

50/jr

Stadsrand

50/jr

Binnenstad

Geleidelijke overgang: meer wonen in de bestaande stad

A: Bestaande complexen van woningen uitbouwen en optoppen. Dit kan in veel gevallen bij portieketageflats

B: Chirurgisch ingrijpen door het benutten van restruimtes zoals huidige garageboxen, kleine aanleunwoningen, vaak op hoeken van grote blokken;

C: Herstructurering en herbouw van andere woningtypen die op een compacte manier gebouwd ruimte geven voor groen en openbare ruimte;

D: Langs randen van wijken zijn soms grote locaties onbenut. De verwachting is dat meer mensen in de stad zonder auto leven en bovendien wordt automobiliteit schoner en stiller. Dit geeft ruimte.

50/jr 50/jr 2020

2025

2030

25 mei 2023| Woonvisie Assen

2035

2040

8

VOLDOENDE SOCIALE HUUR EN MIDDENHUUR BIEDEN Corporaties: vernieuwen en bijbouwen

Indien het in een woningbouwinitiatief aantoonbaar niet haalbaar

Middenhuur: een relevante markt

Met de Assense corporaties maken we afspraken en plannen om

of wenselijk is om aan de norm van 30% te voldoen, dient dit in

Uit de marktonderzoeken blijkt dat er een beperkte behoefte is

te zorgen voor voldoende, goede en betaalbare sociale

een ander project van dezelfde ontwikkelaar gecompenseerd te

aan huurwoningen boven de liberalisatiegrens van €752. Het

huurwoningen.

worden of moet er een bijdrage gestort worden in het

gaat hier vooral om de zogenaamde ‘middenhuur’ tot ca. €900.

-

In een groeiend Assen groeit de behoefte aan sociale

Vereveningsfonds sociale woningbouw**.

Het gaat naar verwachting om 20 tot 25 per jaar, zowel in de

huurwoningen mee. Het marktonderzoek uit 2019 wijst op

-

Gemeten over de periode 2020-2023 voegen corporaties en

vorm van appartementen als in de vorm van gezinswoningen, en

een benodigd aandeel in de groei van 21-22%. Daarmee

andere partijen samen netto 540 sociale huurwoningen

zeer kleine aantallen woningen met een nog hogere huurprijs.

houden we al rekening met extramuralisering van

woningen toe, gebaseerd op bestaande plannen. Afhankelijk

We vinden het belangrijk dat er voldoende woningen in de

doelgroepen. Bij een totale groei met 2.500-3.000

van het tempo waarin Assen op korte termijn groeit, is dit

middenhuur bij komen in Assen. We vragen de corporaties om

huishoudens komt dit overeen met 525-625 extra

30% of méér***;

hierin aanbod te creëren, aanvullend op de sociale huur. Bij

Op basis van monitoring van wachttijden en zoektijden

gebrek aan mogelijkheden daartoe bij de corporaties, vragen we

De corporaties hebben bovendien de opgave om reeds

besluiten we met de corporaties of en wanneer de ‘sprint’

marktpartijen om in dit segment te investeren.

gesloopte woningen te compenseren met nieuwbouw. Er is

voltooid is, en wat daarna de verdere voorraadontwikkeling

urgentie om de eerstkomende jaren een ‘sprint’ te trekken.

moet zijn om in de behoefte te voorzien.

woningen*. -

-

Zie ook hoofdstuk 4.

Om deze inhaalslag mogelijk te maken, en tegelijk te werken aan een ongedeelde stad, vragen we bij alle bouwplannen om 30% sociale woningbouw (sociale huur), dus ook op

Zie ook hoofdstuk 4.

locaties in particulier eigendom. Alleen gemotiveerd wijken we daar van af. Dit hebben we in prestatieafspraken vastgelegd tot en met in elk geval het jaar 2023. * Omdat er ook ca. 1.000 gesloopt wordt in deze jaren, ligt de bruto toevoeging navenant ca. 1.000 woningen hoger. Corporaties houden hiermee rekening in hun plannen. ** Voor verdere toelichting van het Vereveningsfonds sociale woningbouw zie hoofdstuk 4. *** Alleen als Assen in dezelfde 4 jaren (2020 t/m 2023) met méér dan 1.800 woningen groeit / 450 per jaar, dan komt je onder de 30% uit. Dit is onwaarschijnlijk. 25 mei 2023| Woonvisie Assen

9

VARIATIE IN DE PROGRAMMERING Assen biedt de ruimte voor iets nieuws

Wonen en functiemenging

Regionale vraag naar ‘excellent wonen’ bedienen

We herkennen een groeiende vraag naar andere, soms

Op kleine schaal kennen we woningen met een bedrijfsruimte

Assen kan een deel van de regionale vraag naar ‘excellent

innovatieve woonvormen of manieren van realiseren. Er is veel

aan huis: wonen boven de winkel, een woning met loods op het

wonen’ bedienen, voor de bovenkant van de markt, in een

animo, maar tot op heden wordt er weinig gerealiseerd, mede

bedrijventerrein. We verwachten in de toekomst op kleine schaal

omgeving die ook een ‘excellent’ imago heeft. De

omdat er weinig locaties voor is aangewezen in Assen. Het

ruimte nodig te hebben voor zulke combinaties. Mensen zijn snel

regiogemeenten spraken af om hier verspreid over de gemeenten

woningbehoeftenonderzoek gaat uit van maximaal 150

gewend geraakt aan thuiswerken. Dit stelt eisen aan de woning.

op kleine schaal ruimte voor te maken. Dit kunnen zowel

‘vernieuwende woonvormen’ maar we verwachten dat de vraag

Op verschillende bedrijventerreinen zijn nog mogelijkheden om

binnenstedelijke projecten zijn als ruim en groen wonen aan de

groter is en aan te wakkeren is bij meer aanbod. Voorbeelden:

wonen naast het bedrijf te realiseren. In woonwijken ontstaan

stadsrand. We toetsen bij plannen of het passend is om (ook)

-

Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO);

nieuwe kansen, maar soms ook in gebieden waar andere functies

een deel van deze behoefte te bedienen.

-

Wonen op water;

de overhand hebben. Wel is het belangrijk goed na te denken

-

Zelfvoorzienend (autarkisch) wonen;

over mogelijke hinder en juridische aspecten.

-

Wonen-werken;

-

Groepswonen (‘Knarrenhof’)

1-6 > Assen zoekt naar mogelijkheden om meer functiemening in

-

Mantelzorgwonen.

wijken te creëren, rekening houdend met risico’s op hinder.

-

Microwonen (‘tiny houses’)

1-5 > We selecteren locaties, waar ruimte geboden wordt voor iets ‘anders’, en neemt een actieve rol in communicatie en het stimuleren van initiateven (door bijvoorbeeld prijsvragen).

Impressie van gerealiseerde levensloopbestendige CPO-woningen in Baggelhuizen 25 mei 2023| Woonvisie Assen

10

PLANNEN TOETSEN AAN KWALITEITSCRITERIA Criteria als indicatief houvast voor planbeoordeling

-

Het betreft een innovatieve woonvorm waarvan in Assen nog

Deze criteria zijn in zichzelf niet doorslaggevend. Wel geldt: hoe

onvoldoende te vinden is;

meer positieve bijdrage een woningbouwplan levert aan deze

Het betreft een buitengewoon duurzaam project (energie,

overwegingen, hoe logischer het is om mee te werken / bij te

circulair);

dragen / urgentie te geven aan een ontwikkeling. Daar waar een

De inschatting is dat het initiatief ook op langere termijn qua

plan een doel doorkruist, kan dit reden zijn om niet mee te

plek en product gewild is;

werken, procedureel of door het ontwikkelen van regelgeving.

op, die een rol spelen bij medewerking aan plannen voor

Indicatie voor criteria ruimtelijk:

Naast deze criteria zijn er wettelijke eisen en richtlijnen vanuit

woningbouw:

-

Het betreft inbreiding, niet uitbreiding;

andere beleidsvelden, die bepalend zijn voor planvorming.

-

Het biedt een oplossing voor een plek of gebouw waar

Daaronder valt in toenemende mate aandacht voor de kwaliteit

anders geen functie (meer) voor is;

van de leefomgeving, zoals voldoende groen (Groenvisie 2021-

Het zorgt er (mede) voor dat ook omliggend gebied

2022), geluidshinder, licht, antennebeleid, welstandsbeleid,

Woningbouw in Assen dient niet alleen om inwoners te binden en aan te trekken, maar ook andere doelen zoals ruimtelijke

-

samenhang en ruimtelijke kwaliteit, beperking van onnodige (auto)mobiliteit, werken aan draagvlak onder stedelijke

-

voorzieningen, het nemen van een rol in de opvang van bijzondere groepen. We sommen hierna criteria op hoofdlijnen

Indicatie voor criteria woonvraag:

-

Het bedient een vraag naar een type wonen / eigendom /

-

woonmilieu waarvan het geplande aanbod onvoldoende is; -

ruimtelijk beter wordt;

plaatsing van energieopwekkende installaties, verkeersveiligheid,

Het draagt bij aan een ongedeelde stad en aan kortere

-

Het verbetert de groene kwaliteit van een plek;

een plek voor gebruik en stalling van fietsen.

zoektijden in de sociale huur;

-

Het past binnen het principe van ontspannen stedelijkheid

Het leidt tot het aantrekken van groepen die anders niet in

(behalve als vanuit stedenbouwkundige, volkshuisvestelijke

1-8 > We benutten de indicaties voor woonvraag en ruimtelijke

Assen komen wonen;

of andere zwaarwegende redenen verdichting wenselijk is);

kwaliteit in deze woonvisie, als houvast bij beoordeling van plannen.

Het leidt tot (een keten van) doorstroming waardoor meer

-

Het leidt tot onderscheidende architectuur of stedenbouw;

huishoudens hun woonwensen kunnen vervullen én er

-

Het plan draagt bij aan de sociale kwaliteit van een plek;

momentum ontstaat voor woningverbetering;

25 mei 2023| Woonvisie Assen

11

PLANNEN TOETSEN AAN KWALITEITSCRITERIA Een leidend principe van Assen is: groene stad van het noorden.

Groene ruimte begint bij voorkeur bij de voordeur, en is

De laatste jaren is er toenemende aandacht voor de groene

onderling goed verbonden. Dat gaat veel verder dan het

kwaliteit van de leefomgeving in de stad:

Asserbos en de natuur rondom te stad. Iedere Assenaar zou het

-

Vanuit klimaatoverwegingen: Met bomen, water en groen

groen en de natuur van de stad elke dag moeten ervaren.

zorgen we dat de stad niet te heet wordt. Groen krijgt een

Hoewel Assen veel groen kent, is het niet gelijkmatig verdeeld.

functie om bij piekbuien wateroverlast te voorkomen.

De binnenstad kent relatief weinig groen, bestaande wijken zijn

De stad wordt steeds belangrijker voor de biodiversiteit.

door de jaren heen soms ‘versteend’ geraakt onder druk van een

Hierbij gaat het niet alleen om de openbare ruimte, maar

toenemend autobezit, en ook bij recentere nieuwbouw kreeg het

ook om het natuurvriendelijker maken van tuinen en natuur

groen niet altijd de ruimte. Assen wil werken aan meer en beter

inclusief bouwen met bijvoorbeeld nest- en vleermuiskasten

groen, door te investeren in groene routes, het vervangen van

geïntegreerd in woningen.

verwaarloosd groen, stimuleren van groene private ruimte

Vanwege de belevingswaarde, het welbevinden van mensen

(Operatie Steenbreek), aandacht voor beheer. Over het nieuwe

en gezond gedrag. Het gaat om waar je op uitkijkt,

groen dat terugkomt, wordt met de omwonenden overlegd.

-

-

Hittestress in Assen: valt mee, maar niet overal

waarlangs je je verplaatst en waar je naar toe gaat. Om op -

-

een bankje te zitten, te spelen, te hardlopen;

1-9 > Bij elk plan vragen we om een paragraaf waaruit duidelijk

Actueel is er COVID19 wat zorgt voor veel thuiswerkende

wordt dat het groen beter wordt, en bijdraagt aan een groenere

mensen, die meer in de eigen woonomgeving verblijven en

stad met meer biodiversiteit. Dit krijgt een plek in de

meer waarde hechten aan de groene kwaliteit van deze

Omgevingsvisie. Ook op het niveau van gebieden – om te

omgeving.

beginnen Pittelo, Baggelhuizen en Peelo - maken we een

Groen zorgt ook voor financiële waarde. Een woning in een

samenhangend vernieuwingsplan waarin ook (herstel van) groen

groene omgeving is gewoon meer waard.

een hoofdrol krijgt.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

Woningbouw kan goed samengaan met meer en beter groen

12

WOONWAGENBEWONERS: RUIMTE BIEDEN AAN LOKALE BEHOEFTE In 2018 is het Beleidskader Woonwagenstandplaatsen

15 standplaatsen. Bewoners hebben voorkeur voor

Op basis van signalen over de behoefte aan woonwagens,

vastgesteld door de minister van Binnenlandse Zaken en

uitbreiding op de huidige locaties;

overleggen we met de corporatie hoeveel

Voorrang voor (voormalige) woonwagenbewoners en hun

woonwagenstandplaatsen nodig zijn om in de lokale vraag te

woonwagen voor woonwagenbewoners en familie essentieel

familie. Instroom van mensen zonder

voorzien. Daarbij kijken we naar doorstroming op de huidige

onderdeel is van hun culturele identiteit. Als gemeente hebben

woonwagenachtergrond verkleint de kansen onder huidige

locaties en de acceptabele zoektijd voor een specifieke

we als taak ruimte te bieden aan deze woonvorm. Uitgangspunt

families.

woonwens. Ontwikkeling van nieuwe standplaatsen vindt bij

Koninkrijksrelaties. Kern van dit beleid is dat wonen in

-

daarbij is dat woonwagenbewoners “binnen afzienbare tijd kans op een woonwagenstandplaats maken”.

voorkeur plaats op of bij huidige woonwagenlocaties. Als dat niet De huidige woonwagenlocaties aan de Bremstraat, Smetanalaan,

kan, onderzoekt de gemeente samen met de woningcorporatie(s)

Weidebeemd en Weth. Bergerweg in Assen blijven behouden. De

of het elders in de stad kan.

Als onderdeel van het woningmarktonderzoek uit 2019 zijn de

ontwikkeling en het beheer van woonwagenstandplaatsen en

woonsituatie, het aanbod en de vraag naar

sociale huurwoonwagens blijft een taak van de corporatie(s).

1-7 > De gemeente Assen biedt woonwagenbewoners één vast

woonwagenstandplaatsen in Assen geïnventariseerd. De

Belangstellenden schrijven zich daar in. Als een standplaats vrij

aanspreekpunt, zoals ook de corporatie dat al heeft. Voor de

uitkomsten daarvan zijn:

komt, wordt aan de hand van vaste criteria de volgorde van

locaties Bergerweg en Smetanalalaan maken we een

-

toewijzing bepaald.

verbeterplan. We evalueren de toewijzingscriteria. We

Behoefte aan goede communicatie. Elkaar beter begrijpen door elkaar vaker te spreken, om wederzijds op tijd

-

onderzoeken op basis van doorstroming en inschrijving hoeveel

behoeften en problemen te herkennen en gemaakte

Samen met de woningcorporatie maken we een plan voor de

plaatsen er extra nodig zijn, bij voorkeur op / bij bestaande

afspraken goed voor de bril te houden;

woonwagenlocaties aan de weth. Bergerweg en Smetanalaan ,

locaties, en anders zoeken we met corporaties en bewoners naar

Opknappen van de bestaande locaties is gewenst, in elk

zodat deze weer vele jaren mee kunnen.

een nieuwe locatie.

geval bestrating, oude schuurtjes, onderhoud van groen; -

Extra standplaatsen zijn op termijn nodig. De inventarisatie

We kijken met de woningcorporatie en bewoners of de

schat de uitbreidingsbehoefte de komende vijf jaar in op 10-

toewijzingscriteria voor een woonwagenstandplaats nog voldoen of dat het nodig is deze te vernieuwen.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

13

SAMEN MET REGIO, PROVINCIE EN RIJK WERKEN AAN ONZE DOELEN Met een goed plan is er altijd hulp

Stadspromotie en marketing inzetten

Binnen de exploitaties op projectniveau zijn er nog onvoldoende

We willen duidelijker vertellen wat de unieke kwaliteiten van

financiële middelen om alle doelen te behalen. Tegelijk zijn we er

Assen zijn. De vier leidende principes: hoofdstad, ontspannen

van overtuigd dat de wending richting binnenstedelijk

stad, groene stad en verbonden stad staan daarbij centraal. Door

vernieuwen en meer bouwen voor doorstroming nu én op langere

meer aandacht te besteden aan de kwaliteit van Assen willen we

termijn veel oplevert. Het draagt bij aan grotere doelen als

bestaande inwoners aan Assen binden, meer nieuwe mensen

ruimtelijke kwaliteit, passend en betaalbaar wonen, beperken van

aantrekken, meer bezoekers ontvangen in de binnenstad en in de

mobiliteit in de regio, versnellen van de energietransitie, de

natuur in en rondom de stad.

fysieke en mentale gezondheid en veiligheid van mensen, versterken van de aantrekkelijkheid van het noorden als woon-

1-11 > Assen komt met een plan voor stadspromotie, dat verder

en leefgebied, natuurontwikkeling in en om de stad, etc. Dat zijn

gaat dan alleen wonen.

kwaliteiten en effecten die binnen exploitaties niet direct zichtbaar zijn. Deze vorm van ontwikkelen past bij de verstedelijkingsstrategie binnen de regio Groningen-Assen, die samen met het ministerie van BZK wordt opgesteld.

1-10 > Assen vraagt ondersteuning bij provincie en Rijk voor herontwikkeling van locaties. Ook zoekt Assen het contact op met steden of regio‘s die een soortgelijke opgave hebben.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

14

2 PRETTIG WONEN MET ZORG In dit hoofdstuk gaan we in op: -

De hoofdopgaven voor Assen

-

Opgaven en oplossingen voor ouderen

-

Opgaven en oplossingen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid

HOOFDOPGAVEN VOOR ASSEN Assen als spil in de regio

naar zo zelfstandig mogelijk (blijven) wonen, niet alleen voor

Hierbinnen gelden bij verschillende doelgroepen eigen, specifieke

De hoofdrol die Assen heeft, is door de jaren heen zo gegroeid.

ouderen. Actueel zijn de decentralisaties van beschermd wonen

vragen en oplossingen. Steeds vaker gaat het om tussenvormen

De stad huisvest een grote variatie aan mensen met een

vanuit centrumgemeenten naar omliggende gemeenten en de

van bekende vormen van wonen, op het grensvlak van

zorgvraag: ouderen, mensen met een psychische kwetsbaarheid

beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Dit leidt

zelfstandig en onzelfstandig wonen. Zoals voor de twee grootste

en lichamelijke of verstandelijke zorgvraag. Niet zelden gaat het

tot nieuwe opgaven voor de doelgroep met een psychische

groepen in Assen:

om combinaties. Hieronder vallen ook specifieke groepen als dak-

kwetsbaarheid. Dit gaat over ondersteuning, maatschappelijke

-

en thuislozen. Assen heeft een aantrekkende werking op mensen

opvang, oplossingen voor goed wonen en de zorg zelf.

Ouderen: enerzijds het faciliteren van langer thuis wonen, individueel én gezamenlijk, anderzijds oplossingen voor

met diverse achtergronden en dus ook mensen met een

mensen bij wie dat niet langer gaat. Het aantal 75-plussers

zorgvraag. Daarbij spelen faciliteiten als het Wilhelminaziekenhuis

Drie hoofdopgaven, per doelgroep andere accenten

en de GGZ-instelling een rol. Zorgondernemers kiezen Assen

Maatschappelijke verandering, demografische ontwikkeling en

graag als vestigingsplek, vanwege aansluitende

wet- en regelgeving zoals extramuralisering leiden de komende

(zorg)voorzieningen en relatief veel en betaalbare

jaren tot opgaven.

met goede zorg en ondersteuning, aandacht voor sociale

huisvestingsmogelijkheden. Het levert werkgelegenheid,

-

Voldoende passende woonvormen door deze toe te voegen,

inclusie, waarvoor innovatie en intensieve samenwerking

innovatie en expertise op maar vraagt ook iets van Assen en

en door woningen aan te passen, door groei van

nodig is.

Assenaren.

doelgroepen maar ook als reactie op extramuralisering; -

Mensen met een psychische kwetsbaarheid: passend wonen,

Dat het thuis goed gaat: transformatie en innovatie in het

-

Dat het in de wijk goed gaat: zorgen voor sociale inclusie,

sociaal domein een groeiende beleidsruimte maar we dragen ook

zelfredzaamheid, participatie en de balans in draaglast en

meer verantwoordelijkheid. We staan voor een transformatie

draagkracht in de wijk.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

2040. -

sociale domein en koppeling tussen wonen en zorgaanbod;

Meer verantwoordelijkheid Als gemeente hebben we als gevolg van decentralisatie in het

groeit van 5.650 personen in 2018 naar ruim 10.000 in

16

OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Afspraken over zorg, welzijn en wonen

Gemiddeld genomen zijn ouderen gezonder, beter opgeleid en

In alle wijken een goed aanbod

In de woonvisie geven we aan wat er op het gebied van wonen

financieel zelfredzamer dan een generatie eerder. Tegelijk wordt

We willen in alle wijken een goed aanbod aan wonen, zorg en

nodig is voor ouderen en mensen met een psychische

ook meer dan voorheen van hen verwacht dat zij hun eigen

welzijn bieden. Steeds duidelijker wordt dat het niet volstaat om

kwetsbaarheid. Het is duidelijk dat wonen slechts een deel van

woonsituatie en leven organiseren. Hierbinnen is er grote variatie

te concentreren in slechts enkele wijken, zoals in de woonvisie

de opgaven betreft. Zoals voorliggende voorzieningen, onderlinge

in gezondheid, inkomen en vermogen om het leven te

uit 2016 nog werd voorgesteld. Nu al is er een concentratie van

werkafspraken tussen organisaties. We maken daarom in 2021

organiseren. Ook de groep ouderen die wél intensieve

oudere huishoudens en mensen met een zorgvraag in de wijken

‘prestatieafspraken’ tussen gemeente en partners, waarin ook

begeleiding nodig heeft en dat zelf niet goed kan organiseren of

Centrum en Noorderpark, in belangrijke mate ingegeven door het

deze aspecten een plek krijgen.

betalen, groeit. Onderzoek van ABF uit 2019 gaat uit van een

daar aanwezige woningaanbod en de voorzieningen. Maar juist in

toename van het aantal ouderen met een mobiliteitsbeperking

de ‘gezinswijken’ is een sterke toename gaande, in het bijzonder

met 1.660 tot 2030.

in Marsdijk en Kloosterveen. Assen heeft als uitdaging om in alle

2-1 > We maken ‘prestatieafspraken’ met woon- welzijn- en

wijken een antwoord te hebben op vergrijzing, met woonvormen,

zorgpartners. Om langer zelfredzaam te blijven is het in het algemeen van

een passende woonomgeving waarin mensen zo zelfredzaam

Een groeiende groep met een variatie aan wensen

belang dat ouderen sociaal, fysiek en mentaal actief blijven, mee

mogelijk blijven, goede oplossingen voor tijdelijke situaties, goed

Assen vergrijst, van ruim een kwart 65-plushuishoudens in 2018

blijven tellen, zich voorbereiden op mogelijke beperkingen, door

georganiseerde zorg in het algemeen en aandacht voor het

naar ruim een derde in 2030. Na 2030 is er alleen nog

daarover in gesprek te gaan en zich te verdiepen in moderne

welzijn, waaronder ontmoeting, mobiliteit en sociale inclusief.

substantiële groei bij de groep 75-plussers. De ene oudere is de

technologie.

andere niet. De generatie van kort na de Tweede Wereldoorlog

2-3 > We werken in alle wijken aan wonen met zorg, een

passeert nu in toenemende aantallen de leeftijdsgrens van 75

2-2 > We steken de komende jaren extra energie in

bijpassende omgeving en een goede organisatie van zorg, niet

jaar, waardoor de groep met een zorgvraag in omvang sterk

bewustwording van de eigen verantwoordelijkheid voor

meer alleen in wijken waar nu al een woonzorgcluster is. Dit

groeit.

woningaanpassing en in het wegwijs maken in de mogelijkheden.

krijgt ook een plek in prestatieafspraken met zorg- en welzijnspartners.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

17

OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Definities Er zijn vele definities in gebruik voor woonvormen voor ouderen. Belangrijke elementen daarin zijn: -

Zelfstandig of onzelfstandig wonen;

-

Individueel of gezamenlijk wonen;

-

Of zorg op afroep is, of inclusief bij het wonen;

-

Wie de huur betaalt: de bewoner zelf, of de verzekeraar;

-

Hoe zorg gefinancierd wordt: WMO of Wlz*.

+950

Individueel Woning: niet aangepast

Individueel nultreden Woning: nultreden of aangepast

Zelfstandig, individueel

Zelfstandig, individueel

Zorg: Wmo en Zvw

Zorg: Wmo en Zvw

2020-2030 Vooral woningaanpassing!

Gezamenlijk nultreden 2020-2030 Woning: nultreden of aangepast

Zelfstandig, gezamenlijk

Zelfstandig, gezamenlijk

Zorg: Wmo of Zvw

Zorg: Wmo of Zvw

Belangrijk

Voorbeelden individueel nultreden of aangepast Traplift of slaapkamer en sanitair beneden gebracht Bejaardenwoning in een rijtje Op vrije kavel gebouwde bungalow

begeleiding, ontmoeting, diensten binnen handbereik, ambulantisering van de zorg

+160 Gezamenlijk Woning: niet aangepast

Omgeving

Belangrijk Passende inrichting van de woonomgeving

Voorbeelden samen nultreden of aangepast Traplift of slaapkamer en sanitair beneden gebracht Bejaardenwoning in een rijtje Op vrije kavel gebouwde bungalow

De + bij de vormen van wonen staat voor de benodigde toename in de voorraad tot 2030, +420

volgens het onderzoek van ABF uit 2019: 950 zelfstandige woningen (nultreden bouwen maar vooral aanpassen van bestaand

Intramuraal wonen groot- of kleinschalig

woningen), 160 geclusterd / gezamenlijk, 420

Onzelfstandig, kamers

intramuraal wonen. Deze aantallen zijn een

Zorg: Wlz

Verpleeghuizen en clusters van wonen en zorgdiensten kunnen een basis zijn voor diensten in de wijk.

2020-2030

Voorbeelden intramuraal wonen Verpleeghuis Kleinschalige woonvorm

verbijzondering van de totale 2.500-3.000 in heel Assen. *WMO: Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Zvw: zorgverzekeringswet, Wlz: Wet langdurige zorg

25 mei 2023| Woonvisie Assen

18

OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Huiseigenaren: ga verbouwen

Corporaties: pas woningen aan op geschikte locaties

De behoefte aan zelfstandig individueel wonen neemt tot 2030

2-2 > We steken de komende jaren extra energie in

We maken afspraken met de corporaties om woningen aan te

toe met 950 woningen. In ruim tweederde van de gevallen

bewustwording van de eigen verantwoordelijkheid in passend

passen, vooral daar waar zorgvragers graag wonen, in woningen

moeten woningen aanpasbaar zijn, in een derde moet de woning

wonen en in het wegwijs maken in de mogelijkheden door

en buurten die zich daar voor lenen. Doel is om steeds voldoende

meteen al als nultredenwoning (drempel- en traploopvrij)

aanvullende instrumenten.

aanbod te hebben – een ‘harde voorraad’ - voor de groeiende

gebouwd zijn. Assen moet bouwen, maar ook verbouwen: de

doelgroep, en mensen ook een alternatief te kunnen bieden voor

komende tien jaar zullen aanvullend honderden huishoudens hun

2-4 > Voor huishoudens met een minimuminkomen of lager en

(ingrijpende) aanpassing van de huidige huurwoning. Het

woning moeten aanpassen.

onvoldoende eigen vermogen om hun woning aan te passen,

voorkomt situaties waarin woningen ingrijpend worden

werken we een vorm van financiële ondersteuning uit.

aangepast om korte tijd later die aanpassing teniet te doen. Dit

Huiseigenaren hebben een belangrijke eigen verantwoordelijkheid

voorkomen betekent dat we inzet van onze middelen

bij de aanpassing van hun woning.

beheersbaar houden en goed kunnen inzetten voor andere behoeften. We maakten met Actium al WMO-werkafspraken over

Meer nog dan in andere wijken ligt in Marsdijk en Kloosterveen

hoe lang deze woningen bij mutatie gereserveerd blijven voor

de nadruk op woningaanpassing onder huiseigenaren. Deze

mensen met een behoefte aan een aangepaste woning. Dit

wijken vergrijzen snel, de financiële draagkracht is gemiddeld

thema krijgt zijn plek in nieuwe meerjarige prestatieafspraken.

relatief hoog en de woningen lenen zich door hun technische aard goed voor aanpassing (maatvoering, doorgangen,

2-3 > We werken in alle wijken aan wonen met zorg, en een

drempels). Op de groep ouderen in deze wijken richten wij onze

bijpassende omgeving en organisatie, niet meer alleen in wijken

communicatie over eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden

waar nu al een woonzorgcluster is. Dit wordt onderdeel van

tot aanpassen in het bijzonder.

‘prestatieafspraken’ met woon- welzijn- en zorgpartners.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

19

OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Nieuwbouw: in meer vormen dan nu

Gezamenlijk wonen: niet alleen bij zorgvraag

bestaande partners (zorgpartijen, corporaties) om te investeren

Meer ouderen willen zelf bepalen waar, hoe en met wie ze

Volgens het onderzoek van ABF (2018) is er behoefte aan ca.

in geclusterde woonvormen. Afhankelijk van de locatie en de

wonen. Daarin zien we ontwikkelingen:

160 extra woningen in gezamenlijk verband tot 2030. Met deze

schaal van een project sturen we daarom aan op een aandeel

vorm van geclusterd wonen worden woonvormen beoogd waar

nultredenwoningen bij nieuwe ontwikkelingen. Met name in De

Met de realisatie van appartementen wordt doorgaans al

mensen met een (relatief intensieve) zorgvraag bij elkaar wonen.

Lariks en in Kloosterveen liggen kansen.

aangepast gebouwd en er zijn ruim voldoende woningen van dit

De afgelopen jaren wordt duidelijk dat ook onder meer vitale

type gepland. De uitdaging is te variëren in prijs en kwaliteit, ook

senioren het geclusterd wonen gewild is. Het gaat om

2-6 > We creëren, in samenwerking met zorginstellingen,

meer grondgebonden te bouwen. Daarmee kan Assen

uiteenlopende vormen van gemeenschappelijk wonen waarbij

corporaties of particuliere grond- en pandeigenaren, plekken voor

‘tussenstapsenioren’ beter bedienen: de groeiende groep vitale,

ieder huishouden beschikt over een zelfstandige

initiatieven voor gezamenlijke vormen van wonen en nodigen

relatief koopkrachtige senioren die kiest voor compacter en

woning/wooneenheid en daarnaast vaak gemeenschappelijke

initiatiefnemers om te komen met plannen die passen bij de

onderhoudsvriendelijker wonen, maar wel met ruimte in en om

voorzieningen zoals een woonkamer, keuken en tuin. Hierin

doelen van deze woonvisie. De gemeente heeft hierbij een

het huis. Voor hen liggen er in het bijzonder kansen in de

herkennen we ook initiatieven zoals het ‘Knarrenhof’. Dit hoeft

belangrijke rol in het beschikbaar maken van locaties.

vernieuwingswijken, maar bijvoorbeeld ook in de binnenstad en

niet per se aan leeftijd gebonden te zijn. Dit is realiseerbaar via

Havenkwartier, Kloosterveen en Marsdijk. Het gaat om een

nieuwbouw, maar ook door het herbestemmen van bestaand

variatie aan producten, prijzen, woonmilieus.

vastgoed (scholen, kantoren).

2-5 > Bij de programmering van woningbouw, met name in de

Als gemeente merken we in toenemende mate dat particuliere

bestaande stad, zorgen we voor meer variatie in

initiatiefnemers – bijvoorbeeld groepen senioren – samen met

levensloopbestendig wonen.

een verzoek komen om iets te ontwikkelen. Als gemeente willen we daarvoor de ruimte bieden. Ook benaderen we onze

25 mei 2023| Woonvisie Assen

20

OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Samen werken aan voorliggende voorzieningen Aanvullend op het wonen zelf, is er een ‘plus’ nodig. Die bestaat

Een goede woonomgeving bieden Prettig en veilig zelfstandig blijven wonen onder ouderen vraagt

Per wijk een eigen insteek We kiezen in welke buurten deze voorliggende zorg en/of

uit georganiseerde begeleiding, ontmoeting en diverse diensten,

een veilige woonomgeving (sociaal, obstakels, verkeer), waar

aanpassing van de woonomgeving als eerste om versterking

ook wel ‘voorliggende zorg’. Dit is van belang voor de groeiende

pauzemomenten mogelijk zijn, met aantrekkelijke routes en

vraagt. Daar werken we een wijkgerichte aanpak uit, in

groep die zelfstandig woont, waaronder zij met een Wlz-indicatie

rondjes tussen woningen en voorzieningen, goede verbindingen

samenspraak met zorgaanbieders, corporaties, bewoners. In

die zelf de woonlasten betalen. Investeren in voorliggende zorg

voor OV en fiets.

buurten waar de gemiddelde leeftijd en de zorgvraag nu al

relatief hoog is en de gemiddelde zelfredzaamheid relatief laag is,

helpt mensen om langer zelfredzaam en onderling verbonden te wonen. Het gaat om zaken die voor bewoners eenvoudig binnen

In enkele buurten staan voorzieningen al langere tijd onder druk.

handbereik liggen en laagdrempelig zijn. Zoals: het bieden van

Dit geldt in elk geval voor de wijken Peelo, Pittelo en

een ontmoetingsplek, aanbieden van dag- en vrijetijdsbesteding,

Baggelhuizen. Dit sluit niet aan op onze wens om in alle wijken

hulp bij het regelen van zaken in huis, bieden van vervoer. Dit

de voorliggende voorzieningen goed op orde te hebben en overal

Digitalisering belangrijk Niet alleen voor professionals wordt ‘digitaal het nieuwe

leidt tot een hogere beleving van welzijn, waar een

wonen met een zorgvraag mogelijk te maken.

normaal’. Ook ouderen zullen meer gebruik moeten maken van

zorgbeperkende werking van uit gaat.

gelden andere behoeften dan in andere buurten.

digitale technologieën zoals sensortechnologie en domotica. Dit 2-7 > We maken werk van het behoud van wijkvoorzieningen,

kan leiden tot meer eigen regie, een hogere kwaliteit van leven

We werken samen met onze partners aan samenhang in

waarbij we ook investeren in de kleinere wijkcentra. Dit wordt

en een doelmatiger inzet van schaarse zorgverleners. Het is een

voorliggende voorzieningen, met een grote rol voor

onderdeel van een vernieuwingsplan in de bestaande A28-wijken.

van de weinige oplossingsrichtingen die kan leiden tot een

maatschappelijke organisaties en welzijnswerk, daarnaast ook wijkcentra en verpleeghuizen.

> Zie 2-1

grotere intensiteit en hogere kwaliteit van zorg zónder inzet van

2-8 > Op stedelijk niveau analyseren we waar routes en

meer personeel en zonder de daaruit voortvloeiende verergering

verbindingen (OV, fiets, lopen, scootmobiel, etc.) onder de maat

van het probleem van de betaalbaarheid en organiseerbaarheid

zijn, en we komen met een verbeterplan. Dit krijgt zijn

van de zorg.

uitwerking in de Omgevingsvisie.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

21

OPGAVEN EN OPLOSSINGEN VOOR OUDEREN Vormen van wonen met zorg rondom zorgclusters

We weten dat zorgaanbieders nadenken over de toekomst van

Tijdelijke oplossingen steeds belangrijker

Onzelfstandig wonen onder ouderen is steeds meer het domein

hun vastgoed en hun Aanwezigheid in wijken.

Met steeds meer ouderen die in eigen huis blijven wonen, zal het

van mensen met een zeer intensieve zorgvraag en een korte

ook steeds vaker voorkomen dat zij voor korte of langere tijd

resterende levensduur. Ondanks de beweging naar langer thuis

2-9 > We benutten de heroverwegingen van zorginstellingen en

meer intensieve zorg nodig hebben. Wanneer mensen tijdelijk

wonen, groeit de behoefte aan intramurale* plaatsen: ruim 400

vastgoedeigenaren** om te werken aan meer tussenvormen van

niet thuis kunnen wonen, is er een plek nodig voor hen. Soms

tot 2030. Tussen 2030 en 2040 neemt de behoefte nog verder

wonen en zorg rondom zorgclusters.

ook belanden mensen te snel weer in de gewone thuissituatie,

toe, omdat dan de mensen uit de ‘babyboomgeneratie’ op echt

met risico’s van dien voor zorgvrager en de belasting van

hoge leeftijd komen. Naast een behoefte aan meer plaatsen, is er

mantelzorgers. Assen heeft op dit moment voldoende

ook behoefte aan meer kleinschaligheid in de verschijningsvorm

revalidatiebedden, waaronder in de Messchenstate / Zorggroep

en beleving. Na 2040 neemt de behoefte naar verwachting af.

Drenthe.

We verwachten dat er de komende jaren in toenemende mate

2-10 > We monitoren of de capaciteit aan revalidatiebedden

behoefte ontstaat aan ‘tussenvormen’:

voldoende blijft, en voeren doorlopend het gesprek met

-

Wonen op een manier wonen die lijkt op zelfstandig wonen,

aanbieders en zorgverzekeraars over ontwikkelingen en

maar dan inclusief intensieve 24-uurszorg en begeleiding op

oplossingen.

afroep; -

Zelfstandig wonen waarbij intensieve zorg zodanig nabij is, dat het wonen ook voor mensen met intensievere zorgvraag veilig is en ook zo aanvoelt.

* onzelfstandig wonen inclusief zorg) ** De zorginstelling kan ook gelijktijdig vastgoedeigenaar zijn, maar het kan ook zijn dat een corporatie een relevante partner is

25 mei 2023| Woonvisie Assen

22

MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Transformatie beschermd wonen naar beschermd thuis

Zo gewoon mogelijk wonen: ontbrekende schakels

Splitsen van woningen: mits goed begeleid

Assen heeft een grote opgave in de transformatie van beschermd

We streven ernaar dat mensen ‘zo gewoon mogelijk’ wonen in de

In een aantal straten in de binnenstad loopt het winkelbestand

wonen vanuit instellingen naar een meer zelfstandige setting. Er

buurten van Assen. Onderzoek van KAW over beschermd wonen

terug, en panden worden juist daar in toenemende mate omgezet

zijn ontbrekende schakels om deze transformatie goed te

uit 2018 laat zien dat in de doorstroming verbetering nodig is,

in wonen. Deze eenheden blijken aantrekkelijk voor investeerders

begeleiden. Het gaat dan om:

vanuit instellingen en maatschappelijke opvang naar meer

die de woningen splitsen in kleine eenheden, zelfstandig of

-

Tussenvormen van wonen, zorg en ondersteuning voor

zelfstandige vormen van wonen. Om de keten van doorstroming

onzelfstandig. Zij richten zich soms ook op mensen met een

mensen met een psychische kwetsbaarheid, maar ook

te verbeteren is er vooral behoefte aan steeds voldoende en snel

bijzondere (zorg)achtergrond. Als gemeente herkennen we dat er

andere zorgvragen of combinaties daarvan;

beschikbare betaalbare huurwoningen, vooral bestemd voor

een behoefte bestaat. Juist bij deze doelgroep is goede

Balans tussen draagkracht en draaglast van de wijk, waarbij

eenpersoonshuishoudens, waaronder kamer, studio’s en mogelijk

begeleiding belangrijk en een kritische blik op draaglast in de

we opmerken dat uitstroom van beschermd wonen slecht

alternatieven waaronder tijdelijke oplossingen. We werken samen

buurt. Hiervoor gebruiken wij het beheersplan woningsplitsing.

één van de factoren is. Alle bewoners samen hebben invloed

met de corporaties aan beschikbaarheid van passende en

op deze balans.

betaalbare woningen. Bij succes zullen tijdelijke woonplekken

-

sneller vrij komen, waardoor meer mensen een passende Gelet op de transformatie van beschermd wonen naar beschermd

woonzorgvorm kunnen krijgen.

thuis ligt er een opgave in Assen: vraagstukken over herbestemming van bestaand vastgoed, en extra vraag op de

2-11 > Met Actium spraken we al af dat 20% van de woningen

zelfstandige woningmarkt.

gereserveerd worden voor kwetsbare groepen in het algemeen, daarbinnen 5% voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in het bijzonder. Of dit voldoende is, is onderwerp van gesprek bij voortgangsgesprekken met de corporaties over de prestatieafspraken

25 mei 2023| Woonvisie Assen

23

MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Werken aan woonvaardigheden

Speciaal wonen blijft nodig

We zijn blij met initiatieven waarbij mensen een tijdje met

Een deel van de Assenaren gedijt niet bij ‘gewoon’ individueel

begeleiding en hulp kunnen wennen aan regulier zelfstandig

wonen. Soms werkt juist een gezamenlijke woonvorm goed, met

wonen. Voor een deel vindt dit plaats in gewone huizen in

één been in de wijk, of wonen op meer afstand van de

gewone straten in Assen. Naast Beschermd Wonen werkt Assen

maatschappij. We willen voor deze mensen én voor andere

met Thuiswonen+: tussenvormen waarbij de inwoner de

bewoners met meer alternatieven komen. Daarmee wordt

begeleiding thuis krijgt, bij kamerbewoning, in een huurwoning

bijvoorbeeld doorstroming vanuit de maatschappelijke opvang

of in het vastgoed van de zorgaanbieder (met een huurcontract

ook gemakkelijker. Zorgpartijen willen specifieke woonvormen

op eigen naam).

toevoegen aan hun aanbod. Soms is dat op eigen locatie, zonder de prikkels van een gewone buurt. Het kan ook in de nabije

We hebben samen met woningcorporaties en zorgaanbieders een

omgeving van instellingen: een mooi voorbeeld is de Van

uitstroomprofiel opgesteld voor de cliënt. Daarin staan de

Swinderenhof waar deelnemers van het Leger des Heils in een

woonvaardigheden op hoofdlijnen genoemd zodat iemand een

hofje wonen en worden begeleid naar nieuwe zelfstandigheid.

goede huur en een goede buur kan zijn. Al tijdens het

Actium gaf aan hier bij te willen helpen en beheert dan het

intramurale verblijf wordt gewerkt aan deze woonvaardigheden,

vastgoed.

Foto: Jeroen van Kooten

zoals omgaan met geld en goede persoonlijke verzorging. Bij ‘Thuiswonen+’ in woonstraten hebben we speciale aandacht voor

2-12 > Als gemeente werken we graag mee aan plannen waarin

zorgvuldige toewijzing met als aandachtspunt: behoud en

woon(zorg)partijen het aanbod aan ‘speciaal wonen’ voor

verbeteren van de sociale balans in een straat. Hierover staan wij

kwetsbare groepen vergroten.

in contact met de corporaties en zorgaanbieders.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

24

MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Weer Thuis: basis voor Assen en regio De sterke positie als zorgstad is iets om trots op te zijn, maar

gemeenten; -

kent niet enkel positieve effecten. Er zijn grenzen aan de

Realisatie van uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang;

draagkracht van Assen, zowel als het gaat om het samenleven in

-

Passende en betaalbare woningen;

de buurten en wijken, als om de beschikbaarheid van passende

-

Een zachte landing in de wijk.

woningen. Daar is uitstroom vanuit beschermd wonen één van de factoren in. We benadrukken dat de sociale balans voortkomt uit

We zijn terughoudend om ruimte te geven aan nieuwe partijen

het samen leven tussen alle mensen.

met plannen voor nieuw intramuraal* aanbod. Dit omdat er vanuit extramuralisering* of de beweging van beschermd wonen

Met de corporaties, zorgpartijen, welzijnsinstellingen en andere

naar beschermd thuis geen behoefte aan is aan meer aanbod.

sociale partners stemmen we af in welke buurten het wonen van

de doelgroep met een psychische kwetsbaarheid aanleiding geeft

2-13 > Om onze inwoners de aandacht en zorg te bieden die zij

tot extra aandacht. Te denken valt aan spelregels bij het wonen

verdienen, monitoren we in- en uitstroom en maken we

en het gericht wel of niet toewijzen van woningen.

afspraken met onze partners in het programma Weer Thuis.

Binnen het programma Weer Thuis spraken maakten we met regiogemeenten, zorgpartijen, corporaties en andere relevante partners afspraken over: -

Spreiding van het wonen over Assen en omliggende

* De beweging van onzelfstandig wonen inclusief zorg, naar zelfstandig wonen met vrije keuze van zorg

25 mei 2023| Woonvisie Assen

25

MENSEN MET EEN ZORGVRAAG OF KWETSBAARHEID Inclusieve stad

Hier gaan we mee door.

Assen wil een inclusieve stad te zijn. Een stad waar inwoners met verschillende achtergronden en zorgvragen mee kunnen doen en

2-14 > We geven in het bijzonder bij ontwikkelingen in de

‘gewoon’ in de buurt wonen. Dit vraagt om een goede verdeling

bestaande stad extra aandacht aan goede participatie en

van de draagkracht en draaglast tussen Assen en de

communicatie van betrokken bewoners, organisaties,

regiogemeenten. Binnen Mijn Buurt Assen wordt hier al aan

ervaringsdeskundigen. Zo houden we wijken niet alleen ruimtelijk

gewerkt. Ook bij andere projecten waar sprake is van huisvesting

maar ook sociaal in balans.

van bijzondere doelgroepen, waaronder mensen met een psychische beperking, vraagt dat om zorgvuldige participatie en communicatie met buurtbewoners, organisaties,

ervaringsdeskundigen. -

In Assen zetten we in op preventie, vroegsignalering en een sluitende keten van ambulante ondersteuning, daarover afspraken bij inkoop van zorg.

-

Er is een werkagenda om de ‘stut en steun’ in de wijken te organiseren: voorzieningen om de draagkracht in de wijken te bevorderen voor alle inwoners. Denk dan aan steunpunten en inloopvoorzieningen.

-

Daarnaast kent Assen het platform Wonen, Zorg en Welzijn, dat is opgezet naar aanleiding van de Woonvisie van 2016.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

26

3 AAN DE SLAG MET ENERGIE In dit hoofdstuk gaan we in op: -

De stelling dat iedereen aan de slag moet

-

Actuele visies voor verduurzamen

-

Hoe we huiseigenaren stimuleren tot geen-spijtmaatregelen

-

Daarbinnen de ‘bloemkoolboost’: de jaren ‘70-’80 wijken

-

Verduurzamen van corporatiewoningen

25 mei 2023| Woonvisie Assen

27

IEDEREEN AAN DE SLAG MET DUURZAAM WONEN Samen verdere stappen zetten

‘Uitvoeringsprogramma Energietransitie 2019-2020’. De

Focus op wat wél kan

We willen dat iedereen aan de slag gaat met duurzaam wonen.

‘Transitievisie Warmte’ (vaststelling 2021) gaat nader in op

Volgens de trias energetica gaat besparen en isoleren vóór

Het gaat ons daarbij om méér dan alleen het klimaat: het leidt

aardgasvrij maken van de bebouwde omgeving. Ook de

opwekken. In realiteit kiezen mensen soms ook voor de

ook tot een gezondere leefomgeving, het opknappen van huizen

Omgevingsvisie (vaststelling 2021) gaat in op een duurzame

omgekeerde weg. In beide gevallen komen we bij ons doel. Om

en de omgeving, meer comfort voor bewoners. Als gemeente

stad, in een meer ruimtelijke vertaling. We werken aan een

die reden stimuleren we naast besparen en isoleren ook overal

hebben wij een grote regisserende rol in het verleiden en

klimaatadaptatieplan (2022) dat aansluit bij deze principes. In

het investeren in energieopwekking. Een voorbeeld is ‘alle daken

mogelijk maken hiervan. Dat doen we door beleid, inzet van

deze woonvisie bouwen we hier op voort en komen we met

benutten’, een Assense ambitie binnen de regionale

mensen en middelen, communicatie, instrumenten, maar ook

specifiekere ambities en maatregelen voor het wonen.

energiestrategie.

door onze openbare ruimte en verbinden zo te maken dat duurzaam wonen steeds vanzelfsprekender wordt. Hierna werken

Sociale energietransitie: sleutel tot succes

we uit hoe we vervolgstappen willen zetten met bewoners,

Alleen wanneer de verduurzaming voor alle inwoners iets

bedrijfsleven en organisaties.

oplevert, zij dat ook zo herkennen, en het voor hen werkelijk realiseerbaar is, ontstaat het draagvlak om echt stappen te

We zijn al onderweg

kunnen zetten. Het bieden van technische en financiële

Duurzaam wonen is al langer een doel, maar sinds het

oplossingen zijn basisvoorwaarden, maar de kans van slagen is

Klimaatakkoord van Parijs zien we een stroomversnelling. Hierop

groter als mensen het ook willen! Werken aan een duurzaam

volgden de Klimaatwet, het besluit om te stoppen met de

Assen vraagt dus ook om een sociale energietransitie, met

gaswinning in Groningen. Ondertussen legde Assen ambities vast

serieuze aandacht voor ideeën, vragen en zorgen onder

in de ‘Visie Energietransitie 2016-2020’ en het

inwoners, organisaties en bedrijven.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

28

ACTUELE VISIES VOOR VERDUURZAMEN Routekaart voor Assen

Ontspannen, groene stad

Regionale energiestrategie en beleidskader zonneparken

De Transitievisie Warmte heeft als uitgangspunten: haalbaar en

Een duurzame stad gaat om meer dan duurzame energie. Assen

Als input voor de regionale energiestrategie benoemen we in ons

betaalbaar, stap voor stap werken aansluiten bij natuurlijke

hanteert leidende principes die van invloed zijn op een meer

Beleidskader Zonneparken tien locaties voor zulke parken en een

beslismomenten van mensen, en ook als aardgasvrij wonen nog

ruimtelijke vertaling van duurzaam Assen: De principes

ambitie voor zon op daken. We doen nu een verkenning voor de

niet kan: stappen zetten.

‘ontspannen stedelijkheid’, ‘groene stad van het noorden’ en

langere termijn mogelijkheden voor verdere opwek van energie,

‘verbonden stad’ geven alle drie lading aan het thema

waarbij we ook naar de mogelijkheden van windenergie kijken.

Het hangt af van de omgeving (waaronder de mogelijkheden tot

duurzaamheid en wonen. Ze vragen om:

opwekking) en de gebouwen welke n warmtevoorziening nu het

-

Woonwijken waarin ruimte is voor groen, water, verblijven

Drenthe woont circulair

meest haalbaar is: warmtenet, alles elektrisch of duurzaam gas:

en activiteiten of ontspanning in de openbare ruimte,

Circulair wonen wordt langzaam maar zeker de nieuwe standaard

-

Goed geïsoleerde woningen: all-electric;

bestand tegen wateroverlast en hitte;

voor woningbouw. Binnen Drenthe woont circulair

-

Waar mogelijk: hoge temperatuur warmtenetten en

Beperken van onnodige (auto)mobiliteit, stimuleren van

experimenteren corporaties samen om tot bruikbare, betaalbare,

duurzame mobiliteit, door te zorgen voor veilige, snelle en

schaalbare oplossingen te komen. Naar verwachting zal ook in de

aantrekkelijke verbindingen voor fiets en voetganger;

particuliere sector de aandacht toenemen voor circulair bouwen.

Verbinden van groen vanaf de voordeur met grootschaliger

We maken daar als gemeente op dit moment nog geen beleid

groenstructuren, en verbinden van stedelijk groen met

voor, maar dit zullen we de komende jaren maken, waarbij er

natuur buiten de stad;

raakvlakken zullen zijn met de woonvisie.

-

geothermie; -

Waar geen van deze twee kan: tussenoplossingen;

-

Buitengebied: een mix aan individuele oplossingen.

-

De strategie tot 2030 loopt via twee sporen:

1.

Aardgasvrij maken van De Lariks en Kloosterveen: De

-

Beheer van al dit groen.

Lariks is als proeftuin al gestart (ruim 400 woningen). 2.

3-2> De komende jaren werken beleid uit voor circulair bouwen.

Aardgasvrij-ready worden in de gehele gemeente, in het

3-1 > Assen stelt in 2021-2022 een groenvisie op waarin deze

bijzonder in de ‘bloemkoolwijken’ langs de A28. Hierbij past

onderdelen aandacht krijgen. Hierin krijgt ook klimaatadaptatie

ook het inspelen op initiatieven in buurten en dorpen.

een uitwerking.

25 mei 2023| Woonvisie Assen

29

GASLOZE WIJKEN In twee verschillende wijken beginnen

nodig zijn. De uitdaging is hier bovendien extra groot omdat veel

De Transitievisie Warmte stelt voor in twee wijken als eerste te

inwoners een laag inkomen hebben en vaak andere zaken in het

werken aan aardgasvrij wonen: het gaat om De Lariks –

leven prioriteit (moeten) geven, wat een extra inspanning vergt

proeftuin in het Nationaal Programma Aardgasvrije wijken, en

om de pilot ook voor hen financieel haalbaar en voldoende

Kloosterveen. Het voorstel is om minstens 4.000 woningen vóór

aantrekkelijk te maken.

2030 aardgasvrij te maken. 3-3> De komende jaren werken we de pilot Aardgasrij De Lariks De Lariks

verder uit.

Samen met de corporaties, huurdersorganisatie en uiteraard de inwoners van de wijk zoeken we naar manieren om de wijk

Kloosterveen

aardgasvrij te maken. Daarbij is het van belang dat:

In deze wijk is de woningvoorraad relatief jong en goed

-

Aardgasvrij wonen technisch mogelijk is: er worden

geïsoleerd. Deze woningen lenen zich goed voor een ‘all electric’

meerdere bronnen onderzocht, waaronder aquathermie;

oplossing met een warmtepomp. Evengoed zijn er diverse

-

Dit ook voor iedereen financieel haalbaar (te maken) is;

aanpassingen nodig in woningen en in de woonomgeving om

-

Samen met inwoners een plan te maken.

aardgasvrij te kunnen worden.

In De Lariks wordt gewerkt aan individuele en collectieve oplossingen om de pilot technisch en financieel haalbaar te

3-4> We stellen voor aardgasvrij Kloosterveen een

maken. Voor veel huurwoningen geldt dat zij vervangen worden,

wijkuitvoeringsplan op, samen met inwoners.

waarbij nieuwbouw uiteraard aardgasvrij is – dit is onderdeel van de plannen in het kader van Mijn Buurt Assen. Voor bestaande woningen, vaak koopwoningen, geldt dat er nog veel stappen

25 mei 2023| Woonvisie Assen

30

HUISEIGENAREN: VERLEIDEN TOT GEEN-SPIJT MAATREGELEN Haalbaar, betaalbaar

gebouw-gebonden financiering is waarmee ook niet-financierbare

klant. Als gemeente Assen nemen we hiervoor het initiatief.

Er liggen nog veel kansen voor huiseigenaren om te investeren in

inwoners zouden kunnen investeren, verkennen we als gemeente

Dit kan in afstemming met andere Drentse gemeenten, maar het

hun woning. We vinden het belangrijk dat hierin versnelling

een sociaal krediet.

kan ook tot een Assense variant op het energieloket leiden.

Het moet, het kan en het wonen blijft betaalbaar: er kunnen

3-5> Om hiaten in de financieringsmogelijkheden te

3-6> We maken afspraken met banken en hypotheekadviseurs.

in de veel woningen nog stappen gezet worden die

overbruggen, verkennen we een sociaal krediet: een zachte

Zij hebben een rol in het ontzorgen bij leningen of inzet van

uitstootbeperkend zijn, uitvoerbaar en renderend: isolatie en

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=23bbc1e8-9c56-4e46-a190-c090e05855c2