2. Zandwinplas Ubbena - ruimtelijke onderbouwing.pdf
Tekst van het document
Uit recente informatie vanuit de Regionale uitvoeringsdienst (RUD) Drenthe blijkt dat er op de locatie verdachte locaties op bodemverontreiniging (gedempte sloten) zijn. Ook is bekend dat er op de locatie een geval van ernstige bodemverontreiniging aanwezig is, die als urgent is beoordeeld. Het betreft een grondwaterverontreiniging met metalen, die zich mogelijk verspreidt. Door de provincie Drenthe is hierop een beschikking genomen (gedateerd 14 november 2000; kenmerk Bo/A16/2000009358). In opdracht van de provincie Drenthe is door Arcadis een actualisatie onderzoek naar deze verontreiniging uitgevoerd om te toetsen of het geval van bodemverontreiniging nog steeds met spoed (het voormalige urgent, nieuwe regelgeving, nieuwe termen) moet worden gesaneerd. Conclusie van dit onderzoek is dat er sprake is van een geval van ernstige verontreiniging, die niet met spoed hoeft te worden gesaneerd. De provincie Drenthe heeft dit door middel van een beschikking vastgelegd (31 januari 2022 (kenmerk Z2021-009913). Deze verontreiniging staat de aanleg van het zonnepark niet in de weg met dien verstande dat er geen bemaling is voorzien voor de werkzaamheden en verplaatsing van de verontreiniging niet aannemelijk wordt geacht.
De realisatie en aanwezigheid van het zonnepanelenpark heeft vervolgens geen enkele negatieve impact op de aanwezigheid van de bestaande grondwaterverontreiniging, aangezien er geen zand/grond in grote mate wordt vergraven of verplaatst. Daarnaast is er geen noodzaak tot het gebruiken van grondwater voor de aanwezigheid, beheer en behoud van het zonnepanelenpark. Daar de zandwinning nog actief is en het te winnen zand gelegen is binnen de contour van de sterke grondwaterverontreiniging, wordt er bij het winnen van dit zand gewerkt binnen een geval van ernstige verontreiniging. Hierbij wordt de verontreiniging verminderd of verplaatst. Dit is vanuit de Wet bodembescherming alleen toegestaan als hiervoor een melding wordt gedaan bij bevoegd gezag wet bodembescherming (bijvoorbeeld met een saneringsplan). De bovengenoemde ontgravingsactiviteiten ten behoeve van (de inpassing van) het zonnepanelenpark zijn volledig gelegen buiten deze contouren en derhalve op de voorgenomen ontwikkeling niet van invloed. Nadrukkelijk dient hier opgemerkt te worden dat de huidige zandwinning een bestaande activiteit is. De huidige activiteiten van de zandwinning, in relatie tot de verontreiniging, vallen derhalve buiten de beschouwing van deze ruimtelijke onderbouwing en is een zaak tussen de huidige eigenaar en het bevoegd gezag. 33 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
In relatie tot de voorgenomen ontwikkeling zal rekening gehouden worden met de aanwezigheid van gedempte sloten door de exacte locatie van deze dempingen en is er reeds afstemming geweest met de RUD. De verwachting is, gezien de minimale bodemingrepen die voor de beoogde ontwikkeling en inrichting niet dieper gaan dan 50cm-mv, dat er geen raakvlak is met deze dempingen. Indien dit wel het geval is, zal er voor start van de graafwerkzaamheden, nader onderzoek worden uitgevoerd naar aanwezigheid van bodemvreemde materialen en/of vervuilingen zodat passende maatregelen kunnen worden getroffen. Vooralsnog blijft de zandwinning van fa. Popken in bedrijf tot minimaal 2026 en zullen zij hun eigen grondroeractiviteiten moeten toetsen aan de huidige wetgeving.
Resumé kan worden gesteld dat er binnen het plangebied een bodemverontreiniging aanwezig is. Recentelijk is door Arcadis (16 juni 2021 (kenmerk D10006457.38)) een actualisatie onderzoek uitgevoerd op de grondwaterverontreiniging met zware metalen. Conclusie van dit onderzoek is dat er sprake is van een geval van ernstige verontreiniging, die niet met spoed hoeft te worden gesaneerd. De provincie Drenthe heeft dit door middel van een beschikking vastgelegd (31 januari 2022 (kenmerk Z2021-009913). Mocht bij aanvang van de inpassingswerkzaamheden behorende bij fase II, uit historisch onderzoek blijken dat er verdachte locaties op bodemverontreiniging aanwezig zijn, dan dient hier daadwerkelijk bodemonderzoek conform de NEN 5740 A1 van 2016 plaats te vinden. Doordat er een drijvend zonnepanelenpark op bestaand maaiveldhoogte wordt gerealiseerd, kan gesteld worden dat er geen nadelige invloed op deze bestaande verontreiniging zal zijn. Mocht de provincie Drenthe besluiten directe maatregelen te treffen omtrent het saneren van de vervuiling dan zullen hier met de huidige eigenaar nadere afspraken over gemaakt worden. Het ligt de beoogde ontwikkeling niet direct in de weg.
3.4.2
Nota Bodembeheer
De gemeente Assen heeft recent (2021) de Nota Bodembeheer vastgesteld. In de nota bodembeheer wordt invulling gegeven aan de bodemambities van de gemeente Assen met betrekking tot hergebruik van grond en baggerspecie. De gemeente Assen heeft voor gebied specifiek beleid gekozen. Het plangebied is daarin aangeduid als oppervlaktewater. De gronden in de directe omgeving, daar waar eventueel kabels moeten worden ingegraven, voldoet aan de bodemfunctie ‘landbouw’.
34 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
Figuur 24 Uitsnede Nota Bodembeheer Assen
Het gebruik van het projectgebied als zonnepark heeft geen invloed op de bodemkwaliteit of op een eventueel gebruik in de toekomst. Bodemonderzoek, naast de eventuele vergraving van gedempte watergangen, kan derhalve achterwege blijven.
3.5
Flora & Fauna
Met ingang van 1 januari 2017 is de nieuwe Wet Natuurbescherming in werking getreden. Met de inwerkingtreding van deze wet zijn de Flora- en Faunawet, de Natuurbeschermingswet en de Boswet samengevoegd tot één nieuwe wet. De bevoegdheden zijn hierbij meer komen te liggen bij de provinciale overheden, tenzij het gaat om grote nationale infrastructurele werken. Om een goed beeld van de ecologische waarden te hebben is door Eelerwoude een ecologische Quick scan studie uitgevoerd. Verder hebben initiatiefnemers aangegeven zich te conformeren aan de Holland Solar gedragscode voor wat betreft de natuurwaarden in relatie tot het zonnepark. Vanuit deze gedragscode “Zon op Land” wordt voor een nulmeting het 'Meetprotocol Biodiversiteit Zonnevelden' gebruikt. Omdat dit bestaande meetprotocol niet helemaal aansluit bij zonnepanelen op water zal een stuk maatwerk worden geleverd. De initiatiefnemers zijn daarom in gesprek met o.a. de universiteit van Wageningen om een set juiste onderzoeksvragen en uitvoerbare meetprotocollen op te stellen zodat een passende nulmeting wordt verricht voor deze zandwinplas. De relevantie van een nulmeting zijn het hoogste indien deze 1 jaar voor de aanvang van de bouwwerkzaamheden plaatsvindt.
De initiatiefnemers zullen echter de mogelijkheid inbouwen om extra mitigerende maatregelen te nemen als blijkt dat de negatieve effecten door de zonnepanelen op natuurwaarden groter zijn dan initieel aangenomen. Initiatiefnemers maken voor de start van het bouw werk met in achtneming van de nulmeting vaststelling, heldere afspraken met betrokken partijen over de wijze van monitoring en het afwegingsmechanisme voor eventuele maatregelen tijdens de exploitatie. Dit kunnen bijvoorbeeld extra poelen of (onderwater) beplanting zijn. Deze afspraken kunnen onderdeel uitmaken van de te verstrekken vergunning middels een anterieure overeenkomst. 3.5.1.
Gebieden
In de Wet natuurbescherming (Wnb) wordt onderscheid gemaakt in soorten en gebieden. Met name voor gebieden valt de wetgeving terug op Europese regelgeving van de Habitat- en Vogelrichtlijn waardoor er weinig verandert. In de directe omgeving van het plangebied liggen diverse Natura 2000-gebieden. Op ongeveer 2,5km afstand ligt het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Drentse Aa-gebied. Het betreft kleinschalige en tijdelijke werkzaamheden, waarbij na de werkzaamheden het gebruikte gebied in oude staat hersteld en vrijgegeven wordt. De aard van de voorgenomen werkzaamheden en ontwikkeling maakt dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of in de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Gezien de afstand tot de Natura 2000-gebieden, de invulling van de tussenliggende gebieden en de voorgenomen werkzaamheden is er derhalve geen reden om aan te nemen dat er kans is op een belemmering van de kernopgaven van het Natura 2000-gebied, zij het door een rechtstreekse invloed, cumulatieve invloed of externe werking. 3.5.2.
Soorten
Aan de hand van gegevens uit de uitgevoerde natuurtoets (Quick Scan), de aanwezige biotoop en ecologische expertise is een inschatting gemaakt met betrekking tot het (mogelijk) voorkomen van beschermde planten- en diersoorten. Binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden kunnen mogelijk (algemene) broedvogels en vleermuizen voorkomen en het gebied en haar omgeving gebruiken als foerageergebied. 35 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
Vleermuizen
De aanwezige groenstructuren rond de plassen blijven behouden, negatieve effecten op verblijfplaatsen van vleermuizen worden uitgesloten. Ten aanzien van het foerageergebied van vleermuizen worden geen negatieve effecten verwacht. Belangrijke foerageergebieden binnen het plangebied langs de groenstructuren en de (Noordelijke) kleinere plas blijven behouden. Nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor vleermuizen niet noodzakelijk. (algemene)Broedvogels
De kleinere bosjes en de singels rondom de plassen zijn interessant voor allerlei vogel soorten van bos en struweel. Tijdens veldbezoeken zijn soorten als geelgors, houtduif, roodborst, koolmees, winterkoning, merel, zanglijster, grote lijster, goudvink en vink aangetroffen. Ook is een foeragerende sperwer en buizerd waargenomen rondom de groenstructuren. In de zomer zal het gebied ook een functie hebben voor struweel en ruigtesoorten (gezien biotoop en waarnemingen uit de Ndff) als grasmus, bosrietzanger, kleine karekiet en eventueel braamsluiper, spotvogel, fitis, tjiftjaf, etc. In het hogere centrale gedeelte is tevens een grote oeverzwaluwkolonie bekend en broed regelmatig kleine plevier (Natuur en Milieufederatie Drenthe) en scholekster (soorten van pioniervegetatie en open zand). Het gebied is voornamelijk interessant voor watervogels en tijdens de veldbezoeken is hier ook extra aandacht aangegeven. Tijdens de veldbezoeken bleek met name de noordelijke plas interessant voor schuwere en visetende soorten die houden van dekking. Hier zijn dodaars, ijsvogel, krakeend, kuifeend, fuut en aalscholver waargenomen. De zuidelijke plas is vanwege het diepe water en minder beschutting minder interessant voor deze soorten aangezien door het diepe water hier waarschijnlijk minder (bereikbaar) voedsel aanwezig is.
Wel wordt deze plas (met name tegen de avond) gebruikt als slaapplaats door ganzen, meeuwen en eenden. De akkers rondom de plassen worden gebruikt door een groot aantal ganzen als foerageergebied, tijdens de 3 veldbezoeken wisselden de aantallen (ganzen gebruiken waarschijnlijk een veel groter gebied als het foerageergebied in de omliggende omgeving) maar het gaat om ongeveer 200-300 toendrarietganzen en tientallen grauwe ganzen, tevens werden soms tot wel 30 grote Canadese ganzen waargenomen en enkele nijlganzen. Gedurende de dag in rusten deze ganzen in kleine aantallen op de grote plas, tegen de avond werden soms enkele tientallen ganzen (met name grauwe ganzen en enkele grote Canadese ganzen, nijlganzen en toendrarietganzen) op de plassen waargenomen. Grote aantallen overnachtende ganzen werden echter niet waargenomen, waardoor de plas geen belangrijke functie als slaapplek voor ganzen lijkt te vervullen. Tijdens ganzentelling (ganzen in Drenthe 2001) lijken de grootste aantallen in Drenthe met name in de veengebieden als het Fochtelooerveen, vloeivelden van Diependal, Dwingelderveld en Bargerveen te slapen (tienduizenden ganzen waaronder met name toendrarietganzen). De wateren zijn relatief ondiep, bij langere periodes met vorst worden echter ook zandwinplassen gebruikt als slaapplek. De aantallen en favoriete slaapplekken wisselen erg afhankelijk van weersomstandigheden.
Dat de zandwinplas op dit moment geen belangrijke slaapplek voor ganzen is, past goed in het beeld van een milde winter met genoeg betere slaapplekken. Mogelijk vervult de zandwinplas wel een functie voor grotere aantallen ganzen bij langere periodes van strengere vorst (aangezien de ondiepe plassen in de veengebieden dan eerder dichtvriezen). Naast ganzen maken meeuwen gebruik van de plas als slaapplaats, het gaat hier om enkele tientallen kokmeeuwen en enkele kleine mantelmeeuwen, zilvermeeuwen en stormeeuwen. Alle vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming. Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, oftewel nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Deze verbodsbepalingen kunnen in veel situaties worden voorkomen door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. De 36 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
periode van 15 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien is vastgesteld dat er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord. Voor de Wet natuurbescherming zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. Met de inpassing van het zonnepark wordt rekening gehouden met de aanwezige vogelsoorten. Ten aanzien van watervogels heeft de noordelijke plas de meeste potentie voor kritischere broedvogels, deze plas blijft behouden. De zuidelijke plas lijkt geen belangrijke functie als slaapplek voor ganzen of meeuwen te vervullen. Tevens blijft een groot deel van de plas beschikbaar als slaapplek aangezien een derde van de plas niet wordt belegd met panelen. Significante negatieve effecten op broedvogels worden dan ook niet verwacht. Vogels met jaarrond beschermde nesten
Tijdens het veldbezoek zijn in de singels rondom de plassen enkele oude kraaiennesten aangetroffen die als verblijfplaats voor sperwer kunnen dienen, ook zou de buizerd hierin kunnen broeden. Deze soorten gebruiken het plangebied tevens als foerageergebied. Aan de zuidkant van het plangebied is een ooievaarspaal in een particuliere tuin aanwezig, ten tijde van de velbezoeken was de ooievaar aanwezig op de paal (overwinterend Zandwinplas Ubbena | Eelerwoude | 19) Overige aanwijzingen van verblijfplaatsen voor soorten waarvan de vaste rust en verblijfplaats jaarrond beschermd zijn, zijn niet aangetroffen. Het kan zijn dat soorten als kerkuil en havik die in de ruimere omgeving van het plangebied voorkomen ook het plangebied (deels) gebruiken als foerageergebied. Van een aantal vogelsoorten zijn de nesten het hele jaar door beschermd. Ook de functionele leefomgeving is daarbij beschermd. Bij de aantasting van de nestlocatie en/of de functionele leefomgeving is een ontheffing Wet natuurbescherming vanuit de provincie Drenthe noodzakelijk. Sperwer en buizerd vallen onder deze beschermding, voor deze soorten geld dat verblijfplaatsen en foerageergebied behouden blijft, ook voor havik of kerkuil, die het plangebied kunnen gebruiken als onderdeel van hun leefgebied, blijft het plangebied geschikt als leefgebied.
Negatieve effecten worden dan ook niet verwacht waardoor de noodzaak tot het aanvragen van een ontheffing Wnb niet verwacht wordt. Bij de werkzaamheden dient rekening gehouden te worden met (in gebruik zijnde) nesten van vogels. Negatieve effecten op de soorten kunnen worden voorkomen door het treffen van passende mitigerende maatregen zoals het niet uitvoeren van de werkzaamheden gedurende het broedseizoen. 3.5.3.
Houtopstanden
Er worden met de realisatie van het project geen bomen gekapt. Een nadere toetsing van houtopstanden is daarom niet noodzakelijk. Een voortoetsing aan de Natuurbeschermingswet en/of NNN is niet benodigd. Een ontheffing in het kader van de Natuurbeschermingswet is dan ook niet waarschijnlijk. 3.5.4. Kansen op duurzame inrichting en natuurontwikkeling De komst van het drijvend zonnepark op de zandwinplas en de rust die wordt gegund aan de natuurplas biedt mogelijkheden om het gebied, gefaseerd, voor de lange termijn duurzaam in te richten. Niet alleen door een goede inrichting en beplanting van de oevers rondom de zuidelijke plas, maar ook door de natuurwaarden rondom de natuurplas te versterken via een ecologische verbinding met het Meesterveen.
37 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
Uitdagingen: Uiteraard zijn er twee grote uitdagingen die moeten worden aangegaan. Allereerst het veiligstellen van de natuurwaarden en natuurlijke inrichting van de natuurplas voor de lange termijn (ook na de zandwinexploitatie/pachtperiode van 15 á 20 jaar). Het langdurig overdragen van beheer (of evt. zelfs eigendom) van de natuurplas aan een lokale beheerstichting kan daarvoor een oplossing zijn. Een tweede grote uitdaging vormt de aankoop (of grondruil) van de akker tussen het Meestersveen en de Natuurplas. Deze akker van rond de 4 hectare kan hierna natuurlijk worden ingericht en vormt de ideale verbindingszone voor natuur naar de natuurplas. Oplossingsrichting: gebiedsfonds voor beheer en onderhoud Vanuit de exploitatie van het park worden diverse participatiemogelijkheden aangeboden, medeeigenaarschap van panelen, korting op stroom, inspraak op inrichting, kortom de mogelijkheden zijn groot. Een van de mogelijkheden is het aanwenden van een deel van de opbrengsten voor duurzame maatregelen in de directe omgeving van het gebied en in het dorp, op deze wijze wordt ook een bijdrage geleverd aan klimaatdoelen en aan biodiversiteit. Het instellen van een gebiedsfonds voor beheer, onderhoud en eventuele verwerving van het gebied biedt kansen voor een natuurlijke ontwikkeling van de noordkant van de plas.
Een gebiedsfonds wordt idealiter in handen gesteld van een lokale stichting met als doel het vormgeven van een natuurlijke verbinding tussen het Meesterveen en de Natuurplas. Ook kan het beheer en onderhoud van de Noordelijke plas in handen worden gegeven van een lokale werkgroep of stichting, waarbij het behoud van de natuurwaarden en de relatie met het dorp wordt geborgd. Deze rolverdeling wordt verder uitgewerkt door de lokale Energiecoöperatie duurzaam Assen. Win/win en draagvlak Het inzetten van een klein deel van de opbrengsten van een zonnepark voor natuur- en biodiversiteit en versterking van cultuurhistorie biedt winkansen voor de partners. De exploitanten van het zonnepark weten dat een deel van de opbrengsten worden ingezet voor een duurzame toekomst van de omgeving van het zonnepark, waardoor het zonnepark zich kan scharen onder een van de goede voorbeelden van Zonne park exploitatie in Nederland. Mogelijke schadelijke effecten van het zonnepark op de grote plas wordt gecompenseerd via verdere ontwikkeling van de natuurplas en directe omgeving. De natuurwaarden in het gebied rondom de plas worden daarmee versterkt en dient ook andere klimaatdoelen zoals CO2 binding. Het overdragen van beheer en onderhoud van de Natuurplas neemt de exploitanten werk uit handen terwijl de verbinding tussen de exploitanten en de omgeving in stand blijft.
Het eventueel overdragen van de natuurplas aan een lokale beheersstichting biedt de eigenaar van de plas ook na de exploitatielooptijd de zekerheid dat de natuurplas op een natuurlijke en duurzame wijze wordt beheerd en gebruikt.
3.6
Water
3.6.1. Beleid De waterwet De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. Ook is via de Invoeringswet Waterwet de saneringsregeling voor waterbodems van de Wet bodembescherming overgebracht naar de Waterwet. Naast de Waterwet blijft de Waterschapswet als organieke wet voor de waterschappen bestaan. Met de Waterwet zijn Rijk, waterschappen, gemeenten en provincies beter uitgerust om wateroverlast, waterschaarste en waterverontreiniging tegen te gaan. Ook voorziet de wet in het toekennen van functies voor het gebruik van water zoals scheepvaart, drinkwatervoorziening, 38 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
landbouw, industrie en recreatie. Afhankelijk van de functie worden eisen gesteld aan de kwaliteit en de inrichting van het watersysteem. Het Nationaal Waterplan Het Nationaal Waterplan geldt voor de planperiode 2016-2021. Dit (nieuwe) Nationaal Waterplan geeft de hoofdlijnen, principes en richting van het nationale waterbeleid in de planperiode 20162021, met een vooruitblik richting 2050. Het kabinet speelt proactief in op de verwachte klimaatveranderingen op lange termijn, om overstromingen te voorkomen. Met dit plan zet het kabinet een volgende ambitieuze stap in het robuust en toekomstgericht inrichten van ons watersysteem, gericht op een goede bescherming tegen overstromingen, het voorkomen van wateroverlast en droogte en het bereiken van een goede waterkwaliteit en een gezond ecosysteem als basis voor welzijn en welvaart. Het kabinet streeft naar een integrale benadering, door natuur, scheepvaart, landbouw, energie, wonen, recreatie, cultureel erfgoed en economie (inclusief verdienvermogen) zo veel mogelijk in samenhang met de wateropgaven te ontwikkelen. De ambitie is dat overheden, bedrijven en burgers zich in 2021 meer bewust zijn van de kansen en bedreigingen van het water in hun omgeving.
Iedereen neemt zijn eigen verantwoordelijkheid om samen te komen tot een water robuuste ruimtelijke inrichting, het beperken van overlast en rampen en verstandig handelen in extreme situaties. Keur Waterschap Noorderzijlvest Het plangebied is gelegen binnen het beheersgebied van Waterschap Noorderzijlvest, verantwoordelijk voor het waterkwantiteit- en waterkwaliteitsbeheer. Om het watersysteem zo optimaal mogelijk te laten functioneren, heeft een waterschap de bevoegdheid, op grond van artikel 56 in combinatie met artikel 78 van de Waterschapswet, verordeningen vast te stellen die het nodig acht voor de behartiging van de opgedragen taken. De taken die aan een waterschap worden opgedragen, betreffen de zorg voor het watersysteem en de zorg voor het zuiveren van afvalwater en eventueel kan nog de zorg voor andere waterstaatsaangelegenheden worden opgedragen, bijvoorbeeld vaarwegbeheer. Naast voornoemde wet- en regelgeving, die de organisatie van de waterschappen regelt, geven de Waterwet en de daarop gebaseerde regelgeving allerlei bepalingen over de inhoud van het waterbeheer, bijvoorbeeld in de vorm van doelstellingen en concrete normen. De Keur dient tevens ter invulling van deze doelstellingen. In deze Keur staan gedoogplichten, geboden en verboden die betrekking hebben op watergangen en waterkeringen.
In de Keur is geregeld dat kern- en beschermingszones voor waterkeringen (en watergangen) in acht dienen te worden genomen. Het komt erop neer dat binnen deze zones niets zondermeer gebouwd en opgeslagen mag worden, waarbij voor de kernzone een strenger regime (bouwen binnen de kernzone is niet toegestaan) geldt dan voor de aangrenzende beschermingszone. Deze bepaling beoogt te voorkomen dat de stabiliteit van het profiel en/of veiligheid wordt aangetast dan wel het onderhoud wordt gehinderd. De breedte en maatvoeringen van deze zones is vastgelegd in de ‘legger’. Legger oppervlaktewateren en keringen Op basis van de leggers van het waterschap kan worden bepaald wie de beheerder is van oppervlaktewateren en waterkeringen. Zoals onderstaande uitsnede van de leggerkaart weergeeft, is dit waterlichaam niet op de leggerkaart opgenomen. Uit navraag bij het waterschap blijkt dat er ook niet de intentie is om dit zelfstandige oppervlaktewaterlichaam te betrekken bij het overige oppervlaktewater aangezien de waterstand van de plas onder de waterpeilen staat van de oppervlaktewaterlichamen in beheer bij het waterschap.
39 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
Figuur 25 Het plangebied weergegeven op de leggerkaart
De zandwinput kan dan ook niet worden gezien als regulier oppervlaktewater en wordt derhalve niet beheert door het waterschap. Tevens laat de uitsnede van de leggerkaart zien dat de werkzaamheden zich bevinden buiten de kern- en beschermingszone van een primaire waterkering. Het oppervlaktewater binnen de eigendomsgrenzen van de zandwinplas, valt niet onder het beheer van het waterschap en is daarom dan ook niet afzonderlijk weergegeven op de leggerkaart. Gemeentelijk Water en Rioleringsplan Assen 2019-2024 Het Gemeentelijk Water en Rioleringsplan (GWRP) 2019-2024 verwoordt de strategische visie op het gebied van waterbeheer en riolering voor de komende jaren. Dit plan vormt ook de grondslag voor de rioolheffing. De aanleg van riolering en het beheer ervan is een gemeentelijke taak. Die vindt zijn wettelijke basis in de Wet milieubeheer (artikel 10.33) en is geformuleerd als: “zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig transport van het stedelijk afvalwater”. Afvalwater is hierbij al het water waar we van af willen. Dit kan dus ook afvloeiend hemelwater of overtollig grondwater zijn. Rioleringszorg mag niet leiden tot structurele overlast voor de omgeving en gezondheidsrisico’s voor mens en dier. Verder moet de gemeente streven naar rioleringszorg tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.
Het GWRP bevat beleidsafwegingen voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte, de bescherming van de bodem en de waterkwaliteit, de zorg voor het totale watersysteem en de rioleringszorg. Ook wordt ingegaan op het financiële beleid, inzet van middelen en toenemende lastendruk. Bij riool- en oppervlaktewaterbeheer gaat het om de lange termijn. Watersystemen leggen we immers voor lange tijd aan. Dit betekent ook dat het beheer vanuit dit perspectief gebeurt. Dit maakt dat veel zaken uit het GWRP 2013-2018 in dit geactualiseerde plan terugkeren. Uitgangspunt blijft een schoon, heel, veilig en duurzaam riolering- en watersysteem tegen de laagst 40 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
mogelijke maatschappelijke kosten. De belangrijkste uitdagingen daarbij zijn: inspelen op klimaatverandering (extreme buien, verdroging en hittestress), betaalbaarheid (risico-gestuurd beheer, samenwerking in de (afval)waterketen) en het vergroten van de duurzaamheid. Bij het opstellen van het Gemeentelijke Water en Rioleringsplan is overleg gevoerd met de waterschappen Noorderzijlvest, Hunze en Aa’s en Drents Overijsselse Delta en onze buurgemeenten in het samenwerkingsverband waterketen cluster Kop van Drenthe. In het plan worden de volgende vijf hoofdbeleidsthema’s van de gemeentelijke watertaken beschreven: 1. Droge voeten in een veranderend klimaat; 2. Waterkwaliteit; 3. Doelmatig beheer van voorzieningen; 4. Duurzaamheid; 5. Beleving van water, betrokken inwoner. Ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling is het rioleringssysteem niet relevant aangezien hier geen aansluiting mee komt. Ten aanzien van het watersysteem zijn met name waterkwaliteit en duurzaamheid van belang. Met de realisatie van het zonnepark wordt, door toepassen van de juiste niet-uitlogende materialen met bijhorende kwaliteit certificaten, de huidige waterkwaliteit niet in het geding gebracht. Daarnaast is de zandwinplas een op zichzelf staand oppervlaktewater zonder afvoer naar het oppervlaktewater of overige grondwater in de omgeving.
Het toepassen van drijvende zonnepanelen is verder een duurzame oplossing pur sang. 3.6.2
Watertoets
Bij nieuwe bestemmingsplannen en afwijkingen daarvan dient het betreffende waterschap gehoord te worden in het kader van vooroverleg. In de Startovereenkomst Waterbeleid 21e eeuw tussen rijk, provincies, Waterschappen en gemeenten (d.d. 14 februari 2001) is overeengekomen dat vanaf de ondertekening van deze overeenkomst op alle voor de waterhuishouding relevante nieuwe ruimtelijke plannen een zogenaamde watertoets uitgevoerd dient te worden. Concreet betekent de invoering van de watertoets, dat een plan een zogenaamde waterparagraaf dient te bevatten, die keuzes ten aanzien van de waterhuishoudkundige aspecten gemotiveerd beschrijft. Daarin dient een wateradvies van de waterbeheerder te worden meegenomen. De watertoets is wettelijk verankerd in artikel 3.6 lid 1, sub b Bro. Het verharde oppervlak neemt door de realisatie van het zonnepark beperkt toe. Het gaat hierbij primair om de constructie waarop de panelen rusten. Er worden echter geen gesloten oppervlakten gecreëerd. Het hemelwater kan tussen de panelen door in het oppervlaktewater terechtkomen. De panelen en de constructie worden uitgevoerd van niet-uitloogbare materialen waardoor de kwaliteit niet in het geding kan komen. De keuze van materialen door initiatiefnemers zijn dusdanig dat er ‘bewezen’ materialen worden toegepast.
De 0-opname van de waterkwaliteit wordt in het nulmetingonderzoek meegenomen en kunnen als onderzoeksdata beschikbaar worden gesteld. Er zal verharding in de vorm transformators worden gerealiseerd. Het totale oppervlak aan verharding blijft beneden de compensatienorm van 2.500 m2 (voor het buitengebied). Verder is er geen sprake van een versnelde afvoer van hemelwater. De waterhuishoudkundige situatie zal door de realisatie van het zonnepark niet wijzigen, van blijvende invloeden van de ontwikkeling op de waterhuishouding is dan ook geen sprake. Initiatiefnemer heeft voor de volledigheid een watertoets uitgevoerd, waarbij het volgende geconcludeerd is; ‘Bij dit plan treedt alleen een functieverandering op en er is daarom geen waterschap belang. Overleg met het waterschap is niet nodig, mede gezien het feit dat er geen beheer is over dit zelfstandige oppervlaktewater.’ De watertoets is als bijlage toegevoegd aan deze ruimtelijke onderbouwing. 41 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
3.7
Externe veiligheid
Externe veiligheid beschrijft de risico's die ontstaan als gevolg van opslag of handelingen met gevaarlijke stoffen. Dit kan betrekking hebben op inrichtingen (bedrijven) of transportroutes. Op beide categorieën is verschillende wet- en regelgeving van toepassing. Voor inrichtingen is het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) het relevante beleidskader, voor buisleidingen is dit het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb). 3.7.1. Algemene begrippen Binnen het beleidskader voor externe veiligheid staan twee kernbegrippen centraal: het plaatsgebonden risico en het groepsrisico. Hoewel beide begrippen onderlinge samenhang vertonen zijn er belangrijke verschillen. Hieronder worden beide begrippen verder uitgewerkt. Plaatsgebonden Risico (PR) Het plaatsgebonden risico (PR) geeft de kans, op een bepaalde plaats, om te overlijden ten gevolge van een ongeval bij een risicovolle activiteit. De kans heeft betrekking op een fictief persoon die de hele tijd op die plaats aanwezig is. Het PR kan op de kaart van het gebied worden weergeven met zogeheten risicocontouren: lijnen die punten verbinden met eenzelfde PR. Binnen de 10-6/jaar-contour (welke als wettelijk harde norm fungeert) mogen geen nieuwe kwetsbare objecten aanwezig zijn of geprojecteerd worden. Voor beperkt kwetsbare objecten geldt de 106/jaar-contour niet als grenswaarde, maar als een richtwaarde.
Groepsrisico (GR) Het groepsrisico (GR) is een maat voor de kans dat bij een ongeval een groep slachtoffers valt met een bepaalde omvang. Het GR is daarmee een maat voor de maatschappelijke ontwrichting bij een calamiteit. Het GR wordt bepaald binnen het invloedsgebied van een risicovolle activiteit. Dit invloedsgebied wordt begrensd door de 1% letaliteitsgrens (tenzij anders bepaald): de afstand waarop nog 1% van de blootgestelde mensen in de omgeving komt te overlijden bij een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Het GR kan niet ‘op de kaart’ worden weergegeven, maar wordt weergegeven in een grafiek waar de kans (f) afgezet wordt tegen het aantal slachtoffers (N): de fN-curve.
Figuur 26 Weergave plaatsgebonden risicocontouren, invloedsgebied en groepsrisicografie met oriëntatiewaarde voor transport
Verantwoordingsplicht In het Bevi, het Bevb en het Bevt is een verplichting tot verantwoording van het groepsrisico opgenomen. Bij deze verantwoordingsplicht dient het bevoegd gezag op een juiste wijze de toename en ligging van het groepsrisico te onderbouwen en te verantwoorden. Hierbij geeft het bevoegd gezag aan of het groepsrisico in de betreffende situatie aanvaardbaar wordt geacht. Bij de verantwoording van het groepsrisico dient het bevoegd gezag advies in te winnen bij de veiligheidsregio. De verantwoordingsplicht van het groepsrisico dient naast de 42 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
rekenkundige hoogte van het groepsrisico, dat berekend wordt door middel van een kwantitatieve risicoanalyse (QRA), tevens rekening te houden met een aantal kwalitatieve aspecten, zoals hieronder weergegeven.
Figuur 27 Verplichte en onmisbare onderdelen van de verantwoordingsplicht van het groepsrisico Aangezien de aanleg van het zonnepark niet leidt tot een verhoging van de bevolkingsdichtheid en er geen (beperkt) kwetsbare objecten worden opgericht, is een nadere verantwoording van het groepsrisico niet noodzakelijk. In onderstaand beeld is een inventarisatie van alle risicobronnen in de directe omgeving weergegeven. Aan de westzijde van het plangebied is een aardgastransportleiding gelegen, verder is de Asserstraat aangeduid als transportroute. De risicocontouren van beide bronnen beïnvloeden de projectlocatie niet.
Figuur 28 Uitsnede risicokaart in nabijheid van het plangebied 3.7.2. Brandveiligheid Vanwege het feit dat er een elektrisch complexe installatie wordt gerealiseerd, wordt er ook de nadruk gelegd op het treffen van maatregelen ten aanzien van brandgevaar. Zo wordt de installatie aangesloten door daarvoor gecertificeerde onderaannemers die werken volgens de juiste installatiemethoden. Hierbij wordt aangesloten op de verplichtingen die vanuit de verzekering van 43 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
het zonnepark worden voorgeschreven3. Verder is het relevant om te weten dat er in het zonnepark kristallijne zonnepanelen worden gebruikt die geen schadelijke stoffen als cadmium (Cd), cadmium telluride (CdTe), of lood bevatten4. In geval van calamiteiten zullen er dan ook geen schadelijke stoffen in de omgeving terecht komen. Mocht er onverhoopt toch sprake zijn van brand of een andere calamiteit dan biedt de omgeving voldoende mogelijkheden om het terrein te bereiken door nood- en hulpdiensten maar tevens om het terrein te verlaten waardoor de zelfredzaamheid voldoende is gewaarborgd. In het kader van het vooroverleg is er advies ingewonnen bij de brandweer en veiligheidsregio Assen. Uit het advies zijn enkele maatregelen gesteld die de veiligheidssituatie in geval van calamiteiten bevorderen, specifiek gericht op de locatie en bereikbaarheid van omvormers dan wel het gebruik van materialen. Initiatiefnemers bekijken momenteel in hoeverre het noodzakelijk is om deze maatregelen daadwerkelijk in uitvoering te brengen, echter zijn deze dusdanig beperkt van aard dat het de ruimtelijke procedure ten behoeve van de omgevingsvergunning niet belemmeren.
3.8
Kabels en Leidingen
In de directe omgeving van de aan te leggen zonnepanelen zijn geen andere planologisch relevante transportleidingen gelegen. Uiteraard moet bij de aanleg van de kabel tussen de panelen en de ontvangstlocatie rekening gehouden worden met eventueel aanwezige andere ondergrondse infrastructuur. In ieder geval zal een Klic-melding worden gedaan om de mogelijke aanwezigheid van andere kabels en leidingen te inventariseren en eventuele maatregelen te treffen in overleg met de leidingbeheerder(s). Bij het ontwikkelen van zonneparken en daarbij behorende bekabeling wordt regelmatig de vraag gesteld in hoeverre er sprake kan zijn van magneetvelden, dit blijkt niet het geval te zijn. Recent is er door Petersburg Consultants een onderzoek verricht en zijn in het kader van dat onderzoek zijn metingen verricht naar magneetvelen en verhoging van elektromagnetische straling als gevolg van relevante componenten van het zonnepark, te weten: omvormers, transformatoren en kabels. Teneinde een goede inschatting te kunnen maken van de toekomstige situatie bij het zonnepark (in dit specifieke onderzoek het zonnepark Coevorderkanaal) zijn meetresultaten gecorrigeerd en zijn trends afgeleid om te bepalen op welke afstanden nog significante magneetvelden kunnen optreden bij maximale productie van het zonnepark.
Uit de rapportage blijkt het volgende: • Zonnepanelen en de bijbehorende kabels (verbonden met omvormers) voeren gelijkstroom en zorgen niet voor wisselende magneetvelden waardoor verstoring niet wordt verwacht;
•
•
Hoogste magneetvelden worden gevonden direct buiten omvormers en transformatoren. Deze nemen echter zeer snel af: binnen enkele meters zou zelfs zeer gevoelige apparatuur niet meer verstoord worden (1,26 µT). Na 10 meter was het magneetveld niet meer te onderscheiden met de gebruikte meetapparatuur; Voor kabels geldt dat de hoogste magneetvelden worden aangetroffen nabij kabels die het meeste vermogen transporteren. Recht boven deze kabel zou echter zeer gevoelige apparatuur zelfs niet worden verstoord.
3.9 Luchtkwaliteit Titel 5.2 van de Wet milieubeheer (hierna: Wm) bevat luchtkwaliteitseisen voor luchtkwaliteit. Nieuwe ontwikkelingen kunnen effect hebben op de luchtkwaliteit. De voorgenomen ontwikkeling 3
Zie bijvoorbeeld; https://www.reaal.nl/ondernemers/bedrijfswacht/brand/zo-kun-je-brand-door- zonnepanelen-voorkomen/
4 Bron: https://www.zonnefabriek.nl/nieuws/zitten-er-giftige-stoffen-in-zonnepanelen/
‘Zonneplas Ubbena’
44 Ruimtelijke onderbouwing
zal vallen onder de categorie die ‘niet in betekende mate’ bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit door de zeer beperkte wijziging van het aantal verkeersbewegingen ten opzichte van de bestaande situatie. Een project valt in de bovengenoemde categorie wanneer de bijdrage van de activiteit onder 3% blijft van de jaargemiddelde grenswaarde van de concentraties fijn stof en stikstofoxide4. Er kan met zekerheid gesteld worden dat de voorgenomen ontwikkeling onder deze grenswaarde blijft.
3.10 Mobiliteit Van een wijziging in verkeersstromen, parkeren en ontsluiting is in de definitieve en permanente situatie geen sprake. Alleen gedurende de werkzaamheden is de verwachting dat er enkele extra verkeersbewegingen zullen plaatsvinden om de materialen op locatie te krijgen. Deze zijn van ondergeschikte aard, ook ten aanzien van stikstofdepositie. Laatstgenoemde is, ondanks de bestaande vrijstelling, berekend in de Aerius-berekening voor tijdelijke (realisatie)fase en is niet relevant. De voorgenomen ontwikkeling heeft verder geen directe permanente invloed op de mobiliteit.
3.11 Geur De kern van de Wet luchtkwaliteit (titel 5.2 luchtkwaliteitseisen van de Wet milieubeheer) is het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). Het NSL is een bundeling van maatregelen op regionaal, nationaal en internationaal niveau die de luchtkwaliteit verbeteren en waarin alle ruimtelijke ontwikkelingen/projecten zijn opgenomen die de luchtkwaliteit in belangrijke mate verslechteren. Het doel van de NSL is om overal in Nederland te voldoen aan de Europese normen voor de luchtverontreinigende stoffen. Naast de introductie van het NSL is het begrip ‘niet in betekenende mate’ (NIBM) bijdragen een belangrijk onderdeel van de Wet luchtkwaliteit. Een project draagt NIBM bij aan de verslechtering van de luchtkwaliteit als de NO2 en PM10 jaargemiddelde concentraties niet meer toeneemt dan 1,2 µg/m3. In dat geval is de ontwikkeling als NIBM te beschouwen. Een ruimtelijke ontwikkeling vindt volgens de Wet luchtkwaliteit doorgang als ten minste aan één van de volgende voorwaarden is voldaan: · de ontwikkeling is opgenomen in het NSL; · de ontwikkeling aangemerkt wordt als een NIBM-project; · de gestelde grenswaarden in bijlage 2 van de Wet luchtkwaliteit niet worden overschreden; · er kan projectsaldering worden toegepast.
Voor zover de ruimtelijke ontwikkeling is opgenomen in het NSL of de ontwikkeling kan worden aangemerkt als NIBM-project is toetsing aan de grenswaarden van de Wet luchtkwaliteit niet nodig.
3.12 Milieuzonering In het kader van een goede ruimtelijke ordening is ruimtelijke afstemming tussen bedrijfsactiviteiten, voorzieningen en gevoelige functies (woningen) noodzakelijk. Bij deze afstemming kan gebruik worden gemaakt van de richtafstanden uit de VNG-brochure Bedrijven en milieuzonering (editie 2009). Een richtafstand is de afstand waarbij onaanvaardbare milieuhinder als gevolg van bedrijfsactiviteiten redelijkerwijs kan worden uitgesloten. Een zonnepark is niet in de brochure opgenomen. Van zonnepanelen zelf is geen milieuhinder te verwachten. Dat geldt wel voor de bijbehorende transformators, die overdag (enig) geluid produceren. In dit opzicht kan een 45 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
vergelijk worden gemaakt met de in de VNG-brochure vermelde elektriciteitsdistributiebedrijven van 10 MVA – 100MVA. Het betreft hier een milieucategorie 3.1-inrichting met een richtafstand van 50 m vanwege geluid. Het dichtstbijzijnde woonperceel is gelegen op meer dan 130m van het zonnepark. Overige woonpercelen liggen op een nog grotere afstand. Met de beoogde planning van de transformator aan de Oostelijke zijde van de plas, zal deze in ieder geval op meer dan 200m vanaf de dichtstbijzijnde woning worden geplaatst. Het zonnepark leidt derhalve niet tot een milieu hygiënisch conflict op dit punt. Aangezien de zandwinning voorlopig niet wordt beëindigd blijft de eigendomssituatie zoals deze is en is ook de vergunning voor deze activiteiten nog van kracht. Aangezien initiatiefnemers de verantwoordelijkheid en zeggenschap over het drijvende zonnepark hebben, zal hiervoor een melding moeten worden ingediend conform het Activiteitenbesluit waarmee een gedeelte van de bestaande vergunning tevens ingetrokken wordt. Deze afwikkeling zal plaatsvinden na het verkrijgen van de omgevingsvergunning en voor de inwerkingtreding van het zonnepark maar is voor de procedure niet van zwaarwegend belang.
3.13 Geluid De voorgenomen ontwikkeling maakt geen nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen mogelijk en past binnen het ‘Activiteiten besluit/huidige vergunning’ (RUD). Het aspect geluid vormt dan ook geen belemmering voor de realisatie van het zonnepark. Woningen van derden zijn op een dusdanige afstand gelegen om hier geen hinder van te ondervinden, waardoor het overleggen van een akoestisch onderzoek derhalve niet nodig is. Het toepassen van ongediertebestrijding door middel van geluid is niet wenselijk en zal niet worden toegepast. De gehele realisatie van het zonnepark zal tijdelijk extra geluidsproductie met zich meebrengen. Tijdens de realisatiefase zullen er enkele transporten plaatsvinden en een mobiele kraan aanwezig zijn alsmede een generator. Het geheel aan materieel valt binnen de reguliere geluidsemissie. Na de realisatiefase en de ingebruikname zullen de panelen zelf geen geluid produceren5. De transformatoren zullen enigszins geluid produceren waarbij opgemerkt moet worden dat er gebruik wordt gemaakt van geïsoleerde transformatoren die voldoen aan de huidige richtlijnen. Overigens zijn er geen geluidgevoelige objecten in de zin van de Wet geluidhinder in nabijheid van het projectgebied gelegen, waardoor onderzoek is dan ook niet noodzakelijk.
4
Dit is vergelijkbaar met het aantal verkeersbewegingen bij een kantoorlocatie van 100.000m2 bvo of een woningbouwlocatie van 1.500 woningen.
46 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
3.14 Licht- en windhinder Het betreft hier de realisatie van een drijvend zonnepanelenpark op een actieve zandwinlocatie waarbij de milieuaspecten door lichthinder (reflectie) niet van toepassing zijn gezien het gebied en ligging van de panelen op het water met een hogerstaande kade, alsook de omringende bebossing (inpassing), welke iedere vorm van mogelijke reflectie zouden opheffen. Tevens zullen de te plaatsen panelen voorzien zijn van een anti-reflectie coating, zoals ook gebruikelijk is bij zonnecentrales nabij vliegvelden. Wat mogelijke windhinder betreft, - storend windgeruis door en resonantie van de panelen aangeblazen bij een ongunstige windrichting – valt wetenschappelijk nog niets te zeggen. Hiervoor is de toepassing van drijvende zonneparken op water nog te jonge om op referentie data te kunnen bouwen. Wij zullen alert zijn indien er na installatie uit een specifieke windrichting windhinder zou ontstaan en hier adequaat op reageren met mitigerende maatregelen.
3.15 Conclusie De hierboven beschreven paragrafen hebben een nadere analyse van het plangebied weergegeven. Er zijn geen omgevingsaspecten die van negatieve invloed zijn op de directe omgeving van het plangebied. Ook heeft de beoogde ontwikkeling geen negatieve invloed op haar omgeving. De gebiedsaspecten geven verder geen aanleiding om een omgevingsvergunning te weigeren.
5
Geluid: Produceert een zonnepark (hinderlijk) geluid
https://solar-ew.nl/wp-content/uploads/2019/11/161012-Rapport-Effecten-van-zonneparken-op-deomgeving-en-voorbeelden-v-meervoudig-ruimtegebruik.pdf
47 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
4. Uitvoerbaarheid Naast de omgevingsaspecten is het de verplichting van de initiatiefnemer om de maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan alsmede de financiële consequenties in kaart te brengen. Onderstaande paragrafen gaan hier nader op in.
4.1. Maatschappelijke uitvoerbaarheid Initiatiefnemers erkennen dat maatschappelijke betrokkenheid vanuit de omgeving van het zonnepark, zoals omschreven in het ‘Beleidskader Zonneparken in Assen’, een belangrijk aspect is voor het slagen van een dergelijk project. Er wordt dan ook gewerkt conform het gemeentelijk beleid ‘3 x Lokaal’ waarbij ondernemers en burgers uit de omgeving van de locatie betrokken zijn en blijven bij de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van het zonnepark via de Energiecoöperatie duurzaam Assen. Tevens wordt er door de Energiecoöperatie een plan uitgewerkt om de (financiële) participatiemogelijkheden van omwonenden verder vorm te geven, waardoor het zonnepark ‘Zonneplas Ubbena’ op diverse vlakken een positieve impact maakt op omgeving (zie bijlage 7). De kaders en uitgangspunten voor proces- plan- en financiële participatie van de omwonenden van Ubbena en Zeijen alsook andere inwoners van Assen zijn onder de naam 4xLokaal vastgelegd en gepresenteerd tijdens de toetsing door de Adviesraad op 26 mei 2020. 4xLokaal is opgezet aan de hand van de Participatiewaaier die n.a.v. het Klimaatakkoord is opgesteld. Dit kader is door de Adviesraad akkoord bevonden maar men wil graag over de concrete uitwerking geïnformeerd worden zodra deze beschikbaar is. De concrete uitwerking wordt in een zogenoemde Omgevingsovereenkomst vastgelegd.
Deze toezegging voor het opstellen en vastleggen van alle afspraken in een Omgevingsovereenkomst is aan de Adviesraad én aan de bewoners van Zeijen en Ubbena gedaan en zal worden afgerond zodra zekerheid bestaat over: 1. De datum van het realiseren van de netaansluiting; 2. De verlening van de Omgevingsvergunning; 3. De toewijzing van de beschikking subsidie SDE++; 4. Het definitieve ontwerp en overeenstemming over natuurmonitoring met natuurwerkgroep; 5. De financiële business case (“BC”); De Adviesraad heeft in haar advies aangegeven dat ze graag inzage wil krijgen in de BC als deze gereed is. De bovenstaande zekerheden zijn daarvoor minimaal nodig. De Omgevingsovereenkomst wordt samen met de inwoners van Ubbena en Zeijen aan de hand van 4xLokaal opgesteld. Het opstellen van de Omgevingsovereenkomst is een groeiproces dat zorgvuldig wordt doorlopen en waar al veel aandacht aan is besteed en momenteel in volle gang is. 4.1.1. Participatie principe 4xLokaal Zoals reeds door de initiatiefnemer gepresenteerd aan de Adviesgroep heeft men het principe ‘4xLokaal’ verder uitgewerkt en wordt het participatieproces volgens dit principe uitgevoerd. De vier onderdelen van dit principe zijn procesparticipatie, (klant)voordeel, mogelijkheid tot investeren en delen van opbrengst alsmede lokale economie en (sociale) werkgelegenheid stimuleren.
Verder uitgewerkt kunnen de onderdelen er als volgt uitzien: 1. Proces- en omgevingsparticipatie a. Zeggenschap over keuze locatie grootschalige opwek b. Actief meedoen met ontwerpsessies c. Meedenken over inpassing in landschap en natuur d. Ideeën aandragen over gebruik e.
Zeggenschap over opzetten uitvoeringsplan 48
‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
Er zijn 5 bijeenkomsten gehouden met bewoners van Ubbena/Zeijen en afvaardigingen daarvan in de werkgroep Ontwerp en de Natuurwerkgroep. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met mensen van het Meestersveen en met deskundigen op het gebied van natuur en watermonitoring. Een bundeling van de verslaglegging en een beschrijving van het Meestersveen met de mogelijkheden tot koppeling met de noordelijke plas treft u in de bijlagen aan. Tijdens deze bijeenkomsten en gesprekken zijn alle bovenstaande aspecten aan de orde gekomen en is/wordt er actief ingesproken en meegedacht over het ontwerp en de inpassing in landschap en natuur. Momenteel loopt nog het proces voor het definitief vaststellen van de omvang van de monitoring van de waterplas vooraf aan de bouw en tijdens de exploitatie van het park met de natuurwerkgroep. Daarvoor zijn diverse milieu expert bureaus uitgenodigd om advies te geven. Bovendien wordt er gewerkt aan het meedoen aan een pilotproject watermonitoring om hiermee voor Nederland ervaring op te doen. Dit onderzoek wordt samen met Deltares uitgevoerd. Na de eerste twee bewonersbijeenkomsten en na overleg in de ‘werkgroep Ontwerp’, is besloten de noordelijke plas geheel voor natuurontwikkeling te behouden en ook dat er geen panelen op het land ten noordoosten van de zuidelijke plas worden geplaatst, dit mede in verband met de activiteiten van de modelvliegclub.
Zeggenschap over het uitvoeringsplan wordt ingezet zodra aan de bovenstaande voorwaarden is voldaan en het plan + de BC gereed zijn. Tevens zijn er door initiatiefnemers enkele toezeggingen gedaan ten aanzien van het participatieproces. Zo is er in de laatste bewonersavond nader uitgelegd op welke wijze de betrokkenheid van de omgeving geborgd is in het gehele proces. In aanvulling hierop hebben initiatiefnemers een mogelijkheid tot bezichtiging van een referentieproject in Middenmeer georganiseerd. Hiervoor is reeds een uitnodiging en planning met de geïnteresseerden gedeeld. Vanwege de beperkingen t.a.v. de COVID-situatie is dit helaas vertraagd maar is er nu een mogelijkheid gecreëerd waardoor ieder op eigen gelegenheid naar het referentieproject kan komen en er daar een vertegenwoordiger paraat is om de bezichtiging te begeleiden. 2. 100% groene stroom uit eigen stad of omgeving a. Een eerlijke lage prijs voor burgers en bedrijven (middels energiecontract Asserstroom) b. Korting op stroomprijs voor specifieke klantgroepen c. Deel opbrengst inzetten voor energiebesparing woning (energiecoach, -fonds) d. Deel opbrengst benutten voor verbeteren leefbaarheid buurt (Omgevingsfonds dat bijdraagt aan bijv. buurthuis, speelvoorzieningen, e.d.) De business case (BC) is de drager van de financiële opbrengsten van het park.
Er kunnen door de initiatiefnemers pas bedragen worden ingevuld zodra de BC definitief is vastgesteld. Van het totaal van de netto-opbrengsten uit het park die op grond van het 50% eigendomsdeel van de coöperatie voor bovenstaande doelen beschikbaar komt, zal 70% beschikbaar worden gesteld voor specifieke doelen als hierboven zijn benoemd onder de punten b, c, d. Het gaat bij dit beschikbaar te stellen bedrag nadrukkelijk niet om compensatieregelingen of planschade. Deze posten zullen in de BC zelf zijn opgenomen, alsmede de kosten voor beheer & onderhoud en de periodieke kosten voor natuurmonitoring. 3. (mede-)eigendom voor Assenaren a. Coöperatie met haar leden is risicodragend (mede-)eigenaar b. c. d. e. f. g.
Zeggenschap over ontwerp, bouw, beheer en exploitatie Mee besluiten over project en bestemming opbrengsten (menukaart) Deelnemen aan coöperatie via lidmaatschap Klant worden van AsserStroom via Energie VanOns Korting op stroomprijs bij aankoop stroomcertificaten (financiële participatie) Investeren via obligaties voor financieren Eigen Vermogen (financiële participatie) 49
‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
De samenwerkingsovereenkomst tussen Bronnen VanOns (BVO) en Adamant Solar is gebaseerd op een gelijkwaardig partnerschap. De aandelen zullen 50-50% worden verdeeld tussen beide partijen. Na afronding van de BC bij start bouw worden alle aandelen van BVO overgedragen aan Ec duurzaam Assen. Hiermee wordt de coöperatie risicodragend 50% eigenaar van de Zonne installatie op De Zandwinplas Ubbena. Risicodragend betekent dat de coöperatie het deel Eigen Vermogen (EV) – 10 tot 20% afhankelijk van de hoogte van de bankfinanciering – voor haar eigendomsdeel zelf zal gaan herfinancieren na overname van de EV-financiering van BVO. Voor het herfinancieren van het EV zullen er stroomcertificaten en/of obligaties worden uitgeven aan belangstellenden in de gemeente Assen en Zeijen, die niet-risicodragend willen investeren in het park. In de Omgevingsovereenkomst wordt vastgelegd dat een onafhankelijk bestuur, gekozen door de bewoners van Ubbena/Zeijen, beslist over de besteding van 70% van de netto-opbrengst van het eigendomsdeel van de coöperatie. Men kan zelf bepalen welke gelden aan welke bestedingsdoelen worden toegekend. Hiervoor kan men zelf een verdeelsleutel maken voor de bestedingsdoelen als genoemd onder punt 2 b t/m d, of zelf andere bestedingsdoelen aanwijzen.
Zeggenschap over de besteding van 30% van de netto-opbrengst, die als EV in het Investeringsfonds wordt gestort, ligt bij de leden van de coöperatie. Het lidmaatschap is vrij toegankelijk voor elke inwoner van Assen en de contributie bedraagt slechts € 25,00 per jaar. Voor mensen die een energiecontract met AsserStroom via Energie VanOns afsluiten is het lidmaatschap vrij van contributie. Dat geldt dus ook voor de inwoners van Zeijen (gemeente Tynaarlo). 4. Maatschappelijke impact a. Bouwen en beheren met lokale/regionale bedrijven b. Inzetten van mensen met afstand tot arbeidsmarkt c. Ruimte voor recreatie, educatie en meervoudig gebruik d. Natuurwaarde en biodiversiteit versterken milieu en klimaat e. Samen de beleidsdoelstellingen gemeente Assen realiseren De initiatiefnemers benaderen de omgeving voor een actieve bijdrage aan het bovengenoemde proces zodat het initiatief zo breed mogelijk gedragen wordt. Middels bewonersavonden is hier reeds invulling aangegeven. Het vastleggen in contracten en overeenkomsten, zoals een Omgevingsovereenkomst, wordt momenteel uitgewerkt. Zoals hiervoor is toegelicht is dit project een leerproject waarin de participatie achteraf zal worden vastgelegd. De ontwikkeling van een basisdocument Omgevingsovereenkomst is in volle gang.
De uitwerking van de maatschappelijke doelen krijgt pas een concrete invulling als de Omgevingsvergunning, de SDE++ beschikking en de netaansluiting definitief zijn en de aanbesteding van de bouw en exploitatie van het park wordt voorbereid. De coöperatie is overeengekomen dat er een minimum van 10% van haar urenbegroting zal worden opgenomen als haar investering in de samenwerkingsovereenkomst tussen BVO en Adamant Solar. 4.1.2. Bewonersavonden Om de betrokkenheid en participatie van de omgeving van het zonnepark te versterken hebben de initiatiefnemers reeds een drietal bewonersbijeenkomsten georganiseerd. Op 17 september 2019 heeft een informatieavond in Zeijen plaatsgevonden met 35 bewoners. Hierbij zijn de thema’s ‘proces en participatie’, en ‘inrichting, veiligheid, techniek, recreatie en ecologie’ uitgebreid behandeld. Op 7 november 2019 heeft een werkgroep plaatsgevonden waarbij uiteenlopende ontwerpwensen zijn besproken. Op 28 november 2019 is een 2e bewonersavond georganiseerd, hierbij is de opkomst echter zeer mager geweest. Op 13 februari 2020 heeft er nog een sessie plaatsgevonden waarbij ca. 40 omwonenden aanwezig waren. Hierbij is met name de directe dialoog gestart en lag de nadruk op veiligheid, geluid en ecologie. 50 ‘Zonneplas Ubbena’
Ruimtelijke onderbouwing
Tussendoor zijn op diverse momenten vragen van mensen van de natuurwerkgroep per e-mail beantwoord. Op 23 juni 2020 is opnieuw een online overleg met de natuurwerkgroep geweest om de scope van het natuuronderzoek op te stellen. COVID heeft in die periode veel roet in het eten gegooid en voor vertraging van het hele proces gezorgd. Op 15 december 2020 is er een algemene online informatieavond gehouden waarin de stand van zaken van het proces is gepresenteerd en besproken. In die bijeenkomst zijn hernieuwde afspraken gemaakt over de procesgang voor het nulonderzoek en ook is het gehele participatieplan toegelicht. Op 12 april 2021 is de natuurwerkwerkgroep opnieuw online bijeengekomen om het offertetraject voor het natuuronderzoek in gang te zetten. Het heeft een behoorlijke tijd geduurd voordat de offertes van de door de natuurwerkgroep geselecteerde bureaus hebben ingediend. Uiteindelijk is de scopegroep op 11 november 2021 fysiek bijeengekomen en is er een advies gegeven om Bureau Biota te vragen het onderzoek te verrichten. Dit advies is door de initiatiefnemers overgenomen. In die periode is ook duidelijk geworden dat de eigenaar van de zandwinplas heeft besloten zijn zandwinvergunning tot 2030 volledig uit te nutten.
Dat feit is in de nieuwsbrief van december 2021 aan de bewoners gecommuniceerd, gekoppeld aan een op 22 december 2021 gehouden online inloopavond om de omwonenden de gelegenheid te geven vragen te stellen over de vergunningsprocedure, het natuuronderzoek, de participatiemogelijkheden. Van deze avond is een Q&A rapportage opgesteld (zie bijlage 8). De input van deze bijeenkomsten zijn gebruikt bij het ontwerp en de indeling van het zonnepark in haar omgeving. De gespreksverslagen van deze bewonersbijeenkomsten zijn als bijlage aan de ruimtelijke onderbouwing toegevoegd. Omliggende bewoners en bedrijven zullen worden geïnformeerd over de werkzaamheden en de eventuele (tijdelijke) hinder daarvan. Conform de vergunningvoorschriften zoals opgenomen in de te verlenen omgevingsvergunning zullen nadere afspraken worden gemaakt tussen initiatiefnemers en het bevoegde gezag zodat ook de uitvoering conform de juiste eisen en voorschriften wordt uitgevoerd. Vanuit de wettelijke verplichting (art. 3.4 Awb) zal het ontwerpbesluit gedurende een periode van 6 weken ter inzage worden gelegd. Hieraan vooraf moet deze ruimtelijke onderbouwing eerst in het kader van vooroverleg afgestemd worden met de overlegpartners. Daarnaast moet de raad een verklaring van geen bedenking (VVGB) afgeven en dan pas kan de ontwerp vergunning in procedure.
De verplichte ter inzagelegging gedurende de ontwerpfase geeft belanghebbenden voldoende gelegenheid om een zienswijze kenbaar te maken inzake het verlenen van de omgevingsvergunning. Zoals in de bovenstaande toelichting duidelijk naar voren komt streven de ontwikkelaars met hun aanpak naar 50% lokaal eigendom, zoals dat in het Klimaatakkoord is opgenomen. Voor de coöperatie is het geen streven maar is 50% lokaal eigendom een minimale eis, waar dakprojecten 100% in eigendom zijn van de coöperatie. 3xLokaal als onderdeel van het Beleidskader Zonneparken in Assen is vastgesteld in 2018, ruim voordat het Klimaatakkoord werd vastgesteld. Er is thans voor 100% aansluiting op de beschrijving op bladzijde 7 van het Beleidskader. Er is dan ook sprake van een harde toezegging aan zowel de inwoners van Zeijen/Ubbena als aan de Adviesraad, dat Ec duurzaam Assen 50% van het zonnepark in eigendom krijgt en 70% van de jaarlijkse netto-opbrengsten van dit eigendomsdeel ter beschikking gesteld wordt aan een door de bewoners van Zeijen/Ubbena te benoemen onafhankelijk bestuur. Dat bestuur bepaalt de verdeelsleutel in overleg met de bewoners en beoordeelt de bestedingsdoelen. Als Ec duurzaam Assen zal men toezien op een zo hoog mogelijke netto-opbrengst.