2. Visie op de detailhandelsstructuur - visie.pdf
Tekst van het document
markten. Het aanvullende dagelijkse aanbod is
Het Sticht
overige Stadsbedrijvenpark zijn verscheidene
in Vredeveld met enkel een slijter en een bakker
Winkelgebied Het Sticht ligt in de zuidwesthoek
winkels te vinden (ca. 40 winkels, ca. 13.250 m²
vrij beperkt. Het niet-dagelijkse winkelaanbod
van Assen. De structuur van dit winkelgebied
wvo). Praxis, Gamma en Karwei zijn hier
(ca. 500 m² wvo) bestaat uit Wibra, een bloe-
(opgebouwd uit verschillende smalle, slinge-
voorbeelden van. Ook o.a. dierenwinkel
mist en een fietsenzaak.
rende gangetjes) is even uniek als het vastgoed
Jumper, fietsenzaak Amslod en kringloopwinkel
is verouderd. De aan de parkeerplaats gelegen
Het Goed zijn hier gevestigd.
Nobellaan
Poiesz-supermarkt en -slijterij hebben een
Winkelcentrum Nobellaan (13 winkels, ca. 3.600
gezamenlijke omvang van ca. 750 m² wvo. Een
Het totale gebied kent zowel in functionele als in
m² wvo) bevindt zich op het snijvlak van de
fietsenzaak en de Dumpstore zijn de overige
ruimtelijke zin weinig samenhang; grootschalige
buurten Lariks en Noorderpark, op relatief korte
winkels op deze locatie.
detailhandelsvestigingen worden afgewisseld
afstand van de binnenstad. Het winkelcentrum
met o.a. productiebedrijven, autohandelaren,
heeft in 2017 een opknapbeurt gekregen,
Borgstee en overig Stadsbedrijvenpark
kantoren en een tankstation. De publieke ruimte
waarbij ook de publieke ruimte is heringericht.
Het Stadsbedrijvenpark is gelegen tussen de
is veelal ingericht voor zwaar verkeer en daar-
Jumbo (ca. 1.500 m² wvo) is hier de enige
binnenstad en de woonwijk Marsdijk.
door niet voor consumenten.
supermarkt. Met een bakker, slager en kaasboer is er een compleet aanbod aan versspeci2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
*
Gebiedsafbakening Locatus.
31 van 36
Verspreid
Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)
Buiten de hiervoor beschreven gebieden zijn nog verscheidene winkels gevestigd. Deels zijn deze winkels te vinden binnen de woonwijken, maar ook op de bedrijventerreinen Zuid-West en Messchenveld zijn detailhandelsvestigingen aanwezig. Binnen de woonwijken bevinden zich vier solitaire supermarkten: Jumbo Veemarkt (ca. 1.900 m² wvo), Aldi Groningerstraat (ca. 1.100 m² wvo), Poiesz Paganinilaan (ca. 900 m² wvo) en Poiesz Pittelo (ca. 650 m² wvo). Daarnaast zijn er verspreid over de stad circa tien overig dagelijkse winkels, waarvan vier apotheken. Rond de 25 verspreid gelegen winkels zijn actief in de niet-dagelijkse sector. Onder deze niet-dagelijkse winkels vallen een aantal grotere zaken, zoals tuincentrum Groenrijk (ca. 4.150 m² wvo) en meubelzaak de Eclips (ca. 1.050 m² wvo). Ook zijn er verspreid nog drie kleinere fietsenzaken (< 350 m² wvo) te vinden.
32 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Bijlage 3: Boodschappen
Supermarkten bepalende functie structuur
Ontmoetingsfunctie
Supermarkten zijn voor dorps- en wijkcentra
Naast de duidelijke economische meerwaarde
Online boodschappen
veruit de belangrijkste functie. Supermarkten
fungeren supermarkten ook als ontmoetings-
Een grote groep nieuwe klanten is in deze
trekken meer bezoekers dan elke andere
plek voor een buurt. Supermarkten worden door
periode in contact gekomen met online bood-
centrumfunctie in een lokale winkelstructuur.
veel mensen dagelijks lokaal bezocht, en dus
schappen bestellen, en ook de aanbieders
Overige voorzieningen kunnen profiteren van
ontstaat er op zeer frequente basis een moge-
hebben een flinke stap gemaakt (capaciteit,
de grote bezoekersaantallen van supermarkten,
lijkheid tot het willekeurig ontmoeten van
innovatie). In absolute omzet is de foodsector
mits de supermarkt ruimtelijk goed ingepast is.
buurtgenoten. Het voorzien van dergelijke
nu de grootste online branche.
De onderlinge afstand en zichtrelatie zijn daarbij
dagelijkse functies leidt daarmee tot een ver-
bepalende factoren. Aangezien veel voorzienin-
sterkte sociale cohesie en leefbaarheid van een
Het online aandeel in de dagelijkse sector zal
gen aan individuele trekkracht hebben ingele-
buurt. Ook bijvoorbeeld een functie als afhaal-
niet zomaar zo groot worden als dat van de
verd, is de nabijheid tot een supermarkt de
punt voor het toenemend aantal online bestelde
niet-dagelijkse sector. Drogisterij-artikelen zijn
afgelopen jaren dé bepalende vestigingsplaats-
pakketjes sluit aan bij deze functie
prima geschikt voor verzending*, maar het
factor geworden.
thuisbezorgen van verse voedingsmiddelen blijft een lastige logistieke en financiële uitdaging.
De concurrentie in de boodschappensector is
Het fysiek doen van de frequente aankopen
heftig. Al decennia wint de supermarkt terrein
(levensmiddelen en andere boodschappen) blijft
op de versspeciaalzaak, bijvoorbeeld door
daarmee naar verwachting een belangrijk
nieuwe versconcepten (bijv. Jumbo met La
onderdeel van het consumentengedrag. Wel
Place of Lidl met bake-off), in combinatie met
wordt de invloed van online op de fysieke
gemak én erg lage kosten (inkoopkracht).
dagelijkse winkelstructuur langzaam maar zeker
Doordat de consument een breed assortiment
groter.
wenst, is schaalvergroting voor supermarkten een belangrijke strategie. Grotere supermarkten betekenen echter ook meer benodigd draagvlak (inwoners) per supermarkt.
*
Retailtrends (2021), Kruidvat verdubbelt capaciteit distributiecentrum.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Supermarkten functioneren als ontmoetingsplek
33 van 36
Schaalvergroting supermarkten
Landelijke ontwikkeling winkelvloeroppervlak supermarkten
Supermarkten kleiner dan circa 1.000 m² wvo en in kleinere verzorgingsgebieden zijn kwetsbaar. Supermarktpartijen willen voor een nieuwe winkel al snel een omvang van 1.200 m² wvo of groter. De groei in écht grote supermarkten (> 2.000 m² wvo) is beperkt. Er zijn wel uitzonderingen: •
in binnensteden ontstaan nieuwe, kleine city-concepten (‘mandjeswinkels’);
•
doelgroepensupermarkten bieden een beperkt maar specialistisch assortiment;
•
partijen als Spar hebben ook in kleine dorpen nog moderne, kleine supermarkten.
Combinatiebezoek supermarkten Uit door DTNP uitgevoerd onderzoek (2021) onder circa 3.700 respondenten in 25 dorps- en wijkcentra in Nederland blijkt dat circa 52% van de consumenten het supermarktbezoek combineert met een of meer andere winkels in hetzelfde winkelgebied. Dit geldt zowel voor service- als voor discountsupermarkten. Het onderzoek toont aan dat het aandeel supermarktbezoekers dat ook andere winkels bezoekt, toeneemt naarmate meer winkels dicht bij de supermarkt liggen. Daarnaast blijkt dat het combinatiebezoek toeneemt naarmate er meer winkels in het zicht van de ingang van de supermarkt liggen.
34 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Bijlage 4: DPO supermarkten
3%****. Het aandeel online is in de tussentijd
het Koopstromenonderzoek (KSO) Oost
flink gegroeid, food is zelfs de grootste
Nederland uitgevoerd. Hier is voor de gemeente
Marktruimte supermarktwinkelsector
individuele online branche geworden. Gezien
Assen een koopkrachtbinding gemeten van
Voor de supermarktsector is de meest betrouw-
de onzekerheid van de verdere ontwikkeling
96% voor de bestedingen in fysieke supermark-
bare inschatting van de marktruimte te geven.
houdt DTNP op de lange termijn een band-
ten.
De uitkomsten van de berekening moeten
breedte aan van 10-15% online aandeel in
echter nog altijd als indicatief gezien worden;
supermarktbestedingen in 2030. Deze online
Koopkrachttoevloeiing: De toevloeiing is het
het is geen harde wetenschap. In deze bijlage
aankopen zijn in de som verwerkt door een
aandeel van de omzet dat verdiend wordt met
wordt de marktruimteberekening voor de
(tweede) correctie uit te voeren op de fysieke
bestedingen van consumenten van buiten de
supermarktsector in de gemeente Assen
winkelomzet per hoofd.
gemeente Assen. Uit het KSO (2019) kwam
toegelicht.
naar voren dat deze toevloeiing 12% bedraagt, Koopkrachtbinding: de koopkrachtbinding staat
tegenover 14% in 2015. Gezien de bevolkings-
Uitgangspunten
voor de mate waarin de supermarkten er in
krimp in de omliggende gemeenten is de
•
Bevolkingsprognose: voor de gemeente
slagen de inwoners uit het verzorgingsgebied (de
huidige 12% toevloeiing ook in de toekomst het
Assen gaat de CBS-prognose uit van een
gemeente Assen) aan zich te binden. In 2019 is
maximaal haalbare.
lichte bevolkingsgroei van de huidige 68.800 inwoners naar 70.800 in 2030*. •
****
Koopstromenonderzoek Oost Nederland, 2019.
De fysieke supermarktbestedingen per inwoner in Nederland zijn circa € 2.071.- per
Schematische weergave koopkrachtbinding en - toevloeiing
jaar.** Het gemiddeld inkomen per inwoner in Assen ligt circa 7% onder het landelijk gemiddelde. Dit verschil wordt doorberekend in de bestedingen per hoofd met een factor van 0,4***. •
Aandeel online: het online aandeel lag in de dagelijkse sector in Assen in 2019 rond de
* CBS Statline, 2020. ** Retail Insiders (2021), ‘Omzetkengetallen 2020 ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek’. *** Conform memo Retail Insiders 2019.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
35 van 36
Vloerproductiviteit: In Nederland bedragen de
doen zal toenemen, bedraagt dat potentiële
weinig doorloop resulteert in een supermarkt
gemiddelde bestedingen per m² in de super-
aanbod in 2030 nog 17.800 à 16.800 m² wvo.
waar het versaanbod, om derving te voorko-
marktsector € 8.078 *. Ook in een stedelijk
Uitgaande van 22.700 m² wvo bestaand super-
men, beperkt wordt.
gebied als Assen moet deze landelijk gemid-
marktaanbod in de gemeente is er sprake van
delde vloerproductiviteit als indicatie worden
een significant overaanbod. Dat betekent dat
gezien om consumenten een kwalitatief goed
supermarkten in Assen onder de landelijk
aanbod en serviceniveau te kunnen bieden.
gemiddelde vloerproductiviteit functioneren.
Resultaat: Uit de indicatieve berekening blijkt
Wanneer het schakelpunt komt dat er aanbod
dat er in 2025 een potentieel supermarktaanbod
zal wegvallen is gissen, maar zonder sturing
is van circa 18.000 m² wvo. Afhankelijk van de
maakt deze situatie investeringen in veel
snelheid waarmee het online boodschappen
gebieden in ieder geval onwaarschijnlijk. De
*
Retail Insiders (2021),. Omzetkengetallen 2020
consument is uiteindelijk de dupe doordat te
Indicatieve marktruimteberekening voor de supermarktsector in de gemeente Assen* 2025 (7,5% online)
Gemeente Assen 2030 (10% online)
2030 (15% online)
a Aantal inwoners in gemeente Assen
69.600
70.800
70.800
b Winkelomzet per hoofd (excl. btw en internet), gecorrigeerd
€ 1.916
€ 1.865
voor gemiddeld inkomen
Effect internet
c Koopkrachtbinding d Verwachte winkelomzet verzorgingsgebied (excl. btw) a * b * c e Aandeel vreemde koopkracht/koopkrachttoevloeiing f Totale winkelomzet (excl. btw)
d / (1 - e)
g Gemiddelde winkelomzet per m² wvo (excl. btw) h Potentieel winkelaanbod
f/g
i Huidig winkelaanbod
€ 1.761 Effect internet
96%
96%
96%
€ 128,0 mln.
€ 126,7 mln.
€ 119,7 mln.
12%
12%
12%
€ 145,5 mln.
€ 144,0 mln.
€ 136,0 mln.
€ 8.078
€ 8.078
€ 8.078
ca. 18.000 wvo
ca. 17.800 m² wvo
ca. 16.800 m² wvo
ca. 22.700 m² wvo
ca. 22.700 m² wvo
ca. 22.700 m² wvo
j Huidige winkelomzet per m² wvo (excl. btw)
f/i
€ 6.410
€ 6.344
€ 5.992
k Indicatie uitbreidingsruimte
h-i
ca. - 4.700 wvo
ca. - 4.900 m² wvo
ca. - 5.900
* Voor een toelichting op de achtergronden van deze berekening verwijzen we naar de publicatie van Retail Insiders (2021), ‘Omzetkengetallen 2020 ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek’.
36 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Droogh Trommelen en Partners (DTNP) - Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109, 6512 BS Nijmegen | T 024 - 379 20 83 | E info@dtnp.nl | W www.dtnp.nl