2. Visie op de detailhandelsstructuur - visie.pdf
Tekst van het document
Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen
Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
Opdrachtgever: Contactpersoon:
Gemeente Assen De heer T. Klompmaker
Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:
De heer T. Wissink De heer P. Bos 2180.0920 27 januari 2022
Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen
0
Samenvatting
vi
4
Beleidskader en uitvoering
21
4.1
Ruimtelijk beleid
22
4.2
Beleidsregels
24
1
Context & analyse
1
1.1
Aanleiding en doel
2
1.2
Regionale positie
3
Bijlage
1.3
Vigerend beleid
5
Bijlage 1:
Inwoners
28
Bijlage 2:
Winkelaanbod
29
Bijlage 3:
Boodschappen
33
Bijlage 4:
DPO supermarkten
35
2
Trends en ontwikkelingen
7
2.1
Landelijke trends
8
2.2
Lokale ontwikkeling
10
2.3
Verwachtingen toekomst
11
3
Visie detailhandelsstructuur
12
3.1
Vertrekpunt en ambities
13
3.2
Visie detailhandelsstructuur
15
3.3
Wat betekent dat?
17
Inhoudsopgave
27
Het doel van de visie
winkelmeters is dan voorheen. Deze visie
De voornaamste ambitie is: een zo divers en
De visie op de detailhandelsstructuur is een
speelt in op deze trends en ontwikkelingen.
compleet mogelijk ‘hoofdstedelijk’ aanbod. De
Er zijn nieuwe eisen aan de motivering voor
detailhandelsstructuur is daartoe als volgt
plek’ voor de inwoners van Assen en wil de
ruimtelijk detailhandelsbeleid. Dit heeft te
opgebouwd:
detailhandel in de hele gemeente perspectief
maken met recente jurisprudentie en hangt
1. De binnenstad als levendig hoofdcentrum
bieden. Het rapport beoogt duidelijkheid te
samen met de Europese Dienstenrichtlijn.
met een compact publiekshart. Hier bieden
Met de Binnenstadsvisie en de
winkels, cultuur en andere voorzieningen
keuzes te onderbouwen voor de beoogde
Omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’ zijn er
reuring aan inwoners van Assen, de regio
detailhandelsstructuur en de ruimtelijke conse-
nieuwe aanverwante beleidskaders vastge-
en aan bezoekers van verder weg.
quenties inzichtelijk te maken. Een belangrijke
steld. Deze visie op de detailhandelsstruc-
functie van de visie is het bieden van een
tuur houdt rekening met deze kaders.
kader voor ‘de juiste voorzieningen op de juiste
geven aan ondernemers en investeerders door
•
•
ruimtelijk toetsingskader voor nieuwe initiatieven op het gebied van detailhandel.
2. Wijk- en buurtwinkelcentra in de wijken en buurten, waar inwoners dichtbij huis hun dagelijkse boodschappen kunnen doen en
Hoofdlijn van de visie
elkaar kunnen ontmoeten (de verbonden
Met deze visie kiest Assen voor een heldere,
stad). Supermarkten zijn daarbij structuur-
Waarom een nieuwe visie
hiërarchische detailhandelsstructuur, die be-
bepalend.
Er zijn een aantal redenen waarom een nieuwe
staat uit de binnenstad, wijk- en buurtwinkelcen-
detailhandelsvisie nodig is:
tra en geclusterde perifere detailhandel op
met een belangrijke lokale verzorgingsfunc-
•
Consumentengedrag verandert doorlopend.
Borgstee. Binnen deze structuur zijn initiatieven
tie.
Op dit moment zien we dat de ontwikkeling-
en vernieuwing van harte welkom. Daarbuiten
en, door onder andere digitalisering maar
werkt de gemeente echter vooral mee aan
assortiment) op Borgstee, dat kan uitgroei-
ook door de coronacrisis, in een stroomver-
functiewijziging van winkelruimte naar ander
en tot een aantrekkelijke ‘woonboulevard’
snelling zijn geraakt. Gevolg hiervan is dat
functie(s). Dit betekent dat er buiten de beoogde
met een regionale functie. De consument
er in de toekomst minder behoefte aan
detailhandelsstructuur in principe geen ruimte is
komt hier graag om te kijken en te vergelij-
voor de nieuwvestiging van detailhandel.
ken.
0 Samenvatting
3. Een tweetal solitaire buurtsupermarkten
4. Perifere detailhandel (met volumineus
De Binnenstadsvisie geeft al richting om op de
De visie als toetsingskader
juiste wijze te komen tot een compacte en
Kijken we naar de feiten, dan heeft Assen op dit
aantrekkelijke binnenstad als hoofdwinkelge-
moment te veel vierkante meters aan winkelop-
bied van de gemeente. In deze bredere Visie op
pervlakte. Dit geldt ook specifiek voor de
de Detailhandelsstructuur wordt ook invulling
supermarktsector. De ontwikkelmogelijkheden
gegeven aan het ontwikkelperspectief voor de
zijn daarom afhankelijk van de functie en positie
overige winkelgebieden. Passend bij de ambitie
in de beoogde detailhandelsstructuur, die in de
voor de ‘verbonden stad’ uit de Omgevingsvisie,
visie beschreven staat. Binnen de beoogde
waarin wordt ingezet op voorzieningen dichtbij
detailhandelsstructuur dagen we ondernemers
huis, is het aantal locaties voor lokaal functione-
uit om met vernieuwende initiatieven te komen.
rende detailhandelsvoorzieningen in de wijken
Buiten deze structuur zijn er, ook voor bijvoor-
overigens uitgebreid ten opzichte van de vorige
beeld bestaande supermarktvestigingen, in
detailhandelsvisie uit 2009.
principe geen ontwikkelmogelijkheden. Gevestigde bedrijven die conform een verleen-
Om Borgstee te laten uitgroeien tot een voor-
de vergunning ondernemen, behouden hun
aanstaande en ruimtelijk samenhangende
rechten. Maar om de ambities uit de visie waar
woonboulevard, en in te spelen op de afnemen-
te maken, is het op termijn wellicht nodig om
de behoefte aan (niet-dagelijkse) winkels, is
detailhandel buiten de beoogde structuur (op
concentratie van de perifere vestigingsmogelijk-
o.a. het Stadsbedrijvenpark) te beperken.
heden wenselijk.
1 Context & analyse
1.1
Aanleiding en doel
biedt juridisch deugdelijk gemotiveerde
Leeswijzer
kaders voor het te voeren ruimtelijke detail-
Het vervolg van hoofdstuk 1 beschrijft de
Aanleiding
handelsbeleid, zowel voor het toetsen van
regionale positie van Assen en het vigerende
De aanhoudende veranderingen in het koop- en
plannen als voor het motiveren van planolo-
beleid aangaande detailhandel in de gemeente.
vrijetijdsgedrag van consumenten en in het
gisch beleid (bestemmingsplan/
Hoofdstuk 2 beschrijft de landelijke en lokale
vestigingsgedrag van winkels, de recente
Omgevingsplan/Omgevingsvisie);
trends en ontwikkelingen in de detailhandel.
Biedt duidelijkheid aan marktpartijen voor
Hoofdstuk 1 en 2 leiden tot opgaven en uit-
ruimtelijk detailhandelsbeleid en de gevolgen
de mogelijkheden in de afzonderlijke
gangspunten voor de detailhandelsstructuur, die
van de coronacrisis zijn aanleiding nieuw
centrumgebieden en daagt uit tot nieuwe
vanuit heldere ambities in hoofdstuk 3 wordt
detailhandelsbeleid op te stellen. De gemeente
investeringen op de juiste locaties.
uitgewerkt tot een visie op de toekomstig
jurisprudentie over de motiveringsvereisten voor
•
•
Assen stelde eerder dit jaar al de Omgevings
gewenste structuur. Het rapport sluit af met
visie en Binnenstadsvisie vast. De ambities uit
(Participatie)proces
hoofdstuk 4, waarin de visie wordt doorvertaald
deze stukken vragen om een nadere uitwerking
Gedurende het proces zijn er verschillende
naar een beleidskader. In de bijlage zijn de
van de gemeentelijke detailhandelsstructuur.
bijeenkomsten geweest met een ambtelijke
inwonerontwikkeling, een beschrijving van het
projectgroep en met een externe klankbord-
in de gemeente aanwezige winkelaanbod, de
De gemeente werkt momenteel ook aan de
groep. Aan deze klankbordgroep namen o.a.
specifieke trends in de boodschappensector en
Ruimtelijk Economische Visie (REV). De
lokale vertegenwoordigers van verschillende
de marktruimteberekening voor supermarkten
ruimtelijke ontwikkeling van de detailhandel
winkelbranches- en gebieden deel. Zo waren er
in de gemeente Assen te vinden.
staat niet op zichzelf. In de uitvoering van haar
vertegenwoordigers van zowel de binnenstad,
beleid zal de gemeente de visie op de detail-
als de wijk- en buurtcentra, als de bedrijventer-
handelsstructuur en de REV in samenhang
reinen aanwezig. De opmerkingen die de
behandelen.
klankbordgroep heeft geplaatst bij het conceptrapport zijn verwerkt in dit definitieve document.
Doel
Ook zijn betrokkenen tussen 11 en 31 oktober
De visie op de detailhandelsstructuur:
op een speciaal ingerichte participatiewebsite
•
geïnformeerd over de analyse en denkrichting.
speelt in op de veranderende consumentenvoorkeuren, winkel- en vrijetijdsgedrag en voorziet in een duurzame voorzieningenstructuur die hierop inspeelt;
2 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
1.2
Regionale positie
Assen in de regio (winkelgebieden geschaald naar m² wvo)
Aanbod in de regio Assen is de hoofdstad van de provincie Drenthe en met 68.800 inwoners tevens de grootste plaats in deze provincie*. Via de A28 is de stad direct verbonden met Groningen. De binnenstad van Assen heeft met circa 215 winkels een ruim en gevarieerd winkelaanbod. Vanwege dit aanbod vervult de binnenstad ook een functie voor de direct omliggende gemeenten. In de niet-dagelijkse winkelsector (bijvoorbeeld kleding, huishoudelijke artikelen of een juwelier) komt circa 40% van de bestedingen van buiten de eigen gemeente**. Ook de ‘perifere detailhandelslocatie’ Borgstee (met een ruim aanbod aan o.a. woonwinkels, doe-het-zelfzaken en tuincentra) op het bedrijventerrein vervult een bovenlokale functie. De dichtstbijzijnde grotere stad met een significant ruimer winkelaanbod is Groningen (ca. 520 winkels), op ongeveer een half uur rijden. Circa 10% van de bestedingen van Assenaren in fysieke niet-dagelijkse winkels vloeit af naar Groningen.
* Assen in Cijfers, 2021. ** Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
3 van 36
Winkelaanbod binnen de gemeente
Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)
Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de gemeente is te vinden in de binnenstad van Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het mode-aanbod te vinden. Verder kent de stad een fijnmazige detailhandelsstructuur, met verscheidene wijk- en buurtcentra en enkele solitaire supermarkten. Op het Stadsbedrijvenpark is een (relatieve) clustering van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met name op locatie Borgstee. Verspreid buiten deze winkelgebieden is er ook op de overige bedrijventerreinen en in de woonwijken nog detailhandel te vinden. De spreiding van het winkelaanbod over de gemeente is op de kaart hier rechts te zien, iedere winkel is geschaald naar omvang van het winkelvloeroppervlak. Een uitgebreidere omschrijving van het winkelaanbod binnen de gemeente is te vinden in Bijlage 2.
4 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
1.3
Vigerend beleid
zijn geconcentreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’ (zoals benoemd in de binnen-
De volgende vigerende (beleids)documenten doen uitspraken over de gewenste gemeente-
stadsvisie) optimaal benut. •
Het principe ‘de groene stad’ streeft duur-
lijke detailhandelsstructuur en zijn daarmee een
zaamheid, het tegengaan van- en het
logisch startpunt voor deze geactualiseerde
omgaan met klimaatverandering. Dit komt
visie op de detailhandelsstructuur.
tot uiting in bijvoorbeeld betere verbindingen met het buitengebied en het meer speel- en
Omgevingsvisie Assen (2021)
ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.
Gemeente Assen heeft dit jaar de omgevings visie vastgesteld. Hierin wordt de hoofdambitie
Voor nieuwe publiekstrekkende functies (zoals
voor de stad omschreven als ‘ontspannen
winkels) hanteert de gemeente het duidelijke
stedelijkheid’. Om deze ambitie waar te maken
ordeningsprincipe dat deze ten eerste een plek
laat de gemeente zich bij nieuw beleid leiden
dienen te krijgen in de binnenstad. Indien dit
door drie principes: ‘de verbonden stad’,
niet passend is, wordt vervolgens gekeken naar
‘dynamische hoofdstad’ en ‘groene stad van het
de schillen om de binnenstad. Als laatste optie
Noorden’.
wordt gekeken naar de rand van de stad.
•
•
BINNENSTADSVISIE
ASSEN
DRENTS
DNA CONCEPT 5 FEBRUARI 2021
Binnenstadsvisie recent vastgesteld
Het principe ‘de verbonden stad’ zet in op sterke wijken met ontmoetingsplekken. Het
Aangaande de bedrijventerreinen constateert
principe streeft ernaar dat bewoners voor
de omgevingsvisie dat er een gebrek is aan een
de dagelijkse boodschappen, sport, school,
eigen profiel voor de verschillende deelgebie-
huisarts en andere voorzieningen terecht
den. Overal zit nu ‘van alles een beetje’, met op
kunnen in hun eigen wijk.
bepaalde plekken verrommeling en een gebrek
Het principe ‘dynamische hoofdstad’ zet er
aan ruimtelijke kwaliteit tot gevolg.
op in dat inwoners de stad niet hoeven te verlaten voor hun belangrijkste aankopen of
Masterplannen Ondernemend Assen (2021)
een dagje uit. Het streeft naar een leven-
De masterplannen die dit jaar door
dige, compacte binnenstad waarin publieks-
Ondernemend Assen voor de verschillende
trekkende functies, zoals winkels, horeca,
bedrijventerreinen zijn opgesteld geven al
cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen
richting aan het toekomstbestendiger maken
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
ASSEN NOG MOOIER Ook omgevingsvisie recent vastgesteld
5 van 36
van de bedrijventerreinen. Op ieder bedrijven-
profiel als gespecialiseerd themacentrum
Ontwikkelvisie detailhandel Assen (2009)
terrein is de energietransitie één van de belang-
voor keukens of badkamers is denkbaar.
In de Ontwikkelvisie detailhandel uit 2009 staat
rijkste opgaven, evenals het verbeteren van het
een concrete gewenste detailhandelsstructuur
vestigingsklimaat. Ook het verbeteren van de
Provinciaal beleid (2018 en 2021)
beschreven met een hiërarchische onderverde-
Ruimtelijke Kwaliteit kwam terug als een be-
Het meest recente provinciale detailhandelsbe-
ling voor de verschillende winkelgebieden:
langrijke ambitie. De bestaande bedrijventerrei-
leid staat in de Omgevingsvisie Drenthe (2018)
•
nen missen o.a. samenhang, veilige looproutes,
en de Provinciale Omgevingsverordening (POV)
regio voor recreatief winkelen en dagelijkse
groen en verblijfsplaatsen.
Drenthe (2021). Deze stukken zetten in op
boodschappen;
bescherming van de bestaande winkelgebie-
Binnenstadsvisie (2021)
den, door hierbuiten in principe geen nieuwe
De binnenstadsvisie is dit jaar vastgesteld door
plancapaciteit toe te staan. Uitzonderingen
de gemeente. In de ontwikkeling van de binnen-
hierop zijn onder andere:
stad wordt geanticipeerd op een drastische
•
•
Binnenstad Assen: centrumgebied voor de
Grote wijkwinkelcentra Marsdijk en Kloosterveste;
•
Klein wijkwinkelcentrum Vredeveld en Nobellaan;
Een nieuwe supermarkt in een kleine kern
•
Buurtwinkelcentrum Peelo;
inkrimping van het kernwinkelgebied: op termijn
(< 5.000 inwoners) die ruimtelijk niet goed
•
PDV-zone langs Industrieweg en
is er naar verwachting nog maar behoefte aan
inpasbaar is in het bestaande centrum;
60.000 van de momenteel aanwezige 100.000
•
Detailhandel in branches die niet essentieel
m² winkelruimte. Om hierop te sturen krijgen
zijn voor het functioneren van centrumge-
verschillende deelgebieden van de binnenstad
bieden en die door de grootte van de winkel
een nieuw toekomstperspectief, zoals wonen.
of de aard en omvang van het assortiment
Hoofdlijnen zijn:
niet passen in centrumgebieden;
•
•
Commerciële functies worden geconcen-
•
Europaweg-Noord.
Ondergeschikte detailhandel bij een bedrijf
treerd rond de Brink, het Koopmansplein,
met een kleiner winkelvloeroppervlak dan
de Kop van de Vaart en het tussenliggende
200 m², waarbij de aard van de verkochte
gebied;
goederen in verband staat met de hoofdac-
Triade ligt buiten dit compacte gebied, maar
tiviteit van dat bedrijf.
Visiekaart detailhandelsvisie 2009
krijgt wel een functie als ‘wijkcentrum voor •
centraal Assen’ toebedeeld;
Ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voor-
Voor de Cité wordt vanwege de locatie
ziet in plancapaciteit met een groter winkelvloer-
vlakbij het station gedacht aan het ontwik-
oppervlak dan 1.500 m² (wvo) vindt regionale
kelen van werken of onderwijs. Ook een
afstemming plaats met de naburige gemeenten.
6 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
2 Trends en ontwikkelingen
2.1
Landelijke trends
Faillissementstijdlijn
Consumenten winkelen meer online... De groei van online winkelen blijft doorzetten. Inmiddels is het aandeel al opgelopen tot meer dan 20%*. Deze toegenomen oriëntatie van de consument op online leidt tot een verminderde behoefte aan fysieke winkels (afgenomen van circa 6,5 winkels per 1.000 inwoners in 2008 tot rond de 5 in 2021).** Met name in het grijze middensegment zijn, doordat deze winkels zich moeilijk kunnen onderscheiden van internet, veel grote ketens failliet gegaan (zie faillissementstijdlijn).
... waardoor de winkelstructuur verandert De gevolgen van het toenemende online winkelen zijn niet voor ieder type winkelgebied
Coronacrisis versnelt ontwikkeling online
hetzelfde: •
De kleinere wijk- en buurtcentra bleven de voorbije jaren veelal goed functioneren. Het aanbod in deze centra bestaat overwegend uit dagelijks bezochte winkels, die (zeker voor de coronacrisis) nog minder concurrentie ondervonden van internetwinkelen.
•
De grote stad werd vanwege het diverse voorzieningenpalet (combinatie detailhandel en recreatief) en het bijzondere aanbod
* Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019. ** Locatus, 2021.
8 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
•
door de consument nog aantrekkelijk gevon-
Impact coronacrisis verschillend per branche
Dit is terug te zien in de omzetstijging in de
den voor een ‘dagje stad’.
Niet voor iedere branchegroep waren de
consumentenelektronica en doe-het-zelf
Het middelgrote centrum kwam daarmee
coronamaatregelen op korte termijn even
zaken (o.a. bouwmarkten).
tussen tafellaken en servet terecht. Juist hier
nadelig:
was het kwetsbare niet-dagelijkse winkelaan-
•
•
Modewinkels zijn tijdens de coronacrisis het
De boodschappensector heeft (een deel
meest getroffen. Online winkelen kon hier
bod veruit de dominante centrumfunctie.
van) de uitgaven die consumenten normaal
het omzetverlies in de fysieke winkel bij
Antwoorden voor alternatieve invulling ontbra-
gesproken bij de horeca doen kunnen
lange na niet opvangen. Dit heeft de groot-
ken, waardoor de leegstand toenam. Deze
overnemen, waardoor supermarkten en
ste impact gehad op de hoofdwinkelstraten
ontwikkeling heeft ook in de binnenstad van
versspeciaalzaken goede omzetten draai-
van hoofdcentra, aangezien het modeaan-
Assen plaatsgevonden.
den.
bod veelal vooral daar gevestigd zit.
•
Doordat de recreatieve mogelijkheden
Coronacrisis versnelt online groei
buitenshuis tijdens de coronamaatregelen
De coronamaatregelen (lockdown, sluiting horeca
afnamen, zijn consumenten meer gaan
en ‘niet-essentiële’ winkels, etc.) hebben grote
besteden om het in huis prettiger te maken.
effecten op het consumentengedrag op korte en lange termijn, en daarmee op het perspectief voor centrumgebieden: •
Index omzetontwikkeling winkelsector naar branchegroep (2019-2021)
De internetbestedingen zijn tijdens de crisis substantieel toegenomen, in alle branches. Ook mensen die daarvoor nog niet op internet kochten doen dat nu wel, en een deel van hen zal dat naar verwachting blijven doen*.
•
De technologie en capaciteit om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering logistiek, augmented reality, slimme deurbel, etc.). Hierdoor wordt de concurrentie voor fysieke winkels in gemak en kosten alsmaar groter.
*
ABN Amro. (2021). Naar een nieuw normaal in winkelgedrag.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
9 van 36
2.2 Lokale ontwikkeling
•
Locatie Borgstee op het bedrijventerrein is
(bijvoorbeeld een transformatie naar wonen of
juist meer regionaal gaan functioneren. Hier
dienstverlening).
Koopgedrag meer online
is het aandeel toevloeiing toegenomen van
Passend bij de landelijke trend zijn ook inwo-
33% in 2015 naar 40% in 2019.
ners van de gemeente Assen de laatste jaren
Buiten de binnenstad is het aanbod in de branches wonen, doe-het-zelf en tuincentra
meer online gaan winkelen.
Aanbodontwikkeling
afgenomen. In de overig niet-dagelijkse bran-
•
Het aandeel online in de niet-dagelijkse
In de binnenstad is het mode- en overige
ches is er juist een toename van winkelmeters
winkelsector is tussen 2015 en 2019 toege-
niet-dagelijkse winkelaanbod afgenomen,
waarneembaar. Voorbeelden hiervan zijn de
nomen van 9 naar 21%.*
passend bij de landelijke trends. De leegstand
vestiging van Big Bazar in buurtcentra en een
In de dagelijkse sector is het online bood-
is hier fors, maar deze is de afgelopen jaren
fietsenwinkel op het Stadsbedrijvenpark.
schappen doen in de gemeente Assen ook
niet verder toegenomen. De verklaring hiervoor
op gang gekomen; in 2019 lag dit aandeel
is dat winkelmeters uit de markt zijn genomen
op 3% van alle dagelijkse bestedingen.
en een niet-winkelfunctie hebben gekregen
•
Detailhandel functioneert meer lokaal Het detailhandelsaanbod in Assen is meer lokaal gaan functioneren, er komen minder
Ontwikkeling detailhandelsaanbod, uitgedrukt in m² wvo
bestedingen van buiten Assen. •
In de hele kern is het aandeel toevloeiing in dagelijkse winkelbestedingen tussen 2015 en 2019 ongeveer constant gebleven. In de niet-dagelijkse sector is er wel een afname van 45% naar 38%.
•
In het centrum van Assen is de toevloeiing in de dagelijkse winkelsector afgenomen van 27% in 2015 naar 9% in 2019. In de niet-dagelijkse sector is er een afname van 50% naar 40%.
*Koopstromenonderzoek Oost Nederland, 2019
10 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
2.3
Verwachtingen toekomst
Perspectief niet-dagelijkse winkels Gezien de trends en ontwikkelingen (toename
Perspectief dagelijkse winkels
aandeel online, afname omzet uit toevloeiing
Uit de marktruimteberekening die voor de
vanuit omliggende gemeenten) is een verdere
dagelijkse sector is gemaakt (distributie-plano-
terugloop van het niet-dagelijkse winkelaanbod
logisch onderzoek, zie bijlage) blijkt dat er in
te verwachten. Uit een indicatieve analyse komt
deze dagelijkse boodschappensector een
naar voren dat er in de huidige situatie sprake is
aanzienlijk overaanbod is. De berekening laat
van een overaanbod van circa 15%. Kijkend
duidelijk zien dat supermarkten in de toekom-
naar de trends in de detailhandel en de reeds
stige situatie verder ondergemiddeld zullen
waarneembare krimp van het aanbod is de
functioneren (lagere vloerproductiviteit), wan-
verwachting dat het overaanbod in de toekomst
neer er niks verandert. Dat kan voor de consu-
alleen maar groter wordt. Het overaanbod in de
ment leiden tot een verschraling van het (vers-)
niet-dagelijkse sector resulteert in verschillende
assortiment en mogelijk valt er bij voortzetting
ruimtelijke opgaven:
van de huidige situatie op termijn een super-
•
In de binnenstad zal er met name een
markt (of zelfs meerdere) weg uit de structuur.
verdere terugloop zijn van het modisch
Aangezien supermarkten bepalend zijn voor de
recreatieve aanbod. De binnenstadsvisie
winkelstructuur, noopt het overaanbod ertoe dat
geeft reeds invulling aan deze opgave;
er in de toekomstig gewenste structuur minder ruimte is voor dagelijkse winkelmeters.
•
Overaanbod dagelijkse sector noopt tot keuzes
Het overaanbod aan woonwinkels, doe-hetzelf-zaken en tuincentra heeft met name effect op het Stadsbedrijventerrein. Dit aanbod loopt al terug en een verdere versnippering van functies op het bedrijventerrein in de toekomst dreigt. Om dit te voorkomen is het net als in de binnenstad belangrijk dat het gebied duidelijk ingekaderd en afgebakend wordt. De visie in hoofdstuk 3 gaat hier nader op in. Verdere versnippering Stadsbedrijvenpark dreigt
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
11 van 36
3 Visie detailhandelsstructuur
3.1
Vertrekpunt en ambities
verandering betekenen in de potentiële spreiding van detailhandel over de stad.
Fijnmazige supermarktstructuur: De super-
Hoofdambitie: Compleet hoofdstedelijk aanbod
gewenste detailhandelsstructuur geformuleerd.
marktstructuur van Assen is fijnmazig: bijna
Hoofdambitie is om in de dynamische
De visie speelt in op de situatie zoals die in de
elke buurt heeft wel een supermarkt, ook
hoofdstad van Drenthe een zo divers en
vorige twee hoofdstukken is beschreven en de
relatief kleine verzorgingsgebieden. Niet al
compleet mogelijk voorzieningenaanbod te
ambities uit de omgevings- en binnenstadsvisie.
deze supermarkten zijn van een moderne
bieden voor Assen en de regio. Zo hoeven
omvang. Gezien het overaanbod aan
Assenaren ook in de toekomst zo min
supermarktmeters zal ook niet voor alle
mogelijk de stad uit voor hun aankopen. De
bestaande supermarktlocaties plek zijn in
toekomstige aanwezigheid van een divers
dagelijkse als in de niet-dagelijkse winkel-
de toekomstig gewenste detailhandelsstruc-
aanbod is niet vanzelfsprekend. Deze
sector is er in kwantitatieve zin sprake van
tuur.
ambitie vraagt om een hoge mate van
Wisselende staat van winkellocaties: Niet
concentratie van winkels (de compacte
§ 2.3). De grootste opgave voor het trans-
alle winkellocaties in Assen zijn nu even
stad).
formeren van winkelvastgoed ligt in de
aantrekkelijk. Zowel programmatisch als in
binnenstad van Assen, maar ook elders in
uitstraling zijn winkelgebieden Marsdijk en
de structuur is aanleiding om over een
Kloosterveste bijvoorbeeld relatief toe-
alternatief perspectief voor de winkelfunctie
komstbestendig, terwijl de staat van het
te denken.
vastgoed en het investeringsniveau in
Bevolkingsgroei als oplossing?: Het inwoner-
centra als Peelo en Het Sticht te wensen
tal van de gemeente zal tot 2030 in ieder
over laat. In de binnenstadsvisie is voor het
geval nog beperkt toenemen tot circa
centrum nieuw perspectief geboden om een
70.800 inwoners. Bevolkingsgroei is positief
kwaliteitsimpuls te realiseren. Dat is ook
voor voorzieningen, maar deze mate van
voor de buurt- en wijkcentra en voor
groei is onvoldoende ‘buffer’ voor de auto-
Borgstee wenselijk.
In dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstig
•
Vertrekpunt Assen • Overaanbod winkelmeters: Zowel in de
een overaanbod aan winkelmeters (zie
•
•
nome ontwikkelingen in de winkelsector. De spreiding van de woningbouwontwikkelingen past binnen het bestaande stedelijke weefsel en zal daarmee geen significante
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
13 van 36
Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur Assen Subambitie 1: Levendig hoofdcentrum De binnenstad van Assen is in 2030 het kloppende publiekshart van Drenthe. Onderdeel van het programma is de aanwezigheid van alle winkels die je verwacht in een hoofdstad. Nieuwe ondernemers zien kansen in de binnenstad. Kopen en beleven zijn volledig geïntegreerd.
Subambitie 2: Spreiding basisvoorziening De verbonden stad zet in op leefbare wijken met eigen voorzieningen die sociale ontmoeting faciliteren. Voor de dagelijkse boodschappen en andere basisvoorzieningen kunnen Assenaren in de eigen buurt terecht. De verbonden stad zet daarmee in op nabijheid van de dagelijkse boodschap, en houdt zo rekening met de vergrijzende bevolking.
Subambitie 3: Kwaliteitsimpuls PDV Op bedrijventerreinen wordt ingezet op een betere samenhang en leesbaarheid van de gebieden, zowel functioneel als ruimtelijk, om de verrommeling te bestrijden. Dat vraagt om een duidelijk afgebakende en aantrekkelijke locatie voor perifere detailhandelsvestiging (compacte stad).
14 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
3.2 Visie detailhandelsstructuur
impulsaankopen) is de gezamenlijke aantrek-
•
kingskracht en promotie van de hele binnenstad
•
Buurtcentra Peelo, Nobellaan en Het Sticht Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan
De opgaven en ambities voor Assen hebben
essentieel (incl. horeca, diensten, cultuur,
geresulteerd in de volgende hoofdkeuze: een zo
maatschappelijk, werk, evenementen, etc.). In
Deze centrumgebieden zijn ondersteunend aan
groot mogelijke concentratie van winkelaanbod
die bruisende binnenstad, waar het Drents DNA
de binnenstad als hoofdwinkelcentrum en
in de binnenstad, om daar een zo groot en
voelbaar is, kunnen Assenaren ook in de
richten zich primair op het bieden van dage-
gevarieerd mogelijk voorzieningenniveau te
toekomst voor al hun wensen terecht. Het is
lijkse winkelvoorzieningen voor de inwoners in
behouden en een verdere toename van leeg-
een uitdaging om tot dat wensbeeld te komen.
hun verzorgingsgebied. Ondersteunend aan dit
stand te voorkomen. Daaruit volgt de gewenste
De binnenstadsvisie biedt de (ruimtelijke)
dagelijkse aanbod zijn ook frequent bezochte
detailhandelsstructuur:
strategie om die uitdaging gezamenlijk met
niet-dagelijkse winkels (zoals een bloemist) pas-
•
vertrouwen tegemoet te treden.
send in deze centra. Vanuit de ambitie voor de
de binnenstad als hoofdcentrum met onder andere het grootste en meest diverse
•
•
‘verbonden stad’ en de toekomstige relevantie
niet-dagelijkse winkelaanbod;
Ondersteunende boodschappenstructuur
van de boodschappenlocaties is de nabijheid
een fijnmazige structuur van negen bood-
Vanuit de ambitie voor de ‘verbonden stad’ is
van andere buurt- en wijkfuncties wenselijk
schappencentra in verschillende catego-
een fijnmazige boodschappenstructuur wense-
(afhaalhoreca, kapper, apotheek, wijkcentrum,
rieën, naar gelang de beoogde verzorgings-
lijk. Dat staat soms op gespannen voet met de
zorgfuncties, etc.). Ook buiten deze ondersteu-
functie;
hoofdambitie voor een ‘compleet hoofdstedelijk
nende boodschappenstructuur is nu detailhan-
PDV-locatie Borgstee als uitzonderingsloca-
aanbod’, die juist om concentratie vraagt. Deze
del gevestigd. Deze locaties behoren niet tot de
tie voor de uitstalling en/of verkoop van
twee ambities vereisen een goede verhouding
gewenste hoofdstructuur (met uitzondering van
volumineus assortiment.
in spreiding en omvang van boodschappenloca-
PDV-zone Borgstee) en dus zullen daar de
ties. Daarbij is het lokale draagvlak bepalend.
ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt.
De binnenstad: hoofdcentrum
Een duurzame structuur betekent namelijk ook
De binnenstad is het levendige hoofdcentrum
een structuur waarbinnen ondernemen op de
PDV-locatie Borgstee voor volumineus aanbod
waar winkels en overige publieksfuncties samen
lange termijn mogelijk blijft, wetende dat er
De gewenste functie voor Borgstee is de
een aantrekkelijk programma bieden voor de
reeds een overaanbod is aan supermarkten. De
aantrekkelijke ‘woonboulevard’ voor de regio.
lokale en regionale bezoeker. Het is dan ook de
resulterende gewenste structuur bestaat uit
Hier is in een overzichtelijk gebied een com-
plek in de structuur met het meest ruime en
negen locaties:
pleet aanbod aan o.a. meubels, tuinartikelen en
diverse winkelaanbod. Specifiek voor niet-dage-
•
doe-het-zelfartikelen te vinden. De consument
lijks winkelaanbod is de binnenstad dé uitgele-
•
zen vestigingslocatie. Om dat te blijven (o.a.
•
Hoofdboodschappenlocatie Triade Grote wijkcentra Kloosterveste en Marsdijk Klein wijkcentrum Vredeveld
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
kan hier kijken en vergelijken. Vestiging van winkels buiten de reguliere centra kan hier
15 van 36
worden overwogen, omdat het volumineuze
Wat kan buiten deze structuur?
assortiment om een uitstallingsruimte vraagt die
In principe zijn nieuwe detailhandelsontwikkelin-
inpassing in reguliere centra bemoeilijkt (zie
gen alleen mogelijk binnen de hoofdstructuur.
beleidsregels §4.2). Als alternatieve locatie voor
Buiten de hoofdstructuur is er daarmee geen
(bijvoorbeeld minder grootschalige) winkels met
ruimte voor nieuwvestiging en werkt de ge-
volumineus assortiment kan locatie Cité worden
meente mee aan functiewijziging van winkel-
onderzocht, zoals ook wordt benoemd in de
ruimte naar andere functies om het overaanbod
Binnenstadsvisie (zie §1.3).
terug te dringen.
Wat kan binnen deze structuur? Binnen de bovenstaande hoofdstructuur is er ruimte voor dynamiek. Dat betekent dat hier constructief wordt meegedacht over nieuwe concepten, uitbreidingswensen en nieuwvestigingen van winkels. Door duidelijk uit te spreken op welke detailhandelsstructuur er wordt ingezet ontstaat investeringszekerheid voor ondernemers en eigenaren. Maar ook binnen deze centrumgebieden zijn, gezien het overaanbod aan winkelruimte, alleen nieuwe ontwikkelingen wenselijk die kwalitatief bijdragen aan het vervullen van de hier beschreven functie en positie. Zo zijn gemeenteverzorgende winkels niet passend in de ondersteunende centrumgebieden en is de gewenste omvang van supermarkten gekoppeld aan de omvang van het beoogde verzorgingsgebied.
16 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
3.3
Wat betekent dat?
ten achten we voor de Assense context (huidig aanbod en verzorgingsgebieden) de volgende
In de hiervoor beschreven hoofdstructuur zit
grove indeling passend:
een duidelijk hiërarchische onderverdeling. De
•
ontwikkelingsmogelijkheden van ieder winkelcentrum wordt afgestemd op de daarin beoogde
1.000 m2 wvo: minimum maat moderne supermarkt;
•
functie en positie. Daarnaast wordt rekening
1.000 - 1.200 m2 wvo: standaard supermarkt;
gehouden met de huidige staat (o.a. uitstraling,
•
1.200 - 1.500 m2 wvo: ruime supermarkt;
samenhang gebied).
•
≥ 1.500 m2 wvo: bovenlokale stedelijke supermarkt.
Hoofdwinkelgebied (de binnenstad) Voor de binnenstad ligt er met de Binnen
Aangezien er in kwantitatieve zin sprake is van
stadsvisie een concreet plan voor de toekomst.
een overaanbod in de supermarktsector, kan
De grote opgave om het overaanbod aan
ook binnen de structuur alleen vanuit kwalita-
winkelruimte te transformeren wordt onder
tieve argumenten meegewerkt worden aan
andere aangevlogen door toe te werken naar
schaalvergroting. Een kwalitatief argument is
een compact publiekshart. Wanneer in dit
bijvoorbeeld dat supermarkten binnen de
beleid wordt gesproken over ‘concentreren van
structuur sterk genoeg moeten zijn om overeind
winkels in de binnenstad’ wordt dat gebied
te blijven (minimum maat). Een andere zou
bedoeld (zie Binnenstadsvisie voor verdere
kunnen zijn dat schaalvergroting van een
details).
supermarkt ervoor zorgt dat de gewenste
Triade als hoofdboodschappenlocatie
functie en positie van het betreffende winkelge-
Supermarkten
bied wordt behouden of gerealiseerd.
Supermarkten zijn structuurbepalend. De haalbare omvang van supermarktaanbod heeft
Hoofdboodschappenlocatie (Triade)
te maken met het draagvlak. De omvang van
Triade biedt centraal in de gemeente voor
individuele supermarkten heeft echter ook
iedereen een breed en modern stedelijk bood-
invloed op de mate van bovenlokale aantrek-
schappenaanbod. Bij deze functie en positie
kingskracht (supermarkt belangrijk bezoekmo-
past onder andere een bovenlokaal functione-
tief). In de schaalontwikkeling van supermark-
rend supermarktaanbod. Albert Heijn en Dirk
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Compact publiekshart binnenstadsvisie
17 van 36
samen zijn de grootste supermarktconcentratie,
de 1.000 en 1.200 m² wvo wenselijk. Met name
met name door de omvang van de Albert Heijn,
de Aldi is in dit profiel momenteel aan de kleine
die met circa 2.250 m² wvo de grootste super-
kant. Verder is hier een compleet overig bood-
markt van de gemeente is.
schappenaanbod wenselijk (verszaken, slijter, bloemen, drogist).
Grote wijkcentra (Marsdijk en Kloosterveste) Marsdijk en Kloosterveste zijn ook in de toe-
Buurtcentra (Nobellaan, Het Sticht en Peelo)
komst de wijkcentra met het grootste en meest
De winkelgebieden Nobellaan, Het Sticht en
diverse winkelaanbod. Een groot wijkcentrum is
Peelo hebben in de gewenste structuur een
een winkelgebied met twee ruime supermarkten
functie als buurtcentrum. Het beoogde verzor-
van circa 1.200 tot 1.500 m² wvo en een com-
gingsgebied is kleiner dan de wijkcentra. Voor
pleet overig boodschappenaanbod (verszaken,
een buurtcentrum is één supermarkt van rond
slijter, bloemen, drogist) en enige aanvulling in
de 1.200 m² wvo passend met enig aanvullend
frequente benodigdheden (huishoudelijk, textiel,
boodschappenaanbod (enkele verszaken,
optiek, fiets). Het huidige aanbod voldoet daar
bloemist).
ruim aan en is redelijk in verhouding tot de
•
Winkelcentrum Het Sticht heeft een unieke,
omvang van de omliggende wijken; in Marsdijk
maar toch vooral verouderde uitstraling en
wonen ruim 12.000 mensen, in Kloosterveen
structuur. Deze situatie, met onder andere
circa 11.400 (+ woningontwikkeling). Beide
een kleine supermarkt, is niet toekomstbe-
wijkcentra hebben momenteel een moderne,
stendig. Bij een gebiedsontwikkeling is het
toekomstbestendige uitstraling en er is geen
logisch om een moderne supermarkt als
winkelleegstand. De ambitie is dan ook om dit
uitgangspunt te nemen.
zo te houden.
•
Vredeveld als klein wijkcentrum
Winkelcentrum Peelo heeft een passend aanbod voor de beoogde functie en is goed
Klein wijkcentrum (Vredeveld)
aangesloten op andere voorzieningen
Winkelcentrum Vredeveld bedient een aanzien-
(huisarts, school, sportzaal), het vormt zo
lijk deel van Assen-Oost. In deze wijk wonen
echt het ‘hart van de buurt’. Het gebied oogt
circa 9.000 mensen. Een positionering als klein
echter verouderd. Voor het bestendigen van
wijkcentrum is passend bij dit verzorgingsge-
de locatie en vanuit de grotere gebiedsop-
bied. Hier zijn twee supermarkten van tussen
18 van 36
Nabijheid van voorzieningen in de verbonden stad 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
•
gave kan een herontwikkeling wenselijk
passend, met een bezoekgemak gericht op de
blijken.
omwonenden.
Winkelcentrum Nobellaan ligt aan een belangrijke ontsluitingsweg en tussen
Borgstee
verschillende buurten en heeft daardoor
De niet-dagelijkse winkelstructuur van Assen
een wat groot potentieel verzorgingsgebied
bestaat hoofdzakelijk uit de binnenstad en het
voor een buurtcentrum. Vanwege de ligging
Stadsbedrijvenpark met o.a. Borgstee. In de
vlakbij de binnenstad en Triade en de
binnenstad zijn ook veel grootschalige winkel-
ambitie voor een fijnmazige structuur (o.a.
ruimten beschikbaar. De grote opgave en
in Pittelo en Noorderveld) is hier geen
ambities voor de binnenstad kaderen daarmee
bovenlokaal functionerend centrum wense-
de ambities voor Borgstee. Gezien het overaan-
lijk. Het aanbod aan de Nobellaan is reeds
bod en de reeds bestaande afname van het
van ruime omvang voor een buurtcentrum.
winkelaanbod aan woninginrichting, doe-hetzelf en tuincentra (zie § 2.3) is een ruimtelijke
Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan
concentratie van de perifere vestigingsmogelijk-
Vanuit de ambitie ‘de verbonden stad’ worden in
heden wenselijk. Hiermee wordt verdere ver-
de buurten Pittelo en Noorderveld twee buurt-
snippering en verrommeling voorkomen.
Op naar een samenhangende ‘woonboulevard’
Afbakening PDV-zone ‘Borgstee’
supermarkten in de gewenste detailhandelsstructuur opgenomen. Zo wordt, waar dat vanuit
In een compact gebied wordt een aantrekkelijk
draagvlak redelijkerwijs haalbaar is, voorkomen
en toekomstbestendig ‘woonboulevard’-milieu
dat inwoners van een eigen buurt of wijk een
nagestreefd. Dit gebied wordt afgebakend door
grote verkeersader over moeten (Europaweg) of
de wegen Peelo, Europaweg Noord en de
op significante reisafstand wonen van basisaan-
Mahatma Gandhiweg (ofwel ‘Borgstee’, zie
bod (indicatie 5 min. fietsen/20 min. lopen). De
afbakening kaart rechts). Als ‘uitlopers’ kunnen
supermarktlocaties aan de Maasstraat in Pittelo
ook de direct aan de Europaweg-Noord gele-
en aan de Paganinilaan in Noorderpark zijn in
gen gebouwen (zichtlocaties) ten oosten van de
dat opzicht relevante schakels in de spreiding.
Mahatma Gandhiweg tot dit gebied worden
Deze supermarktlocaties zijn strikt voor de
gerekend, evenals de huidige Praxis locatie.
basisbehoeften van de direct omwonenden.
Nieuwe grootschalige winkels die volumineuze
Hiervoor is een omvang van 1.000 m² wvo
artikelen verkopen dienen enkel binnen dit
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
19 van 36
afgebakende gebied een plek te krijgen. Op
matie naar alternatieve, gewenste functies
Borgstee is momenteel ook nog bedrijfsruimte
(o.a. wonen);
aanwezig die niet past binnen dit profiel (o.a.
•
Gebruik te maken van instrumenten zoals
autobedrijf). Het doel is om in de duidelijk
‘stedelijke kavelruil’ om samen met eigena-
afgebakende zone toe te werken naar een
ren te komen tot compactere winkelgebie-
samenhangend gebied, waar de consument
den.
gemakkelijk bij meerdere winkels kan ‘kijken en
•
Bestaande, in onbruik zijnde juridische
vergelijken’, en de publieke ruimte veilig kan
detailhandelsmogelijkheden in bestem-
worden ingericht voor consumenten.
mingsplannen buiten de gewenste structuur, ofwel zogenaamde ‘ongewenste planologi-
Voor bepaalde volumineuze concepten met een
sche plancapaciteit’ te schrappen;
wat kleinere winkelomvang kan ook gekeken
•
Te handhaven op illegale detailhandel;
worden naar een concentratie op locatie Cité
•
Buiten de structuur niet mee te werken aan
(bijvoorbeeld keuken- of badkamers) in de
het verbeteren van de randvoorwaarden
binnenstad.
voor detailhandelsactiviteiten.
Buiten de hoofdstructuur De gemeente Assen zet vol in op deze detailhandelsstructuur. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten deze centra ongewenst en kiest zij er voor winkelmeters buiten de gewenste detailhandelstructuur te verminderen. Dit doet zij door: •
Eigenaren te motiveren om te investeren in de transformatie van hun (leegstaande) winkelpand. De gemeente zal een positieve houding hanteren bij een benodigde planologisch-juridische procedure voor transfor-
20 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
4 Beleidskader en uitvoering 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
21 van 36
4.1
Ruimtelijk beleid
nieuwe detailhandelsontwikkelingen. Door het
opstellen van het nieuwe omgevingsplan (na
toetsingskader te volgen, wordt bepaald of een
vaststelling van de omgevingswet).
De ambities en visie zoals geformuleerd in
detailhandelsontwikkeling op de beoogde plek
hoofdstuk 3 worden in dit hoofdstuk doorver-
wel of niet gewenst is (zie onderstaand stroom-
Het bestemmingsplan (omgevingsplan) is het
taald naar uitvoerbaar ruimtelijke detailhandels-
schema voor een versimpelde weergave van
meest krachtige instrument dat de gemeente tot
beleid. Met de ruimtelijke visie in hoofdstuk 3
die afweging). Mocht een initiatief passen in de
haar beschikking heeft om ruimtelijk beleid te
geeft de gemeente duidelijkheid aan marktpar-
structuurvisie dan wordt de ruimtelijke inpas-
voeren. Hierin wordt door middel van bestem-
tijen. Het voeren van een duidelijk, consequent
baarheid op de locatie getoetst (o.a. fysieke
mingen en voorschriften structureel bepaald
ruimtelijk detailhandelsbeleid zorgt zo uiteinde-
ruimte, parkeren).
waar wel en waar geen detailhandel is toege-
lijk voor investeringen en dynamiek waar dit
staan. In het bestemmings- (of omgevings)plan
wenselijk is en daarmee voor een duurzame en
Vertaling naar bestemmingsplan/omgevingsplan
kan de gemeente gebieden aanwijzen waar
vitale detailhandelsstructuur voor inwoners en
Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te
detailhandel mag plaatsvinden. Buiten deze
bezoekers (zie figuur pagina 23).
kunnen voeren, is het van belang dat de visie
gebieden wordt geen (uitbreiding van) detail-
wordt vertaald in bestemmings-/omgevingsplan-
handel toegestaan.
Voor de gemeente biedt de visie op de detail-
nen. Dit gebeurt in principe bij de eerstvolgende
handelsstructuur een toetsingskader voor
herziening van een bestemmingsplan of bij het
Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen
Binnen reguliere winkelgebieden
Locatie Nee Initiatief in regulier winkelgebied in beoogde winkelstructuur? (zie §3.2)
Ja
In welk winkelgebied ligt het initiatief?
Hoofdcentrum Ondersteunend
Binnenstad Assen
Initiatief passend in beoogde structuur
22 van 36
Buiten reguliere winkelgebieden
Behoudt het winkelgebied na realisatie van het initiatief de beoogde verzorgingsfunctie? (zie §3.3) Ja
Nee
Ligt het initiatief op Borgstee
Ja
Welk assortiment/omvang bevat het initiatief? Welk assortiment/omvang is toegestaan op Borgstee? (zie afwegingskader §4.2)
Nee
Initiatief niet passend in beoogde structuur
Is het initiatief passend op Borgstee
Nee
Initiatief passend in beoogde structuur
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Ja
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
23 van 36
4.2 Beleidsregels
Daarbinnen geldt de huidige contour van de
•
detailhandel in volumineuze woninginrich-
centrum- danwel detailhandelsbestemming,
tingsartikelen, zoals keukens, badkamers,
Winkels: wat is detailhandel?
tenzij anders aangegeven (bijv. Borgstee,
sanitair, vloeren, zonwering, meubels en
Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor
Binnenstadsvisie). Dit sluit aan bij de provinciale
jacuzzi’s;
iedereen altijd direct duidelijk. Voor de planolo-
omgevingsverordening (2018). In sommige
gische vertaling naar bestemmingsplannen zijn
gevallen kan afgeweken worden van dit prin-
de ruimtelijke effecten (op beoogde winkelstruc-
cipe, maar bij elke vergunningaanvraag is dit
•
tuincentra;
tuur, aantrekkende werking consumentenver-
het vertrekpunt. Hieronder gaan we in op de
•
andere detailhandel in uitsluitend zeer
keer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik,
specifieke uitzonderingen voor de gemeente
volumineuze artikelen (> 1 m³), zoals
uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter
Assen.
speeltoestellen als trampolines.
•
bouwmarkten en andere allround doe-hetzelfzaken;
plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online betaling, niet meer relevant voor ruimte-
PDV: aard en omvang van goederen
Het is vanuit o.a. de ambities voor de ontrom-
lijk beleid. Van een detailhandelsactiviteit is in
De aard of omvang van goederen die winkels
meling van bedrijventerreinen niet wenselijk dit
ieder geval sprake wanneer er een ruimte is die
verkopen is ruimtelijk relevant voor vestigings-
type winkels op verschillende bedrijvenlocaties
gericht is op/en of toegankelijk is voor consu-
beleid*. De uitstalling van volumineuze artikelen
toe te staan. Daarmee wordt duurzaam vast-
menten (winkelruimte, showroom, afhaalpunt).
is vaak moeilijk inpasbaar in reguliere centrum-
goedgebruik niet in de hand gewerkt en daar-
Ook fenomenen als pop-up stores en flitsver-
gebieden. Daarom kan voor de vestiging van
naast is een mix van consumenten- en bedrijfs-
koop vallen daarmee onder de definitie van
deze winkels bij uitzondering een locatie buiten
verkeer een veiligheidsrisico. Een ander
detailhandel (en horen dus plaats te vinden
de reguliere detailhandelsstructuur worden
argument voor concentratie is dat de consu-
binnen reguliere winkelgebieden). Met het
overwogen.
ment bij typisch volumineus aanbod zoals o.a.
inrichten van een ruimte voor consumenten is
meubels en tuinartikelen wil ‘kijken en vergelij-
het aannemelijk dat detailhandel een wezenlijk
Onder andere winkels binnen de volgende bran-
ken’. Borgstee is daarvoor de aangewezen
onderdeel is van de bedrijfsvoering. Daarnaast
ches voeren een assortiment waardoor vesti-
locatie.
is zichtbaarheid van een verkoopfunctie vanaf
ging op een uitzonderingslocatie kan worden
de openbare weg een duidelijk kenmerk van
overwogen:
De genoemde branches zijn in principe ook in
detailhandel.
*
centra inpasbaar. Om een toetsingskader te
Winkels in winkelgebieden Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden die zijn aangewezen in hoofdstuk 3.
24 van 36
De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat men alleen mag differentiëren in het toestaan van branches op een bepaalde locatie als daar goede ruimtelijke argumenten voor zijn. Regels voor zogenaamde ‘territoriale beperkingen’ van detailhandelsvestigingen moeten niet discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn.
vormen voor de ‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een winkel een ruimtelijke relevante en toetsbare factor. Een winkel met volumineus assortiment op Borgstee moet
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
daarom een minimum omvang van 1.000 m²
Branchevreemd aanbod
bruto vloeroppervlak (bvo) hebben.
Grootschalige winkels die zich vanwege de aard
ABC-goederen (auto’s, boten, caravans) en
of omvang van hun artikelen willen vestigen
detailhandel in grove bouwmaterialen zijn
buiten de reguliere winkelgebieden mogen
eveneens volumineus, maar voor deze bedrij-
slechts in beperkte mate branchevreemd
ven gelden in de praktijk vaak bijkomstige
aanbod verkopen. Het nevenassortimentsdeel
criteria (o.a. milieuzone vanwege bedrijfsactivi-
neemt niet meer ruimte in beslag dan 100 m²
teit) en ze worden door de consument niet
wvo of 10% van het netto winkelvloeroppervlak.
verwacht bij een PDV-locatie. Voor een intuï-
Zo wordt voorkomen dat het branchevreemde
tieve- en praktische indeling van een bedrijven-
aanbod zelfstandige aantrekkingskracht uitoe-
terrein kan het wenselijk zijn ABC-goederen en
fent en dat is niet in lijn met de basisprincipes
detailhandel in grove bouwmaterialen ruimtelijk
van het gemeentelijk detailhandelsbeleid.
te scheiden van andere volumineuze concep-
Ongebreidelde verkoop van branchevreemde
ten. ABC-goederen zijn nu bijvoorbeeld al meer
artikelen op perifere locaties buiten de centra
geconcentreerd aan de Industrieweg.
dient te worden voorkomen.
Voor branches of formules die niet vanwege de
Kringloopbedrijven
schaal van het artikel, maar bijvoorbeeld
De economie ontwikkelt zich naar een meer
vanwege de schaal van de winkel buiten winkel-
circulair gebruik. Tweedehandswinkels en
gebieden willen vestigen (zoals grote sportwin-
kringloopbedrijven maken daar onderdeel van
kels of multimediawinkels) zijn niet op voorhand
uit. Tweedehandswinkels passen prima in
ruimtelijk-relevante criteria te vinden. Het
centrumgebieden. Kringloopbedrijven hebben
ruimtelijk-relevante onderscheid met bijvoor-
echter vooral een bedrijfslogistieke functie en
beeld een warenhuis of een (grote) modewinkel
uitstraling. Voor kringloopbedrijven die zich
is niet evident.
vooral bezighouden met het verzamelen en
Meewerken aan transformatie buiten structuur
sorteren van goederen en waar het eventueel uitstallen van goederen voor consumenten ruimtelijk ondergeschikt is kan een locatie buiten de winkelstructuur worden overwogen. Duidelijk beleid zorgt voor hernieuwde dynamiek 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
25 van 36
Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit
Trafficlocaties
Internetwinkels die geen aan de winkelactiviteit-
Van oudsher vindt detailhandel plaats als
Op trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation,
gerelateerde ruimtelijke kenmerken hebben, zijn
ondergeschikte nevenactiviteit bij andere
treinstation) waar ondergeschikte detailhandel
niet relevant voor het detailhandelsbeleid en
bedrijfsactiviteiten. De vraag die zich daarbij
plaatsvindt, dient het assortiment gericht te zijn
moeten voldoen aan de bestemming van de
vaak voordoet is in hoeverre de detailhandels-
op de directe behoefte van de reiziger, bijvoor-
betreffende locatie (wonen, bedrijf, kantoor,
activiteit ondergeschikt is en/of deze noodzake-
beeld motorolie, een flesje drinken of een belegd
agrarisch, etc.). Zo is een distributiecentrum van
lijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactiviteit.
broodje voor onderweg, en dus geen pasta of
een internetwinkel net als ieder ander logistiek
Voor de planologische vertaling in bestem-
pakken melk.
bedrijf op een locatie met de bestemming bedrijf
mingsplannen zijn vooral de ruimtelijke effecten
toegestaan, zolang hier geen consumenten ter
en verschijningsvorm relevant (zie “wat is
Internetverkoop
detailhandel”).
Naast de traditionele winkel met verkoop ter
Non-food-productiebedrijf
plaatse komen.
plaatse zijn er allerlei nieuwe vormen waar
Afwijkingsbevoegdheid
consumenten producten kunnen zien en afhalen.
Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te
Bij een productiebedrijf wordt in beperkte mate
wijken van vastgesteld beleid in situaties die
detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit
Wanneer de consument ter plaatse komt, is er
vanwege het uitzonderlijke karakter een bijzon-
toegestaan (‘productiegebonden detailhandel’).
sprake van een ruimtelijke detailhandelsactiviteit,
dere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkin-
Belangrijk is dat deze detailhandel de verkoop
die planologisch als zodanig wordt beoordeeld
gen moeten overtuigend en specifiek gemoti-
betreft van door het bedrijf/op het perceel zelf
(incl. showroom en afhaalloket). Afhaalpunten
veerd en onderbouwd worden om een
geproduceerde of bewerkte producten. Een
van internetwinkels zijn derhalve net als elke
juridische toetsing te kunnen doorstaan. Met
voorbeeld hiervan is het laten maken van een
andere detailhandelsactiviteit toegestaan in de
dergelijke afwijkingen dient terughoudend
kentekenplaat bij een autogarage. Er is geen
reguliere winkelcentra. Deze activiteiten passen
omgegaan te worden. Een onzorgvuldige
uitstraling als winkel of vergelijkbare verkeers-
tenslotte perfect binnen de wenselijke winkel-
uitzondering op beleid creëert onzekerheid en
aantrekkende functie. De fysieke uitstalruimte is
structuur. De gebieden binnen die structuur zijn
mogelijk een juridische precedent. Dit verzwakt
maximaal 10% van het bedrijfsvloeroppervlak,
bovendien al ingericht op consumenten(verkeer)
de kracht van deze visie als beleidsinstrument.
en niet meer dan 100 m² wvo. Een grote busi-
en zorgen voor een fijnmazige spreiding over de
ness-to-business-showroom is bijvoorbeeld niet
gemeente. De andere functies in de winkelcentra
voor consumenten toegankelijk.
hebben er bovendien baat bij dat hier regelmatig consumenten komen. De vestiging van afhaalpunten draagt in de winkelgebieden daarmee bij aan een economisch vitale winkelstructuur.
26 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Bijlage
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
27 van 36
Bijlage 1:
Inwoners
Woningbouw De woonvisie Assen, ‘Van binnenuit beter’ (april
Inwoners
2021) stelt dat de grootste woningbehoefte
De gemeente Assen heeft circa 68.800 inwo-
binnen het bestaand stedelijk gebied kan
ners. Het inwonertal zal de komende jaren nog
worden opgevangen (ca. 2.575 woningen tot
(licht) toenemen tot 70.800 in 2030*. Deze
2030), maar dat er ook een substantiële be-
inwonergroei zet volgens de prognose nog door
hoefte blijft voor de uitbreidingslocatie
tot 2045 en zal daarna stabiliseren. In de direct
Kloosterveen (ca. 975 woningen).
omliggende gemeenten is er naar verwachting juist sprake van een bevolkingskrimp. De
In de gebiedsontwikkeling ‘Assen Centraal’
gemeente Assen werkt momenteel echter aan
(binnenstad, Havenkwartier en stadsboulevard)
een versnelling en uitbreiding van de woning-
worden de komende jaren circa 1.300 woningen
bouwplannen, waardoor het daadwerkelijke
binnen een levendig stedelijk en rustig stedelijk
aantal inwoners in de toekomst hoger uit kan
milieu gerealiseerd. Daarnaast zijn er in andere
vallen.
delen van de bestaande stad (De Lariks,
Binnenstedelijke verdichting bij het Havenkwartier
Noorderpark, Assen-Oost,) naar verwachting De bevolking van Assen vergrijst. Het aandeel
mogelijkheden om tot 2030 ca. 800-1.300 om
65+ers zal de komende jaren toenemen.
woningen toe te voegen in rustig stedelijk en
Gevolg hiervan is dat de beroepsbevolking in
levendig buitenwijk woonmilieus.
de gemeente in absolute zin zal afnemen. Een belangrijke opgave in Assen is het vergroten van doorstroming op de woningmarkt. Volgens de woonvisie vormen binnenstad, buurt- en wijkcentra een aantrekkelijke woonomgeving voor ouderen. De gemeente wil nabij deze voorzieningen meer geschikt woningaanbod voor de doelgroep realiseren.
*
CBS Statline, 2020.
28 van 36
Woonwijk Kloosterveen wordt verder uitgebreid 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Bijlage 2: Winkelaanbod
omvang van de winkels in deze sector loopt sterk uiteen. Zo zijn er de supermarkten
Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de
Albert Heijn (ca. 2.250 m² wvo), Jumbo (ca.
gemeente is te vinden in de binnenstad van
2.200 m² wvo), Dirk (ca. 1.300 m² wvo) en
Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het
Lidl
mode-aanbod te vinden. De binnenstad heeft
(ca. 950 m² wvo), maar ook Kaasshop
ook een leegstandsprobleem. De verschillende
Vanderveen (ca. 40 m² wvo) en bakkerij
wijk- en buurtcentra draaien meer op dagelijks
Riedstra (ca. 30 m² wvo).
bezochte winkels. In deze centra is er juist geen
•
Naast de dagelijkse winkels zijn er in het
winkelleegstand. De omvang van de wijk- en
centrum circa 70 modezaken met een totaal
buurtcentra sluit over het algemeen goed aan
winkelvloeroppervlak van ca. 19.100 m²
bij de omvang van de omliggende buurt. Op het
wvo. De grootste panden worden in dit
Stadsbedrijvenpark is een (relatieve) clustering
segment gevuld door de grote ketens, zoals
van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met
Scapino, The Sting en C&A. Er zijn echter
name op locatie Borgstee. Verspreid buiten
ook diverse kleine zelfstandigen in de
deze winkelgebieden is er ook op de overige
binnenstad te vinden, zoals Boutique
bedrijventerreinen en in de woonwijken nog
Marie-Bo en Keskusta.
detailhandel te vinden.
•
Heringericht Koopmansplein
Behalve de modezaken bevinden zich nog circa 100 overige niet-dagelijkse winkels
Binnenstad
(circa 32.000 m² wvo) in het centrum.
In de binnenstad zijn ca. 215 winkels te vinden
Hiertoe behoren o.a. publiekstrekkers als
(ca. 63.400 m²) bestaande uit een divers palet
Hema en Action, maar ook bijvoorbeeld de
aan branches. Het winkelaanbod bestaat voor
Wereldwinkel en Schoonenberg Horen.
ongeveer 45% uit zelfstandigen. De gemiddelde
•
Warenhuis Vanderveen aan het recent
winkelomvang in de dagelijkse sector (zonder
opgeknapte Koopmansplein is met ca.
supermarkten) bedraagt ca. 140 m² wvo, in de
17.500 m² wvo* een significante factor.
niet-dagelijkse winkelsector is dit ca. 300 m²
•
wvo. •
In de binnenstad staan momenteel ca. 90 panden leeg (ca. 18.000 m² wvo). Daarmee
Het dagelijkse winkelaanbod bestaat uit circa 45 winkels (12.250 m² wvo). De
*
Website Warenhuis Vanderveen.
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
Albert Heijn in Kloosterveste
29 van 36
is de leegstand qua omvang vergelijkbaar
Winkelaanbod in de gemeente Assen
met het totale mode-aanbod in het centrum. Het voormalig V&D-pand aan het Koop mansplein is goed voor ca. 3.850 m² wvo van deze leegstand.
Kloosterveste Winkelcentrum Kloosterveste is gelegen in de wijk Kloosterveen in het zuidwesten van Assen. Kloosterveste is in 2010 geopend, het vastgoed van dit winkelgebied is modern en oogt verzorgd. Hier is van alle winkelgebieden buiten het hoofdcentrum het meest diverse winkelaanbod te vinden (ca. 20 winkels, ca. 5.700 m² wvo). •
Met Albert Heijn (circa 1.450 m² wvo) en Lidl (circa 1.000 m²) zijn er twee complementaire supermarkten.
•
Het overig dagelijkse aanbod bestaat uit o.a. Kruidvat en Etos.
•
Het niet-dagelijkse aanbod omvat een volwaardig aanbod aan frequente benodigdheden, zoals Hema en Action.
Marsdijk In het noordoosten van Assen ligt winkelcentrum Marsdijk (14 winkels, ca. 4.500 m² wvo). Dit centrum is recent gerenoveerd en ook de twee aanwezige supermarkten kregen een facelift. Met de recent vernieuwde en vergrote
30 van 36
2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022
supermarkten Jumbo (ca. 1.450 m² wvo) en Lidl
aalzaken. Het niet dagelijkse aanbod (ca. 1.250
Het gebied tussen de wegen Peelo en
(ca. 1.200 m² wvo) is er een complementair
m² wvo) bestaat uit Wibra, Big Bazar, Bruna en
Europaweg Noord wordt Borgstee genoemd*.
boodschappenaanbod aanwezig. Het overige
bloemenzaak Heidi.
In dit gebied zijn een kleine 20 winkels geves-
dagelijkse aanbod (6 winkels, ca. 650 m² wvo)
tigd in de branches wonen, doe-het-zelf en
bestaat uit o.a. een bakker, een slijter en een
Peelo
tuincentra, zoals Leen Bakker, Kwantum en
groenteboer. Binnen de niet-dagelijkse sector
Winkelcentrum Peelo ligt in het hart van de
Seats & Sofas. De winkels zijn samen goed
(8 winkels, ca. 1.150 m² wvo) zijn er grote
gelijknamige bloemkoolwijk in het noorden van
voor ca. 31.500 m² aan winkelverkoopruimte.
ketens als Zeeman en Big Bazar te vinden.
Assen. Het centrum oogt gedateerd. In het
De gemiddelde winkelomvang op Borgstee is
centrum is één supermarkt: Albert Heijn
ca. 1.850 m² wvo, maar ongeveer een kwart is
Vredeveld
(ca. 1.150 m² wvo). De bakker, slager, slijter en
kleiner dan 1.000 m² wvo. Tuinland (ca. 11.000
Vredeveld, gelegen in het oosten van Assen, is
apotheek completeren het dagelijkse aanbod.
m²) is veruit de grootste winkel.
in 2011 voor het laatst gerenoveerd. Ook hier
Het niet-dagelijkse aanbod bestaat uit een
zijn met Albert Heijn (ca. 1.250 m² wvo) en Aldi
boekenzaak, bloemenwinkel en fietsenwinkel.
(ca. 800 m² wvo) twee complementaire super-
Op het bedrijventerrein zijn de winkels echter niet alleen gevestigd op Borgstee, ook op het