CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Visie op de detailhandelsstructuur - visie.pdf

Raadsvergadering 14 april 2022, gemeente AssenBij agendapunt: Visie op detailhandel10.635 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen

Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl

Opdrachtgever: Contactpersoon:

Gemeente Assen De heer T. Klompmaker

Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:

De heer T. Wissink De heer P. Bos 2180.0920 27 januari 2022

Visie op de detailhandelsstructuur Gemeente Assen

0

Samenvatting

vi

4

Beleidskader en uitvoering

21

4.1

Ruimtelijk beleid

22

4.2

Beleidsregels

24

1

Context & analyse

1

1.1

Aanleiding en doel

2

1.2

Regionale positie

3

Bijlage

1.3

Vigerend beleid

5

Bijlage 1:

Inwoners

28

Bijlage 2:

Winkelaanbod

29

Bijlage 3:

Boodschappen

33

Bijlage 4:

DPO supermarkten

35

2

Trends en ontwikkelingen

7

2.1

Landelijke trends

8

2.2

Lokale ontwikkeling

10

2.3

Verwachtingen toekomst

11

3

Visie detailhandelsstructuur 

12

3.1

Vertrekpunt en ambities

13

3.2

Visie detailhandelsstructuur

15

3.3

Wat betekent dat?

17

Inhoudsopgave

27

Het doel van de visie

winkelmeters is dan voorheen. Deze visie

De voornaamste ambitie is: een zo divers en

De visie op de detailhandelsstructuur is een

speelt in op deze trends en ontwikkelingen.

compleet mogelijk ‘hoofdstedelijk’ aanbod. De

Er zijn nieuwe eisen aan de motivering voor

detailhandelsstructuur is daartoe als volgt

plek’ voor de inwoners van Assen en wil de

ruimtelijk detailhandelsbeleid. Dit heeft te

opgebouwd:

detailhandel in de hele gemeente perspectief

maken met recente jurisprudentie en hangt

1. De binnenstad als levendig hoofdcentrum

bieden. Het rapport beoogt duidelijkheid te

samen met de Europese Dienstenrichtlijn.

met een compact publiekshart. Hier bieden

Met de Binnenstadsvisie en de

winkels, cultuur en andere voorzieningen

keuzes te onderbouwen voor de beoogde

Omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’ zijn er

reuring aan inwoners van Assen, de regio

detailhandelsstructuur en de ruimtelijke conse-

nieuwe aanverwante beleidskaders vastge-

en aan bezoekers van verder weg.

quenties inzichtelijk te maken. Een belangrijke

steld. Deze visie op de detailhandelsstruc-

functie van de visie is het bieden van een

tuur houdt rekening met deze kaders.

kader voor ‘de juiste voorzieningen op de juiste

geven aan ondernemers en investeerders door

•

•

ruimtelijk toetsingskader voor nieuwe initiatieven op het gebied van detailhandel.

2. Wijk- en buurtwinkelcentra in de wijken en buurten, waar inwoners dichtbij huis hun dagelijkse boodschappen kunnen doen en

Hoofdlijn van de visie

elkaar kunnen ontmoeten (de verbonden

Met deze visie kiest Assen voor een heldere,

stad). Supermarkten zijn daarbij structuur-

Waarom een nieuwe visie

hiërarchische detailhandelsstructuur, die be-

bepalend.

Er zijn een aantal redenen waarom een nieuwe

staat uit de binnenstad, wijk- en buurtwinkelcen-

detailhandelsvisie nodig is:

tra en geclusterde perifere detailhandel op

met een belangrijke lokale verzorgingsfunc-

•

Consumentengedrag verandert doorlopend.

Borgstee. Binnen deze structuur zijn initiatieven

tie.

Op dit moment zien we dat de ontwikkeling-

en vernieuwing van harte welkom. Daarbuiten

en, door onder andere digitalisering maar

werkt de gemeente echter vooral mee aan

assortiment) op Borgstee, dat kan uitgroei-

ook door de coronacrisis, in een stroomver-

functiewijziging van winkelruimte naar ander

en tot een aantrekkelijke ‘woonboulevard’

snelling zijn geraakt. Gevolg hiervan is dat

functie(s). Dit betekent dat er buiten de beoogde

met een regionale functie. De consument

er in de toekomst minder behoefte aan

detailhandelsstructuur in principe geen ruimte is

komt hier graag om te kijken en te vergelij-

voor de nieuwvestiging van detailhandel.

ken.

0 Samenvatting

3. Een tweetal solitaire buurtsupermarkten

4. Perifere detailhandel (met volumineus

De Binnenstadsvisie geeft al richting om op de

De visie als toetsingskader

juiste wijze te komen tot een compacte en

Kijken we naar de feiten, dan heeft Assen op dit

aantrekkelijke binnenstad als hoofdwinkelge-

moment te veel vierkante meters aan winkelop-

bied van de gemeente. In deze bredere Visie op

pervlakte. Dit geldt ook specifiek voor de

de Detailhandelsstructuur wordt ook invulling

supermarktsector. De ontwikkelmogelijkheden

gegeven aan het ontwikkelperspectief voor de

zijn daarom afhankelijk van de functie en positie

overige winkelgebieden. Passend bij de ambitie

in de beoogde detailhandelsstructuur, die in de

voor de ‘verbonden stad’ uit de Omgevingsvisie,

visie beschreven staat. Binnen de beoogde

waarin wordt ingezet op voorzieningen dichtbij

detailhandelsstructuur dagen we ondernemers

huis, is het aantal locaties voor lokaal functione-

uit om met vernieuwende initiatieven te komen.

rende detailhandelsvoorzieningen in de wijken

Buiten deze structuur zijn er, ook voor bijvoor-

overigens uitgebreid ten opzichte van de vorige

beeld bestaande supermarktvestigingen, in

detailhandelsvisie uit 2009.

principe geen ontwikkelmogelijkheden. Gevestigde bedrijven die conform een verleen-

Om Borgstee te laten uitgroeien tot een voor-

de vergunning ondernemen, behouden hun

aanstaande en ruimtelijk samenhangende

rechten. Maar om de ambities uit de visie waar

woonboulevard, en in te spelen op de afnemen-

te maken, is het op termijn wellicht nodig om

de behoefte aan (niet-dagelijkse) winkels, is

detailhandel buiten de beoogde structuur (op

concentratie van de perifere vestigingsmogelijk-

o.a. het Stadsbedrijvenpark) te beperken.

heden wenselijk.

1 Context & analyse

1.1

Aanleiding en doel

biedt juridisch deugdelijk gemotiveerde

Leeswijzer

kaders voor het te voeren ruimtelijke detail-

Het vervolg van hoofdstuk 1 beschrijft de

Aanleiding

handelsbeleid, zowel voor het toetsen van

regionale positie van Assen en het vigerende

De aanhoudende veranderingen in het koop- en

plannen als voor het motiveren van planolo-

beleid aangaande detailhandel in de gemeente.

vrijetijdsgedrag van consumenten en in het

gisch beleid (bestemmingsplan/

Hoofdstuk 2 beschrijft de landelijke en lokale

vestigingsgedrag van winkels, de recente

Omgevingsplan/Omgevingsvisie);

trends en ontwikkelingen in de detailhandel.

Biedt duidelijkheid aan marktpartijen voor

Hoofdstuk 1 en 2 leiden tot opgaven en uit-

ruimtelijk detailhandelsbeleid en de gevolgen

de mogelijkheden in de afzonderlijke

gangspunten voor de detailhandelsstructuur, die

van de coronacrisis zijn aanleiding nieuw

centrumgebieden en daagt uit tot nieuwe

vanuit heldere ambities in hoofdstuk 3 wordt

detail­handelsbeleid op te stellen. De gemeente

investeringen op de juiste locaties.

uitgewerkt tot een visie op de toekomstig

jurisprudentie over de motiveringsvereisten voor

•

•

Assen stelde eerder dit jaar al de Omgevings­

gewenste structuur. Het rapport sluit af met

visie en Binnenstadsvisie vast. De ambities uit

(Participatie)proces

hoofdstuk 4, waarin de visie wordt doorvertaald

deze stukken vragen om een nadere uitwerking

Gedurende het proces zijn er verschillende

naar een beleidskader. In de bijlage zijn de

van de gemeentelijke detailhandelsstructuur.

bijeenkomsten geweest met een ambtelijke

inwonerontwikkeling, een beschrijving van het

projectgroep en met een externe klankbord-

in de gemeente aanwezige winkelaanbod, de

De gemeente werkt momenteel ook aan de

groep. Aan deze klankbordgroep namen o.a.

specifieke trends in de boodschappensector en

Ruimtelijk Economische Visie (REV). De

lokale vertegenwoordigers van verschillende

de marktruimteberekening voor supermarkten

ruimtelijke ontwikkeling van de detailhandel

winkelbranches- en gebieden deel. Zo waren er

in de gemeente Assen te vinden.

staat niet op zichzelf. In de uitvoering van haar

vertegenwoordigers van zowel de binnenstad,

beleid zal de gemeente de visie op de detail-

als de wijk- en buurtcentra, als de bedrijventer-

handelsstructuur en de REV in samenhang

reinen aanwezig. De opmerkingen die de

behandelen.

klankbordgroep heeft geplaatst bij het conceptrapport zijn verwerkt in dit definitieve document.

Doel

Ook zijn betrokkenen tussen 11 en 31 oktober

De visie op de detailhandelsstructuur:

op een speciaal ingerichte participatiewebsite

•

geïnformeerd over de analyse en denkrichting.

speelt in op de veranderende consumentenvoorkeuren, winkel- en vrijetijdsgedrag en voorziet in een duurzame voorzieningenstructuur die hierop inspeelt;

2 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

1.2

Regionale positie

Assen in de regio (winkelgebieden geschaald naar m² wvo)

Aanbod in de regio Assen is de hoofdstad van de provincie Drenthe en met 68.800 inwoners tevens de grootste plaats in deze provincie*. Via de A28 is de stad direct verbonden met Groningen. De binnenstad van Assen heeft met circa 215 winkels een ruim en gevarieerd winkelaanbod. Vanwege dit aanbod vervult de binnenstad ook een functie voor de direct omliggende gemeenten. In de niet-dagelijkse winkelsector (bijvoorbeeld kleding, huishoudelijke artikelen of een juwelier) komt circa 40% van de bestedingen van buiten de eigen gemeente**. Ook de ‘perifere detailhandelslocatie’ Borgstee (met een ruim aanbod aan o.a. woonwinkels, doe-het-zelfzaken en tuincentra) op het bedrijventerrein vervult een bovenlokale functie. De dichtstbijzijnde grotere stad met een significant ruimer winkelaanbod is Groningen (ca. 520 winkels), op ongeveer een half uur rijden. Circa 10% van de bestedingen van Assenaren in fysieke niet-dagelijkse winkels vloeit af naar Groningen.

* Assen in Cijfers, 2021. ** Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

3 van 36

Winkelaanbod binnen de gemeente

Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)

Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de gemeente is te vinden in de binnenstad van Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het mode-aanbod te vinden. Verder kent de stad een fijnmazige detailhandelsstructuur, met verscheidene wijk- en buurtcentra en enkele solitaire supermarkten. Op het Stadsbedrijvenpark is een (relatieve) clustering van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met name op locatie Borgstee. Verspreid buiten deze winkelgebieden is er ook op de overige bedrijventerreinen en in de woonwijken nog detailhandel te vinden. De spreiding van het winkelaanbod over de gemeente is op de kaart hier rechts te zien, iedere winkel is geschaald naar omvang van het winkelvloeroppervlak. Een uitgebreidere omschrijving van het winkelaanbod binnen de gemeente is te vinden in Bijlage 2.

4 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

1.3

Vigerend beleid

zijn geconcentreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’ (zoals benoemd in de binnen-

De volgende vigerende (beleids)documenten doen uitspraken over de gewenste gemeente-

stadsvisie) optimaal benut. •

Het principe ‘de groene stad’ streeft duur-

lijke detailhandelsstructuur en zijn daarmee een

zaamheid, het tegengaan van- en het

logisch startpunt voor deze geactualiseerde

omgaan met klimaatverandering. Dit komt

visie op de detailhandelsstructuur.

tot uiting in bijvoorbeeld betere verbindingen met het buitengebied en het meer speel- en

Omgevingsvisie Assen (2021)

ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.

Gemeente Assen heeft dit jaar de omgevings­ visie vastgesteld. Hierin wordt de hoofdambitie

Voor nieuwe publiekstrekkende functies (zoals

voor de stad omschreven als ‘ontspannen

winkels) hanteert de gemeente het duidelijke

stedelijkheid’. Om deze ambitie waar te maken

ordeningsprincipe dat deze ten eerste een plek

laat de gemeente zich bij nieuw beleid leiden

dienen te krijgen in de binnenstad. Indien dit

door drie principes: ‘de verbonden stad’,

niet passend is, wordt vervolgens gekeken naar

‘dynamische hoofdstad’ en ‘groene stad van het

de schillen om de binnenstad. Als laatste optie

Noorden’.

wordt gekeken naar de rand van de stad.

•

•

BINNENSTADSVISIE

ASSEN

DRENTS

DNA CONCEPT 5 FEBRUARI 2021

Binnenstadsvisie recent vastgesteld

Het principe ‘de verbonden stad’ zet in op sterke wijken met ontmoetingsplekken. Het

Aangaande de bedrijventerreinen constateert

principe streeft ernaar dat bewoners voor

de omgevingsvisie dat er een gebrek is aan een

de dagelijkse boodschappen, sport, school,

eigen profiel voor de verschillende deelgebie-

huisarts en andere voorzieningen terecht

den. Overal zit nu ‘van alles een beetje’, met op

kunnen in hun eigen wijk.

bepaalde plekken verrommeling en een gebrek

Het principe ‘dynamische hoofdstad’ zet er

aan ruimtelijke kwaliteit tot gevolg.

op in dat inwoners de stad niet hoeven te verlaten voor hun belangrijkste aankopen of

Masterplannen Ondernemend Assen (2021)

een dagje uit. Het streeft naar een leven-

De masterplannen die dit jaar door

dige, compacte binnenstad waarin publieks-

Ondernemend Assen voor de verschillende

trekkende functies, zoals winkels, horeca,

bedrijventerreinen zijn opgesteld geven al

cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen

richting aan het toekomstbestendiger maken

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

ASSEN NOG MOOIER Ook omgevingsvisie recent vastgesteld

5 van 36

van de bedrijventerreinen. Op ieder bedrijven-

profiel als gespecialiseerd themacentrum

Ontwikkelvisie detailhandel Assen (2009)

terrein is de energietransitie één van de belang-

voor keukens of badkamers is denkbaar.

In de Ontwikkelvisie detailhandel uit 2009 staat

rijkste opgaven, evenals het verbeteren van het

een concrete gewenste detailhandelsstructuur

vestigingsklimaat. Ook het verbeteren van de

Provinciaal beleid (2018 en 2021)

beschreven met een hiërarchische onderverde-

Ruimtelijke Kwaliteit kwam terug als een be-

Het meest recente provinciale detailhandelsbe-

ling voor de verschillende winkelgebieden:

langrijke ambitie. De bestaande bedrijventerrei-

leid staat in de Omgevingsvisie Drenthe (2018)

•

nen missen o.a. samenhang, veilige looproutes,

en de Provinciale Omgevingsverordening (POV)

regio voor recreatief winkelen en dagelijkse

groen en verblijfsplaatsen.

Drenthe (2021). Deze stukken zetten in op

boodschappen;

bescherming van de bestaande winkelgebie-

Binnenstadsvisie (2021)

den, door hierbuiten in principe geen nieuwe

De binnenstadsvisie is dit jaar vastgesteld door

plancapaciteit toe te staan. Uitzonderingen

de gemeente. In de ontwikkeling van de binnen-

hierop zijn onder andere:

stad wordt geanticipeerd op een drastische

•

•

Binnenstad Assen: centrumgebied voor de

Grote wijkwinkelcentra Marsdijk en Kloosterveste;

•

Klein wijkwinkelcentrum Vredeveld en Nobellaan;

Een nieuwe supermarkt in een kleine kern

•

Buurtwinkelcentrum Peelo;

inkrimping van het kernwinkelgebied: op termijn

(< 5.000 inwoners) die ruimtelijk niet goed

•

PDV-zone langs Industrieweg en

is er naar verwachting nog maar behoefte aan

inpasbaar is in het bestaande centrum;

60.000 van de momenteel aanwezige 100.000

•

Detailhandel in branches die niet essentieel

m² winkelruimte. Om hierop te sturen krijgen

zijn voor het functioneren van centrumge-

verschillende deelgebieden van de binnenstad

bieden en die door de grootte van de winkel

een nieuw toekomstperspectief, zoals wonen.

of de aard en omvang van het assortiment

Hoofdlijnen zijn:

niet passen in centrumgebieden;

•

•

Commerciële functies worden geconcen-

•

Europaweg-Noord.

Ondergeschikte detailhandel bij een bedrijf

treerd rond de Brink, het Koopmansplein,

met een kleiner winkelvloeroppervlak dan

de Kop van de Vaart en het tussenliggende

200 m², waarbij de aard van de verkochte

gebied;

goederen in verband staat met de hoofdac-

Triade ligt buiten dit compacte gebied, maar

tiviteit van dat bedrijf.

Visiekaart detailhandelsvisie 2009

krijgt wel een functie als ‘wijkcentrum voor •

centraal Assen’ toebedeeld;

Ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voor-

Voor de Cité wordt vanwege de locatie

ziet in plancapaciteit met een groter winkelvloer-

vlakbij het station gedacht aan het ontwik-

oppervlak dan 1.500 m² (wvo) vindt regionale

kelen van werken of onderwijs. Ook een

afstemming plaats met de naburige gemeenten.

6 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

2 Trends en ontwikkelingen

2.1

Landelijke trends

Faillissementstijdlijn

Consumenten winkelen meer online... De groei van online winkelen blijft doorzetten. Inmiddels is het aandeel al opgelopen tot meer dan 20%*. Deze toegenomen oriëntatie van de consument op online leidt tot een verminderde behoefte aan fysieke winkels (afgenomen van circa 6,5 winkels per 1.000 inwoners in 2008 tot rond de 5 in 2021).** Met name in het grijze middensegment zijn, doordat deze winkels zich moeilijk kunnen onderscheiden van internet, veel grote ketens failliet gegaan (zie faillissementstijdlijn).

... waardoor de winkelstructuur verandert De gevolgen van het toenemende online winkelen zijn niet voor ieder type winkelgebied

Coronacrisis versnelt ontwikkeling online

hetzelfde: •

De kleinere wijk- en buurtcentra bleven de voorbije jaren veelal goed functioneren. Het aanbod in deze centra bestaat overwegend uit dagelijks bezochte winkels, die (zeker voor de coronacrisis) nog minder concurrentie ondervonden van internetwinkelen.

•

De grote stad werd vanwege het diverse voorzieningenpalet (combinatie detailhandel en recreatief) en het bijzondere aanbod

* Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019. ** Locatus, 2021.

8 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

•

door de consument nog aantrekkelijk gevon-

Impact coronacrisis verschillend per branche

Dit is terug te zien in de omzetstijging in de

den voor een ‘dagje stad’.

Niet voor iedere branchegroep waren de

consumentenelektronica en doe-het-zelf­

Het middelgrote centrum kwam daarmee

coronamaatregelen op korte termijn even

zaken (o.a. bouwmarkten).

tussen tafellaken en servet terecht. Juist hier

nadelig:

was het kwetsbare niet-dagelijkse winkelaan-

•

•

Modewinkels zijn tijdens de coronacrisis het

De boodschappensector heeft (een deel

meest getroffen. Online winkelen kon hier

bod veruit de dominante centrumfunctie.

van) de uitgaven die consumenten normaal

het omzetverlies in de fysieke winkel bij

Antwoorden voor alternatieve invulling ontbra-

gesproken bij de horeca doen kunnen

lange na niet opvangen. Dit heeft de groot-

ken, waardoor de leegstand toenam. Deze

overnemen, waardoor supermarkten en

ste impact gehad op de hoofdwinkelstraten

ontwikkeling heeft ook in de binnenstad van

versspeciaalzaken goede omzetten draai-

van hoofdcentra, aangezien het modeaan-

Assen plaatsgevonden.

den.

bod veelal vooral daar gevestigd zit.

•

Doordat de recreatieve mogelijkheden

Coronacrisis versnelt online groei

buitenshuis tijdens de coronamaatregelen

De coronamaatregelen (lockdown, sluiting horeca

afnamen, zijn consumenten meer gaan

en ‘niet-essentiële’ winkels, etc.) hebben grote

besteden om het in huis prettiger te maken.

effecten op het consumentengedrag op korte en lange termijn, en daarmee op het perspectief voor centrumgebieden: •

Index omzetontwikkeling winkelsector naar branchegroep (2019-2021)

De internetbestedingen zijn tijdens de crisis substantieel toegenomen, in alle branches. Ook mensen die daarvoor nog niet op internet kochten doen dat nu wel, en een deel van hen zal dat naar verwachting blijven doen*.

•

De technologie en capaciteit om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering logistiek, augmented reality, slimme deurbel, etc.). Hierdoor wordt de concurrentie voor fysieke winkels in gemak en kosten alsmaar groter.

*

ABN Amro. (2021). Naar een nieuw normaal in winkelgedrag.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

9 van 36

2.2 Lokale ontwikkeling

•

Locatie Borgstee op het bedrijventerrein is

(bijvoorbeeld een transformatie naar wonen of

juist meer regionaal gaan functioneren. Hier

dienstverlening).

Koopgedrag meer online

is het aandeel toevloeiing toegenomen van

Passend bij de landelijke trend zijn ook inwo-

33% in 2015 naar 40% in 2019.

ners van de gemeente Assen de laatste jaren

Buiten de binnenstad is het aanbod in de branches wonen, doe-het-zelf en tuincentra

meer online gaan winkelen.

Aanbodontwikkeling

afgenomen. In de overig niet-dagelijkse bran-

•

Het aandeel online in de niet-dagelijkse

In de binnenstad is het mode- en overige

ches is er juist een toename van winkelmeters

winkelsector is tussen 2015 en 2019 toege-

niet-dagelijkse winkelaanbod afgenomen,

waarneembaar. Voorbeelden hiervan zijn de

nomen van 9 naar 21%.*

passend bij de landelijke trends. De leegstand

vestiging van Big Bazar in buurtcentra en een

In de dagelijkse sector is het online bood-

is hier fors, maar deze is de afgelopen jaren

fietsenwinkel op het Stadsbedrijven­park.

schappen doen in de gemeente Assen ook

niet verder toegenomen. De verklaring hiervoor

op gang gekomen; in 2019 lag dit aandeel

is dat winkelmeters uit de markt zijn genomen

op 3% van alle dagelijkse bestedingen.

en een niet-winkelfunctie hebben gekregen

•

Detailhandel functioneert meer lokaal Het detailhandelsaanbod in Assen is meer lokaal gaan functioneren, er komen minder

Ontwikkeling detailhandelsaanbod, uitgedrukt in m² wvo

bestedingen van buiten Assen. •

In de hele kern is het aandeel toevloeiing in dagelijkse winkelbestedingen tussen 2015 en 2019 ongeveer constant gebleven. In de niet-dagelijkse sector is er wel een afname van 45% naar 38%.

•

In het centrum van Assen is de toevloeiing in de dagelijkse winkelsector afgenomen van 27% in 2015 naar 9% in 2019. In de niet-dagelijkse sector is er een afname van 50% naar 40%.

*Koopstromenonderzoek Oost Nederland, 2019

10 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

2.3

Verwachtingen toekomst

Perspectief niet-dagelijkse winkels Gezien de trends en ontwikkelingen (toename

Perspectief dagelijkse winkels

aandeel online, afname omzet uit toevloeiing

Uit de marktruimteberekening die voor de

vanuit omliggende gemeenten) is een verdere

dagelijkse sector is gemaakt (distributie-plano-

terugloop van het niet-dagelijkse winkelaanbod

logisch onderzoek, zie bijlage) blijkt dat er in

te verwachten. Uit een indicatieve analyse komt

deze dagelijkse boodschappensector een

naar voren dat er in de huidige situatie sprake is

aanzienlijk overaanbod is. De berekening laat

van een overaanbod van circa 15%. Kijkend

duidelijk zien dat supermarkten in de toekom-

naar de trends in de detailhandel en de reeds

stige situatie verder ondergemiddeld zullen

waarneembare krimp van het aanbod is de

functioneren (lagere vloerproductiviteit), wan-

verwachting dat het overaanbod in de toekomst

neer er niks verandert. Dat kan voor de consu-

alleen maar groter wordt. Het overaanbod in de

ment leiden tot een verschraling van het (vers-)

niet-dagelijkse sector resulteert in verschillende

assortiment en mogelijk valt er bij voortzetting

ruimtelijke opgaven:

van de huidige situatie op termijn een super-

•

In de binnenstad zal er met name een

markt (of zelfs meerdere) weg uit de structuur.

verdere terugloop zijn van het modisch

Aangezien supermarkten bepalend zijn voor de

recreatieve aanbod. De binnenstadsvisie

winkelstructuur, noopt het overaanbod ertoe dat

geeft reeds invulling aan deze opgave;

er in de toekomstig gewenste structuur minder ruimte is voor dagelijkse winkelmeters.

•

Overaanbod dagelijkse sector noopt tot keuzes

Het overaanbod aan woonwinkels, doe-hetzelf-zaken en tuincentra heeft met name effect op het Stadsbedrijventerrein. Dit aanbod loopt al terug en een verdere versnippering van functies op het bedrijventerrein in de toekomst dreigt. Om dit te voorkomen is het net als in de binnenstad belangrijk dat het gebied duidelijk ingekaderd en afgebakend wordt. De visie in hoofdstuk 3 gaat hier nader op in. Verdere versnippering Stadsbedrijvenpark dreigt

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

11 van 36

3 Visie detailhandelsstructuur

3.1

Vertrekpunt en ambities

verandering betekenen in de potentiële spreiding van detailhandel over de stad.

Fijnmazige supermarktstructuur: De super-

Hoofdambitie: Compleet hoofdstedelijk aanbod

gewenste detailhandelsstructuur geformuleerd.

marktstructuur van Assen is fijnmazig: bijna

Hoofdambitie is om in de dynamische

De visie speelt in op de situatie zoals die in de

elke buurt heeft wel een supermarkt, ook

hoofdstad van Drenthe een zo divers en

vorige twee hoofdstukken is beschreven en de

relatief kleine verzorgingsgebieden. Niet al

compleet mogelijk voorzieningenaanbod te

ambities uit de omgevings- en binnenstadsvisie.

deze supermarkten zijn van een moderne

bieden voor Assen en de regio. Zo hoeven

omvang. Gezien het overaanbod aan

Assenaren ook in de toekomst zo min

supermarktmeters zal ook niet voor alle

mogelijk de stad uit voor hun aankopen. De

bestaande supermarktlocaties plek zijn in

toekomstige aanwezigheid van een divers

dagelijkse als in de niet-dagelijkse winkel-

de toekomstig gewenste detailhandelsstruc-

aanbod is niet vanzelfsprekend. Deze

sector is er in kwantitatieve zin sprake van

tuur.

ambitie vraagt om een hoge mate van

Wisselende staat van winkellocaties: Niet

concentratie van winkels (de compacte

§ 2.3). De grootste opgave voor het trans-

alle winkellocaties in Assen zijn nu even

stad).

formeren van winkelvastgoed ligt in de

aantrekkelijk. Zowel programmatisch als in

binnenstad van Assen, maar ook elders in

uitstraling zijn winkelgebieden Marsdijk en

de structuur is aanleiding om over een

Kloosterveste bijvoorbeeld relatief toe-

alternatief perspectief voor de winkelfunctie

komstbestendig, terwijl de staat van het

te denken.

vastgoed en het investeringsniveau in

Bevolkingsgroei als oplossing?: Het inwoner-

centra als Peelo en Het Sticht te wensen

tal van de gemeente zal tot 2030 in ieder

over laat. In de binnenstadsvisie is voor het

geval nog beperkt toenemen tot circa

centrum nieuw perspectief geboden om een

70.800 inwoners. Bevolkingsgroei is positief

kwaliteitsimpuls te realiseren. Dat is ook

voor voorzieningen, maar deze mate van

voor de buurt- en wijkcentra en voor

groei is onvoldoende ‘buffer’ voor de auto-

Borgstee wenselijk.

In dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstig

•

Vertrekpunt Assen • Overaanbod winkelmeters: Zowel in de

een overaanbod aan winkelmeters (zie

•

•

nome ont­wik­kelingen in de winkelsector. De spreiding van de woningbouwontwikkelingen past binnen het bestaande stedelijke weefsel en zal daarmee geen significante

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

13 van 36

Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur Assen Subambitie 1: Levendig hoofdcentrum De binnenstad van Assen is in 2030 het kloppende publiekshart van Drenthe. Onderdeel van het programma is de aanwezigheid van alle winkels die je verwacht in een hoofdstad. Nieuwe ondernemers zien kansen in de binnenstad. Kopen en beleven zijn volledig geïntegreerd.

Subambitie 2: Spreiding basisvoorziening De verbonden stad zet in op leefbare wijken met eigen voorzieningen die sociale ontmoeting faciliteren. Voor de dagelijkse boodschappen en andere basisvoorzieningen kunnen Assenaren in de eigen buurt terecht. De verbonden stad zet daarmee in op nabijheid van de dagelijkse boodschap, en houdt zo rekening met de vergrijzende bevolking.

Subambitie 3: Kwaliteitsimpuls PDV Op bedrijventerreinen wordt ingezet op een betere samenhang en leesbaarheid van de gebieden, zowel functioneel als ruimtelijk, om de verrommeling te bestrijden. Dat vraagt om een duidelijk afgebakende en aantrekkelijke locatie voor perifere detailhandelsvestiging (compacte stad).

14 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

3.2 Visie detailhandelsstructuur

impulsaankopen) is de gezamenlijke aantrek-

•

kingskracht en promotie van de hele binnenstad

•

Buurtcentra Peelo, Nobellaan en Het Sticht Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan

De opgaven en ambities voor Assen hebben

essentieel (incl. horeca, diensten, cultuur,

geresulteerd in de volgende hoofdkeuze: een zo

maatschappelijk, werk, evenementen, etc.). In

Deze centrumgebieden zijn ondersteunend aan

groot mogelijke concentratie van winkelaanbod

die bruisende binnenstad, waar het Drents DNA

de binnenstad als hoofdwinkelcentrum en

in de binnenstad, om daar een zo groot en

voelbaar is, kunnen Assenaren ook in de

richten zich primair op het bieden van dage-

gevarieerd mogelijk voorzieningenniveau te

toekomst voor al hun wensen terecht. Het is

lijkse winkelvoorzieningen voor de inwoners in

behouden en een verdere toename van leeg-

een uitdaging om tot dat wensbeeld te komen.

hun verzorgingsgebied. Ondersteunend aan dit

stand te voorkomen. Daaruit volgt de gewenste

De binnenstadsvisie biedt de (ruimtelijke)

dagelijkse aanbod zijn ook frequent bezochte

detailhandelsstructuur:

strategie om die uitdaging gezamenlijk met

niet-dagelijkse winkels (zoals een bloemist) pas-

•

vertrouwen tegemoet te treden.

send in deze centra. Vanuit de ambitie voor de

de binnenstad als hoofdcentrum met onder andere het grootste en meest diverse

•

•

‘verbonden stad’ en de toekomstige relevantie

niet-dagelijkse winkelaanbod;

Ondersteunende boodschappenstructuur

van de boodschappenlocaties is de nabijheid

een fijnmazige structuur van negen bood-

Vanuit de ambitie voor de ‘verbonden stad’ is

van andere buurt- en wijkfuncties wenselijk

schappencentra in verschillende catego-

een fijnmazige boodschappenstructuur wense-

(afhaalhoreca, kapper, apotheek, wijkcentrum,

rieën, naar gelang de beoogde verzorgings-

lijk. Dat staat soms op gespannen voet met de

zorgfuncties, etc.). Ook buiten deze ondersteu-

functie;

hoofdambitie voor een ‘compleet hoofdstedelijk

nende boodschappenstructuur is nu detailhan-

PDV-locatie Borgstee als uitzonderingsloca-

aanbod’, die juist om concentratie vraagt. Deze

del gevestigd. Deze locaties behoren niet tot de

tie voor de uitstalling en/of verkoop van

twee ambities vereisen een goede verhouding

gewenste hoofdstructuur (met uitzondering van

volumineus assortiment.

in spreiding en omvang van boodschappenloca-

PDV-zone Borgstee) en dus zullen daar de

ties. Daarbij is het lokale draagvlak bepalend.

ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt.

De binnenstad: hoofdcentrum

Een duurzame structuur betekent namelijk ook

De binnenstad is het levendige hoofdcentrum

een structuur waarbinnen ondernemen op de

PDV-locatie Borgstee voor volumineus aanbod

waar winkels en overige publieksfuncties samen

lange termijn mogelijk blijft, wetende dat er

De gewenste functie voor Borgstee is de

een aantrekkelijk programma bieden voor de

reeds een overaanbod is aan supermarkten. De

aantrekkelijke ‘woonboulevard’ voor de regio.

lokale en regionale bezoeker. Het is dan ook de

resulterende gewenste structuur bestaat uit

Hier is in een overzichtelijk gebied een com-

plek in de structuur met het meest ruime en

negen locaties:

pleet aanbod aan o.a. meubels, tuinartikelen en

diverse winkelaanbod. Specifiek voor niet-dage-

•

doe-het-zelf­artikelen te vinden. De consument

lijks winkelaanbod is de binnenstad dé uitgele-

•

zen vestigingslocatie. Om dat te blijven (o.a.

•

Hoofdboodschappenlocatie Triade Grote wijkcentra Kloosterveste en Marsdijk Klein wijkcentrum Vredeveld

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

kan hier kijken en vergelijken. Vestiging van winkels buiten de reguliere centra kan hier

15 van 36

worden overwogen, omdat het volumineuze

Wat kan buiten deze structuur?

assortiment om een uitstallingsruimte vraagt die

In principe zijn nieuwe detailhandelsontwikkelin-

inpassing in reguliere centra bemoeilijkt (zie

gen alleen mogelijk binnen de hoofdstructuur.

beleidsregels §4.2). Als alternatieve locatie voor

Buiten de hoofdstructuur is er daarmee geen

(bijvoorbeeld minder grootschalige) winkels met

ruimte voor nieuwvestiging en werkt de ge-

volumineus assortiment kan locatie Cité worden

meente mee aan functiewijziging van winkel-

onderzocht, zoals ook wordt benoemd in de

ruimte naar andere functies om het overaanbod

Binnenstadsvisie (zie §1.3).

terug te dringen.

Wat kan binnen deze structuur? Binnen de bovenstaande hoofdstructuur is er ruimte voor dynamiek. Dat betekent dat hier constructief wordt meegedacht over nieuwe concepten, uitbreidingswensen en nieuwvestigingen van winkels. Door duidelijk uit te spreken op welke detailhandelsstructuur er wordt ingezet ontstaat investeringszekerheid voor ondernemers en eigenaren. Maar ook binnen deze centrumgebieden zijn, gezien het overaanbod aan winkelruimte, alleen nieuwe ontwikkelingen wenselijk die kwalitatief bijdragen aan het vervullen van de hier beschreven functie en positie. Zo zijn gemeenteverzorgende winkels niet passend in de ondersteunende centrumgebieden en is de gewenste omvang van supermarkten gekoppeld aan de omvang van het beoogde verzorgingsgebied.

16 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

3.3

Wat betekent dat?

ten achten we voor de Assense context (huidig aanbod en verzorgingsgebieden) de volgende

In de hiervoor beschreven hoofdstructuur zit

grove indeling passend:

een duidelijk hiërarchische onderverdeling. De

•

ontwikkelingsmogelijkheden van ieder winkelcentrum wordt afgestemd op de daarin beoogde

1.000 m2 wvo: minimum maat moderne supermarkt;

•

functie en positie. Daarnaast wordt rekening

1.000 - 1.200 m2 wvo: standaard supermarkt;

gehouden met de huidige staat (o.a. uitstraling,

•

1.200 - 1.500 m2 wvo: ruime supermarkt;

samenhang gebied).

•

≥ 1.500 m2 wvo: bovenlokale stedelijke supermarkt.

Hoofdwinkelgebied (de binnenstad) Voor de binnenstad ligt er met de Binnen­

Aangezien er in kwantitatieve zin sprake is van

stadsvisie een concreet plan voor de toekomst.

een overaanbod in de supermarktsector, kan

De grote opgave om het overaanbod aan

ook binnen de structuur alleen vanuit kwalita-

winkelruimte te transformeren wordt onder

tieve argumenten meegewerkt worden aan

andere aangevlogen door toe te werken naar

schaalvergroting. Een kwalitatief argument is

een compact publiekshart. Wanneer in dit

bijvoorbeeld dat supermarkten binnen de

beleid wordt gesproken over ‘concentreren van

structuur sterk genoeg moeten zijn om overeind

winkels in de binnenstad’ wordt dat gebied

te blijven (minimum maat). Een andere zou

bedoeld (zie Binnenstadsvisie voor verdere

kunnen zijn dat schaalvergroting van een

details).

supermarkt ervoor zorgt dat de gewenste

Triade als hoofdboodschappenlocatie

functie en positie van het betreffende winkelge-

Supermarkten

bied wordt behouden of gerealiseerd.

Supermarkten zijn structuurbepalend. De haalbare omvang van supermarktaanbod heeft

Hoofdboodschappenlocatie (Triade)

te maken met het draagvlak. De omvang van

Triade biedt centraal in de gemeente voor

individuele supermarkten heeft echter ook

iedereen een breed en modern stedelijk bood-

invloed op de mate van bovenlokale aantrek-

schappenaanbod. Bij deze functie en positie

kingskracht (supermarkt belangrijk bezoekmo-

past onder andere een bovenlokaal functione-

tief). In de schaalontwikkeling van supermark-

rend supermarktaanbod. Albert Heijn en Dirk

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

Compact publiekshart binnenstadsvisie

17 van 36

samen zijn de grootste supermarktconcentratie,

de 1.000 en 1.200 m² wvo wenselijk. Met name

met name door de omvang van de Albert Heijn,

de Aldi is in dit profiel momenteel aan de kleine

die met circa 2.250 m² wvo de grootste super-

kant. Verder is hier een compleet overig bood-

markt van de gemeente is.

schappenaanbod wenselijk (verszaken, slijter, bloemen, drogist).

Grote wijkcentra (Marsdijk en Kloosterveste) Marsdijk en Kloosterveste zijn ook in de toe-

Buurtcentra (Nobellaan, Het Sticht en Peelo)

komst de wijkcentra met het grootste en meest

De winkelgebieden Nobellaan, Het Sticht en

diverse winkelaanbod. Een groot wijkcentrum is

Peelo hebben in de gewenste structuur een

een winkelgebied met twee ruime supermarkten

functie als buurtcentrum. Het beoogde verzor-

van circa 1.200 tot 1.500 m² wvo en een com-

gingsgebied is kleiner dan de wijkcentra. Voor

pleet overig boodschappenaanbod (verszaken,

een buurtcentrum is één supermarkt van rond

slijter, bloemen, drogist) en enige aanvulling in

de 1.200 m² wvo passend met enig aanvullend

frequente benodigdheden (huishoudelijk, textiel,

boodschappenaanbod (enkele verszaken,

optiek, fiets). Het huidige aanbod voldoet daar

bloemist).

ruim aan en is redelijk in verhouding tot de

•

Winkelcentrum Het Sticht heeft een unieke,

omvang van de omliggende wijken; in Marsdijk

maar toch vooral verouderde uitstraling en

wonen ruim 12.000 mensen, in Kloosterveen

structuur. Deze situatie, met onder andere

circa 11.400 (+ woningontwikkeling). Beide

een kleine supermarkt, is niet toekomstbe-

wijkcentra hebben momenteel een moderne,

stendig. Bij een gebiedsontwikkeling is het

toekomstbestendige uitstraling en er is geen

logisch om een moderne supermarkt als

winkelleegstand. De ambitie is dan ook om dit

uitgangspunt te nemen.

zo te houden.

•

Vredeveld als klein wijkcentrum

Winkelcentrum Peelo heeft een passend aanbod voor de beoogde functie en is goed

Klein wijkcentrum (Vredeveld)

aangesloten op andere voorzieningen

Winkelcentrum Vredeveld bedient een aanzien-

(huisarts, school, sportzaal), het vormt zo

lijk deel van Assen-Oost. In deze wijk wonen

echt het ‘hart van de buurt’. Het gebied oogt

circa 9.000 mensen. Een positionering als klein

echter verouderd. Voor het bestendigen van

wijkcentrum is passend bij dit verzorgingsge-

de locatie en vanuit de grotere gebiedsop-

bied. Hier zijn twee supermarkten van tussen

18 van 36

Nabijheid van voorzieningen in de verbonden stad 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

•

gave kan een herontwikkeling wenselijk

passend, met een bezoekgemak gericht op de

blijken.

omwonenden.

Winkelcentrum Nobellaan ligt aan een belangrijke ontsluitingsweg en tussen

Borgstee

verschillende buurten en heeft daardoor

De niet-dagelijkse winkelstructuur van Assen

een wat groot potentieel verzorgingsgebied

bestaat hoofdzakelijk uit de binnenstad en het

voor een buurtcentrum. Vanwege de ligging

Stadsbedrijvenpark met o.a. Borgstee. In de

vlakbij de binnenstad en Triade en de

binnenstad zijn ook veel grootschalige winkel-

ambitie voor een fijnmazige structuur (o.a.

ruimten beschikbaar. De grote opgave en

in Pittelo en Noorder­veld) is hier geen

ambities voor de binnenstad kaderen daarmee

bovenlokaal functionerend centrum wense-

de ambities voor Borgstee. Gezien het overaan-

lijk. Het aanbod aan de Nobellaan is reeds

bod en de reeds bestaande afname van het

van ruime omvang voor een buurtcentrum.

winkelaanbod aan woninginrichting, doe-hetzelf en tuincentra (zie § 2.3) is een ruimtelijke

Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan

concentratie van de perifere vestigingsmogelijk-

Vanuit de ambitie ‘de verbonden stad’ worden in

heden wenselijk. Hiermee wordt verdere ver-

de buurten Pittelo en Noorderveld twee buurt-

snippering en verrommeling voorkomen.

Op naar een samenhangende ‘woonboulevard’

Afbakening PDV-zone ‘Borgstee’

supermarkten in de gewenste detailhandelsstructuur opgenomen. Zo wordt, waar dat vanuit

In een compact gebied wordt een aantrekkelijk

draagvlak redelijkerwijs haalbaar is, voorkomen

en toekomstbestendig ‘woonboulevard’-milieu

dat inwoners van een eigen buurt of wijk een

nagestreefd. Dit gebied wordt afgebakend door

grote verkeersader over moeten (Europaweg) of

de wegen Peelo, Europaweg Noord en de

op significante reisafstand wonen van basisaan-

Mahatma Gandhiweg (ofwel ‘Borgstee’, zie

bod (indicatie 5 min. fietsen/20 min. lopen). De

afbakening kaart rechts). Als ‘uitlopers’ kunnen

supermarktlocaties aan de Maasstraat in Pittelo

ook de direct aan de Europaweg-Noord gele-

en aan de Paganinilaan in Noorderpark zijn in

gen gebouwen (zichtlocaties) ten oosten van de

dat opzicht relevante schakels in de spreiding.

Mahatma Gandhiweg tot dit gebied worden

Deze supermarktlocaties zijn strikt voor de

gerekend, evenals de huidige Praxis locatie.

basisbehoeften van de direct omwonenden.

Nieuwe grootschalige winkels die volumineuze

Hiervoor is een omvang van 1.000 m² wvo

artikelen verkopen dienen enkel binnen dit

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

19 van 36

afgebakende gebied een plek te krijgen. Op

matie naar alternatieve, gewenste functies

Borgstee is momenteel ook nog bedrijfsruimte

(o.a. wonen);

aanwezig die niet past binnen dit profiel (o.a.

•

Gebruik te maken van instrumenten zoals

autobedrijf). Het doel is om in de duidelijk

‘stedelijke kavelruil’ om samen met eigena-

afgebakende zone toe te werken naar een

ren te komen tot compactere winkelgebie-

samenhangend gebied, waar de consument

den.

gemakkelijk bij meerdere winkels kan ‘kijken en

•

Bestaande, in onbruik zijnde juridische

vergelijken’, en de publieke ruimte veilig kan

detailhandelsmogelijk­heden in bestem-

worden ingericht voor consumenten.

mingsplannen buiten de gewenste structuur, ofwel zogenaamde ‘ongewenste planologi-

Voor bepaalde volumineuze concepten met een

sche plancapaciteit’ te schrappen;

wat kleinere winkelomvang kan ook gekeken

•

Te handhaven op illegale detailhandel;

worden naar een concentratie op locatie Cité

•

Buiten de structuur niet mee te werken aan

(bijvoorbeeld keuken- of badkamers) in de

het verbeteren van de randvoorwaarden

binnenstad.

voor detailhandelsactiviteiten.

Buiten de hoofdstructuur De gemeente Assen zet vol in op deze detailhandelsstructuur. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten deze centra ongewenst en kiest zij er voor winkel­meters buiten de gewenste detailhandelstructuur te verminderen. Dit doet zij door: •

Eigenaren te motiveren om te investeren in de transformatie van hun (leegstaande) winkelpand. De gemeente zal een positieve houding hanteren bij een benodigde planologisch-juridische procedure voor transfor-

20 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

4 Beleidskader en uitvoering 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

21 van 36

4.1

Ruimtelijk beleid

nieuwe detailhandelsontwikkelingen. Door het

opstellen van het nieuwe omgevingsplan (na

toetsingskader te volgen, wordt bepaald of een

vaststelling van de omgevingswet).

De ambities en visie zoals geformuleerd in

detailhandelsontwikkeling op de beoogde plek

hoofdstuk 3 worden in dit hoofdstuk doorver-

wel of niet gewenst is (zie onderstaand stroom-

Het bestemmingsplan (omgevingsplan) is het

taald naar uitvoerbaar ruimtelijke detailhandels-

schema voor een versimpelde weergave van

meest krachtige instrument dat de gemeente tot

beleid. Met de ruimtelijke visie in hoofdstuk 3

die afweging). Mocht een initiatief passen in de

haar beschikking heeft om ruimtelijk beleid te

geeft de gemeente duidelijkheid aan marktpar-

structuurvisie dan wordt de ruimtelijke inpas-

voeren. Hierin wordt door middel van bestem-

tijen. Het voeren van een duidelijk, consequent

baarheid op de locatie getoetst (o.a. fysieke

mingen en voorschriften structureel bepaald

ruimtelijk detailhandelsbeleid zorgt zo uiteinde-

ruimte, parkeren).

waar wel en waar geen detailhandel is toege-

lijk voor investeringen en dynamiek waar dit

staan. In het bestemmings- (of omgevings)plan

wenselijk is en daarmee voor een duurzame en

Vertaling naar bestemmingsplan/omgevingsplan

kan de gemeente gebieden aanwijzen waar

vitale detailhandelsstructuur voor inwoners en

Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te

detailhandel mag plaatsvinden. Buiten deze

bezoekers (zie figuur pagina 23).

kunnen voeren, is het van belang dat de visie

gebieden wordt geen (uitbreiding van) detail-

wordt vertaald in bestemmings-/omgevingsplan-

handel toegestaan.

Voor de gemeente biedt de visie op de detail-

nen. Dit gebeurt in principe bij de eerstvolgende

handelsstructuur een toetsingskader voor

herziening van een bestemmingsplan of bij het

Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen

Binnen reguliere winkelgebieden

Locatie Nee Initiatief in regulier winkelgebied in beoogde winkelstructuur? (zie §3.2)

Ja

In welk winkelgebied ligt het initiatief?

Hoofdcentrum Ondersteunend

Binnenstad Assen

Initiatief passend in beoogde structuur

22 van 36

Buiten reguliere winkelgebieden

Behoudt het winkelgebied na realisatie van het initiatief de beoogde verzorgingsfunctie? (zie §3.3) Ja

Nee

Ligt het initiatief op Borgstee

Ja

Welk assortiment/omvang bevat het initiatief? Welk assortiment/omvang is toegestaan op Borgstee? (zie afwegingskader §4.2)

Nee

Initiatief niet passend in beoogde structuur

Is het initiatief passend op Borgstee

Nee

Initiatief passend in beoogde structuur

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

Ja

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

23 van 36

4.2 Beleidsregels

Daarbinnen geldt de huidige contour van de

•

detailhandel in volumineuze woninginrich-

centrum- danwel detailhandelsbestemming,

tingsartikelen, zoals keukens, badkamers,

Winkels: wat is detailhandel?

tenzij anders aangegeven (bijv. Borgstee,

sanitair, vloeren, zonwering, meubels en

Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor

Binnenstadsvisie). Dit sluit aan bij de provinciale

jacuzzi’s;

iedereen altijd direct duidelijk. Voor de planolo-

omgevingsverordening (2018). In sommige

gische vertaling naar bestemmingsplannen zijn

gevallen kan afgeweken worden van dit prin-

de ruimtelijke effecten (op beoogde winkelstruc-

cipe, maar bij elke vergunningaanvraag is dit

•

tuincentra;

tuur, aantrekkende werking consumentenver-

het vertrekpunt. Hieronder gaan we in op de

•

andere detailhandel in uitsluitend zeer

keer) en verschijningsvorm (ruimtegebruik,

specifieke uitzonderingen voor de gemeente

volumineuze artikelen (> 1 m³), zoals

uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter

Assen.

speeltoestellen als trampolines.

•

bouwmarkten en andere allround doe-hetzelfzaken;

plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online betaling, niet meer relevant voor ruimte-

PDV: aard en omvang van goederen

Het is vanuit o.a. de ambities voor de ontrom-

lijk beleid. Van een detailhandelsactiviteit is in

De aard of omvang van goederen die winkels

meling van bedrijventerreinen niet wenselijk dit

ieder geval sprake wanneer er een ruimte is die

verkopen is ruimtelijk relevant voor vestigings-

type winkels op verschillende bedrijvenlocaties

gericht is op/en of toegankelijk is voor consu-

beleid*. De uitstalling van volumineuze artikelen

toe te staan. Daarmee wordt duurzaam vast-

menten (winkelruimte, showroom, afhaalpunt).

is vaak moeilijk inpasbaar in reguliere centrum-

goedgebruik niet in de hand gewerkt en daar-

Ook fenomenen als pop-up stores en flitsver-

gebieden. Daarom kan voor de vestiging van

naast is een mix van consumenten- en bedrijfs-

koop vallen daarmee onder de definitie van

deze winkels bij uitzondering een locatie buiten

verkeer een veiligheidsrisico. Een ander

detailhandel (en horen dus plaats te vinden

de reguliere detailhandelsstructuur worden

argument voor concentratie is dat de consu-

binnen reguliere winkelgebieden). Met het

overwogen.

ment bij typisch volumineus aanbod zoals o.a.

inrichten van een ruimte voor consumenten is

meubels en tuinartikelen wil ‘kijken en vergelij-

het aannemelijk dat detailhandel een wezenlijk

Onder andere winkels binnen de volgende bran-

ken’. Borgstee is daarvoor de aangewezen

onderdeel is van de bedrijfsvoering. Daarnaast

ches voeren een assortiment waardoor vesti-

locatie.

is zichtbaarheid van een verkoopfunctie vanaf

ging op een uitzonderingslocatie kan worden

de openbare weg een duidelijk kenmerk van

overwogen:

De genoemde branches zijn in principe ook in

detailhandel.

*

centra inpasbaar. Om een toetsingskader te

Winkels in winkelgebieden Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden die zijn aangewezen in hoofdstuk 3.

24 van 36

De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat men alleen mag differentiëren in het toestaan van branches op een bepaalde locatie als daar goede ruimtelijke argumenten voor zijn. Regels voor zogenaamde ‘territoriale beperkingen’ van detailhandelsvestigingen moeten niet discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn.

vormen voor de ‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een winkel een ruimtelijke relevante en toetsbare factor. Een winkel met volumineus assortiment op Borgstee moet

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

daarom een minimum omvang van 1.000 m²

Branchevreemd aanbod

bruto vloeroppervlak (bvo) hebben.

Grootschalige winkels die zich vanwege de aard

ABC-goederen (auto’s, boten, caravans) en

of omvang van hun artikelen willen vestigen

detailhandel in grove bouwmaterialen zijn

buiten de reguliere winkelgebieden mogen

eveneens volumineus, maar voor deze bedrij-

slechts in beperkte mate branchevreemd

ven gelden in de praktijk vaak bijkomstige

aanbod verkopen. Het nevenassortimentsdeel

criteria (o.a. milieuzone vanwege bedrijfsactivi-

neemt niet meer ruimte in beslag dan 100 m²

teit) en ze worden door de consument niet

wvo of 10% van het netto winkelvloeroppervlak.

verwacht bij een PDV-locatie. Voor een intuï-

Zo wordt voorkomen dat het branchevreemde

tieve- en praktische indeling van een bedrijven-

aanbod zelfstandige aantrekkingskracht uitoe-

terrein kan het wenselijk zijn ABC-goederen en

fent en dat is niet in lijn met de basisprincipes

detailhandel in grove bouwmaterialen ruimtelijk

van het gemeentelijk detailhandelsbeleid.

te scheiden van andere volumineuze concep-

Ongebrei­delde verkoop van branchevreemde

ten. ABC-goederen zijn nu bijvoorbeeld al meer

artikelen op perifere locaties buiten de centra

geconcentreerd aan de Industrieweg.

dient te worden voorkomen.

Voor branches of formules die niet vanwege de

Kringloopbedrijven

schaal van het artikel, maar bijvoorbeeld

De economie ontwikkelt zich naar een meer

vanwege de schaal van de winkel buiten winkel-

circulair gebruik. Tweedehandswinkels en

gebieden willen vestigen (zoals grote sportwin-

kringloopbedrijven maken daar onderdeel van

kels of multimediawinkels) zijn niet op voorhand

uit. Tweedehandswinkels passen prima in

ruimtelijk-relevante criteria te vinden. Het

centrumgebieden. Kringloopbedrijven hebben

ruimtelijk-relevante onderscheid met bijvoor-

echter vooral een bedrijfslogistieke functie en

beeld een warenhuis of een (grote) modewinkel

uitstraling. Voor kringloopbedrijven die zich

is niet evident.

vooral bezighouden met het verzamelen en

Meewerken aan transformatie buiten structuur

sorteren van goederen en waar het eventueel uitstallen van goederen voor consumenten ruimtelijk ondergeschikt is kan een locatie buiten de winkelstructuur worden overwogen. Duidelijk beleid zorgt voor hernieuwde dynamiek 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

25 van 36

Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit

Trafficlocaties

Inter­net­winkels die geen aan de winkelactiviteit-

Van oudsher vindt detailhandel plaats als

Op trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation,

gerelateerde ruimtelijke kenmerken hebben, zijn

ondergeschikte nevenactiviteit bij andere

treinstation) waar ondergeschikte detailhandel

niet relevant voor het detailhandelsbeleid en

bedrijfsactiviteiten. De vraag die zich daarbij

plaatsvindt, dient het assortiment gericht te zijn

moeten voldoen aan de bestemming van de

vaak voordoet is in hoeverre de detailhandels-

op de directe behoefte van de reiziger, bijvoor-

betreffende locatie (wonen, bedrijf, kantoor,

activiteit ondergeschikt is en/of deze noodzake-

beeld motorolie, een flesje drinken of een belegd

agrarisch, etc.). Zo is een distributiecentrum van

lijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactiviteit.

broodje voor onderweg, en dus geen pasta of

een internetwinkel net als ieder ander logistiek

Voor de planologische vertaling in bestem-

pakken melk.

bedrijf op een locatie met de bestemming bedrijf

mingsplannen zijn vooral de ruimtelijke effecten

toegestaan, zolang hier geen consumenten ter

en verschijningsvorm relevant (zie “wat is

Internetverkoop

detailhandel”).

Naast de traditionele winkel met verkoop ter

Non-food-productiebedrijf

plaatse komen.

plaatse zijn er allerlei nieuwe vormen waar

Afwijkingsbevoegdheid

consumenten producten kunnen zien en afhalen.

Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te

Bij een productiebedrijf wordt in beperkte mate

wijken van vastgesteld beleid in situaties die

detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit

Wanneer de consument ter plaatse komt, is er

vanwege het uitzonderlijke karakter een bijzon-

toegestaan (‘productiegebonden detailhandel’).

sprake van een ruimtelijke detailhandelsactiviteit,

dere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkin-

Belangrijk is dat deze detailhandel de verkoop

die planologisch als zodanig wordt beoordeeld

gen moeten overtuigend en specifiek gemoti-

betreft van door het bedrijf/op het perceel zelf

(incl. showroom en afhaalloket). Afhaal­punten

veerd en onderbouwd worden om een

geproduceerde of bewerkte producten. Een

van internetwinkels zijn derhalve net als elke

juri­di­sche toetsing te kunnen doorstaan. Met

voorbeeld hiervan is het laten maken van een

andere detailhandelsactiviteit toegestaan in de

dergelijke afwijkingen dient terughoudend

kentekenplaat bij een autogarage. Er is geen

reguliere winkelcentra. Deze activiteiten passen

omgegaan te worden. Een onzorgvuldige

uitstraling als winkel of vergelijkbare verkeers-

tenslotte perfect binnen de wenselijke winkel-

uitzondering op beleid creëert onzekerheid en

aantrekkende functie. De fysieke uitstalruimte is

structuur. De gebieden binnen die structuur zijn

mogelijk een juridische precedent. Dit verzwakt

maximaal 10% van het bedrijfsvloeroppervlak,

bovendien al ingericht op consumen­ten(ver­keer)

de kracht van deze visie als beleidsinstrument.

en niet meer dan 100 m² wvo. Een grote busi-

en zorgen voor een fijnmazige spreiding over de

ness-to-business-showroom is bijvoorbeeld niet

gemeente. De andere functies in de winkelcentra

voor consumenten toegankelijk.

hebben er bovendien baat bij dat hier regelmatig consumenten komen. De vestiging van afhaalpunten draagt in de winkelgebieden daarmee bij aan een economisch vitale winkelstructuur.

26 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

Bijlage

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

27 van 36

Bijlage 1:

Inwoners

Woningbouw De woonvisie Assen, ‘Van binnenuit beter’ (april

Inwoners

2021) stelt dat de grootste woningbehoefte

De gemeente Assen heeft circa 68.800 inwo-

binnen het bestaand stedelijk gebied kan

ners. Het inwonertal zal de komende jaren nog

worden opgevangen (ca. 2.575 woningen tot

(licht) toenemen tot 70.800 in 2030*. Deze

2030), maar dat er ook een substantiële be-

inwonergroei zet volgens de prognose nog door

hoefte blijft voor de uitbreidingslocatie

tot 2045 en zal daarna stabiliseren. In de direct

Kloosterveen (ca. 975 woningen).

omliggende gemeenten is er naar verwachting juist sprake van een bevolkingskrimp. De

In de gebiedsontwikkeling ‘Assen Centraal’

gemeente Assen werkt momenteel echter aan

(binnenstad, Havenkwartier en stadsboulevard)

een versnelling en uitbreiding van de woning-

worden de komende jaren circa 1.300 woningen

bouwplannen, waardoor het daadwerkelijke

binnen een levendig stedelijk en rustig stedelijk

aantal inwoners in de toekomst hoger uit kan

milieu gerealiseerd. Daarnaast zijn er in andere

vallen.

delen van de bestaande stad (De Lariks,

Binnenstedelijke verdichting bij het Havenkwartier

Noorderpark, Assen-Oost,) naar verwachting De bevolking van Assen vergrijst. Het aandeel

mogelijkheden om tot 2030 ca. 800-1.300 om

65+ers zal de komende jaren toenemen.

woningen toe te voegen in rustig stedelijk en

Gevolg hiervan is dat de beroepsbevolking in

levendig buitenwijk woonmilieus.

de gemeente in absolute zin zal afnemen. Een belangrijke opgave in Assen is het vergroten van doorstroming op de woningmarkt. Volgens de woonvisie vormen binnenstad, buurt- en wijkcentra een aantrekkelijke woonomgeving voor ouderen. De gemeente wil nabij deze voorzieningen meer geschikt woningaanbod voor de doelgroep realiseren.

*

CBS Statline, 2020.

28 van 36

Woonwijk Kloosterveen wordt verder uitgebreid 2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

Bijlage 2: Winkelaanbod

omvang van de winkels in deze sector loopt sterk uiteen. Zo zijn er de supermarkten

Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de

Albert Heijn (ca. 2.250 m² wvo), Jumbo (ca.

gemeente is te vinden in de binnenstad van

2.200 m² wvo), Dirk (ca. 1.300 m² wvo) en

Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het

Lidl

mode-aanbod te vinden. De binnenstad heeft

(ca. 950 m² wvo), maar ook Kaasshop

ook een leegstandsprobleem. De verschillende

Vanderveen (ca. 40 m² wvo) en bakkerij

wijk- en buurtcentra draaien meer op dagelijks

Riedstra (ca. 30 m² wvo).

bezochte winkels. In deze centra is er juist geen

•

Naast de dagelijkse winkels zijn er in het

winkelleegstand. De omvang van de wijk- en

centrum circa 70 modezaken met een totaal

buurtcentra sluit over het algemeen goed aan

winkelvloeroppervlak van ca. 19.100 m²

bij de omvang van de omliggende buurt. Op het

wvo. De grootste panden worden in dit

Stadsbedrijvenpark is een (relatieve) clustering

segment gevuld door de grote ketens, zoals

van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met

Scapino, The Sting en C&A. Er zijn echter

name op locatie Borgstee. Verspreid buiten

ook diverse kleine zelfstandigen in de

deze winkelgebieden is er ook op de overige

binnenstad te vinden, zoals Boutique

bedrijventerreinen en in de woonwijken nog

Marie-Bo en Keskusta.

detailhandel te vinden.

•

Heringericht Koopmansplein

Behalve de modezaken bevinden zich nog circa 100 overige niet-dagelijkse winkels

Binnenstad

(circa 32.000 m² wvo) in het centrum.

In de binnenstad zijn ca. 215 winkels te vinden

Hiertoe behoren o.a. publiekstrekkers als

(ca. 63.400 m²) bestaande uit een divers palet

Hema en Action, maar ook bijvoorbeeld de

aan branches. Het winkelaanbod bestaat voor

Wereldwinkel en Schoonenberg Horen.

ongeveer 45% uit zelfstandigen. De gemiddelde

•

Warenhuis Vanderveen aan het recent

winkelomvang in de dagelijkse sector (zonder

opgeknapte Koopmansplein is met ca.

supermarkten) bedraagt ca. 140 m² wvo, in de

17.500 m² wvo* een significante factor.

niet-dagelijkse winkelsector is dit ca. 300 m²

•

wvo. •

In de binnenstad staan momenteel ca. 90 panden leeg (ca. 18.000 m² wvo). Daarmee

Het dagelijkse winkelaanbod bestaat uit circa 45 winkels (12.250 m² wvo). De

*

Website Warenhuis Vanderveen.

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

Albert Heijn in Kloosterveste

29 van 36

is de leegstand qua omvang vergelijkbaar

Winkelaanbod in de gemeente Assen

met het totale mode-aanbod in het centrum. Het voormalig V&D-pand aan het Koop­ mans­plein is goed voor ca. 3.850 m² wvo van deze leegstand.

Kloosterveste Winkelcentrum Kloosterveste is gelegen in de wijk Kloosterveen in het zuidwesten van Assen. Kloosterveste is in 2010 geopend, het vastgoed van dit winkelgebied is modern en oogt verzorgd. Hier is van alle winkelgebieden buiten het hoofdcentrum het meest diverse winkelaanbod te vinden (ca. 20 winkels, ca. 5.700 m² wvo). •

Met Albert Heijn (circa 1.450 m² wvo) en Lidl (circa 1.000 m²) zijn er twee complementaire supermarkten.

•

Het overig dagelijkse aanbod bestaat uit o.a. Kruidvat en Etos.

•

Het niet-dagelijkse aanbod omvat een volwaardig aanbod aan frequente benodigdheden, zoals Hema en Action.

Marsdijk In het noordoosten van Assen ligt winkelcentrum Marsdijk (14 winkels, ca. 4.500 m² wvo). Dit centrum is recent gerenoveerd en ook de twee aanwezige supermarkten kregen een facelift. Met de recent vernieuwde en vergrote

30 van 36

2180.0920 Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen 21-1 - 27 januari 2022

supermarkten Jumbo (ca. 1.450 m² wvo) en Lidl

aalzaken. Het niet dagelijkse aanbod (ca. 1.250

Het gebied tussen de wegen Peelo en

(ca. 1.200 m² wvo) is er een complementair

m² wvo) bestaat uit Wibra, Big Bazar, Bruna en

Europaweg Noord wordt Borgstee genoemd*.

boodschappenaanbod aanwezig. Het overige

bloemenzaak Heidi.

In dit gebied zijn een kleine 20 winkels geves-

dagelijkse aanbod (6 winkels, ca. 650 m² wvo)

tigd in de branches wonen, doe-het-zelf en

bestaat uit o.a. een bakker, een slijter en een

Peelo

tuincentra, zoals Leen Bakker, Kwantum en

groenteboer. Binnen de niet-dagelijkse sector

Winkelcentrum Peelo ligt in het hart van de

Seats & Sofas. De winkels zijn samen goed

(8 winkels, ca. 1.150 m² wvo) zijn er grote

gelijknamige bloemkoolwijk in het noorden van

voor ca. 31.500 m² aan winkelverkoopruimte.

ketens als Zeeman en Big Bazar te vinden.

Assen. Het centrum oogt gedateerd. In het

De gemiddelde winkelomvang op Borgstee is

centrum is één supermarkt: Albert Heijn

ca. 1.850 m² wvo, maar ongeveer een kwart is

Vredeveld

(ca. 1.150 m² wvo). De bakker, slager, slijter en

kleiner dan 1.000 m² wvo. Tuinland (ca. 11.000

Vredeveld, gelegen in het oosten van Assen, is

apotheek completeren het dagelijkse aanbod.

m²) is veruit de grootste winkel.

in 2011 voor het laatst gerenoveerd. Ook hier

Het niet-dagelijkse aanbod bestaat uit een

zijn met Albert Heijn (ca. 1.250 m² wvo) en Aldi

boekenzaak, bloemenwinkel en fietsenwinkel.

(ca. 800 m² wvo) twee complementaire super-

Op het bedrijventerrein zijn de winkels echter niet alleen gevestigd op Borgstee, ook op het

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=c71ea116-d584-4a92-95c4-3acc9799fa9c