CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen

Raadsvergadering 21 september 2023, gemeente AssenBij agendapunt: Visie op de detailhandelsstructuur11.061 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen

11 juli 2023

Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad

1

1

Inleiding

4

2

Visie detailhandelsstructuur

6

2.1 2.2 2.3

Vertrekpunt en ambities Visie detailhandelsstructuur Wat betekent dat?

7 9 11

3

Beleidskader en uitvoering

15

3.1 3.2

Ruimtelijk beleid Beleidsregels

16 18

Bijlagen

21

Bijlage 1

Context en analyse

22

Bijlage 2

Winkelaanbod

26

Bijlage 3

Trends en ontwikkelingen

30

Bijlage 4

Inwoners

36

Bijlage 5

Marktruimte supermarktsector

37

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad Waarom een nieuwe visie

gevestigd zijn, waarvan ruim 200 in de bruisende

Visie als afwegingskader na het bestemmingsplan

binnenstad. De gemeente Assen zet in op het blijven

Bestemmingsplannen/het toekomstige omgevingsplan

2009. Dat kader is inmiddels gedateerd. Er is een aantal

bieden van aantrekkelijk vestigingsklimaat aan onderne-

zijn het eerste kader waaraan nieuwe initiatieven voor

redenen waarom een nieuwe visie op de detailhandels-

mers én een aantrekkelijk en rijk voorzieningenaanbod

detailhandel worden getoetst. Daarin staat waar winkels

structuur nodig is:

voor inwoners. Vanuit het principe van ‘de verbonden

toegestaan zijn. Soms komt het voor dat initiatieven niet

•

stad’ wordt in de Omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’

passen binnen de kaders uit het bestemmings-/omge-

moment zien we dat de ontwikkeling-en, door onder

(2021) ingezet op sterke wijken met ontmoetingsplekken

vingsplan. Voor die gevallen is deze ‘Visie op de detail-

andere digitalisering, maar ook door de coronacrisis,

waar inwoners voor de dagelijkse boodschappen, sport,

handelsstructuur’ het kader waaraan getoetst wordt. In

in een stroomversnelling zijn geraakt. Gevolg hiervan

school, huisarts en andere voorzieningen terecht kunnen

deze visie staat beschreven wat de gemeentelijke

is dat er in de toekomst minder behoefte aan winkel-

in hun eigen wijk.

ambities zijn voor de spreiding van winkels in Assen en

meters is dan voorheen. Deze visie speelt in op deze

hoe winkelgebieden zich tot elkaar verhouden. Het is

trends en ontwikkelingen.

Assen is een ondernemende stad waar bijna 400 winkels

De vorige visie op de detailhandelsstructuur dateert uit

•

Consumentengedrag verandert doorlopend. Op dit

Daarnaast zet Assen zich vanuit het principe van een

daarmee de onderbouwde motivering om wel of niet

‘dynamische hoofdstad’ in voor een rijk voorzieningen-

mee te werken aan initiatieven die niet binnen het

detailhandelsbeleid. Dit heeft te maken met recente

niveau, zodat inwoners de stad niet hoeven te verlaten

bestemmings-/omgevingsplan passen.

jurisprudentie en hangt samen met de Europese

voor hun belangrijkste aankopen of een dagje uit.

Er zijn nieuwe eisen aan de motivering voor ruimtelijk

Dienstenrichtlijn.

Gewerkt wordt aan een levendige, compacte binnenstad

Het is belangrijk dit actuele kader te hebben, zodat in de

•

Met de Binnenstadsvisie en de Omgevings­visie ‘Assen

waarin publiekstrekkende functies, zoals winkels, horeca,

dynamische winkelsector, geborgd wordt dat de spreiding

nog mooier’ zijn er nieuwe beleidskaders vastgesteld

cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen zijn gecon-

van de winkels aan blijft sluiten bij de ambities die de

die ook tot andere, bijgestelde keuzes in de gewenste

centreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’ (zoals be-

Omgevingsvisie zijn verwoord.

spreiding van winkels leiden.

noemd in de binnenstadsvisie) optimaal benut. Tegelijkertijd biedt dit kader duidelijkheid aan onderne-

(Participatie)proces

Winkels zijn voor zowel ‘de verbonden stad’ als ‘dyna-

mers en eigenaren op welke locaties detailhandelsont-

Deze nieuwe visie op de detailhandelsstructuur is tot

misch hoofdstad’ belangrijk. De voorliggende visie op de

wikkelingen gewenst zijn en waar de gemeente wel en

stand gekomen middels een samenwerking tussen een

detailhandelsstructuur geeft nadere invulling aan de

niet aan zal meewerken. Door die duidelijke visie kunnen

vertegenwoordiging van ondernemers uit de stad,

ambities uit de Omgevingsvisie.

marktpartijen met gerichte initiatieven komen die de

ambtelijke beleidsspecialisten en DTNP als extern deskun-

leefbaarheid in de gemeente bestendigen.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

1

Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad dige. Gedurende het proces zijn er verschillende

2.

dicht bij de mensen thuis, in de eigen wijk, een

2.

Wijk- en buurtwinkelcentra in de wijken en

bijeenkomsten geweest met een ambtelijke project-

toekomstbestendige voorziening voor de dage-

buurten, waar inwoners dichtbij huis hun dage-

groep en met een externe klankbordgroep. Aan deze

lijkse boodschappen;

lijkse boodschappen kunnen doen en elkaar

binnen de gewenste winkelclusters zoveel

kunnen ontmoeten (de verbonden stad).

mogelijk dynamiek.

Supermarkten zijn daarbij structuurbepalend.

klankbordgroep namen onder andere lokale vertegen-

3.

woordigers van verschillende winkelbranches- en gebieden deel. Zo waren er vertegenwoordigers van

3.

Een tweetal solitaire buurtsupermarkten met een

zowel de binnenstad, als de wijk- en buurtcentra, en de

Met deze visie bestendigt de gemeente Assen een

bedrijventerreinen aanwezig. Ook zijn alle belangheb-

heldere, hiërarchische detailhandelsstructuur, die

benden tussen 11 en 31 oktober 2021 op een speciaal

bestaat uit de binnenstad, wijk- en buurtwinkelcentra

ment) op Borgstee, dat kan uitgroeien tot een

ingerichte participatiewebsite geïnformeerd over de

en geclusterde perifere detailhandel op Borgstee.

aantrekkelijke ‘woonboulevard’ met een regionale

analyse en denkrichting. Op 26 januari 2023 zijn over

Binnen deze structuur zijn initiatieven en vernieuwing

functie. De consument komt hier graag om te

de ontwikkeling van de detailhandel in Assen rondeta-

van harte welkom. Daarbuiten werkt de gemeente

kijken en te vergelijken.

felgesprekken gevoerd, waarvoor de raad en onderne-

echter vooral mee aan functiewijziging van winkel-

mers zijn uitgenodigd.

ruimte naar andere functie(s). Dit betekent dat er

De Binnenstadsvisie geeft richting aan de toekomstige

buiten de beoogde detailhandelsstructuur in principe

ontwikkeling van de binnenstad. In deze bredere ‘Visie

Hoofdlijn van de visie

geen ruimte is voor de nieuwvestiging van detailhan-

op de detailhandelsstructuur’ wordt invulling gegeven

De visie op de detailhandelsstructuur is geënt op de

del.

aan het ontwikkelperspectief voor de overige winkel-

ambitie een zo divers en compleet mogelijk ‘hoofdste-

4.

Perifere detailhandel (met volumineus assorti-

gebieden. De voorliggende visie verandert de binnen-

delijk’ aanbod te bieden. Dit uit zich in drie belangrijke

De gewenste detailhandelsstructuur is als volgt

speerpunten:

opgebouwd:

1.

1.

2

belangrijke lokale verzorgingsfunctie.

stadvisie niet.

compleet mogelijk aanbod (zie onder andere

een compact publiekshart. Hier bieden winkels,

Belangrijke wijzigingen ten opzichte van 2009

binnenstadsvisie);

cultuur en andere voorzieningen reuring aan

Passend bij de ambitie voor de ‘verbonden stad’ uit de

inwoners van Assen, de regio en aan bezoekers

Omgevingsvisie, waarin wordt ingezet op voorzienin-

van verder weg.

gen dichtbij huis, is ten opzichte van die visie uit 2009

een aantrekkelijke binnenstad met daar een zo

De binnenstad als levendig hoofdcentrum met

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad het aantal locaties voor lokaal functionerende

Tot slot is bij de totstandkoming van deze visie

tussen sectoren, is een actueel thema. Zolang niet

detailhandelsvoorzieningen in de wijken uitgebreid.

rekening gehouden met nieuwe vormen van detail-

sprake is van verkoop van alcohol, is dit gewenste

handel, zoals ‘darkstores’. Deze ‘bezorghubs’ overwe-

ontwikkeling in centrumgebieden: daar leidt het tot

Om Borgstee te laten uitgroeien tot een vooraan-

gend niet gericht op consumentenactiviteiten ter

innovatieve concepten.

staande en ruimtelijk samenhangende woonboule-

plaatse, en daarmee is ook niet sprake van een winkel.

vard, en in te spelen op de afnemende behoefte aan

Ze horen daarmee in beginsel thuis op een plek die

(niet-dagelijkse) winkels, is concentratie van de

geschikt is voor logistieke functies (zoals een bedrij-

perifere vestigingsmogelijkheden wenselijk.

venterrein). Ook ‘blurring’, het vervagen van grenzen

Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen

*

Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te wijken van vastgesteld beleid in situaties die vanwege het uitzonderlijke karakter een bijzondere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkingen moeten overtuigend en specifiek gemotiveerd en onderbouwd worden om een juri­di­sche toetsing te kunnen doorstaan. Met dergelijke afwijkingen dient terughoudend omgegaan te worden. Een onzorgvuldige uitzondering op beleid creëert onzekerheid en mogelijk een juridische precedent. Dit verzwakt de kracht van deze visie als beleidsinstrument.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

3

Inleiding

Aanleiding

Biedt juridisch deugdelijk gemotiveerde kaders

rondetafelgesprekken gevoerd, waarvoor de raad

De aanhoudende veranderingen in het koop- en

voor het te voeren ruimtelijke detailhandelsbe-

en ondernemers zijn uitgenodigd.

vrijetijdsgedrag van consumenten en in het vestigings-

leid, zowel voor het toetsen van plannen als voor

gedrag van winkels, de recente jurisprudentie over de

het motiveren van planologisch beleid (bestem-

Leeswijzer

motiveringsvereisten voor ruimtelijk detailhandelsbe-

mingsplan/Omgevingsplan/Omgevingsvisie);

Dit document volgt in hoofdlijnen de volgende

Biedt duidelijkheid aan marktpartijen voor de

opbouw:

nieuw detail­handelsbeleid op te stellen. De gemeente

mogelijkheden in de afzonderlijke centrumgebie-

•

Assen stelde in 2021 de Omgevings­visie en

den en daagt uit tot nieuwe investeringen op de

hoofdstad: een korte samenvatting met de

Binnenstadsvisie vast. De ambities uit deze stukken

juiste locaties.

belangrijkste punten uit dit document

leid en de gevolgen van de coronacrisis zijn aanleiding

•

•

vragen om een nadere uitwerking van de gemeentelijke detailhandelsstructuur.

(Participatie)proces

Assen: een ondernemende, dynamische

•

Hoofdstuk 1 geeft een inleiding op dit stuk.

•

Hoofdstuk 2 beschrijft vervolgens de ambities

Gedurende het proces zijn er verschillende bijeen-

voor de detailhandelsstructuur en de uitwer-

De gemeente werkt momenteel ook aan de Ruimtelijk

komsten geweest met een ambtelijke projectgroep en

king daarvan tot een gewenste detailhandels-

Economische Visie (REV). De ruimtelijke ontwikkeling

met een externe klankbordgroep. Aan deze klank-

structuur.

van de detailhandel staat niet op zichzelf. In de

bordgroep namen o.a. lokale vertegenwoordigers van

uitvoering van haar beleid zal de gemeente de visie op

verschillende winkelbranches- en gebieden deel. Zo

de detailhandelsstructuur en de REV in samenhang

waren er vertegenwoordigers van zowel de binnen-

behandelen.

stad, als de wijk- en buurtcentra, als de bedrijventer-

de volgende achtergrond-hoofdstukken

reinen aanwezig. De opmerkingen die de klankbord-

opgenomen:

Doel

groep heeft geplaatst bij het conceptrapport zijn

1.

Context en analyse

De visie op de detailhandelsstructuur:

verwerkt in dit definitieve document. Ook zijn

2.

Winkelaanbod in Assen

•

Speelt in op de veranderende consumentenvoor-

betrokkenen tussen 11 en 31 oktober 2021 op een

3.

Trends en ontwikkelingen

keuren, winkel- en vrijetijdsgedrag en voorziet in

speciaal ingerichte participatiewebsite geïnformeerd

4.

De inwonerontwikkeling

een duurzame voorzieningenstructuur die hierop

over de analyse en denkrichting. Op 26 januari 2023

5.

Marktruimteberekening voor supermark-

inspeelt;

zijn over de ontwikkeling van de detailhandel in Assen

•

Hoofdstuk 3 sluit af met een doorvertaling naar een beleidskader.

•

Bijlagen: in de bijlage zijn achtereenvolgens

ten in de gemeente Assen

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

5

Visie detailhandelsstructuur Ambitie en visie

2.1 Vertrekpunt en ambities In dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstig gewenste detailhandelsstructuur geformuleerd. De visie speelt in op de situatie zoals die in de vorige twee hoofdstukken is beschreven en de ambities uit de omgevings- en binnenstadsvisie.

woningbouwontwikkelingen past binnen het

kwaliteitsimpuls te realiseren. Dat is ook voor de

bestaande stedelijke weefsel en zal daarmee

buurt- en wijkcentra en voor Borgstee wenselijk.

geen significante verandering betekenen in de potentiële spreiding van detailhandel over de Hoofdambitie: Compleet hoofdstedelijk aanbod

hoe dan ook passend zijn.

Hoofdambitie is om in de dynamische hoofdstad

Fijnmazige supermarktstructuur: De

van Drenthe een zo divers en compleet mogelijk

Overaanbod winkelmeters: Zowel in de

supermarktstructuur van Assen is fijnmazig: bijna

voorzieningenaanbod te bieden voor Assen en de

dagelijkse als in de niet-dagelijkse winkelsector is

elke buurt heeft wel een supermarkt, ook relatief

regio. Zo hoeven Assenaren ook in de toekomst zo

er in kwantitatieve zin sprake van een overaan-

kleine verzorgingsgebieden. Niet al deze super-

min mogelijk de stad uit voor hun aankopen. De

bod aan winkelmeters (zie § 2.3). De grootste

markten zijn van een moderne omvang. Gezien

toekomstige aanwezigheid van een divers aanbod is

opgave voor het transformeren van winkelvast-

het overaanbod aan supermarktmeters zal ook

niet vanzelfsprekend. Deze ambitie vraagt om een

goed ligt in de binnenstad van Assen, maar ook

niet voor alle bestaande supermarktlocaties plek

hoge mate van concentratie van winkels (de

elders in de structuur is aanleiding om over een

zijn in de toekomstig gewenste detailhandels-

compacte stad).

alternatief perspectief voor de winkelfunctie te

structuur.

denken. •

centrum nieuw perspectief geboden om een

stad. De visie op de detailhandelsstructuur zal

Vertrekpunt Assen •

kelingen in de winkelsector a. De spreiding van de

•

•

Wisselende staat van winkellocaties: Niet

Bevolkingsgroei als oplossing?: Het inwo-

alle winkellocaties in Assen zijn nu even aantrek-

nertal van de gemeente zal volgens het CBS tot

kelijk. Zowel programmatisch als in uitstraling zijn

2030 in ieder geval nog beperkt toenemen tot

winkelgebieden Marsdijk en Kloosterveste

circa 70.800 inwoners. De gemeente Assen gaat

bijvoorbeeld relatief toekomstbestendig, terwijl

op basis van het woningbouwprogramma uit van

de staat van het vastgoed en het investeringsni-

een hardere groei. Bevolkingsgroei is positief

veau in centra als Peelo en Het Sticht te wensen

voor voorzieningen, maar deze mate van groei is

over laat. In de binnenstadsvisie is voor het

onvoldoende ‘buffer’ voor de autonome ont­wik­ a

Ook een ambitieuze groei naar 80.000 inwoners zal niet leiden tot een significant ander beeld.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

7

Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur Assen

Subambitie 1: Levendig hoofdcentrum De binnenstad van Assen is in 2030 het kloppende publiekshart van Drenthe. Onderdeel van het programma is de aanwezigheid van alle winkels die je verwacht in een hoofdstad. Nieuwe ondernemers zien kansen in de binnenstad. Kopen en beleven zijn volledig geïntegreerd. Subambitie 2: Spreiding basisvoorziening De verbonden stad zet in op leefbare wijken met eigen voorzieningen die sociale ontmoeting faciliteren. Voor de dagelijkse boodschappen en andere basisvoorzieningen kunnen Assenaren in de eigen buurt terecht. De verbonden stad zet daarmee in op nabijheid van de dagelijkse boodschap, en houdt zo rekening met de vergrijzende bevolking.

Subambitie 3: Kwaliteitsimpuls PDV

Op bedrijventerreinen wordt ingezet op een betere samenhang en leesbaarheid van de gebieden, zowel functioneel als ruimtelijk, om de verrommeling te bestrijden. Dat vraagt om een duidelijk afgebakende en aantrekkelijke locatie voor perifere detailhandelsvestiging (compacte stad).

8

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

2.2 Visie detailhandelsstructuur De opgaven en ambities voor Assen hebben geresul-

aantrekkingskracht en promotie van de hele binnenstad

Deze centrumgebieden zijn ondersteunend aan de

teerd in de volgende hoofdkeuze: een zo groot

essentieel (incl. horeca, diensten, cultuur, maatschappe-

binnenstad als hoofdwinkelcentrum en richten zich

mogelijke concentratie van winkelaanbod in de

lijk, werk, evenementen, etc.). In die bruisende binnen-

primair op het bieden van dagelijkse winkelvoorzie-

binnenstad, om daar een zo groot en gevarieerd

stad, waar het Drents DNA voelbaar is, kunnen Assenaren

ningen voor de inwoners in hun verzorgingsgebied.

mogelijk voorzieningenniveau te behouden en een

ook in de toekomst voor al hun wensen terecht. Het is een

Ondersteunend aan dit dagelijkse aanbod zijn ook

verdere toename van leegstand te voorkomen.

uitdaging om tot dat wensbeeld te komen. De binnen-

frequent bezochte niet-dagelijkse winkels (zoals een

Daaruit volgt de gewenste detailhandelsstructuur:

stadsvisie biedt de (ruimtelijke) strategie om die uitdaging

bloemist) passend in deze centra. Vanuit de ambitie

•

gezamenlijk met vertrouwen tegemoet te treden.

voor de ‘verbonden stad’ en de toekomstige relevan-

de binnenstad als hoofdcentrum met onder andere het grootste en meest diverse niet-dage-

•

•

tie van de boodschappenlocaties is de nabijheid van

lijkse winkelaanbod;

Ondersteunende boodschappenstructuur

andere buurt- en wijkfuncties wenselijk (afhaalhoreca,

een fijnmazige structuur van negen boodschap-

Vanuit de ambitie voor de ‘verbonden stad’ is een fijnma-

kapper, apotheek, wijkcentrum, zorgfuncties, etc.).

pencentra in verschillende categorieën, naar

zige boodschappenstructuur wenselijk. Dat staat soms op

Ook buiten deze ondersteunende boodschappen-

gelang de beoogde verzorgingsfunctie;

gespannen voet met de hoofdambitie voor een ‘compleet

structuur is nu detailhandel gevestigd. Deze locaties

PDV-locatie Borgstee als uitzonderings­locatie

hoofdstedelijk aanbod’, die juist om concentratie vraagt.

behoren niet tot de gewenste hoofdstructuur (met

voor de uitstalling en/of verkoop van volumineus

Deze twee ambities vereisen een goede verhouding in

uitzondering van PDV-zone Borgstee) en dus zullen

assortiment.

spreiding en omvang van boodschappenlocaties. Daarbij is

daar de ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt.

het lokale draagvlak bepalend. Een duurzame structuur

Weidewinkels worden niet toegestaan.

De binnenstad: hoofdcentrum

betekent namelijk ook een structuur waarbinnen onderne-

De binnenstad is het levendige hoofdcentrum waar

men op de lange termijn mogelijk blijft, wetende dat er

winkels en overige publieksfuncties samen een

reeds een overaanbod is aan supermarkten. De resulte-

PDV-locatie Borgstee voor volumineus aanbod

aantrekkelijk programma bieden voor de lokale en

rende gewenste structuur bestaat uit negen locaties:

De gewenste functie voor Borgstee is de aantrekke-

regionale bezoeker. Het is dan ook de plek in de

•

Hoofdboodschappenlocatie Triade

lijke ‘woonboulevard’ voor de regio. Hier is in een

structuur met het meest ruime en diverse winkelaan-

•

Grote wijkcentra Kloosterveste en Marsdijk

overzichtelijk gebied een compleet aanbod aan o.a.

bod. Specifiek voor niet-dagelijks winkelaanbod is de

•

Klein wijkcentrum Vredeveld

meubels, tuinartikelen en doe-het-zelf­artikelen te

binnenstad dé uitgelezen vestigingslocatie. Om dat te

•

Buurtcentra Peelo, Nobellaan en Het Sticht

vinden. De consument kan hier kijken en vergelijken.

blijven (o.a. impulsaankopen) is de gezamenlijke

•

Buurtsupermarkten Maasstraat en

Vestiging van winkels buiten de reguliere centra kan

Paganinilaan

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

9

hier worden overwogen, omdat het volumineuze

omvang van supermarkten gekoppeld aan de omvang

assortiment om een uitstallingsruimte vraagt die

van het beoogde verzorgingsgebied.

inpassing in reguliere centra bemoeilijkt (zie beleidsregels §4.2). Als alternatieve locatie voor (bijvoor-

Wat kan buiten deze structuur?

beeld minder grootschalige) winkels met volumineus

In principe zijn nieuwe detailhandelsontwikkelingen

assortiment kan locatie Cité worden onderzocht, zoals

alleen mogelijk binnen de hoofdstructuur. Buiten de

ook wordt benoemd in de Binnenstadsvisie (zie bijlage

hoofdstructuur is er daarmee in beginsel geen ruimte

1).

voor nieuwvestiging en werkt de gemeente mee aan functiewijziging van winkelruimte naar andere

Wat kan binnen deze structuur?

functies om het overaanbod terug te dringen. Alleen

Binnen de bovenstaande hoofdstructuur is er ruimte

in bijzondere gevallen, bijvoorbeeld vanwege het

voor dynamiek. Dat betekent dat hier constructief

uitzonderlijke karakter van een initiatief, kan afwijking

wordt meegedacht over nieuwe concepten, uitbrei-

van het basisprincipe worden overwogen. Daarnaast

dingswensen en nieuwvestigingen van winkels. Door

blijven bestaande rechten van ondernemers en

duidelijk uit te spreken op welke detailhandelsstruc-

vastgoedeigenaren behouden.

tuur er wordt ingezet en daar consequent beleid op te voeren, ontstaat investeringszekerheid voor ondernemers en eigenaren. Maar ook binnen deze centrumgebieden zijn, gezien het overaanbod aan winkelruimte, alleen nieuwe ontwikkelingen wenselijk die kwalitatief bijdragen aan het vervullen van de hier beschreven functie en positie. Zo zijn winkels die de hele gemeente nodig hebben als verzorgingsgebied niet passend in de ondersteunende centrumgebieden en is de gewenste

10

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

2.3 Wat betekent dat? In de hiervoor beschreven hoofdstructuur zit een

aanbod en verzorgingsgebieden) de volgende grove

duidelijk hiërarchische onderverdeling. De ontwikke-

indeling passend:

lingsmogelijkheden van ieder winkelcentrum wordt

•

afgestemd op de daarin beoogde functie en positie.

1.000 m2 wvo: minimum maat moderne supermarkt;

Daarnaast wordt rekening gehouden met de huidige

•

1.000 - 1.200 m2 wvo: standaard supermarkt;

staat (o.a. uitstraling, samenhang gebied).

•

1.200 - 1.500 m2 wvo: ruime supermarkt;

•

≥ 1.500 m2 wvo: bovenlokale stedelijke supermarkt.

Hoofdwinkelgebied (de binnenstad) Voor de binnenstad ligt er met de Binnen­stadsvisie een

Aangezien er in kwantitatieve zin sprake is van een

concreet plan voor de toekomst. De grote opgave om

overaanbod in de supermarktsector, kan ook binnen de

het overaanbod aan winkelruimte te transformeren

structuur alleen vanuit kwalitatieve argumenten

wordt onder andere aangevlogen door toe te werken

meegewerkt worden aan schaalvergroting. Een kwalita-

naar een compact publiekshart. Wanneer in dit beleid

tief argument is bijvoorbeeld dat supermarkten binnen

wordt gesproken over ‘concentreren van winkels in de

de structuur sterk genoeg moeten zijn om overeind te

binnenstad’ wordt dat gebied bedoeld (zie

blijven (minimum maat). Een andere zou kunnen zijn dat

Binnenstadsvisie voor verdere details).

schaalvergroting van een supermarkt ervoor zorgt dat

Triade als hoofdboodschappenlocatie

de gewenste functie en positie van het betreffende

Supermarkten

winkelgebied wordt behouden of gerealiseerd.

Supermarkten zijn structuurbepalend. De haalbare omvang van supermarktaanbod heeft te maken met

Hoofdboodschappenlocatie (Triade)

het draagvlak. De omvang van individuele supermark-

Triade biedt centraal in de gemeente voor iedereen een

ten heeft echter ook invloed op de mate van bovenlo-

breed en modern stedelijk boodschappenaanbod. Bij

kale aantrekkingskracht (supermarkt belangrijk

deze functie en positie past onder andere een bovenlo-

bezoekmotief). In de schaalontwikkeling van super-

kaal functionerend supermarktaanbod. Albert Heijn en

markten achten we voor de Assense context (huidig

Dirk samen zijn de grootste supermarktconcentratie, met name door de omvang van de Albert Heijn, die met

Compact publiekshart binnenstadsvisie

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

11

circa 2.250 m² wvo de grootste supermarkt van de

supermarkten van tussen de 1.000 en 1.200 m² wvo

gemeente is.

wenselijk. Met name de Aldi is in dit profiel momenteel aan de kleine kant. Verder is hier een compleet overig bood-

Grote wijkcentra (Marsdijk en Kloosterveste)

schappenaanbod wenselijk (verszaken, slijter, bloemen, drogist).

Marsdijk en Kloosterveste zijn ook in de toekomst de wijkcentra met het grootste en meest diverse winkel-

Buurtcentra (Nobellaan, Het Sticht en Peelo)

aanbod. Een groot wijkcentrum is een winkelgebied

De winkelgebieden Nobellaan, Het Sticht en Peelo hebben

met twee ruime supermarkten van circa 1.200 tot

in de gewenste structuur een functie als buurtcentrum. Het

1.500 m² wvo en een compleet overig boodschappen-

beoogde verzorgingsgebied is kleiner dan de wijkcentra.

aanbod (verszaken, slijter, bloemen, drogist) en enige

Voor een buurtcentrum is één supermarkt van rond de

aanvulling in frequente benodigdheden (huishoudelijk,

1.200 m² wvo passend met enig aanvullend boodschappen-

textiel, optiek, fiets). Het huidige aanbod voldoet daar

aanbod (enkele verszaken, bloemist).

ruim aan en is redelijk in verhouding tot de omvang van

•

Winkelcentrum Het Sticht heeft een unieke, maar

de omliggende wijken; in Marsdijk wonen ruim 12.000

toch vooral verouderde uitstraling en structuur. Deze

mensen, in Kloosterveen circa 11.400 (+ woningontwik-

situatie, met onder andere een kleine supermarkt, is

keling). Beide wijkcentra hebben momenteel een

niet toekomstbestendig. Bij een gebiedsontwikkeling is

moderne, toekomstbestendige uitstraling en er is geen

het logisch om een moderne supermarkt als uitgangs-

winkelleegstand. De ambitie is dan ook om dit zo te

punt te nemen.

houden.

•

Vredeveld als klein wijkcentrum

Winkelcentrum Peelo heeft een passend aanbod voor de beoogde functie en is goed aangesloten op

Klein wijkcentrum (Vredeveld)

andere voorzieningen (huisarts, school, sportzaal), het

Winkelcentrum Vredeveld bedient een aanzienlijk deel

vormt zo echt het ‘hart van de buurt’. Het gebied oogt

van Assen-Oost. In deze wijk wonen circa 9.000

echter verouderd. Voor het bestendigen van de locatie

mensen. Een positionering als klein wijkcentrum is

en vanuit de grotere gebiedsopgave kan een heront-

passend bij dit verzorgingsgebied. Hier zijn twee

wikkeling wenselijk blijken.

12

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Nabijheid van voorzieningen in de verbonden stad

•

Winkelcentrum Nobellaan ligt aan een belang-

Borgstee

rijke ontsluitingsweg en tussen verschillende buurten

De niet-dagelijkse winkelstructuur van Assen bestaat

en heeft daardoor een wat groot potentieel verzor-

hoofdzakelijk uit de binnenstad en het

gingsgebied voor een buurtcentrum. Vanwege de

Stadsbedrijvenpark met o.a. Borgstee. In de binnenstad

ligging vlakbij de binnenstad en Triade en de ambitie

zijn ook veel grootschalige winkelruimten beschikbaar.

voor een fijnmazige structuur (o.a. in Pittelo en

De grote opgave en ambities voor de binnenstad

Noorder­veld) is hier geen bovenlokaal functionerend

kaderen daarmee de ambities voor Borgstee. Gezien het

centrum wenselijk. Het aanbod aan de Nobellaan is

overaanbod en de reeds bestaande afname van het

reeds van ruime omvang voor een buurtcentrum.

winkelaanbod aan woninginrichting, doe-het-zelf en tuincentra (zie § 2.3) is een ruimtelijke concentratie van

Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan

de perifere vestigingsmogelijkheden wenselijk. Hiermee

Vanuit de ambitie ‘de verbonden stad’ worden in de

men.

Op naar een samenhangende ‘woonboulevard’

wordt verdere versnippering en verrommeling voorkoAfbakening PDV-zone ‘Borgstee’

buurten Pittelo en Noorderveld twee buurtsupermarkten in de gewenste detailhandelsstructuur opgenomen. Zo

In een compact gebied wordt een aantrekkelijk en

wordt, waar dat vanuit draagvlak redelijkerwijs haalbaar

toekomstbestendig ‘woonboulevard’-milieu nage-

is, voorkomen dat inwoners van een eigen buurt of wijk

streefd. Dit gebied wordt afgebakend door de wegen

een grote verkeersader over moeten (Europaweg) of op

Peelo, Europaweg Noord en de Mahatma Gandhiweg

significante reisafstand wonen van basisaanbod (indicatie

(ofwel ‘Borgstee’, zie afbakening kaart rechts). Als

5 min. fietsen/20 min. lopen). De supermarktlocaties aan

‘uitlopers’ kunnen ook de direct aan de Europaweg-

de Maasstraat in Pittelo en aan de Paganinilaan in

Noord gelegen gebouwen (zichtlocaties) ten oosten van

Noorderpark zijn in dat opzicht relevante schakels in de

de Mahatma Gandhiweg tot dit gebied worden gere-

spreiding. Deze supermarktlocaties zijn strikt voor de

kend, evenals de huidige Praxis locatie. Nieuwe groot-

basisbehoeften van de direct omwonenden. Hiervoor is

schalige winkels die volumineuze artikelen verkopen

een omvang van 1.000 m² wvo passend, met een bezoek-

dienen enkel binnen dit afgebakende gebied een plek te

gemak gericht op de omwonenden.

krijgen. Op Borgstee is momenteel ook nog bedrijfs-

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

13

ruimte aanwezig die niet past binnen dit profiel (o.a.

transformatie naar alternatieve, gewenste functies

autobedrijf). Het doel is om in de duidelijk afgebakende

(o.a. wonen);

zone toe te werken naar een samenhangend gebied, waar

•

Gebruik te maken van instrumenten zoals ‘stedelijke

de consument gemakkelijk bij meerdere winkels kan

kavelruil’ om samen met eigenaren te komen tot

‘kijken en vergelijken’, en de publieke ruimte veilig kan

compactere winkelgebieden.

worden ingericht voor consumenten. Indien in de toe-

•

Bestaande, in onbruik zijnde juridische

komst blijkt dat het concentratiegebied op Borgstee te

detailhandelsmogelijk­heden in bestemmingsplan-

klein is door een structureel aantrekkende markt, dan kan

nen buiten de gewenste structuur, ofwel zogenaam-

op dat moment het concentratiegebied groeien.

de ‘ongewenste planologische plancapaciteit’ te schrappen;

Voor bepaalde volumineuze concepten met een wat

•

Te handhaven op illegale detailhandel;

kleinere winkelomvang kan ook gekeken worden naar een concentratie op locatie Cité (bijvoorbeeld keuken- of badkamers) in de binnenstad.

Buiten de hoofdstructuur De gemeente Assen zet vol in op deze detailhandelsstructuur. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten deze centra in principe ongewenst en kiest zij er voor winkel­meters buiten de gewenste detailhandelstructuur te verminderen. Dit doet zij door: •

Eigenaren te motiveren om te investeren in de transformatie van hun (leegstaande) winkelpand. De gemeente zal een positieve houding hanteren bij een benodigde planologisch-juridische procedure voor

14

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Beleidskader Ambitie en visieen uitvoering

3.1 Ruimtelijk beleid De ambities en visie zoals geformuleerd in hoofdstuk 2

ontwikkelingen. Door het toetsingskader te volgen, wordt

plan of bij het opstellen van het nieuwe omgevingsplan

worden in dit hoofdstuk doorvertaald naar uitvoerbaar

bepaald of een detailhandelsontwikkeling op de beoogde

(na vaststelling van de omgevingswet).

ruimtelijke detailhandelsbeleid. Met de ruimtelijke visie

plek wel of niet gewenst is (zie onderstaand stroomsche-

in hoofdstuk 2 geeft de gemeente duidelijkheid aan

ma voor een versimpelde weergave van die afweging).

Het bestemmingsplan (omgevingsplan) is het meest

marktpartijen. Het voeren van een duidelijk, consequent

Mocht een initiatief passen in de structuurvisie dan wordt

krachtige instrument dat de gemeente tot haar

ruimtelijk detailhandelsbeleid zorgt zo uiteindelijk voor

de ruimtelijke inpasbaarheid op de locatie getoetst (o.a.

beschikking heeft om ruimtelijk beleid te voeren.

investeringen en dynamiek waar dit wenselijk is en

fysieke ruimte, parkeren).

Hierin wordt door middel van bestemmingen en

daarmee voor een duurzame en vitale detailhandels-

voorschriften structureel bepaald waar wel en waar

structuur voor inwoners en bezoekers (zie figuur pagina

Vertaling naar bestemmings-/omgevingsplan

geen detailhandel is toegestaan. In het bestemmings-

17).

Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te kunnen

(of omgevings)plan kan de gemeente gebieden

voeren, is het van belang dat de visie wordt vertaald in

aanwijzen waar detailhandel mag plaatsvinden. Buiten

Voor de gemeente biedt de visie op de detailhandels-

bestemmings-/omgevingsplannen. Dit gebeurt in principe

deze gebieden wordt geen (uitbreiding van) detailhan-

structuur een toetsingskader voor nieuwe detailhandels-

bij de eerstvolgende herziening van een bestemmings-

del toegestaan.

Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen

16

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

17

3.2 Beleidsregels Winkels: wat is detailhandel?

detailhandel. Nieuwe ontwikkelingen en concepten

een locatie buiten de reguliere detailhandelsstructuur

Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor iedereen

lijken soms nieuw en heel anders, maar zijn in de basis

worden overwogen.

altijd direct duidelijk. Voor de planologische vertaling

vaak terug te leiden op voorgaande principes.

naar bestemmingsplannen zijn de ruimtelijke effecten

Onder andere winkels binnen de volgende branches

(op beoogde winkelstructuur, aantrekkende werking

Winkels in winkelgebieden

voeren een assortiment waardoor vestiging op een

consumentenverkeer) en verschijningsvorm (ruimte-

Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden

uitzonderingslocatie kan worden overwogen:

gebruik, uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter

die zijn aangewezen in hoofdstuk 3. Daarbinnen geldt

•

plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online

de huidige contour van de centrum- danwel detailhan-

tikelen, zoals keukens, badkamers, sanitair,

betaling, niet meer relevant voor ruimtelijk beleid.

delsbestemming, tenzij anders aangegeven (bijv.

vloeren, zonwering, meubels en jacuzzi’s;

Van een detailhandelsactiviteit is in ieder geval sprake

Borgstee, Binnenstadsvisie). Dit sluit aan bij de

wanneer er een ruimte is die gericht is op en/of

provinciale omgevingsverordening (2018). In sommige

toegankelijk is voor consumenten (winkelruimte,

gevallen kan afgeweken worden van dit principe,

•

tuincentra;

showroom, afhaalpunt).

maar bij elke vergunningaanvraag is dit het vertrek-

•

andere detailhandel in uitsluitend zeer volumi-

Ook fenomenen als pop-up stores en flitsverkoop

a

•

detailhandel in volumineuze woninginrichtingsar-

bouwmarkten en andere allround doe-het-zelfzaken;

punt. Hieronder gaan we in op de specifieke uitzonde-

neuze artikelen (> 1 m³), zoals speeltoestellen als

ringen voor de gemeente Assen.

trampolines.

vallen daarmee onder de definitie van detailhandel (en horen dus plaats te vinden binnen reguliere

PDV: aard en omvang van goederen

winkelgebieden). Met het inrichten van een ruimte

De aard of omvang van goederen die winkels verko-

van bedrijventerreinen niet wenselijk dit type winkels

voor consumenten is het aannemelijk dat detailhandel

pen is ruimtelijk relevant voor vestigingsbeleid . De

op verschillende bedrijvenlocaties toe te staan.

een wezenlijk onderdeel is van de bedrijfsvoering.

uitstalling van volumineuze artikelen is vaak moeilijk

Daarmee wordt duurzaam vastgoedgebruik niet in de

Daarnaast is zichtbaarheid van een verkoopfunctie

inpasbaar in reguliere centrumgebieden. Daarom kan

hand gewerkt en daarnaast is een mix van consumen-

vanaf de openbare weg een duidelijk kenmerk van

voor de vestiging van deze winkels bij uitzondering

ten- en bedrijfsverkeer een veiligheidsrisico. Een

Het is vanuit o.a. de ambities voor de ontrommeling b

ander argument voor concentratie is dat de consua

18

Indien bij de bedrijfsvoering primair sprake is van bezorgactiviteiten waarvoor de consument niet ter plaatse komt, dan is eerder sprake van een distributie-activiteit en is in de basis geen sprake van een winkel. De toegevoegde waarde van deze activiteit voor het functioneren van het totale centrumgebied waarin dit plaats vindt is beperkt. Een vestigingslocatie op een bedrijventerrein is dan logischer.

b

De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat men alleen mag differentiëren in het toestaan van branches op een bepaalde locatie als daar goede ruimtelijke argumenten voor zijn. Regels voor zogenaamde ‘territoriale beperkingen’ van detailhandelsvestigingen moeten niet discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

ment bij typisch volumineus aanbod zoals o.a. meubels en tuinartikelen wil ‘kijken en vergelijken’. Borgstee is daarvoor de aangewezen locatie.

De genoemde branches zijn in principe ook in centra

Branchevreemd aanbod

inpasbaar. Om een toetsingskader te vormen voor de

Grootschalige winkels die zich vanwege de aard of

‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een winkel

omvang van hun artikelen willen vestigen buiten de

een ruimtelijke relevante en toetsbare factor. Een winkel

reguliere winkelgebieden mogen slechts in beperkte

met volumineus assortiment op Borgstee moet daarom een

mate branchevreemd aanbod verkopen. Het nevenas-

minimum omvang van 1.000 m² bruto vloeroppervlak (bvo)

sortimentsdeel neemt niet meer ruimte in beslag dan

hebben.

100 m² wvo of 10% van het netto winkelvloeroppervlak. Zo wordt voorkomen dat het branchevreemde aanbod

ABC-goederen (auto’s, boten, caravans) en detailhandel in

zelfstandige aantrekkingskracht uitoefent en dat is niet

grove bouwmaterialen zijn eveneens volumineus, maar voor

in lijn met de basisprincipes van het gemeentelijk

deze bedrijven gelden in de praktijk vaak bijkomstige

detailhandelsbeleid. Ongebrei­delde verkoop van

criteria (o.a. milieuzone vanwege bedrijfsactiviteit) en ze

branchevreemde artikelen op perifere locaties buiten de

worden door de consument niet verwacht bij een PDV-

centra dient te worden voorkomen.

locatie. Voor een intuïtieve- en praktische indeling van een

Meewerken aan transformatie buiten structuur

bedrijventerrein kan het wenselijk zijn ABC-goederen en

Kringloopbedrijven

detailhandel in grove bouwmaterialen ruimtelijk te scheiden

De economie ontwikkelt zich naar een meer circulair

van andere volumineuze concepten. ABC-goederen zijn nu

gebruik. Tweedehandswinkels en kringloopbedrijven

bijvoorbeeld al meer geconcentreerd aan de Industrieweg.

maken daar onderdeel van uit. Tweedehandswinkels passen prima in centrumgebieden. Kringloopbedrijven

Voor branches of formules die niet vanwege de schaal van

hebben echter vooral een bedrijfslogistieke functie en

het artikel, maar bijvoorbeeld vanwege de schaal van de

uitstraling. Voor kringloopbedrijven die zich vooral

winkel buiten winkelgebieden willen vestigen (zoals grote

bezighouden met het verzamelen en sorteren van

sportwinkels of multimediawinkels) zijn niet op voorhand

goederen en waar het eventueel uitstallen van goederen

ruimtelijk-relevante criteria te vinden. Het ruimtelijk-rele-

voor consumenten ruimtelijk ondergeschikt is kan een

vante onderscheid met bijvoorbeeld een warenhuis of een

locatie buiten de winkelstructuur worden overwogen.

(grote) modewinkel is niet evident.

Duidelijk beleid zorgt voor hernieuwde dynamiek

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

19

Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit

Trafficlocaties

tig consumenten komen. De vestiging van afhaalpun-

Op trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation,

ten draagt in de winkelgebieden daarmee bij aan een

Van oudsher vindt detailhandel plaats als onderge-

treinstation of kantoor) waar ondergeschikte detail-

economisch vitale winkelstructuur.

schikte nevenactiviteit bij andere bedrijfsactiviteiten.

handel plaatsvindt, dient het assortiment gericht te

Inter­net­winkels die geen aan de winkelactiviteit- gere-

De vraag die zich daarbij vaak voordoet is in hoeverre

zijn op de directe behoefte van de reiziger (Grab&Go-

lateerde ruimtelijke kenmerken hebben, zijn niet

de detailhandelsactiviteit ondergeschikt is en/of deze

winkels), bijvoorbeeld motorolie, een flesje drinken of

relevant voor het detailhandelsbeleid en moeten

noodzakelijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactivi-

een belegd broodje voor onderweg, en dus geen

voldoen aan de bestemming van de betreffende

teit. Voor de planologische vertaling in bestemmings-

pasta of pakken melk.

locatie (wonen, bedrijf, kantoor, agrarisch, etc.). Zo is

plannen zijn vooral de ruimtelijke effecten en verschij-

een distributiecentrum van een internetwinkel net als

Internetverkoop

ieder ander logistiek bedrijf op een locatie met de

Naast de traditionele winkel met verkoop ter plaatse

bestemming bedrijf toegestaan, zolang hier geen

Non-food-productiebedrijf

zijn er allerlei nieuwe vormen waar consumenten

consumenten ter plaatse komen.

Bij een productiebedrijf wordt in beperkte mate

producten kunnen zien en afhalen.

ningsvorm relevant (zie “wat is detailhandel”).

Afwijkingsbevoegdheid

detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit toegestaan (‘productiegebonden detailhandel’).

Wanneer de consument ter plaatse komt, is er sprake

Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te wijken

Belangrijk is dat deze detailhandel de verkoop betreft

van een ruimtelijke detailhandelsactiviteit, die

van vastgesteld beleid in situaties die vanwege het

van door het bedrijf/op het perceel zelf geproduceer-

planologisch als zodanig wordt beoordeeld (incl.

uitzonderlijke karakter een bijzondere beoordeling

de of bewerkte producten. Een voorbeeld hiervan is

showroom en afhaalloket). Afhaal­punten van internet-

behoeven. Eventuele afwijkingen moeten overtuigend

het laten maken van een kentekenplaat bij een

winkels zijn derhalve net als elke andere detailhan-

en specifiek gemotiveerd en onderbouwd worden om

autogarage. Er is geen uitstraling als winkel of

delsactiviteit toegestaan in de reguliere winkelcentra.

een juri­di­sche toetsing te kunnen doorstaan. Met

vergelijkbare verkeersaantrekkende functie. De

Deze activiteiten passen tenslotte perfect binnen de

dergelijke afwijkingen dient terughoudend omgegaan

fysieke uitstalruimte is maximaal 10% van het

wenselijke winkelstructuur. De gebieden binnen die

te worden. Een onzorgvuldige uitzondering op beleid

bedrijfsvloeroppervlak, en niet meer dan 100 m² wvo.

structuur zijn bovendien al ingericht op consumen­

creëert onzekerheid en mogelijk een juridische

Een grote business-to-business-showroom is bijvoor-

ten(ver­keer) en zorgen voor een fijnmazige spreiding

precedent. Dit verzwakt de kracht van deze visie als

beeld niet voor consumenten toegankelijk.

over de gemeente. De andere functies in de winkel-

beleidsinstrument.

centra hebben er bovendien baat bij dat hier regelma-

20

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Bijlagen

Bijlage 1 Context en analyse Regionale positie Aanbod in de regio Assen is de hoofdstad van de provincie Drenthe en met ca. 69.000 inwoners tevens de grootste plaats in deze provincie a. Via de A28 is de stad direct verbonden met Groningen. De binnenstad van Assen heeft met circa 215 winkels een ruim en gevarieerd winkelaanbod. Vanwege dit aanbod vervult de binnenstad ook een functie voor de direct omliggende gemeenten. In de niet-dagelijkse winkelsector (bijvoorbeeld kleding, huishoudelijke artikelen of een juwelier) komt circa 40% van de bestedingen van buiten de eigen gemeente b. Ook de ‘perifere detailhandelslocatie’ Borgstee (met een ruim aanbod aan o.a. woonwinkels, doe-het-zelfzaken en tuincentra) op het bedrijventerrein vervult een bovenlokale functie. De dichtstbijzijnde grotere stad met een significant ruimer winkelaanbod is Groningen (ca. 520 winkels), op ongeveer een half uur rijden. Circa 10% van de bestedingen van Assenaren in fysieke niet-dagelijkse winkels vloeit af naar Groningen. a b

22

Assen in Cijfers, 2021. Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Assen in de regio (winkelgebieden geschaald naar m² wvo)

Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)

Winkelaanbod binnen de gemeente Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de gemeente is te vinden in de binnenstad van Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het mode-aanbod te vinden. Verder kent de stad een fijnmazige detailhandelsstructuur, met verscheidene wijk- en buurtcentra en enkele solitaire supermarkten. Op het Stadsbedrijven-park is een (relatieve) clustering van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met name op locatie Borgstee. Verspreid buiten deze winkelgebieden is er ook op de overige bedrijventerreinen en in de woonwijken nog detailhandel te vinden. De spreiding van het winkelaanbod over de gemeente is op de kaart hier rechts te zien, iedere winkel is geschaald naar omvang van het winkelvloeroppervlak. Een uitgebreidere omschrijving van het winkelaanbod binnen de gemeente is te vinden in bijlage 2.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

23

BINNENSTADSVISIE

Vigerend beleid De volgende vigerende (beleids)documenten doen

(zoals benoemd in de binnenstadsvisie) optimaal

uitspraken over de gewenste gemeentelijke detailhan-

benut.

delsstructuur en zijn daarmee een logisch startpunt voor deze geactualiseerde visie op de detailhandelsstructuur.

•

Het principe ‘de groene stad’ streeft duurzaamheid, het tegengaan van en het omgaan met klimaatverandering. Dit komt tot uiting in bijvoorbeeld betere

Omgevingsvisie Assen (2021)

verbindingen met het buitengebied en het meer

Gemeente Assen heeft in 2021 de omgevings­visie

speel- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.

vastgesteld. Hierin wordt de hoofdambitie voor de stad omschreven als ‘ontspannen stedelijkheid’. Om deze

Voor nieuwe publiekstrekkende functies (zoals winkels)

ambitie waar te maken laat de gemeente zich bij nieuw

hanteert de gemeente het duidelijke ordeningsprincipe

beleid leiden door drie principes: ‘de verbonden stad’,

dat deze ten eerste een plek dienen te krijgen in de

‘dynamische hoofdstad’ en ‘groene stad van het

binnenstad. Indien dit niet passend is, wordt vervolgens

Noorden’.

gekeken naar de schillen om de binnenstad. Als laatste

•

optie wordt gekeken naar de rand van de stad.

Het principe ‘de verbonden stad’ zet in op sterke

ASSEN

DRENTS

DNA CONCEPT 5 FEBRUARI 2021

Binnenstadsvisie vastgesteld in 2021

wijken met ontmoetingsplekken. Het principe streeft

•

ernaar dat bewoners voor de dagelijkse boodschap-

Aangaande de bedrijventerreinen constateert de omge-

pen, sport, school, huisarts en andere voorzieningen

vingsvisie dat er een gebrek is aan een eigen profiel voor

terecht kunnen in hun eigen wijk.

de verschillende deelgebieden. Overal zit nu ‘van alles

Het principe ‘dynamische hoofdstad’ zet er op in dat

een beetje’, met op bepaalde plekken verrommeling en

inwoners de stad niet hoeven te verlaten voor hun

een gebrek aan ruimtelijke kwaliteit tot gevolg.

belangrijkste aankopen of een dagje uit. Het streeft naar een levendige, compacte binnenstad waarin

Masterplannen Ondernemend Assen (2021)

publiekstrekkende functies, zoals winkels, horeca,

De masterplannen die door Ondernemend Assen voor de

cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen zijn

verschillende bedrijventerreinen zijn opgesteld geven al

geconcentreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’

richting aan het toekomstbestendiger maken van de bedrijventerreinen. Op ieder bedrijventerrein is de

ASSEN NOG MOOIER Ook omgevingsvisie vastgesteld in 2021

24

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

energietransitie één van de belangrijkste opgaven,

themacentrum voor keukens of badkamers is

(wvo) dan 1.500 m² vindt regionale afstemming plaats

evenals het verbeteren van het vestigingsklimaat. Ook

denkbaar .

met de naburige gemeenten.

a

het verbeteren van de Ruimtelijke Kwaliteit kwam terug als een belangrijke ambitie. De bestaande

Provinciaal beleid (2018 en 2021)

Ontwikkelvisie detailhandel Assen (2009)

bedrijventerreinen missen o.a. samenhang, veilige

Het meest recente provinciale detailhandelsbeleid staat

In de Ontwikkelvisie detailhandel uit 2009 staat een

looproutes, groen en verblijfsplaatsen.

in de Omgevingsvisie Drenthe (2018) en de Provinciale

concrete gewenste detailhandelsstructuur beschreven

Omgevingsverordening (POV) Drenthe (2021). Deze

met een hiërarchische onderverdeling voor de verschil-

Binnenstadsvisie (2021)

stukken zetten in op bescherming van de bestaande

lende winkelgebieden:

De binnenstadsvisie is in 2021 vastgesteld door de

winkelgebieden, door hierbuiten in principe geen

•

gemeente. In de ontwikkeling van de binnenstad

nieuwe plancapaciteit toe te staan. Uitzonderingen

voor recreatief winkelen en dagelijkse boodschap-

wordt geanticipeerd op een drastische inkrimping van

hierop zijn onder andere:

pen;

het kernwinkelgebied: op termijn is er naar verwach-

•

Binnenstad Assen: centrumgebied voor de regio

Een nieuwe supermarkt in een kleine kern (< 5.000

•

Grote wijkwinkelcentra Marsdijk en Kloosterveste;

ting nog maar behoefte aan 60.000 van de momen-

inwoners) die ruimtelijk niet goed inpasbaar is in

•

Klein wijkwinkelcentrum Vredeveld en Nobellaan;

teel aanwezige 100.000 m² winkelruimte. Om te

het bestaande centrum;

•

Buurtwinkelcentrum Peelo;

Detailhandel in branches die niet essentieel zijn

•

PDV-zone langs Industrieweg en Europaweg-Noord.

anticiperen op deze ontwikkeling krijgen verschillende

•

deelgebieden van de binnenstad een nieuw toekomst-

voor het functioneren van centrumgebieden en die

perspectief, zoals wonen. Hoofdlijnen zijn:

door de grootte van de winkel of de aard en

•

Commerciële functies worden geconcentreerd

omvang van het assortiment niet passen in cen-

rond de Brink, het Koopmansplein, de Kop van de

trumgebieden;

Vaart en het tussenliggende gebied; •

•

•

Ondergeschikte detailhandel bij een bedrijf met een

Triade ligt buiten dit compacte gebied, maar krijgt

kleiner winkelvloeroppervlak dan 200 m², waarbij

wel een functie als ‘wijkcentrum voor centraal

de aard van de verkochte goederen in verband staat

Assen’ toebedeeld;

met de hoofdactiviteit van dat bedrijf.

Voor de Cité wordt vanwege de locatie vlakbij het

Ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voorziet in

station gedacht aan het ontwikkelen van werken

plancapaciteit met een groter winkelvloeroppervlak

of onderwijs. Ook een profiel als gespecialiseerd

a

Visiekaart detailhandelsvisie 2009

De twee supermarkten in de kelder van Cité zijn inmiddels vertrokken.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

25

Bijlage 2 Winkelaanbod probleem. De verschillende wijk- en buurtcentra

Kaasshop Vanderveen (ca. 40 m² wvo) en bakkerij

draaien meer op dagelijks bezochte winkels. In deze

Riedstra (ca. 30 m² wvo).

centra is er juist geen winkelleegstand. De omvang

•

Naast de dagelijkse winkels zijn er in het centrum

van de wijk- en buurtcentra sluit over het algemeen

circa 70 modezaken met een totaal winkelvloer-

goed aan bij de omvang van de omliggende buurt. Op

oppervlak van ca. 19.100 m² wvo. De grootste

het Stadsbedrijvenpark is een (relatieve) clustering

panden worden in dit segment gevuld door de

van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met name op

grote ketens, zoals Scapino, The Sting en C&A. Er

locatie Borgstee. Verspreid buiten deze winkelgebie-

zijn echter ook diverse kleine zelfstandigen in de

den is er ook op de overige bedrijventerreinen en in

binnenstad te vinden, zoals Boutique Marie-Bo en

de woonwijken nog detailhandel te vinden.

Keskusta. •

Behalve de modezaken bevinden zich nog circa

Binnenstad

100 overige niet-dagelijkse winkels (circa 32.000

In de binnenstad zijn ca. 215 winkels te vinden (ca.

m² wvo) in het centrum. Hiertoe behoren o.a.

63.400 m²) bestaande uit een divers palet aan

publiekstrekkers als Hema en Action, maar ook

branches. Het winkelaanbod bestaat voor ongeveer

bijvoorbeeld de Wereldwinkel en Schoonenberg

45% uit zelfstandigen. De gemiddelde winkelomvang

Horen.

in de dagelijkse sector (zonder supermarkten)

•

Warenhuis Vanderveen aan het recent opgeknap-

bedraagt ca. 140 m² wvo, in de niet-dagelijkse

te Koopmansplein is met ca. 17.500 m² wvo a een

winkelsector is dit ca. 300 m² wvo.

significante factor.

•

Het dagelijkse winkelaanbod bestaat uit circa 45

•

Heringericht Koopmansplein

In de binnenstad staan momenteel ca. 90 panden

winkels (12.250 m² wvo). De omvang van de

leeg (ca. 18.000 m² wvo). Daarmee is de leeg-

winkels in deze sector loopt sterk uiteen. Zo zijn

stand qua omvang vergelijkbaar met het totale

er de supermarkten Albert Heijn (ca. 2.250 m²

mode-aanbod in het centrum. Het voormalig

wvo), Jumbo (ca. 2.200 m² wvo), Dirk (ca. 1.300

V&D-pand aan het Koop­mans­plein is goed voor

m² wvo) en Lidl (ca. 950 m² wvo), maar ook a

26

Website Warenhuis Vanderveen.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

Albert Heijn in Kloosterveste

Winkelaanbod in de gemeente Assen

ca. 3.850 m² wvo van deze leegstand.

Kloosterveste Winkelcentrum Kloosterveste is gelegen in de wijk Kloosterveen in het zuidwesten van Assen. Kloosterveste is in 2010 geopend, het vastgoed van dit winkelgebied is modern en oogt verzorgd. Hier is van alle winkelgebieden buiten het hoofdcentrum het meest diverse winkelaanbod te vinden (ca. 20 winkels, ca. 5.700 m² wvo). •

Met Albert Heijn (circa 1.450 m² wvo) en Lidl (circa 1.000 m²) zijn er twee complementaire supermarkten.

•

Het overig dagelijkse aanbod bestaat uit o.a. Kruidvat en Etos.

•

Het niet-dagelijkse aanbod omvat een volwaardig aanbod aan frequente benodigdheden, zoals Hema en Action.

Marsdijk In het noordoosten van Assen ligt winkelcentrum Marsdijk (14 winkels, ca. 4.500 m² wvo). Dit centrum is recent gerenoveerd en ook de twee aanwezige supermarkten kregen een facelift. Met de recent vernieuwde en vergrote supermarkten Jumbo (ca. 1.450 m² wvo) en Lidl (ca. 1.200 m² wvo) is er een complementair bood-

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

27

schappenaanbod aanwezig. Het overige dagelijkse

lijkse aanbod (ca. 1.250 m² wvo) bestaat uit Wibra, Big

wegen Peelo en Europaweg Noord wordt Borgstee

aanbod (6 winkels, ca. 650 m² wvo) bestaat uit o.a.

Bazar, Bruna en bloemenzaak Heidi.

genoemd a. In dit gebied zijn een kleine 20 winkels

een bakker, een slijter en een groenteboer. Binnen de

gevestigd in de branches wonen, doe-het-zelf en

niet-dagelijkse sector (8 winkels, ca. 1.150 m² wvo)

Peelo

tuincentra, zoals Leen Bakker, Kwantum en Seats &

zijn er grote ketens als Zeeman en Big Bazar te vinden.

Winkelcentrum Peelo ligt in het hart van de gelijkna-

Sofas. De winkels zijn samen goed voor ca. 31.500 m²

mige bloemkoolwijk in het noorden van Assen. Het

aan winkelverkoopruimte. De gemiddelde winkelomvang

Vredeveld

centrum oogt gedateerd. In het centrum is één

op Borgstee is ca. 1.850 m² wvo, maar ongeveer een

Vredeveld, gelegen in het oosten van Assen, is in 2011

supermarkt: Albert Heijn

kwart is kleiner dan 1.000 m² wvo. Tuinland (ca. 11.000

voor het laatst gerenoveerd. Ook hier zijn met Albert

(ca. 1.150 m² wvo). De bakker, slager, slijter en

m²) is veruit de grootste winkel.

Heijn (ca. 1.250 m² wvo) en Aldi (ca. 800 m² wvo)

apotheek completeren het dagelijkse aanbod. Het

twee complementaire supermarkten. Het aanvullende

niet-dagelijkse aanbod bestaat uit een boekenzaak,

Op het bedrijventerrein zijn de winkels echter niet alleen

dagelijkse aanbod is in Vredeveld met enkel een slijter

bloemenwinkel en fietsenwinkel.

gevestigd op Borgstee, ook op het overige

en een bakker vrij beperkt. Het niet-dagelijkse

Stadsbedrijvenpark zijn verscheidene winkels te vinden

winkelaanbod (ca. 500 m² wvo) bestaat uit Wibra, een

Het Sticht

(ca. 40 winkels, ca. 13.250 m² wvo). Praxis, Gamma en

bloemist en een fietsenzaak.

Winkelgebied Het Sticht ligt in de zuidwesthoek van

Karwei zijn hier voorbeelden van. Ook o.a. dierenwinkel

Assen. De structuur van dit winkelgebied (opgebouwd

Jumper, fietsenzaak Amslod en kringloopwinkel Het

Nobellaan

uit verschillende smalle, slingerende gangetjes) is

Goed zijn hier gevestigd.

Winkelcentrum Nobellaan (13 winkels, ca. 3.600 m²

even uniek als het vastgoed is verouderd. De aan de

wvo) bevindt zich op het snijvlak van de buurten

parkeerplaats gelegen Poiesz-supermarkt en -slijterij

Het totale gebied kent zowel in functionele als in

Lariks en Noorderpark, op relatief korte afstand van

hebben een gezamenlijke omvang van ca. 750 m²

ruimtelijke zin weinig samenhang; grootschalige detail-

de binnenstad. Het winkelcentrum heeft in 2017 een

wvo. Een fietsenzaak en de Dumpstore zijn de overige

handelsvestigingen worden afgewisseld met o.a.

opknapbeurt gekregen, waarbij ook de publieke

winkels op deze locatie.

productiebedrijven, autohandelaren, kantoren en een

ruimte is heringericht. Jumbo (ca. 1.500 m² wvo) is hier de enige supermarkt.

Borgstee en overig Stadsbedrijvenpark

Met een bakker, slager en kaasboer is er een com-

Het Stadsbedrijvenpark is gelegen tussen de binnen-

pleet aanbod aan versspeciaalzaken. Het niet dage-

stad en de woonwijk Marsdijk. Het gebied tussen de

28

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

a

Gebiedsafbakening Locatus.

Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)

tankstation. De publieke ruimte is veelal ingericht voor zwaar verkeer en daardoor niet voor consumenten.

Verspreid Buiten de hiervoor beschreven gebieden zijn nog verscheidene winkels gevestigd. Deels zijn deze winkels te vinden binnen de woonwijken, maar ook op de bedrijventerreinen Zuid-West en Messchenveld zijn detailhandelsvestigingen aanwezig. Binnen de woonwijken bevinden zich vier solitaire supermarkten: Jumbo Veemarkt (ca. 1.900 m² wvo), Aldi Groningerstraat (ca. 1.100 m² wvo), Poiesz Paganinilaan (ca. 900 m² wvo) en Poiesz Pittelo (ca. 650 m² wvo). Daarnaast zijn er verspreid over de stad circa tien overig dagelijkse winkels, waarvan vier apotheken. Rond de 25 verspreid gelegen winkels zijn actief in de niet-dagelijkse sector. Onder deze niet-dagelijkse winkels vallen een aantal grotere zaken, zoals tuincentrum Groenrijk (ca. 4.150 m² wvo) en meubelzaak de Eclips (ca. 1.050 m² wvo). Ook zijn er verspreid nog drie kleinere fietsenzaken (< 350 m² wvo) te vinden.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

29

Bijlage 3 Trends en ontwikkelingen Landelijke trends

Faillissementstijdlijn

Consumenten winkelen meer online... De groei van online winkelen blijft doorzetten. Inmiddels is het aandeel al opgelopen tot meer dan 20% a. Deze toegenomen oriëntatie van de consument op online leidt tot een verminderde behoefte aan fysieke winkels (afgenomen van circa 6,5 winkels per 1.000 inwoners in 2008 tot rond de 5 in 2021) b. Met name in het grijze middensegment zijn, doordat deze winkels zich moeilijk kunnen onderscheiden van internet, veel grote ketens failliet gegaan (zie faillissementstijdlijn).

... waardoor de winkelstructuur verandert De gevolgen van het toenemende online winkelen zijn

Coronacrisis versnelde ontwikkeling online

niet voor ieder type winkelgebied hetzelfde: •

De kleinere wijk- en buurtcentra bleven de voorbije jaren veelal goed functioneren. Het aanbod in deze centra bestaat overwegend uit dagelijks bezochte winkels, die (zeker voor de coronacrisis) nog minder concurrentie ondervonden van internetwinkelen.

•

De grote stad werd vanwege het diverse voorzieningenpalet (combinatie detailhandel en recreatief) en het bijzondere aanbod door de consument nog aantrekkelijk gevonden voor een ‘dagje stad’.

a b

30

Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019. Locatus, 2021.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

•

Het middelgrote centrum kwam daarmee tussen

Hierdoor wordt de concurrentie voor fysieke

tafellaken en servet terecht. Juist hier was het

winkels in gemak en kosten alsmaar groter.

•

Doordat de recreatieve mogelijkheden buitenshuis tijdens de coronamaatregelen afnamen, zijn

kwetsbare niet-dagelijkse winkelaanbod veruit de

consumenten meer gaan besteden om het in huis prettiger te maken. Dit is terug te zien in de

alternatieve invulling ontbraken, waardoor de

Impact coronacrisis verschillend per branche

leegstand toenam. Deze ontwikkeling heeft ook in

Niet voor iedere branchegroep waren de coronamaatre-

doe-het-zelf­zaken (o.a. bouwmarkten).

de binnenstad van Assen plaatsgevonden.

gelen op korte termijn even nadelig:

dominante centrumfunctie. Antwoorden voor

•

omzetstijging in de consumentenelektronica en •

Modewinkels zijn tijdens de coronacrisis het meest

De boodschappensector heeft (een deel van) de

getroffen. Online winkelen kon hier het omzetver-

Coronacrisis versnelt online groei

uitgaven die consumenten normaal gesproken bij

lies in de fysieke winkel bij lange na niet opvangen.

De coronamaatregelen (lockdown, sluiting horeca en

de horeca doen overgenomen, waardoor super-

Dit heeft de grootste impact gehad op de hoofdwin-

‘niet-essentiële’ winkels, etc.) hebben grote effecten

markten en versspeciaalzaken goede omzetten

kelstraten van hoofdcentra, aangezien het mode-

gehad op het consumentengedrag op korte en lange

draaiden.

aanbod veelal vooral daar gevestigd zit.

termijn, en daarmee op het perspectief voor centrumgebieden: •

Index omzetontwikkeling winkelsector naar branchegroep (2019-2021)

De internetbestedingen zijn tijdens de crisis substantieel toegenomen, in alle branches. Ook mensen die daarvoor nog niet op internet kochten doen dat nu wel, en een deel van hen zal dat naar verwachting blijven doen a. Inmiddels vindt een correctie plaats op de enorme online groei, maar de online bestedingen blijven hoger dan voor de coronacrisis.

•

De technologie en capaciteit om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering logistiek, augmented reality, slimme deurbel, etc.).

a

ABN Amro (2021), Naar een nieuw normaal in winkelgedrag.

Visie op de detailhandelsstructuur Assen

31

Online boodschappen

profiteren van de grote bezoekersaantallen van

ontmoeten van buurtgenoten. Het voorzien van

Een grote groep nieuwe klanten is in deze periode in

supermarkten, mits de supermarkt ruimtelijk goed

dergelijke dagelijkse functies leidt daarmee tot een

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=628b524e-ec31-4bce-97ba-551215ca3b11