2. Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen
Tekst van het document
Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Assen
11 juli 2023
Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad
1
1
Inleiding
4
2
Visie detailhandelsstructuur
6
2.1 2.2 2.3
Vertrekpunt en ambities Visie detailhandelsstructuur Wat betekent dat?
7 9 11
3
Beleidskader en uitvoering
15
3.1 3.2
Ruimtelijk beleid Beleidsregels
16 18
Bijlagen
21
Bijlage 1
Context en analyse
22
Bijlage 2
Winkelaanbod
26
Bijlage 3
Trends en ontwikkelingen
30
Bijlage 4
Inwoners
36
Bijlage 5
Marktruimte supermarktsector
37
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad Waarom een nieuwe visie
gevestigd zijn, waarvan ruim 200 in de bruisende
Visie als afwegingskader na het bestemmingsplan
binnenstad. De gemeente Assen zet in op het blijven
Bestemmingsplannen/het toekomstige omgevingsplan
2009. Dat kader is inmiddels gedateerd. Er is een aantal
bieden van aantrekkelijk vestigingsklimaat aan onderne-
zijn het eerste kader waaraan nieuwe initiatieven voor
redenen waarom een nieuwe visie op de detailhandels-
mers én een aantrekkelijk en rijk voorzieningenaanbod
detailhandel worden getoetst. Daarin staat waar winkels
structuur nodig is:
voor inwoners. Vanuit het principe van ‘de verbonden
toegestaan zijn. Soms komt het voor dat initiatieven niet
•
stad’ wordt in de Omgevingsvisie ‘Assen nog mooier’
passen binnen de kaders uit het bestemmings-/omge-
moment zien we dat de ontwikkeling-en, door onder
(2021) ingezet op sterke wijken met ontmoetingsplekken
vingsplan. Voor die gevallen is deze ‘Visie op de detail-
andere digitalisering, maar ook door de coronacrisis,
waar inwoners voor de dagelijkse boodschappen, sport,
handelsstructuur’ het kader waaraan getoetst wordt. In
in een stroomversnelling zijn geraakt. Gevolg hiervan
school, huisarts en andere voorzieningen terecht kunnen
deze visie staat beschreven wat de gemeentelijke
is dat er in de toekomst minder behoefte aan winkel-
in hun eigen wijk.
ambities zijn voor de spreiding van winkels in Assen en
meters is dan voorheen. Deze visie speelt in op deze
hoe winkelgebieden zich tot elkaar verhouden. Het is
trends en ontwikkelingen.
Assen is een ondernemende stad waar bijna 400 winkels
De vorige visie op de detailhandelsstructuur dateert uit
•
Consumentengedrag verandert doorlopend. Op dit
Daarnaast zet Assen zich vanuit het principe van een
daarmee de onderbouwde motivering om wel of niet
‘dynamische hoofdstad’ in voor een rijk voorzieningen-
mee te werken aan initiatieven die niet binnen het
detailhandelsbeleid. Dit heeft te maken met recente
niveau, zodat inwoners de stad niet hoeven te verlaten
bestemmings-/omgevingsplan passen.
jurisprudentie en hangt samen met de Europese
voor hun belangrijkste aankopen of een dagje uit.
Er zijn nieuwe eisen aan de motivering voor ruimtelijk
Dienstenrichtlijn.
Gewerkt wordt aan een levendige, compacte binnenstad
Het is belangrijk dit actuele kader te hebben, zodat in de
•
Met de Binnenstadsvisie en de Omgevingsvisie ‘Assen
waarin publiekstrekkende functies, zoals winkels, horeca,
dynamische winkelsector, geborgd wordt dat de spreiding
nog mooier’ zijn er nieuwe beleidskaders vastgesteld
cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen zijn gecon-
van de winkels aan blijft sluiten bij de ambities die de
die ook tot andere, bijgestelde keuzes in de gewenste
centreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’ (zoals be-
Omgevingsvisie zijn verwoord.
spreiding van winkels leiden.
noemd in de binnenstadsvisie) optimaal benut. Tegelijkertijd biedt dit kader duidelijkheid aan onderne-
(Participatie)proces
Winkels zijn voor zowel ‘de verbonden stad’ als ‘dyna-
mers en eigenaren op welke locaties detailhandelsont-
Deze nieuwe visie op de detailhandelsstructuur is tot
misch hoofdstad’ belangrijk. De voorliggende visie op de
wikkelingen gewenst zijn en waar de gemeente wel en
stand gekomen middels een samenwerking tussen een
detailhandelsstructuur geeft nadere invulling aan de
niet aan zal meewerken. Door die duidelijke visie kunnen
vertegenwoordiging van ondernemers uit de stad,
ambities uit de Omgevingsvisie.
marktpartijen met gerichte initiatieven komen die de
ambtelijke beleidsspecialisten en DTNP als extern deskun-
leefbaarheid in de gemeente bestendigen.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
1
Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad dige. Gedurende het proces zijn er verschillende
2.
dicht bij de mensen thuis, in de eigen wijk, een
2.
Wijk- en buurtwinkelcentra in de wijken en
bijeenkomsten geweest met een ambtelijke project-
toekomstbestendige voorziening voor de dage-
buurten, waar inwoners dichtbij huis hun dage-
groep en met een externe klankbordgroep. Aan deze
lijkse boodschappen;
lijkse boodschappen kunnen doen en elkaar
binnen de gewenste winkelclusters zoveel
kunnen ontmoeten (de verbonden stad).
mogelijk dynamiek.
Supermarkten zijn daarbij structuurbepalend.
klankbordgroep namen onder andere lokale vertegen-
3.
woordigers van verschillende winkelbranches- en gebieden deel. Zo waren er vertegenwoordigers van
3.
Een tweetal solitaire buurtsupermarkten met een
zowel de binnenstad, als de wijk- en buurtcentra, en de
Met deze visie bestendigt de gemeente Assen een
bedrijventerreinen aanwezig. Ook zijn alle belangheb-
heldere, hiërarchische detailhandelsstructuur, die
benden tussen 11 en 31 oktober 2021 op een speciaal
bestaat uit de binnenstad, wijk- en buurtwinkelcentra
ment) op Borgstee, dat kan uitgroeien tot een
ingerichte participatiewebsite geïnformeerd over de
en geclusterde perifere detailhandel op Borgstee.
aantrekkelijke ‘woonboulevard’ met een regionale
analyse en denkrichting. Op 26 januari 2023 zijn over
Binnen deze structuur zijn initiatieven en vernieuwing
functie. De consument komt hier graag om te
de ontwikkeling van de detailhandel in Assen rondeta-
van harte welkom. Daarbuiten werkt de gemeente
kijken en te vergelijken.
felgesprekken gevoerd, waarvoor de raad en onderne-
echter vooral mee aan functiewijziging van winkel-
mers zijn uitgenodigd.
ruimte naar andere functie(s). Dit betekent dat er
De Binnenstadsvisie geeft richting aan de toekomstige
buiten de beoogde detailhandelsstructuur in principe
ontwikkeling van de binnenstad. In deze bredere ‘Visie
Hoofdlijn van de visie
geen ruimte is voor de nieuwvestiging van detailhan-
op de detailhandelsstructuur’ wordt invulling gegeven
De visie op de detailhandelsstructuur is geënt op de
del.
aan het ontwikkelperspectief voor de overige winkel-
ambitie een zo divers en compleet mogelijk ‘hoofdste-
4.
Perifere detailhandel (met volumineus assorti-
gebieden. De voorliggende visie verandert de binnen-
delijk’ aanbod te bieden. Dit uit zich in drie belangrijke
De gewenste detailhandelsstructuur is als volgt
speerpunten:
opgebouwd:
1.
1.
2
belangrijke lokale verzorgingsfunctie.
stadvisie niet.
compleet mogelijk aanbod (zie onder andere
een compact publiekshart. Hier bieden winkels,
Belangrijke wijzigingen ten opzichte van 2009
binnenstadsvisie);
cultuur en andere voorzieningen reuring aan
Passend bij de ambitie voor de ‘verbonden stad’ uit de
inwoners van Assen, de regio en aan bezoekers
Omgevingsvisie, waarin wordt ingezet op voorzienin-
van verder weg.
gen dichtbij huis, is ten opzichte van die visie uit 2009
een aantrekkelijke binnenstad met daar een zo
De binnenstad als levendig hoofdcentrum met
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Assen: een ondernemende, dynamische hoofdstad het aantal locaties voor lokaal functionerende
Tot slot is bij de totstandkoming van deze visie
tussen sectoren, is een actueel thema. Zolang niet
detailhandelsvoorzieningen in de wijken uitgebreid.
rekening gehouden met nieuwe vormen van detail-
sprake is van verkoop van alcohol, is dit gewenste
handel, zoals ‘darkstores’. Deze ‘bezorghubs’ overwe-
ontwikkeling in centrumgebieden: daar leidt het tot
Om Borgstee te laten uitgroeien tot een vooraan-
gend niet gericht op consumentenactiviteiten ter
innovatieve concepten.
staande en ruimtelijk samenhangende woonboule-
plaatse, en daarmee is ook niet sprake van een winkel.
vard, en in te spelen op de afnemende behoefte aan
Ze horen daarmee in beginsel thuis op een plek die
(niet-dagelijkse) winkels, is concentratie van de
geschikt is voor logistieke functies (zoals een bedrij-
perifere vestigingsmogelijkheden wenselijk.
venterrein). Ook ‘blurring’, het vervagen van grenzen
Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen
*
Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te wijken van vastgesteld beleid in situaties die vanwege het uitzonderlijke karakter een bijzondere beoordeling behoeven. Eventuele afwijkingen moeten overtuigend en specifiek gemotiveerd en onderbouwd worden om een juridische toetsing te kunnen doorstaan. Met dergelijke afwijkingen dient terughoudend omgegaan te worden. Een onzorgvuldige uitzondering op beleid creëert onzekerheid en mogelijk een juridische precedent. Dit verzwakt de kracht van deze visie als beleidsinstrument.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
3
Inleiding
Aanleiding
Biedt juridisch deugdelijk gemotiveerde kaders
rondetafelgesprekken gevoerd, waarvoor de raad
De aanhoudende veranderingen in het koop- en
voor het te voeren ruimtelijke detailhandelsbe-
en ondernemers zijn uitgenodigd.
vrijetijdsgedrag van consumenten en in het vestigings-
leid, zowel voor het toetsen van plannen als voor
gedrag van winkels, de recente jurisprudentie over de
het motiveren van planologisch beleid (bestem-
Leeswijzer
motiveringsvereisten voor ruimtelijk detailhandelsbe-
mingsplan/Omgevingsplan/Omgevingsvisie);
Dit document volgt in hoofdlijnen de volgende
Biedt duidelijkheid aan marktpartijen voor de
opbouw:
nieuw detailhandelsbeleid op te stellen. De gemeente
mogelijkheden in de afzonderlijke centrumgebie-
•
Assen stelde in 2021 de Omgevingsvisie en
den en daagt uit tot nieuwe investeringen op de
hoofdstad: een korte samenvatting met de
Binnenstadsvisie vast. De ambities uit deze stukken
juiste locaties.
belangrijkste punten uit dit document
leid en de gevolgen van de coronacrisis zijn aanleiding
•
•
vragen om een nadere uitwerking van de gemeentelijke detailhandelsstructuur.
(Participatie)proces
Assen: een ondernemende, dynamische
•
Hoofdstuk 1 geeft een inleiding op dit stuk.
•
Hoofdstuk 2 beschrijft vervolgens de ambities
Gedurende het proces zijn er verschillende bijeen-
voor de detailhandelsstructuur en de uitwer-
De gemeente werkt momenteel ook aan de Ruimtelijk
komsten geweest met een ambtelijke projectgroep en
king daarvan tot een gewenste detailhandels-
Economische Visie (REV). De ruimtelijke ontwikkeling
met een externe klankbordgroep. Aan deze klank-
structuur.
van de detailhandel staat niet op zichzelf. In de
bordgroep namen o.a. lokale vertegenwoordigers van
uitvoering van haar beleid zal de gemeente de visie op
verschillende winkelbranches- en gebieden deel. Zo
de detailhandelsstructuur en de REV in samenhang
waren er vertegenwoordigers van zowel de binnen-
behandelen.
stad, als de wijk- en buurtcentra, als de bedrijventer-
de volgende achtergrond-hoofdstukken
reinen aanwezig. De opmerkingen die de klankbord-
opgenomen:
Doel
groep heeft geplaatst bij het conceptrapport zijn
1.
Context en analyse
De visie op de detailhandelsstructuur:
verwerkt in dit definitieve document. Ook zijn
2.
Winkelaanbod in Assen
•
Speelt in op de veranderende consumentenvoor-
betrokkenen tussen 11 en 31 oktober 2021 op een
3.
Trends en ontwikkelingen
keuren, winkel- en vrijetijdsgedrag en voorziet in
speciaal ingerichte participatiewebsite geïnformeerd
4.
De inwonerontwikkeling
een duurzame voorzieningenstructuur die hierop
over de analyse en denkrichting. Op 26 januari 2023
5.
Marktruimteberekening voor supermark-
inspeelt;
zijn over de ontwikkeling van de detailhandel in Assen
•
Hoofdstuk 3 sluit af met een doorvertaling naar een beleidskader.
•
Bijlagen: in de bijlage zijn achtereenvolgens
ten in de gemeente Assen
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
5
Visie detailhandelsstructuur Ambitie en visie
2.1 Vertrekpunt en ambities In dit hoofdstuk wordt de visie op de toekomstig gewenste detailhandelsstructuur geformuleerd. De visie speelt in op de situatie zoals die in de vorige twee hoofdstukken is beschreven en de ambities uit de omgevings- en binnenstadsvisie.
woningbouwontwikkelingen past binnen het
kwaliteitsimpuls te realiseren. Dat is ook voor de
bestaande stedelijke weefsel en zal daarmee
buurt- en wijkcentra en voor Borgstee wenselijk.
geen significante verandering betekenen in de potentiële spreiding van detailhandel over de Hoofdambitie: Compleet hoofdstedelijk aanbod
hoe dan ook passend zijn.
Hoofdambitie is om in de dynamische hoofdstad
Fijnmazige supermarktstructuur: De
van Drenthe een zo divers en compleet mogelijk
Overaanbod winkelmeters: Zowel in de
supermarktstructuur van Assen is fijnmazig: bijna
voorzieningenaanbod te bieden voor Assen en de
dagelijkse als in de niet-dagelijkse winkelsector is
elke buurt heeft wel een supermarkt, ook relatief
regio. Zo hoeven Assenaren ook in de toekomst zo
er in kwantitatieve zin sprake van een overaan-
kleine verzorgingsgebieden. Niet al deze super-
min mogelijk de stad uit voor hun aankopen. De
bod aan winkelmeters (zie § 2.3). De grootste
markten zijn van een moderne omvang. Gezien
toekomstige aanwezigheid van een divers aanbod is
opgave voor het transformeren van winkelvast-
het overaanbod aan supermarktmeters zal ook
niet vanzelfsprekend. Deze ambitie vraagt om een
goed ligt in de binnenstad van Assen, maar ook
niet voor alle bestaande supermarktlocaties plek
hoge mate van concentratie van winkels (de
elders in de structuur is aanleiding om over een
zijn in de toekomstig gewenste detailhandels-
compacte stad).
alternatief perspectief voor de winkelfunctie te
structuur.
denken. •
centrum nieuw perspectief geboden om een
stad. De visie op de detailhandelsstructuur zal
Vertrekpunt Assen •
kelingen in de winkelsector a. De spreiding van de
•
•
Wisselende staat van winkellocaties: Niet
Bevolkingsgroei als oplossing?: Het inwo-
alle winkellocaties in Assen zijn nu even aantrek-
nertal van de gemeente zal volgens het CBS tot
kelijk. Zowel programmatisch als in uitstraling zijn
2030 in ieder geval nog beperkt toenemen tot
winkelgebieden Marsdijk en Kloosterveste
circa 70.800 inwoners. De gemeente Assen gaat
bijvoorbeeld relatief toekomstbestendig, terwijl
op basis van het woningbouwprogramma uit van
de staat van het vastgoed en het investeringsni-
een hardere groei. Bevolkingsgroei is positief
veau in centra als Peelo en Het Sticht te wensen
voor voorzieningen, maar deze mate van groei is
over laat. In de binnenstadsvisie is voor het
onvoldoende ‘buffer’ voor de autonome ontwik a
Ook een ambitieuze groei naar 80.000 inwoners zal niet leiden tot een significant ander beeld.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
7
Toekomstig gewenste detailhandelsstructuur Assen
Subambitie 1: Levendig hoofdcentrum De binnenstad van Assen is in 2030 het kloppende publiekshart van Drenthe. Onderdeel van het programma is de aanwezigheid van alle winkels die je verwacht in een hoofdstad. Nieuwe ondernemers zien kansen in de binnenstad. Kopen en beleven zijn volledig geïntegreerd. Subambitie 2: Spreiding basisvoorziening De verbonden stad zet in op leefbare wijken met eigen voorzieningen die sociale ontmoeting faciliteren. Voor de dagelijkse boodschappen en andere basisvoorzieningen kunnen Assenaren in de eigen buurt terecht. De verbonden stad zet daarmee in op nabijheid van de dagelijkse boodschap, en houdt zo rekening met de vergrijzende bevolking.
Subambitie 3: Kwaliteitsimpuls PDV
Op bedrijventerreinen wordt ingezet op een betere samenhang en leesbaarheid van de gebieden, zowel functioneel als ruimtelijk, om de verrommeling te bestrijden. Dat vraagt om een duidelijk afgebakende en aantrekkelijke locatie voor perifere detailhandelsvestiging (compacte stad).
8
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
2.2 Visie detailhandelsstructuur De opgaven en ambities voor Assen hebben geresul-
aantrekkingskracht en promotie van de hele binnenstad
Deze centrumgebieden zijn ondersteunend aan de
teerd in de volgende hoofdkeuze: een zo groot
essentieel (incl. horeca, diensten, cultuur, maatschappe-
binnenstad als hoofdwinkelcentrum en richten zich
mogelijke concentratie van winkelaanbod in de
lijk, werk, evenementen, etc.). In die bruisende binnen-
primair op het bieden van dagelijkse winkelvoorzie-
binnenstad, om daar een zo groot en gevarieerd
stad, waar het Drents DNA voelbaar is, kunnen Assenaren
ningen voor de inwoners in hun verzorgingsgebied.
mogelijk voorzieningenniveau te behouden en een
ook in de toekomst voor al hun wensen terecht. Het is een
Ondersteunend aan dit dagelijkse aanbod zijn ook
verdere toename van leegstand te voorkomen.
uitdaging om tot dat wensbeeld te komen. De binnen-
frequent bezochte niet-dagelijkse winkels (zoals een
Daaruit volgt de gewenste detailhandelsstructuur:
stadsvisie biedt de (ruimtelijke) strategie om die uitdaging
bloemist) passend in deze centra. Vanuit de ambitie
•
gezamenlijk met vertrouwen tegemoet te treden.
voor de ‘verbonden stad’ en de toekomstige relevan-
de binnenstad als hoofdcentrum met onder andere het grootste en meest diverse niet-dage-
•
•
tie van de boodschappenlocaties is de nabijheid van
lijkse winkelaanbod;
Ondersteunende boodschappenstructuur
andere buurt- en wijkfuncties wenselijk (afhaalhoreca,
een fijnmazige structuur van negen boodschap-
Vanuit de ambitie voor de ‘verbonden stad’ is een fijnma-
kapper, apotheek, wijkcentrum, zorgfuncties, etc.).
pencentra in verschillende categorieën, naar
zige boodschappenstructuur wenselijk. Dat staat soms op
Ook buiten deze ondersteunende boodschappen-
gelang de beoogde verzorgingsfunctie;
gespannen voet met de hoofdambitie voor een ‘compleet
structuur is nu detailhandel gevestigd. Deze locaties
PDV-locatie Borgstee als uitzonderingslocatie
hoofdstedelijk aanbod’, die juist om concentratie vraagt.
behoren niet tot de gewenste hoofdstructuur (met
voor de uitstalling en/of verkoop van volumineus
Deze twee ambities vereisen een goede verhouding in
uitzondering van PDV-zone Borgstee) en dus zullen
assortiment.
spreiding en omvang van boodschappenlocaties. Daarbij is
daar de ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt.
het lokale draagvlak bepalend. Een duurzame structuur
Weidewinkels worden niet toegestaan.
De binnenstad: hoofdcentrum
betekent namelijk ook een structuur waarbinnen onderne-
De binnenstad is het levendige hoofdcentrum waar
men op de lange termijn mogelijk blijft, wetende dat er
winkels en overige publieksfuncties samen een
reeds een overaanbod is aan supermarkten. De resulte-
PDV-locatie Borgstee voor volumineus aanbod
aantrekkelijk programma bieden voor de lokale en
rende gewenste structuur bestaat uit negen locaties:
De gewenste functie voor Borgstee is de aantrekke-
regionale bezoeker. Het is dan ook de plek in de
•
Hoofdboodschappenlocatie Triade
lijke ‘woonboulevard’ voor de regio. Hier is in een
structuur met het meest ruime en diverse winkelaan-
•
Grote wijkcentra Kloosterveste en Marsdijk
overzichtelijk gebied een compleet aanbod aan o.a.
bod. Specifiek voor niet-dagelijks winkelaanbod is de
•
Klein wijkcentrum Vredeveld
meubels, tuinartikelen en doe-het-zelfartikelen te
binnenstad dé uitgelezen vestigingslocatie. Om dat te
•
Buurtcentra Peelo, Nobellaan en Het Sticht
vinden. De consument kan hier kijken en vergelijken.
blijven (o.a. impulsaankopen) is de gezamenlijke
•
Buurtsupermarkten Maasstraat en
Vestiging van winkels buiten de reguliere centra kan
Paganinilaan
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
9
hier worden overwogen, omdat het volumineuze
omvang van supermarkten gekoppeld aan de omvang
assortiment om een uitstallingsruimte vraagt die
van het beoogde verzorgingsgebied.
inpassing in reguliere centra bemoeilijkt (zie beleidsregels §4.2). Als alternatieve locatie voor (bijvoor-
Wat kan buiten deze structuur?
beeld minder grootschalige) winkels met volumineus
In principe zijn nieuwe detailhandelsontwikkelingen
assortiment kan locatie Cité worden onderzocht, zoals
alleen mogelijk binnen de hoofdstructuur. Buiten de
ook wordt benoemd in de Binnenstadsvisie (zie bijlage
hoofdstructuur is er daarmee in beginsel geen ruimte
1).
voor nieuwvestiging en werkt de gemeente mee aan functiewijziging van winkelruimte naar andere
Wat kan binnen deze structuur?
functies om het overaanbod terug te dringen. Alleen
Binnen de bovenstaande hoofdstructuur is er ruimte
in bijzondere gevallen, bijvoorbeeld vanwege het
voor dynamiek. Dat betekent dat hier constructief
uitzonderlijke karakter van een initiatief, kan afwijking
wordt meegedacht over nieuwe concepten, uitbrei-
van het basisprincipe worden overwogen. Daarnaast
dingswensen en nieuwvestigingen van winkels. Door
blijven bestaande rechten van ondernemers en
duidelijk uit te spreken op welke detailhandelsstruc-
vastgoedeigenaren behouden.
tuur er wordt ingezet en daar consequent beleid op te voeren, ontstaat investeringszekerheid voor ondernemers en eigenaren. Maar ook binnen deze centrumgebieden zijn, gezien het overaanbod aan winkelruimte, alleen nieuwe ontwikkelingen wenselijk die kwalitatief bijdragen aan het vervullen van de hier beschreven functie en positie. Zo zijn winkels die de hele gemeente nodig hebben als verzorgingsgebied niet passend in de ondersteunende centrumgebieden en is de gewenste
10
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
2.3 Wat betekent dat? In de hiervoor beschreven hoofdstructuur zit een
aanbod en verzorgingsgebieden) de volgende grove
duidelijk hiërarchische onderverdeling. De ontwikke-
indeling passend:
lingsmogelijkheden van ieder winkelcentrum wordt
•
afgestemd op de daarin beoogde functie en positie.
1.000 m2 wvo: minimum maat moderne supermarkt;
Daarnaast wordt rekening gehouden met de huidige
•
1.000 - 1.200 m2 wvo: standaard supermarkt;
staat (o.a. uitstraling, samenhang gebied).
•
1.200 - 1.500 m2 wvo: ruime supermarkt;
•
≥ 1.500 m2 wvo: bovenlokale stedelijke supermarkt.
Hoofdwinkelgebied (de binnenstad) Voor de binnenstad ligt er met de Binnenstadsvisie een
Aangezien er in kwantitatieve zin sprake is van een
concreet plan voor de toekomst. De grote opgave om
overaanbod in de supermarktsector, kan ook binnen de
het overaanbod aan winkelruimte te transformeren
structuur alleen vanuit kwalitatieve argumenten
wordt onder andere aangevlogen door toe te werken
meegewerkt worden aan schaalvergroting. Een kwalita-
naar een compact publiekshart. Wanneer in dit beleid
tief argument is bijvoorbeeld dat supermarkten binnen
wordt gesproken over ‘concentreren van winkels in de
de structuur sterk genoeg moeten zijn om overeind te
binnenstad’ wordt dat gebied bedoeld (zie
blijven (minimum maat). Een andere zou kunnen zijn dat
Binnenstadsvisie voor verdere details).
schaalvergroting van een supermarkt ervoor zorgt dat
Triade als hoofdboodschappenlocatie
de gewenste functie en positie van het betreffende
Supermarkten
winkelgebied wordt behouden of gerealiseerd.
Supermarkten zijn structuurbepalend. De haalbare omvang van supermarktaanbod heeft te maken met
Hoofdboodschappenlocatie (Triade)
het draagvlak. De omvang van individuele supermark-
Triade biedt centraal in de gemeente voor iedereen een
ten heeft echter ook invloed op de mate van bovenlo-
breed en modern stedelijk boodschappenaanbod. Bij
kale aantrekkingskracht (supermarkt belangrijk
deze functie en positie past onder andere een bovenlo-
bezoekmotief). In de schaalontwikkeling van super-
kaal functionerend supermarktaanbod. Albert Heijn en
markten achten we voor de Assense context (huidig
Dirk samen zijn de grootste supermarktconcentratie, met name door de omvang van de Albert Heijn, die met
Compact publiekshart binnenstadsvisie
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
11
circa 2.250 m² wvo de grootste supermarkt van de
supermarkten van tussen de 1.000 en 1.200 m² wvo
gemeente is.
wenselijk. Met name de Aldi is in dit profiel momenteel aan de kleine kant. Verder is hier een compleet overig bood-
Grote wijkcentra (Marsdijk en Kloosterveste)
schappenaanbod wenselijk (verszaken, slijter, bloemen, drogist).
Marsdijk en Kloosterveste zijn ook in de toekomst de wijkcentra met het grootste en meest diverse winkel-
Buurtcentra (Nobellaan, Het Sticht en Peelo)
aanbod. Een groot wijkcentrum is een winkelgebied
De winkelgebieden Nobellaan, Het Sticht en Peelo hebben
met twee ruime supermarkten van circa 1.200 tot
in de gewenste structuur een functie als buurtcentrum. Het
1.500 m² wvo en een compleet overig boodschappen-
beoogde verzorgingsgebied is kleiner dan de wijkcentra.
aanbod (verszaken, slijter, bloemen, drogist) en enige
Voor een buurtcentrum is één supermarkt van rond de
aanvulling in frequente benodigdheden (huishoudelijk,
1.200 m² wvo passend met enig aanvullend boodschappen-
textiel, optiek, fiets). Het huidige aanbod voldoet daar
aanbod (enkele verszaken, bloemist).
ruim aan en is redelijk in verhouding tot de omvang van
•
Winkelcentrum Het Sticht heeft een unieke, maar
de omliggende wijken; in Marsdijk wonen ruim 12.000
toch vooral verouderde uitstraling en structuur. Deze
mensen, in Kloosterveen circa 11.400 (+ woningontwik-
situatie, met onder andere een kleine supermarkt, is
keling). Beide wijkcentra hebben momenteel een
niet toekomstbestendig. Bij een gebiedsontwikkeling is
moderne, toekomstbestendige uitstraling en er is geen
het logisch om een moderne supermarkt als uitgangs-
winkelleegstand. De ambitie is dan ook om dit zo te
punt te nemen.
houden.
•
Vredeveld als klein wijkcentrum
Winkelcentrum Peelo heeft een passend aanbod voor de beoogde functie en is goed aangesloten op
Klein wijkcentrum (Vredeveld)
andere voorzieningen (huisarts, school, sportzaal), het
Winkelcentrum Vredeveld bedient een aanzienlijk deel
vormt zo echt het ‘hart van de buurt’. Het gebied oogt
van Assen-Oost. In deze wijk wonen circa 9.000
echter verouderd. Voor het bestendigen van de locatie
mensen. Een positionering als klein wijkcentrum is
en vanuit de grotere gebiedsopgave kan een heront-
passend bij dit verzorgingsgebied. Hier zijn twee
wikkeling wenselijk blijken.
12
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Nabijheid van voorzieningen in de verbonden stad
•
Winkelcentrum Nobellaan ligt aan een belang-
Borgstee
rijke ontsluitingsweg en tussen verschillende buurten
De niet-dagelijkse winkelstructuur van Assen bestaat
en heeft daardoor een wat groot potentieel verzor-
hoofdzakelijk uit de binnenstad en het
gingsgebied voor een buurtcentrum. Vanwege de
Stadsbedrijvenpark met o.a. Borgstee. In de binnenstad
ligging vlakbij de binnenstad en Triade en de ambitie
zijn ook veel grootschalige winkelruimten beschikbaar.
voor een fijnmazige structuur (o.a. in Pittelo en
De grote opgave en ambities voor de binnenstad
Noorderveld) is hier geen bovenlokaal functionerend
kaderen daarmee de ambities voor Borgstee. Gezien het
centrum wenselijk. Het aanbod aan de Nobellaan is
overaanbod en de reeds bestaande afname van het
reeds van ruime omvang voor een buurtcentrum.
winkelaanbod aan woninginrichting, doe-het-zelf en tuincentra (zie § 2.3) is een ruimtelijke concentratie van
Buurtsupermarkten Maasstraat en Paganinilaan
de perifere vestigingsmogelijkheden wenselijk. Hiermee
Vanuit de ambitie ‘de verbonden stad’ worden in de
men.
Op naar een samenhangende ‘woonboulevard’
wordt verdere versnippering en verrommeling voorkoAfbakening PDV-zone ‘Borgstee’
buurten Pittelo en Noorderveld twee buurtsupermarkten in de gewenste detailhandelsstructuur opgenomen. Zo
In een compact gebied wordt een aantrekkelijk en
wordt, waar dat vanuit draagvlak redelijkerwijs haalbaar
toekomstbestendig ‘woonboulevard’-milieu nage-
is, voorkomen dat inwoners van een eigen buurt of wijk
streefd. Dit gebied wordt afgebakend door de wegen
een grote verkeersader over moeten (Europaweg) of op
Peelo, Europaweg Noord en de Mahatma Gandhiweg
significante reisafstand wonen van basisaanbod (indicatie
(ofwel ‘Borgstee’, zie afbakening kaart rechts). Als
5 min. fietsen/20 min. lopen). De supermarktlocaties aan
‘uitlopers’ kunnen ook de direct aan de Europaweg-
de Maasstraat in Pittelo en aan de Paganinilaan in
Noord gelegen gebouwen (zichtlocaties) ten oosten van
Noorderpark zijn in dat opzicht relevante schakels in de
de Mahatma Gandhiweg tot dit gebied worden gere-
spreiding. Deze supermarktlocaties zijn strikt voor de
kend, evenals de huidige Praxis locatie. Nieuwe groot-
basisbehoeften van de direct omwonenden. Hiervoor is
schalige winkels die volumineuze artikelen verkopen
een omvang van 1.000 m² wvo passend, met een bezoek-
dienen enkel binnen dit afgebakende gebied een plek te
gemak gericht op de omwonenden.
krijgen. Op Borgstee is momenteel ook nog bedrijfs-
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
13
ruimte aanwezig die niet past binnen dit profiel (o.a.
transformatie naar alternatieve, gewenste functies
autobedrijf). Het doel is om in de duidelijk afgebakende
(o.a. wonen);
zone toe te werken naar een samenhangend gebied, waar
•
Gebruik te maken van instrumenten zoals ‘stedelijke
de consument gemakkelijk bij meerdere winkels kan
kavelruil’ om samen met eigenaren te komen tot
‘kijken en vergelijken’, en de publieke ruimte veilig kan
compactere winkelgebieden.
worden ingericht voor consumenten. Indien in de toe-
•
Bestaande, in onbruik zijnde juridische
komst blijkt dat het concentratiegebied op Borgstee te
detailhandelsmogelijkheden in bestemmingsplan-
klein is door een structureel aantrekkende markt, dan kan
nen buiten de gewenste structuur, ofwel zogenaam-
op dat moment het concentratiegebied groeien.
de ‘ongewenste planologische plancapaciteit’ te schrappen;
Voor bepaalde volumineuze concepten met een wat
•
Te handhaven op illegale detailhandel;
kleinere winkelomvang kan ook gekeken worden naar een concentratie op locatie Cité (bijvoorbeeld keuken- of badkamers) in de binnenstad.
Buiten de hoofdstructuur De gemeente Assen zet vol in op deze detailhandelsstructuur. Om de winkelgebieden zoveel mogelijk te ondersteunen, acht de gemeente detailhandel buiten deze centra in principe ongewenst en kiest zij er voor winkelmeters buiten de gewenste detailhandelstructuur te verminderen. Dit doet zij door: •
Eigenaren te motiveren om te investeren in de transformatie van hun (leegstaande) winkelpand. De gemeente zal een positieve houding hanteren bij een benodigde planologisch-juridische procedure voor
14
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Beleidskader Ambitie en visieen uitvoering
3.1 Ruimtelijk beleid De ambities en visie zoals geformuleerd in hoofdstuk 2
ontwikkelingen. Door het toetsingskader te volgen, wordt
plan of bij het opstellen van het nieuwe omgevingsplan
worden in dit hoofdstuk doorvertaald naar uitvoerbaar
bepaald of een detailhandelsontwikkeling op de beoogde
(na vaststelling van de omgevingswet).
ruimtelijke detailhandelsbeleid. Met de ruimtelijke visie
plek wel of niet gewenst is (zie onderstaand stroomsche-
in hoofdstuk 2 geeft de gemeente duidelijkheid aan
ma voor een versimpelde weergave van die afweging).
Het bestemmingsplan (omgevingsplan) is het meest
marktpartijen. Het voeren van een duidelijk, consequent
Mocht een initiatief passen in de structuurvisie dan wordt
krachtige instrument dat de gemeente tot haar
ruimtelijk detailhandelsbeleid zorgt zo uiteindelijk voor
de ruimtelijke inpasbaarheid op de locatie getoetst (o.a.
beschikking heeft om ruimtelijk beleid te voeren.
investeringen en dynamiek waar dit wenselijk is en
fysieke ruimte, parkeren).
Hierin wordt door middel van bestemmingen en
daarmee voor een duurzame en vitale detailhandels-
voorschriften structureel bepaald waar wel en waar
structuur voor inwoners en bezoekers (zie figuur pagina
Vertaling naar bestemmings-/omgevingsplan
geen detailhandel is toegestaan. In het bestemmings-
17).
Om succesvol ruimtelijk detailhandelsbeleid te kunnen
(of omgevings)plan kan de gemeente gebieden
voeren, is het van belang dat de visie wordt vertaald in
aanwijzen waar detailhandel mag plaatsvinden. Buiten
Voor de gemeente biedt de visie op de detailhandels-
bestemmings-/omgevingsplannen. Dit gebeurt in principe
deze gebieden wordt geen (uitbreiding van) detailhan-
structuur een toetsingskader voor nieuwe detailhandels-
bij de eerstvolgende herziening van een bestemmings-
del toegestaan.
Toetsingskader voor initiatieven voor nieuwe detailhandelswinkelontwikkelingen in de gemeente Assen
16
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
17
3.2 Beleidsregels Winkels: wat is detailhandel?
detailhandel. Nieuwe ontwikkelingen en concepten
een locatie buiten de reguliere detailhandelsstructuur
Wat wel of niet detailhandel is, is niet voor iedereen
lijken soms nieuw en heel anders, maar zijn in de basis
worden overwogen.
altijd direct duidelijk. Voor de planologische vertaling
vaak terug te leiden op voorgaande principes.
naar bestemmingsplannen zijn de ruimtelijke effecten
Onder andere winkels binnen de volgende branches
(op beoogde winkelstructuur, aantrekkende werking
Winkels in winkelgebieden
voeren een assortiment waardoor vestiging op een
consumentenverkeer) en verschijningsvorm (ruimte-
Winkels horen thuis in de reguliere winkelgebieden
uitzonderingslocatie kan worden overwogen:
gebruik, uitstraling, reclame) relevant. De betaling ter
die zijn aangewezen in hoofdstuk 3. Daarbinnen geldt
•
plaatse is, met de grote mogelijkheden voor online
de huidige contour van de centrum- danwel detailhan-
tikelen, zoals keukens, badkamers, sanitair,
betaling, niet meer relevant voor ruimtelijk beleid.
delsbestemming, tenzij anders aangegeven (bijv.
vloeren, zonwering, meubels en jacuzzi’s;
Van een detailhandelsactiviteit is in ieder geval sprake
Borgstee, Binnenstadsvisie). Dit sluit aan bij de
wanneer er een ruimte is die gericht is op en/of
provinciale omgevingsverordening (2018). In sommige
toegankelijk is voor consumenten (winkelruimte,
gevallen kan afgeweken worden van dit principe,
•
tuincentra;
showroom, afhaalpunt).
maar bij elke vergunningaanvraag is dit het vertrek-
•
andere detailhandel in uitsluitend zeer volumi-
Ook fenomenen als pop-up stores en flitsverkoop
a
•
detailhandel in volumineuze woninginrichtingsar-
bouwmarkten en andere allround doe-het-zelfzaken;
punt. Hieronder gaan we in op de specifieke uitzonde-
neuze artikelen (> 1 m³), zoals speeltoestellen als
ringen voor de gemeente Assen.
trampolines.
vallen daarmee onder de definitie van detailhandel (en horen dus plaats te vinden binnen reguliere
PDV: aard en omvang van goederen
winkelgebieden). Met het inrichten van een ruimte
De aard of omvang van goederen die winkels verko-
van bedrijventerreinen niet wenselijk dit type winkels
voor consumenten is het aannemelijk dat detailhandel
pen is ruimtelijk relevant voor vestigingsbeleid . De
op verschillende bedrijvenlocaties toe te staan.
een wezenlijk onderdeel is van de bedrijfsvoering.
uitstalling van volumineuze artikelen is vaak moeilijk
Daarmee wordt duurzaam vastgoedgebruik niet in de
Daarnaast is zichtbaarheid van een verkoopfunctie
inpasbaar in reguliere centrumgebieden. Daarom kan
hand gewerkt en daarnaast is een mix van consumen-
vanaf de openbare weg een duidelijk kenmerk van
voor de vestiging van deze winkels bij uitzondering
ten- en bedrijfsverkeer een veiligheidsrisico. Een
Het is vanuit o.a. de ambities voor de ontrommeling b
ander argument voor concentratie is dat de consua
18
Indien bij de bedrijfsvoering primair sprake is van bezorgactiviteiten waarvoor de consument niet ter plaatse komt, dan is eerder sprake van een distributie-activiteit en is in de basis geen sprake van een winkel. De toegevoegde waarde van deze activiteit voor het functioneren van het totale centrumgebied waarin dit plaats vindt is beperkt. Een vestigingslocatie op een bedrijventerrein is dan logischer.
b
De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat men alleen mag differentiëren in het toestaan van branches op een bepaalde locatie als daar goede ruimtelijke argumenten voor zijn. Regels voor zogenaamde ‘territoriale beperkingen’ van detailhandelsvestigingen moeten niet discriminerend, noodzakelijk en evenredig zijn.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
ment bij typisch volumineus aanbod zoals o.a. meubels en tuinartikelen wil ‘kijken en vergelijken’. Borgstee is daarvoor de aangewezen locatie.
De genoemde branches zijn in principe ook in centra
Branchevreemd aanbod
inpasbaar. Om een toetsingskader te vormen voor de
Grootschalige winkels die zich vanwege de aard of
‘moeilijk inpasbaarheid’ is de schaalgrootte van een winkel
omvang van hun artikelen willen vestigen buiten de
een ruimtelijke relevante en toetsbare factor. Een winkel
reguliere winkelgebieden mogen slechts in beperkte
met volumineus assortiment op Borgstee moet daarom een
mate branchevreemd aanbod verkopen. Het nevenas-
minimum omvang van 1.000 m² bruto vloeroppervlak (bvo)
sortimentsdeel neemt niet meer ruimte in beslag dan
hebben.
100 m² wvo of 10% van het netto winkelvloeroppervlak. Zo wordt voorkomen dat het branchevreemde aanbod
ABC-goederen (auto’s, boten, caravans) en detailhandel in
zelfstandige aantrekkingskracht uitoefent en dat is niet
grove bouwmaterialen zijn eveneens volumineus, maar voor
in lijn met de basisprincipes van het gemeentelijk
deze bedrijven gelden in de praktijk vaak bijkomstige
detailhandelsbeleid. Ongebreidelde verkoop van
criteria (o.a. milieuzone vanwege bedrijfsactiviteit) en ze
branchevreemde artikelen op perifere locaties buiten de
worden door de consument niet verwacht bij een PDV-
centra dient te worden voorkomen.
locatie. Voor een intuïtieve- en praktische indeling van een
Meewerken aan transformatie buiten structuur
bedrijventerrein kan het wenselijk zijn ABC-goederen en
Kringloopbedrijven
detailhandel in grove bouwmaterialen ruimtelijk te scheiden
De economie ontwikkelt zich naar een meer circulair
van andere volumineuze concepten. ABC-goederen zijn nu
gebruik. Tweedehandswinkels en kringloopbedrijven
bijvoorbeeld al meer geconcentreerd aan de Industrieweg.
maken daar onderdeel van uit. Tweedehandswinkels passen prima in centrumgebieden. Kringloopbedrijven
Voor branches of formules die niet vanwege de schaal van
hebben echter vooral een bedrijfslogistieke functie en
het artikel, maar bijvoorbeeld vanwege de schaal van de
uitstraling. Voor kringloopbedrijven die zich vooral
winkel buiten winkelgebieden willen vestigen (zoals grote
bezighouden met het verzamelen en sorteren van
sportwinkels of multimediawinkels) zijn niet op voorhand
goederen en waar het eventueel uitstallen van goederen
ruimtelijk-relevante criteria te vinden. Het ruimtelijk-rele-
voor consumenten ruimtelijk ondergeschikt is kan een
vante onderscheid met bijvoorbeeld een warenhuis of een
locatie buiten de winkelstructuur worden overwogen.
(grote) modewinkel is niet evident.
Duidelijk beleid zorgt voor hernieuwde dynamiek
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
19
Detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit
Trafficlocaties
tig consumenten komen. De vestiging van afhaalpun-
Op trafficlocaties (bijvoorbeeld een tankstation,
ten draagt in de winkelgebieden daarmee bij aan een
Van oudsher vindt detailhandel plaats als onderge-
treinstation of kantoor) waar ondergeschikte detail-
economisch vitale winkelstructuur.
schikte nevenactiviteit bij andere bedrijfsactiviteiten.
handel plaatsvindt, dient het assortiment gericht te
Internetwinkels die geen aan de winkelactiviteit- gere-
De vraag die zich daarbij vaak voordoet is in hoeverre
zijn op de directe behoefte van de reiziger (Grab&Go-
lateerde ruimtelijke kenmerken hebben, zijn niet
de detailhandelsactiviteit ondergeschikt is en/of deze
winkels), bijvoorbeeld motorolie, een flesje drinken of
relevant voor het detailhandelsbeleid en moeten
noodzakelijk en/of gebruikelijk is voor de hoofdactivi-
een belegd broodje voor onderweg, en dus geen
voldoen aan de bestemming van de betreffende
teit. Voor de planologische vertaling in bestemmings-
pasta of pakken melk.
locatie (wonen, bedrijf, kantoor, agrarisch, etc.). Zo is
plannen zijn vooral de ruimtelijke effecten en verschij-
een distributiecentrum van een internetwinkel net als
Internetverkoop
ieder ander logistiek bedrijf op een locatie met de
Naast de traditionele winkel met verkoop ter plaatse
bestemming bedrijf toegestaan, zolang hier geen
Non-food-productiebedrijf
zijn er allerlei nieuwe vormen waar consumenten
consumenten ter plaatse komen.
Bij een productiebedrijf wordt in beperkte mate
producten kunnen zien en afhalen.
ningsvorm relevant (zie “wat is detailhandel”).
Afwijkingsbevoegdheid
detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit toegestaan (‘productiegebonden detailhandel’).
Wanneer de consument ter plaatse komt, is er sprake
Gemeenten zijn bevoegd om gemotiveerd af te wijken
Belangrijk is dat deze detailhandel de verkoop betreft
van een ruimtelijke detailhandelsactiviteit, die
van vastgesteld beleid in situaties die vanwege het
van door het bedrijf/op het perceel zelf geproduceer-
planologisch als zodanig wordt beoordeeld (incl.
uitzonderlijke karakter een bijzondere beoordeling
de of bewerkte producten. Een voorbeeld hiervan is
showroom en afhaalloket). Afhaalpunten van internet-
behoeven. Eventuele afwijkingen moeten overtuigend
het laten maken van een kentekenplaat bij een
winkels zijn derhalve net als elke andere detailhan-
en specifiek gemotiveerd en onderbouwd worden om
autogarage. Er is geen uitstraling als winkel of
delsactiviteit toegestaan in de reguliere winkelcentra.
een juridische toetsing te kunnen doorstaan. Met
vergelijkbare verkeersaantrekkende functie. De
Deze activiteiten passen tenslotte perfect binnen de
dergelijke afwijkingen dient terughoudend omgegaan
fysieke uitstalruimte is maximaal 10% van het
wenselijke winkelstructuur. De gebieden binnen die
te worden. Een onzorgvuldige uitzondering op beleid
bedrijfsvloeroppervlak, en niet meer dan 100 m² wvo.
structuur zijn bovendien al ingericht op consumen
creëert onzekerheid en mogelijk een juridische
Een grote business-to-business-showroom is bijvoor-
ten(verkeer) en zorgen voor een fijnmazige spreiding
precedent. Dit verzwakt de kracht van deze visie als
beeld niet voor consumenten toegankelijk.
over de gemeente. De andere functies in de winkel-
beleidsinstrument.
centra hebben er bovendien baat bij dat hier regelma-
20
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Bijlagen
Bijlage 1 Context en analyse Regionale positie Aanbod in de regio Assen is de hoofdstad van de provincie Drenthe en met ca. 69.000 inwoners tevens de grootste plaats in deze provincie a. Via de A28 is de stad direct verbonden met Groningen. De binnenstad van Assen heeft met circa 215 winkels een ruim en gevarieerd winkelaanbod. Vanwege dit aanbod vervult de binnenstad ook een functie voor de direct omliggende gemeenten. In de niet-dagelijkse winkelsector (bijvoorbeeld kleding, huishoudelijke artikelen of een juwelier) komt circa 40% van de bestedingen van buiten de eigen gemeente b. Ook de ‘perifere detailhandelslocatie’ Borgstee (met een ruim aanbod aan o.a. woonwinkels, doe-het-zelfzaken en tuincentra) op het bedrijventerrein vervult een bovenlokale functie. De dichtstbijzijnde grotere stad met een significant ruimer winkelaanbod is Groningen (ca. 520 winkels), op ongeveer een half uur rijden. Circa 10% van de bestedingen van Assenaren in fysieke niet-dagelijkse winkels vloeit af naar Groningen. a b
22
Assen in Cijfers, 2021. Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Assen in de regio (winkelgebieden geschaald naar m² wvo)
Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)
Winkelaanbod binnen de gemeente Het meest ruime en diverse winkelaanbod in de gemeente is te vinden in de binnenstad van Assen. Hier is bijvoorbeeld zo goed als al het mode-aanbod te vinden. Verder kent de stad een fijnmazige detailhandelsstructuur, met verscheidene wijk- en buurtcentra en enkele solitaire supermarkten. Op het Stadsbedrijven-park is een (relatieve) clustering van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met name op locatie Borgstee. Verspreid buiten deze winkelgebieden is er ook op de overige bedrijventerreinen en in de woonwijken nog detailhandel te vinden. De spreiding van het winkelaanbod over de gemeente is op de kaart hier rechts te zien, iedere winkel is geschaald naar omvang van het winkelvloeroppervlak. Een uitgebreidere omschrijving van het winkelaanbod binnen de gemeente is te vinden in bijlage 2.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
23
BINNENSTADSVISIE
Vigerend beleid De volgende vigerende (beleids)documenten doen
(zoals benoemd in de binnenstadsvisie) optimaal
uitspraken over de gewenste gemeentelijke detailhan-
benut.
delsstructuur en zijn daarmee een logisch startpunt voor deze geactualiseerde visie op de detailhandelsstructuur.
•
Het principe ‘de groene stad’ streeft duurzaamheid, het tegengaan van en het omgaan met klimaatverandering. Dit komt tot uiting in bijvoorbeeld betere
Omgevingsvisie Assen (2021)
verbindingen met het buitengebied en het meer
Gemeente Assen heeft in 2021 de omgevingsvisie
speel- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.
vastgesteld. Hierin wordt de hoofdambitie voor de stad omschreven als ‘ontspannen stedelijkheid’. Om deze
Voor nieuwe publiekstrekkende functies (zoals winkels)
ambitie waar te maken laat de gemeente zich bij nieuw
hanteert de gemeente het duidelijke ordeningsprincipe
beleid leiden door drie principes: ‘de verbonden stad’,
dat deze ten eerste een plek dienen te krijgen in de
‘dynamische hoofdstad’ en ‘groene stad van het
binnenstad. Indien dit niet passend is, wordt vervolgens
Noorden’.
gekeken naar de schillen om de binnenstad. Als laatste
•
optie wordt gekeken naar de rand van de stad.
Het principe ‘de verbonden stad’ zet in op sterke
ASSEN
DRENTS
DNA CONCEPT 5 FEBRUARI 2021
Binnenstadsvisie vastgesteld in 2021
wijken met ontmoetingsplekken. Het principe streeft
•
ernaar dat bewoners voor de dagelijkse boodschap-
Aangaande de bedrijventerreinen constateert de omge-
pen, sport, school, huisarts en andere voorzieningen
vingsvisie dat er een gebrek is aan een eigen profiel voor
terecht kunnen in hun eigen wijk.
de verschillende deelgebieden. Overal zit nu ‘van alles
Het principe ‘dynamische hoofdstad’ zet er op in dat
een beetje’, met op bepaalde plekken verrommeling en
inwoners de stad niet hoeven te verlaten voor hun
een gebrek aan ruimtelijke kwaliteit tot gevolg.
belangrijkste aankopen of een dagje uit. Het streeft naar een levendige, compacte binnenstad waarin
Masterplannen Ondernemend Assen (2021)
publiekstrekkende functies, zoals winkels, horeca,
De masterplannen die door Ondernemend Assen voor de
cultuur, erfgoed, recreatie en evenementen zijn
verschillende bedrijventerreinen zijn opgesteld geven al
geconcentreerd. Hierbij wordt het ‘Drents DNA’
richting aan het toekomstbestendiger maken van de bedrijventerreinen. Op ieder bedrijventerrein is de
ASSEN NOG MOOIER Ook omgevingsvisie vastgesteld in 2021
24
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
energietransitie één van de belangrijkste opgaven,
themacentrum voor keukens of badkamers is
(wvo) dan 1.500 m² vindt regionale afstemming plaats
evenals het verbeteren van het vestigingsklimaat. Ook
denkbaar .
met de naburige gemeenten.
a
het verbeteren van de Ruimtelijke Kwaliteit kwam terug als een belangrijke ambitie. De bestaande
Provinciaal beleid (2018 en 2021)
Ontwikkelvisie detailhandel Assen (2009)
bedrijventerreinen missen o.a. samenhang, veilige
Het meest recente provinciale detailhandelsbeleid staat
In de Ontwikkelvisie detailhandel uit 2009 staat een
looproutes, groen en verblijfsplaatsen.
in de Omgevingsvisie Drenthe (2018) en de Provinciale
concrete gewenste detailhandelsstructuur beschreven
Omgevingsverordening (POV) Drenthe (2021). Deze
met een hiërarchische onderverdeling voor de verschil-
Binnenstadsvisie (2021)
stukken zetten in op bescherming van de bestaande
lende winkelgebieden:
De binnenstadsvisie is in 2021 vastgesteld door de
winkelgebieden, door hierbuiten in principe geen
•
gemeente. In de ontwikkeling van de binnenstad
nieuwe plancapaciteit toe te staan. Uitzonderingen
voor recreatief winkelen en dagelijkse boodschap-
wordt geanticipeerd op een drastische inkrimping van
hierop zijn onder andere:
pen;
het kernwinkelgebied: op termijn is er naar verwach-
•
Binnenstad Assen: centrumgebied voor de regio
Een nieuwe supermarkt in een kleine kern (< 5.000
•
Grote wijkwinkelcentra Marsdijk en Kloosterveste;
ting nog maar behoefte aan 60.000 van de momen-
inwoners) die ruimtelijk niet goed inpasbaar is in
•
Klein wijkwinkelcentrum Vredeveld en Nobellaan;
teel aanwezige 100.000 m² winkelruimte. Om te
het bestaande centrum;
•
Buurtwinkelcentrum Peelo;
Detailhandel in branches die niet essentieel zijn
•
PDV-zone langs Industrieweg en Europaweg-Noord.
anticiperen op deze ontwikkeling krijgen verschillende
•
deelgebieden van de binnenstad een nieuw toekomst-
voor het functioneren van centrumgebieden en die
perspectief, zoals wonen. Hoofdlijnen zijn:
door de grootte van de winkel of de aard en
•
Commerciële functies worden geconcentreerd
omvang van het assortiment niet passen in cen-
rond de Brink, het Koopmansplein, de Kop van de
trumgebieden;
Vaart en het tussenliggende gebied; •
•
•
Ondergeschikte detailhandel bij een bedrijf met een
Triade ligt buiten dit compacte gebied, maar krijgt
kleiner winkelvloeroppervlak dan 200 m², waarbij
wel een functie als ‘wijkcentrum voor centraal
de aard van de verkochte goederen in verband staat
Assen’ toebedeeld;
met de hoofdactiviteit van dat bedrijf.
Voor de Cité wordt vanwege de locatie vlakbij het
Ten behoeve van een ruimtelijk plan dat voorziet in
station gedacht aan het ontwikkelen van werken
plancapaciteit met een groter winkelvloeroppervlak
of onderwijs. Ook een profiel als gespecialiseerd
a
Visiekaart detailhandelsvisie 2009
De twee supermarkten in de kelder van Cité zijn inmiddels vertrokken.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
25
Bijlage 2 Winkelaanbod probleem. De verschillende wijk- en buurtcentra
Kaasshop Vanderveen (ca. 40 m² wvo) en bakkerij
draaien meer op dagelijks bezochte winkels. In deze
Riedstra (ca. 30 m² wvo).
centra is er juist geen winkelleegstand. De omvang
•
Naast de dagelijkse winkels zijn er in het centrum
van de wijk- en buurtcentra sluit over het algemeen
circa 70 modezaken met een totaal winkelvloer-
goed aan bij de omvang van de omliggende buurt. Op
oppervlak van ca. 19.100 m² wvo. De grootste
het Stadsbedrijvenpark is een (relatieve) clustering
panden worden in dit segment gevuld door de
van woonwinkels en doe-het-zelfzaken, met name op
grote ketens, zoals Scapino, The Sting en C&A. Er
locatie Borgstee. Verspreid buiten deze winkelgebie-
zijn echter ook diverse kleine zelfstandigen in de
den is er ook op de overige bedrijventerreinen en in
binnenstad te vinden, zoals Boutique Marie-Bo en
de woonwijken nog detailhandel te vinden.
Keskusta. •
Behalve de modezaken bevinden zich nog circa
Binnenstad
100 overige niet-dagelijkse winkels (circa 32.000
In de binnenstad zijn ca. 215 winkels te vinden (ca.
m² wvo) in het centrum. Hiertoe behoren o.a.
63.400 m²) bestaande uit een divers palet aan
publiekstrekkers als Hema en Action, maar ook
branches. Het winkelaanbod bestaat voor ongeveer
bijvoorbeeld de Wereldwinkel en Schoonenberg
45% uit zelfstandigen. De gemiddelde winkelomvang
Horen.
in de dagelijkse sector (zonder supermarkten)
•
Warenhuis Vanderveen aan het recent opgeknap-
bedraagt ca. 140 m² wvo, in de niet-dagelijkse
te Koopmansplein is met ca. 17.500 m² wvo a een
winkelsector is dit ca. 300 m² wvo.
significante factor.
•
Het dagelijkse winkelaanbod bestaat uit circa 45
•
Heringericht Koopmansplein
In de binnenstad staan momenteel ca. 90 panden
winkels (12.250 m² wvo). De omvang van de
leeg (ca. 18.000 m² wvo). Daarmee is de leeg-
winkels in deze sector loopt sterk uiteen. Zo zijn
stand qua omvang vergelijkbaar met het totale
er de supermarkten Albert Heijn (ca. 2.250 m²
mode-aanbod in het centrum. Het voormalig
wvo), Jumbo (ca. 2.200 m² wvo), Dirk (ca. 1.300
V&D-pand aan het Koopmansplein is goed voor
m² wvo) en Lidl (ca. 950 m² wvo), maar ook a
26
Website Warenhuis Vanderveen.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
Albert Heijn in Kloosterveste
Winkelaanbod in de gemeente Assen
ca. 3.850 m² wvo van deze leegstand.
Kloosterveste Winkelcentrum Kloosterveste is gelegen in de wijk Kloosterveen in het zuidwesten van Assen. Kloosterveste is in 2010 geopend, het vastgoed van dit winkelgebied is modern en oogt verzorgd. Hier is van alle winkelgebieden buiten het hoofdcentrum het meest diverse winkelaanbod te vinden (ca. 20 winkels, ca. 5.700 m² wvo). •
Met Albert Heijn (circa 1.450 m² wvo) en Lidl (circa 1.000 m²) zijn er twee complementaire supermarkten.
•
Het overig dagelijkse aanbod bestaat uit o.a. Kruidvat en Etos.
•
Het niet-dagelijkse aanbod omvat een volwaardig aanbod aan frequente benodigdheden, zoals Hema en Action.
Marsdijk In het noordoosten van Assen ligt winkelcentrum Marsdijk (14 winkels, ca. 4.500 m² wvo). Dit centrum is recent gerenoveerd en ook de twee aanwezige supermarkten kregen een facelift. Met de recent vernieuwde en vergrote supermarkten Jumbo (ca. 1.450 m² wvo) en Lidl (ca. 1.200 m² wvo) is er een complementair bood-
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
27
schappenaanbod aanwezig. Het overige dagelijkse
lijkse aanbod (ca. 1.250 m² wvo) bestaat uit Wibra, Big
wegen Peelo en Europaweg Noord wordt Borgstee
aanbod (6 winkels, ca. 650 m² wvo) bestaat uit o.a.
Bazar, Bruna en bloemenzaak Heidi.
genoemd a. In dit gebied zijn een kleine 20 winkels
een bakker, een slijter en een groenteboer. Binnen de
gevestigd in de branches wonen, doe-het-zelf en
niet-dagelijkse sector (8 winkels, ca. 1.150 m² wvo)
Peelo
tuincentra, zoals Leen Bakker, Kwantum en Seats &
zijn er grote ketens als Zeeman en Big Bazar te vinden.
Winkelcentrum Peelo ligt in het hart van de gelijkna-
Sofas. De winkels zijn samen goed voor ca. 31.500 m²
mige bloemkoolwijk in het noorden van Assen. Het
aan winkelverkoopruimte. De gemiddelde winkelomvang
Vredeveld
centrum oogt gedateerd. In het centrum is één
op Borgstee is ca. 1.850 m² wvo, maar ongeveer een
Vredeveld, gelegen in het oosten van Assen, is in 2011
supermarkt: Albert Heijn
kwart is kleiner dan 1.000 m² wvo. Tuinland (ca. 11.000
voor het laatst gerenoveerd. Ook hier zijn met Albert
(ca. 1.150 m² wvo). De bakker, slager, slijter en
m²) is veruit de grootste winkel.
Heijn (ca. 1.250 m² wvo) en Aldi (ca. 800 m² wvo)
apotheek completeren het dagelijkse aanbod. Het
twee complementaire supermarkten. Het aanvullende
niet-dagelijkse aanbod bestaat uit een boekenzaak,
Op het bedrijventerrein zijn de winkels echter niet alleen
dagelijkse aanbod is in Vredeveld met enkel een slijter
bloemenwinkel en fietsenwinkel.
gevestigd op Borgstee, ook op het overige
en een bakker vrij beperkt. Het niet-dagelijkse
Stadsbedrijvenpark zijn verscheidene winkels te vinden
winkelaanbod (ca. 500 m² wvo) bestaat uit Wibra, een
Het Sticht
(ca. 40 winkels, ca. 13.250 m² wvo). Praxis, Gamma en
bloemist en een fietsenzaak.
Winkelgebied Het Sticht ligt in de zuidwesthoek van
Karwei zijn hier voorbeelden van. Ook o.a. dierenwinkel
Assen. De structuur van dit winkelgebied (opgebouwd
Jumper, fietsenzaak Amslod en kringloopwinkel Het
Nobellaan
uit verschillende smalle, slingerende gangetjes) is
Goed zijn hier gevestigd.
Winkelcentrum Nobellaan (13 winkels, ca. 3.600 m²
even uniek als het vastgoed is verouderd. De aan de
wvo) bevindt zich op het snijvlak van de buurten
parkeerplaats gelegen Poiesz-supermarkt en -slijterij
Het totale gebied kent zowel in functionele als in
Lariks en Noorderpark, op relatief korte afstand van
hebben een gezamenlijke omvang van ca. 750 m²
ruimtelijke zin weinig samenhang; grootschalige detail-
de binnenstad. Het winkelcentrum heeft in 2017 een
wvo. Een fietsenzaak en de Dumpstore zijn de overige
handelsvestigingen worden afgewisseld met o.a.
opknapbeurt gekregen, waarbij ook de publieke
winkels op deze locatie.
productiebedrijven, autohandelaren, kantoren en een
ruimte is heringericht. Jumbo (ca. 1.500 m² wvo) is hier de enige supermarkt.
Borgstee en overig Stadsbedrijvenpark
Met een bakker, slager en kaasboer is er een com-
Het Stadsbedrijvenpark is gelegen tussen de binnen-
pleet aanbod aan versspeciaalzaken. Het niet dage-
stad en de woonwijk Marsdijk. Het gebied tussen de
28
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
a
Gebiedsafbakening Locatus.
Winkelaanbod in de gemeente (winkelomvang geschaald naar m² wvo)
tankstation. De publieke ruimte is veelal ingericht voor zwaar verkeer en daardoor niet voor consumenten.
Verspreid Buiten de hiervoor beschreven gebieden zijn nog verscheidene winkels gevestigd. Deels zijn deze winkels te vinden binnen de woonwijken, maar ook op de bedrijventerreinen Zuid-West en Messchenveld zijn detailhandelsvestigingen aanwezig. Binnen de woonwijken bevinden zich vier solitaire supermarkten: Jumbo Veemarkt (ca. 1.900 m² wvo), Aldi Groningerstraat (ca. 1.100 m² wvo), Poiesz Paganinilaan (ca. 900 m² wvo) en Poiesz Pittelo (ca. 650 m² wvo). Daarnaast zijn er verspreid over de stad circa tien overig dagelijkse winkels, waarvan vier apotheken. Rond de 25 verspreid gelegen winkels zijn actief in de niet-dagelijkse sector. Onder deze niet-dagelijkse winkels vallen een aantal grotere zaken, zoals tuincentrum Groenrijk (ca. 4.150 m² wvo) en meubelzaak de Eclips (ca. 1.050 m² wvo). Ook zijn er verspreid nog drie kleinere fietsenzaken (< 350 m² wvo) te vinden.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
29
Bijlage 3 Trends en ontwikkelingen Landelijke trends
Faillissementstijdlijn
Consumenten winkelen meer online... De groei van online winkelen blijft doorzetten. Inmiddels is het aandeel al opgelopen tot meer dan 20% a. Deze toegenomen oriëntatie van de consument op online leidt tot een verminderde behoefte aan fysieke winkels (afgenomen van circa 6,5 winkels per 1.000 inwoners in 2008 tot rond de 5 in 2021) b. Met name in het grijze middensegment zijn, doordat deze winkels zich moeilijk kunnen onderscheiden van internet, veel grote ketens failliet gegaan (zie faillissementstijdlijn).
... waardoor de winkelstructuur verandert De gevolgen van het toenemende online winkelen zijn
Coronacrisis versnelde ontwikkeling online
niet voor ieder type winkelgebied hetzelfde: •
De kleinere wijk- en buurtcentra bleven de voorbije jaren veelal goed functioneren. Het aanbod in deze centra bestaat overwegend uit dagelijks bezochte winkels, die (zeker voor de coronacrisis) nog minder concurrentie ondervonden van internetwinkelen.
•
De grote stad werd vanwege het diverse voorzieningenpalet (combinatie detailhandel en recreatief) en het bijzondere aanbod door de consument nog aantrekkelijk gevonden voor een ‘dagje stad’.
a b
30
Koopstromenonderzoek Oost-Nederland, 2019. Locatus, 2021.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
•
Het middelgrote centrum kwam daarmee tussen
Hierdoor wordt de concurrentie voor fysieke
tafellaken en servet terecht. Juist hier was het
winkels in gemak en kosten alsmaar groter.
•
Doordat de recreatieve mogelijkheden buitenshuis tijdens de coronamaatregelen afnamen, zijn
kwetsbare niet-dagelijkse winkelaanbod veruit de
consumenten meer gaan besteden om het in huis prettiger te maken. Dit is terug te zien in de
alternatieve invulling ontbraken, waardoor de
Impact coronacrisis verschillend per branche
leegstand toenam. Deze ontwikkeling heeft ook in
Niet voor iedere branchegroep waren de coronamaatre-
doe-het-zelfzaken (o.a. bouwmarkten).
de binnenstad van Assen plaatsgevonden.
gelen op korte termijn even nadelig:
dominante centrumfunctie. Antwoorden voor
•
omzetstijging in de consumentenelektronica en •
Modewinkels zijn tijdens de coronacrisis het meest
De boodschappensector heeft (een deel van) de
getroffen. Online winkelen kon hier het omzetver-
Coronacrisis versnelt online groei
uitgaven die consumenten normaal gesproken bij
lies in de fysieke winkel bij lange na niet opvangen.
De coronamaatregelen (lockdown, sluiting horeca en
de horeca doen overgenomen, waardoor super-
Dit heeft de grootste impact gehad op de hoofdwin-
‘niet-essentiële’ winkels, etc.) hebben grote effecten
markten en versspeciaalzaken goede omzetten
kelstraten van hoofdcentra, aangezien het mode-
gehad op het consumentengedrag op korte en lange
draaiden.
aanbod veelal vooral daar gevestigd zit.
termijn, en daarmee op het perspectief voor centrumgebieden: •
Index omzetontwikkeling winkelsector naar branchegroep (2019-2021)
De internetbestedingen zijn tijdens de crisis substantieel toegenomen, in alle branches. Ook mensen die daarvoor nog niet op internet kochten doen dat nu wel, en een deel van hen zal dat naar verwachting blijven doen a. Inmiddels vindt een correctie plaats op de enorme online groei, maar de online bestedingen blijven hoger dan voor de coronacrisis.
•
De technologie en capaciteit om online aankopen te faciliteren wordt snel beter (robotisering logistiek, augmented reality, slimme deurbel, etc.).
a
ABN Amro (2021), Naar een nieuw normaal in winkelgedrag.
Visie op de detailhandelsstructuur Assen
31
Online boodschappen
profiteren van de grote bezoekersaantallen van
ontmoeten van buurtgenoten. Het voorzien van
Een grote groep nieuwe klanten is in deze periode in
supermarkten, mits de supermarkt ruimtelijk goed
dergelijke dagelijkse functies leidt daarmee tot een