2. Structuurvisie Havenkwartier definitief mei 2024
Tekst van het document
circa 15%. In dit gebied wordt een collectieve
eventuele kap). Langs de Industrieweg en
vertellen een eigen verhaal en een verhaal van
parkeervoorziening gerealiseerd die ook
aan het eind van de Havenkade (nr 1) zijn
de plek.
bestemd is voor deelmobiliteit en bijvoorbeeld
hoogteaccenten toegestaan.
het afleveren van pakketten.
Legenda doorsteek positie ligt vast doorsteek positie n.t.b. ontsluiting structuur auto Indicatieve fietsroute twee richtingen indicatie oversteek spoor hoogteaccent (max 32 m) karakteristieke bebouwing behouden steeg met toegang tot hof positie n.t.b. collectieve binnenhoven maat en ligging n.t.b. spelen <4 jaar hof achter silo rooilijn vast + oriëntatie uiterste rooilijn, bijzondere oplossing hoek rooilijn nader te bepalen bouwveld II zoekgebied werken/ voorzieningen gebouwd parkeren
II Havenkade
structuurvisie Havenkwartier
39
III Spoordriehoek
moet ook hier aansluiten bij de schaal van
Er is voldoende mix van laagbouw en
Ook deze locatie leent zich voor een compacte
dit voormalige werkgebied. Daarnaast is
appartementen op blokniveau om een
bebouwing op maximaal 50% van het gebied.
er ruimte gereserveerd voor een groene
ontspannen stedelijke omgeving te kunnen
Er is ruimte voor ongeveer 300 woningen
openbare parkachtige omgeving. Ook
realiseren. In circa 10% van de bebouwing
waarvan circa 40% grondgebonden en 60%
hier geldt dat er elke 50 tot 60 meter een
is plek voor werken. Ook in dit bouwveld
appartementen. De bouwblokken moeten een
afzonderlijke architectonische eenheid moet
wordt een collectieve parkeervoorziening
verbinding hebben met de openbare ruimte.
ontstaan.
gerealiseerd met ruimte voor deelmobiliteit en
De minimale bouwhoogte is hier 7 meter (2
pakketdiensten.
Vanwege de geluidscontouren veroorzaakt
lagen en een eventuele kap) en maximaal
door de Industrieweg en het spoor,
17 meter (5 lagen met een eventuele kap).
zijn in dit bouwveld minder doorsteken
Mogelijk blijkt uit het geluidsonderzoek dat er
mogelijk. Daarom gaan we uit van een
langs het spoor meer hoogte nodig is om een
doorsteek om de circa 80 tot 100 meter. De
geluidsluwe zone te kunnen realiseren.
stedenbouwkundige korrel van de bebouwing
Legenda doorsteek positie ligt vast doorsteek positie n.t.b. ontsluiting structuur auto Indicatieve fietsroute twee richtingen indicatie oversteek spoor positie mogelijke oversteek langzaamverkeer Veemarktterrein positie mogelijke oversteek langzaamverkeer C.T. Storkweg steeg met toegang tot hof positie n.t.b. centrale binnenhof maat en ligging n.t.b. spelen 4-10 jaar rooilijn vast + oriëntatie uiterste rooilijn, bijzondere oplossing hoek rooilijn nader te bepalen bouwveld III zoekgebied werken/ voorzieningen gebouwd parkeren
III Spoordriehoek
40
D-factory Deurne (heem.be)
structuurvisie Havenkwartier
41
3
42
Ambitiekaart met spelregels
In de ambitiekaart geven we de belangrijkste ruimtelijke structuren weer, zoals de bouwvlakken waarbinnen ruimte is voor bebouwing, de wegenstructuur, de groene binnenhoven en overige openbare ruimte, en de gewenste hoogtes en hoogteaccenten. De toelichting op de kaart geeft een nadere uitleg en uitwerking in de vorm van spelregels. De specifieke randvoorwaarden voor de uitstraling, inrichting en materialisering vertalen we in een beeldkwaliteitsplan. In het volgende hoofdstuk geven we een toelichting, onderbouwing en uitwerking van onze basisprincipes. Bijvoorbeeld de gewenste wegenstructuur met daarbij horende weg-profielen. En de voorbeeld uitwerking van een ‘Havenblok’, waarmee we verduidelijken wat we bedoelen met de gewenste typo-logische mix, de door-waadbaarheid en de groene ambitie van de openbare ruimte binnen een blok. Uitgangspunt voor elke ontwikkeling is een groene en klimaatadaptieve inrichting, goed voor mens en dier. Op basis van deze kaders en het nog op te stellen beeld-kwaliteitsplan kunnen initiatiefnemers plannen ontwikkelen.
Legenda doorsteek positie ligt vast
special n.t.b.
doorsteek positie n.t.b.
hoogteaccent (max hoogte 32m)
ontsluiting structuur auto
karakteristieke bebouwing behouden
Indicatieve fietsroute twee richtingen
rooilijn vast + oriëntatie
indicatie oversteek spoor
uiterste rooilijn, bijzondere oplossing hoek
positie mogelijke oversteek langzaamverkeer Veemarktterrein
rooilijn nader te bepalen
Positie mogelijke oversteek langzaamverkeer C.T. Storkweg
bouwveld I
steeg met toegang tot hof positie n.t.b.
bouwveld II
collectieve binnenhoven maat en ligging n.t.b. spelen <4 jaar
bouwveld III
centrale binnenhof maat en ligging n.t.b. spelen 4-10 jaar
zoekgebied werken/ voorzieningen
hof achter silo
gebouwd parkeren
structuurvisie Havenkwartier 43
Spelregels en toelichting bij de ambitiekaart
Infrastructuur en openbare ruimte Onderwerp doorsteek positie vast
Motivatie/toelichting
• De doorsteek staat haaks op de C.T. Storkweg, Havenkade, Industrieweg. • De doorsteek is minimaal 10 meter breed en toegankelijk voor bestemmingsverkeer en nood- en hulpdiensten. • Doorsteek C.T. Storkweg - Havenkade is tevens een zichtlijn van het centrale hof (deelgebied 3) naar het Havenkanaal. • Doorsteek vanuit deelgebied 3 haaks op de Industrieweg sluit aan op de Veemarkt. • Het profiel krijgt een groene inrichting, de auto is te gast.
Doorsteken garanderen een fijnmazige opdeling en doorwaadbaarheid. Nood en hulpdiensten moeten van de doorsteek gebruik kunnen maken (minimale 4 m vrije ruimte, 4,2 m vrije hoogte). Het nabij gelegen Havenkanaal met groene parkkade is zichtbaar vanaf het centrale hof.
• De doorsteken staan haaks op C.T. Storkweg, Havenkade, Industrieweg en Dr. A.F. Phillipsweg. • De doorsteken zijn minimaal 10 meter breed en toegankelijk voor alle verkeer. • • Bij de exacte situering van de doorsteken is een marge van ca 20 meter aan weerszijden mogelijk. • Het profiel krijgt een groene inrichting, de auto is te gast.
Doorsteken garanderen een fijnmazige opdeling en doorwaadbaarheid.
ontsluitingsstructuur auto
• Routes ten behoeve van autobereikbaarheid, zijn gedeeltelijk uitgevoerd als fietsstraat/ de auto is te gast.
Autoluwe wijk, voor voorrijden en nood en hulpdiensten echter bereikbaar.
indicatieve fietsroute 2 richtingen
• Tweerichtings fietsstraat van tenminste 4m wordt grealiseerd langs de Dr. A.F. Phillipsweg. • Tweerichtings fietstraat van ten minste 4,5 m wordt gerealiseerd langs de Industrieweg. • Fietsstraat van tenminste 4,5 m ligt aan de bebouwingszijde van de Havenkade.
Veilig vrijliggend fietspad langs weg die tevens het bedrijventerrein ontsluit. Symmetrisch profiel Industrieweg, fietspad is tevens parallelweg (auto). Facilliteert doorgaand fietsverkeer, gecombineerd met voorrijden (auto) en hulpverleningsdiensten.
oversteek spoor
• Oversteken van het spoor via brug of onderdoorgang voor langzaam verkeer, postie nader te bepalen.
Route van Havenkwartier naar Assen Oost en oude spoorbaan, langzaamverkeer route naar buitengebied.
oversteek langzaam verkeer vast
• Mogelijke nieuwe verbinding voor voetgangers over Industrieweg in het verlengde van de C.T. Storkweg.
Aantrekkelijke verbinding tussen Havenkwartier en Binnenstad, alleen te realiseren als dit uit vastgestelde behoefte nodig is. .
doorsteek positie nader te bepalen
44
Legenda Spelregel
Er is voldoende open grond / groen voor klimaatadaptieve en natuurinclusieve ambitie.
Nood- en hulpdiensten moeten van de doorsteek gebruik kunnen maken (minimaal 4m vrije ruimte, 4,2 m vrije hoogte). Ten behoeve van de flexibiliteit kan de doorsteek nog enigszins verschuiven. Er is voldoende open grond / groen voor klimaatadaptieve en natuurinclusieve ambitie. Gewenste breedte van doorsteken i.r.t. geluidsbelasting van het spoor n.t.b.
Onderwerp
Legenda Spelregel
Motivatie/toelichting
oversteek lange termijn
• Reserveren toekomstige verbinding langzaam verkeer haaks op de Industrieweg en sluit aan op Veemarktzicht.
Fijnmazigere structuur is wenselijk. Route is nu verkeerstechnisch niet mogelijk, op lange termijn niet onmogelijk maken.
stegen
• Stegen positie nader te bepalen, tenminste
Doorwaadbaarheid wordt verbeterd,
3 meter breed. Verbinden binnenhoven met hoofdstructuur. • De steeg tpv de hoge silo wordt doorgetrokken in deelgebied III en vormt een zichtlijn van het centrale hof naar de silo.
voorzieningen in de openbare ruimte bereikbaar.
• Groot collectief binnenhof van tenminste 5000 m2. • Groene inrichting: minimaal 70% onverhard, bomen eerste grootte (minimaal 12m hoog). • Speelvoorziening 0-4 jaar en 4-10 jaar.
Biedt ruimte voor ontmoeting en hoogwaardige woonomgeving. Klimaatadaptief en waarde voor planten en dieren. Twee al of niet gecombineerde speelplekken nader te bepalen.
centrale binnenhof
De monumentale silo is een zichtbaar herkenningspunt vanaf het centrale hof.
• Woningen met voorkanten aan het hof. collectieve binnenhoven
hof achter de Silo
• 3 openbaar toegankelijke binnenterreinen van tenminste 450 m2( exclusief oppervlakte stegen). • Groene inrichting: minimaal 60% onverhard, bomen tweede grootte (tot 12 meter hoog). • Speelvoorziening 0-4 jaar. • Woningen met voorkanten aan het hof.
Biedt ruimte voor ontmoeting en hoogwaardige woonomgeving.
• Openbare plek voor stedelijke programmering aansluitend bij toekomstig gebruik silo. • Groene inrichting, uitwerking in relatie tot toekomstig gebruik silo.
Bestemming silo is bepalend voor de inrichting van het hof. Klimaatadaptief.
Klimaatadaptief en waarde voor planten en dieren. Veilige beschutte speelplek/aanleiding voor kleine kinderen.
structuurvisie Havenkwartier 45
Bouwvelden Onderwerp I Havengebouw
Legenda Spelregel • Bouwveld voor bijzonder iconisch gebouw.
• Buitenruimte rondom is openbaar toegankelijk maar kan in overleg aansluiten aan bij functie begane grond. • 100% appartementen.
• ca 20% werken, plint gereserveerd voor werken/voorzieningen. • maximale bouwhoogte 17m (5 lagen + event. kap/terugliggende verdieping). II Havenkade
46
• Bouwveld geeft maximaal te ontwikkelen oppervlak aan. • De dichtheid is homogeen over het bouwveld verdeeld. • Verhouding circa 40% grondgebonden - circa 60% appartementen. • Om de ca 50-60 meter wordt een opening in de bebouwingswand gemaakt zie doorsteken en stegen. • Deze vormen tevens de begrenzing van de afzonderlijke architectonische eenheden. • Percentage bebouwd (footprint) maximaal 50%. • Het percentage werken is circa 15%, hierbij is rekening gehouden met de aanwezige te behouden panden waarin woningen moeilijk of niet te realiseren zijn. Het percentage werken wordt berekend over het aantal vierkante meters totaalprogramma in bruto vloeroppervlak. • Minimale bouwhoogte 7m (2 lagen) maximale bouwhoogte 20m (6 lagen + event. kap/ terugliggende verdieping). uitzondering zijn de aangegeven hoogteaccenten.
Motivatie/toelichting Bijzondere locatie op kruispunt van kanaal en Industrieweg verdient bijzondere ontwikkeling met toegevoegde waarde voor de stad.
Er is aansluitend aan de Woonvisie een verdeling gemaakt van de te realiseren woningen over de verschillende locaties binnen de stad. Voorzieningen, werken en in beperkte mate bijzondere horeca levert een bijdrage aan de levendigheid en stedelijk karakter van het gebied. Eventueel hoger mogelijk als dit bijdraagt aan d kwalitatieve en stedenbouwkundige uitgangspunten, geen negatieve milieu effecten. Op deze bijzondere locaties wordt zo compact mogelijk gebouwd. De mate van stedelijkheid vertaald in functiemenging en dichtheid is van begin (industrieweg) tot het eind (voorbij de sluis) vergelijkbaar. (Zon)licht en doorzichten vanaf de tweede linie bebouwing op de kade. Een stedenbouwkundige korrel die aansluit bij de schaal van dit ‘voormalige’ werkgebied. Klimaatadaptiviteit, voorkomen van teveel verhard oppervlak. Voorzieningen, werken en in beperkte mate bijzondere horeca levert een bijdrage aan de levendigheid en stedelijk karakter van het gebied.
Het begrip ontspannen stedelijkheid uit de omgevingsvisie krijgt vorm in een mix van laagbouw en appartementen op blokniveau. Zie principe Havenblok.
Onderwerp III Spoordriehoek
Legenda Spelregel • Bouwveld geeft maximaal te ontwikkelen oppervlak aan. • De dichtheid is homogeen over het bouwveld verdeeld. • Verhouding circa 40% ggb - circa 60% app. • Om de 80-100 meter wordt een opening in de bebouwingswand aan de Industrieweg, Dr. A.F. Phillipsweg en C.T. Storkweg gemaakt (zie doorsteken en stegen). • Het percentage werken is 10%, hierbij is rekening gehouden met de aanwezige te behouden panden waarin woningen moeilijk of niet te realiseren zijn. Het percentage werken wordt berekend over het aantal vierkante meters totaalprogramma in BVO’s. • Percentage bebouwd (footprint) maximaal 50%). • minimale bouwhoogte 7m (2 lagen) maximale bouwhoogte 17m (5 lagen + event. kap/ terugliggende verdieping).
Motivatie/toelichting Op deze locaties wordt zo compact mogelijk gebouwd. De mate van stedelijkheid vertaald in functiemenging en dichtheid is in de hele driehoek vergelijkbaar. Voorkomen van teveel introvertie binnen het blok. Onderbrekingen van de gevelwand zijn minder dan bouwveld II vanwege spoorgeluid.
Voorzieningen, werken en in beperkte mate bijzondere horeca levert een bijdrage aan de levendigheid en stedelijk karakter van het gebied.
Klimaatadaptiviteit, voorkomen van teveel verhard oppervlak en borging woonkwaliteit. Het begrip ontspannen stedelijkheid uit de omgevingsvisie krijgt vorm in een mix van laagbouw en appartementen op blokniveau. Zie principe Havenblok.
structuurvisie Havenkwartier 47
Programma - Algemeen Onderwerp
Legenda Spelregel
zoekgebied werken en voorzieningen
• Zone met concentratie aan deze niet woonfuncties.
Draagt resp. bij aan een levendige Havenkade en stedelijk karakter van de Industrieweg. Elders binnen de bouwvelden zijn met een goede motivatie niet woonfuncties mogelijk.
rooilijnen vast
• Voorgevelvlak verplicht bouwen in de rooilijn aan de erfgrens, voordeuren positioneren aan deze zijde.
Rooilijn is bepalend voor de orientatie en adressering van de bebouwing.
uiterste rooilijn
• Uiterste rooilijn, voordeuren zo veel mogelijk positioneren aan deze zijde.
Relatie met monumentale hal hoek Industrieweg, aansluiting op doorfietsroute aan de oostzijde en vormgeving bijzondere hoeken nog nader uit te werken.
rooilijn nader te bepalen
• Rooilijn in overleg nog nader te bepalen.
Rooilijn afhankelijk van vormgeving binnenhoven.
specials
• Het havengebouw wordt bijzonder accent met extra architectonische eisen. • Het einde van de havenkade krijgt een afsluiting in de vorm van een bijzonder gebouw met extra architectonische eisen.
Bijzondere ligging, betekenis en positie in de stad.
hoogteaccent
• Hier is een hogere bebouwing tot 32 meter toegestaan.
De Stadsboulevard (Industrieweg) en Havenkase wordt op een paar plekken begeleid door hogere bouw. Om voor dit gebied ongepaste monumentaliteit te voorkomen wordt de toren niet direct op de hoek gesitueerd.
karakteristieke bebouwing
• Deze panden mogen niet worden gesloopt en/ of opgetopt. Indien aangetoond kan worden dat deze panden bouwtechnisch of anderszins niet meer te behouden zijn, kan hier onder voorwaarden van worden afgeweken. Het eventuele vervangende programma op het bouwveld blijft dan qua omvang gelijk. • Monumenten (gemeentelijk, provinciaal of rijks worden te allen tijde behouden, alle mogelijke inspanningen worden hiervoor verricht).
Deze gebouwen vormen de smaakmakers en identiteitsdragers van het gebied .
• Het uitgangspunt is een autoluwe wijk. Dit betekent geen parkeren in de openbare ruimte.
De uitzonderlijke woonkwaliteit van wonen aan het groen sluit aan bij de duurzaamheidsambities en het unieke karakter binnen stad en regio. De ligging binnen handbereik van alle voorzieningen en de nabijheid van het station maakt deze bijzondere woonkwaliteit mogelijk. Op relatief korte loopafstand van de woningen wordt het parkeren geconcentreerd.
parkeren
• De parkeernorm is 1 parkeerplaats per woning exclusief bezoekersparkeren. • Het uitgangspunt is al het bewonersparkeren in geconcentreerde parkeeroplossingen te realiseren in bouwveld II en bouwveld III.
48
Motivatie/toelichting
Ze hebben een cultuurhistorische en architectonische waarde.
Onderwerp
Legenda Spelregel
Motivatie/toelichting
verdeling sociaalmidden-duur
• De verdeling sociaal / betaalbaar-midden / duur voor het havenkartier is resp.30/40/30 procent. Per bouwveld wisselt deze verhouding. Het totale gebied komt echter op 30/40/30.
30% sociale huur 15% goedkoop 25% middelduur 30% duur
verhouding EGW/ MGW
• Per bouwveld is de na te streven verhouding eengezinswoningen en appartmenten bepaald. Uitruil tussen verschillende eigenaren is in beperkte mate mogelijk.
Er wordt conform Woonvisie ingezet op een mix van eengezinswoningen en appartementen. Er is een grote vraag naar binnenstedelijk eengezinswoningen en betaalbare appartementen.
structuurvisie Havenkwartier 49
4. Aanpak en kostenverhaal
50
Inleiding De gemeente Assen heeft in 2021 de omgevingsvisie vastgesteld met een streefbeeld voor de gemeente in 2040. In deze structuurvisie Havenkwartier schetst de gemeente haar meer uitgewerkte visie ten aanzien van de kaders en randvoorwaarden (het ontwikkelkader), waarbinnen ruimtelijke ontwikkelingen in het Havenkwartier kunnen plaatsvinden. Bij gebiedsontwikkelingen zijn gemeenten wettelijk verplicht de kosten voor de inrichting van de openbare ruimte en de gemeentelijke plankosten zoveel mogelijk te verhalen op private initiatiefnemers. De gemeente contracteert daarnaast over bijdragen aan ruimtelijke ontwikkelingen. We spreken dan van ‘kostenverhaal’.
Nota Kostenverhaal en Financiële bijdrage
initiatiefnemer, in rekening te brengen bij de initiatiefnemer van het plan.
In deze structuurvisie beschrijven we de hoofdlijn van het kostenverhaal voor het
In de wet staat dat gemeenten zich ervan
Havenkwartier. De gemeente Assen werkt
moeten verzekeren dat het kostenverhaal
aan een ‘nota Kostenverhaal en Financiële
‘verzekerd’ is voordat er een ruimtelijk besluit
bijdragen’. In deze nota wordt beschreven
wordt genomen die de functiewijziging
wanneer kostenverhaal op een privaat initiatief
planologisch toestaat via een omgevingsplan.
van toepassing is. Daarbij horen “Spelregels & Tarieven” waarin nader wordt toegelicht op
Bij een aantal ruimtelijke ontwikkelingen
welk moment de gemeente welke plankosten
waarin de gemeente zelf optreedt als
bij een initiatiefnemer in rekening brengt en
initiatiefnemer en het merendeel van de
welke werkzaamheden de gemeente hiervoor
benodigde gronden in eigendom heeft, is
(in hoofdlijnen) uitvoert of laat uitvoeren. De
er sprake van actief grondbeleid en is het
in deze structuurvisie opgenomen teksten
kostenverhaal verzekerd via de gemeentelijke
kunnen naar aanleiding van de nog vast te
gronduitgifte. Het kostenverhaal is niet
stellen ‘nota Kostenverhaal en Financiële
vanzelfsprekend geregeld als de gemeente
bijdragen’ en de bijhorende spelregels worden
geen grondpositie heeft en een private partij
gewijzigd.
met een bouwinitiatief komt. In dat geval heeft
Kostenverhaal, juridisch kader
de gemeente vaak een faciliterende rol en is sprake van faciliterend grondbeleid.
Onder het kostenverhaal valt een verzameling
De Omgevingswet biedt gemeenten twee
aan kosten zoals plankosten, de kosten voor
mogelijkheden om met initiatiefnemers
het voeren van de ruimtelijke procedure,
afspraken te maken over het kostenverhaal:
het maken van een ruimtelijke afweging,
Het sluiten van een anterieure overeenkomst
de mogelijke aanpassingen in de openbare
met de initiatiefnemer c.q. grondeigenaar,
ruimte, stedelijke investeringen in onder
waarbij afspraken worden gemaakt over de
andere wegen en groenstructuren en
realisatie van het plan en afspraken over de
eventuele (plan-) schade voor de omgeving.
verschillende kostenposten, die vallen onder
Deze kosten staan beschreven in de
het begrip kostenverhaal. Aangezien bij een
kostensoortenlijst van het Omgevingsbesluit.
overeenkomst sprake is van een wederzijdse
Dit vormt de wettelijke basis voor het
instemming noemen we dit het ‘private
kostenverhaal en financiële bijdragen bij
spoor’.
ruimtelijke ontwikkelingen. De andere mogelijkheid is door Als een bouwactiviteit mogelijk wordt
kostenverhaalregels in het omgevingsplan
gemaakt, is de gemeente verplicht de kosten
op te nemen gelijktijdig met het ruimtelijke
die zij maakt, ten behoeve van het plan van de
besluit. Het omgevingsplan bevat regels
structuurvisie Havenkwartier 51
op basis waarvan een exploitatiebijdrage
overheid worden opgelegd, spreken we ook
gaan we in op de verschillende soorten
wordt afgedwongen bij de afgifte van de
wel over het ‘publieke spoor’.
ontwikkelstrategieën en de verschillende te
omgevingsvergunning.
verhalen kosten. Daarnaast is de gemeente van plan om alle
Ook kan de gemeente aanvullende eisen
initiatieven binnen het projectgebied een
en voorwaarden opnemen om bijvoorbeeld
bijdrage te laten doen ten behoeve van een
een fasering of een bepaalde kwaliteit voor
parkeerfonds en een het vereveningsfonds
te schrijven. Aangezien deze regels door de
sociale woningbouw. In de volgende paragraaf
voorbeeld ingerichte openbare ruimte Utrecht
Realisatie ontwikkellocaties
Ad 1. Actief
Ad 3. Publiek-private samenwerking
In de actieve variant verwerft de gemeente de
Bij deze strategie werken de gemeente
De gemeente Assen is verantwoordelijk
grond, sloopt de bebouwing/terreinverharding
en de marktpartijen nauw samen en
voor de projecten in de openbare ruimte
en saneert, indien nodig, de grond. Daarnaast
worden specifieke afspraken gemaakt om
en waakt daarom over de kwaliteit van
maakt de gemeente de gronden bouwrijp en
de locatie tot ontwikkeling te brengen. In
de gebiedsontwikkeling als geheel. Voor
verkoopt de bouwrijpe kavels voor de nieuwe
maatwerkafspraken wordt bepaald wie de
de voorbereiding en realisatie van het
vastgoedontwikkeling. Tenslotte maakt de
bebouwing sloopt en de gronden saneert
Havenkwartier maakt de gemeente Assen
gemeente het gebied woonrijp.
en wie bouw-, en woonrijp maakt. Ook
gebruik van verschillende strategieën om
52
wordt daarbij bepaald welke afdracht wordt
de ontwikkellocaties in het Havenkwartier
Ad 2. Faciliterend
gevraagd/gedaan voor de inrichtingskosten
richting uitvoering te brengen, namelijk:
Bij een faciliterende opstelling stelt de
van de openbare ruimte, de doorgaande
gemeente randvoorwaarden op basis
infrastructuur en de publieke voorzieningen.
1.
actief,
waarvan marktpartijen (grondeigenaren of
2.
faciliterend en
ontwikkelaars) hun grondpositie mogen (her)
Realisatie voorzieningen
3.
publiek-private samenwerking
ontwikkelen. Kosten (en opbrengsten) van
Naast de strategiekeuze bij de voorbereiding
een herontwikkeling liggen bij de markt/
en realisatie van de ontwikkellocaties, worden
initiatiefnemer en niet bij de gemeente.
er kosten gemaakt voor de toekomstige
De gemeente zet in dat geval haar
inrichting van de openbare ruimte en publieke
kostenverhaalsinstrumentarium in.
voorzieningen. Het gaat dan om:
1.
Binnenplanse kosten (openbare
voorzieningen op basis van proportionaliteit,
Ad 1. Plankosten
ruimte directe omgeving van de
profijt en toerekenbaarheid.
De gemeente werkt aan een nota waarin de te
ontwikkellocatie); 2.
hanteren tarieven voor de plankosten worden
bovenwijkse voorzieningen (doorgaande
Proportionaliteit: de kosten moeten
bepaald op basis van de verwachte ruimtelijke
infrastructuur) en overige (publieke)
toegerekend worden naar de mate waarin de
impact en omvang van het project. Plankosten
voorzieningen.
locatie profijt ondervindt;
zijn kosten die nodig zijn voor de ruimtelijke
Profijt: de ontwikkellocatie moet nut hebben
afweging en de procedure om te komen tot de
Ad 1. Binnenplanse kosten
van de te treffen maatregel of voorzieningen.
vaststelling van een bouwplan. Een bouwplan
Het gaat hierbij om alle ingrepen (verwijdering
Toerekenbaarheid: er moet een verband
kan procedureel worden vastgesteld via
en aanleg) die in principe liggen binnen de
bestaan tussen de locatieontwikkeling en de
een omgevingsplan of via een buitenplanse
begrenzing van de gebiedsontwikkeling en die
kosten. Als deze ontwikkeling niet aan de
omgevingsactiviteit.
nodig zijn voor ontwikkeling en de uitvoering
orde zou zijn, zouden de kosten niet gemaakt
van het bouwplan, zoals investeringen
worden. De uitwerking hiervan vindt plaats in
Ad 2. Planschade
in het openbaar gebied, compenserende
de nog op te stellen spelregels horend bij de
Met de vaststelling van een bouwmogelijkheid
maatregelen, plankosten van de gemeente
nota kostenverhaal.
en/of bouwplan kan er (financiële) schade
en kosten voor onderzoeken en planschade.
ontstaan in de directe omgeving. Hierdoor
Voorbeelden van investeringen in het
Ad 3. Overige (publieke) voorzieningen
kan iemand die schade ondervindt een
openbaar gebied zijn:
We willen van het Havenkwartier een autoluw
verzoek tot planschadevergoeding indienen
•
sloop-, en (bodem)saneringskosten,
stadsdeel maken, waarbij alle woningen goed
bij de gemeente. Dit (financiële) risico op
•
grondwerk en het bouw-, en woonrijp
bereikbaar zijn, maar de auto’s in principe niet
planschade wordt doorgelegd naar de private
maken ten behoeve van het bouwplan,
in de openbare ruimte of op de eigen kavel
initiatiefnemer.
de aanleg van woonstraten, stegen,
worden geparkeerd. Op deze manier kan een
gangen, trottoirs, fietsvoorzieningen,
openbare ruimte worden gerealiseerd met
de aanleg van riolering, waterberging
veel ruimte voor groen, water, duurzaamheid,
Vereveningsfonds sociale woningbouw
en openbaar groen, straatmeubilair,
spelen en verblijf. Hiervoor realiseren we
De gemeente Assen streeft naar
speelplaatsen, en openbare verlichting,
collectieve parkeervoorzieningen waar ruimte
een evenwichtige opbouw van de
etc.
is voor zowel het parkeren door bewoners als
woningvoorraad om zo een inclusieve
• •
het parkeren door bezoekers. Alle initiatieven
stad te worden, dit geldt dus ook voor
De kosten van de inrichting van de openbare
moeten meebetalen aan de realisatie van deze
de woningbouw in het Havenkwartier.
ruimte in de directe woonomgeving liggen
parkeervoorzieningen. De woningen moeten
Bij voorkeur komt deze opbouw tot
in beginsel bij de initiatiefnemer die leidend
immers voldoen aan de parkeernormering,
stand doordat alle bouwinitiatieven zelf
is bij de realisatie van de betreffende
maar hoeven daarvoor niet zelf te investeren.
het gewenste woonprogramma in hun
ontwikkellocatie
Om de parkeergarages te kunnen financieren
bouwinitiatief zo differentiëren dat deze
moeten alle bouwinitiatieven daarom een
voldoet aan het gemeentelijk beleid en de
Ad 2. Bovenwijkse kosten
bijdrage leveren aan een parkeerfonds,
doelgroepen verordening. De gemeente
Bovenwijkse voorzieningen kunnen, naast in
dat mede ingezet zal gaan worden om
Assen heeft hiervoor een vereveningfonds
het projectgebied, ook voor gebieden buiten
de collectieve parkeervoorzieningen te
sociale woningbouw vastgesteld,
het projectgebied van waarde zijn. Kosten
financieren. De uitwerking hiervan vindt plaats
waarbij initiatiefnemers die binnen een
voor dergelijke voorzieningen worden daarom
in de nog op te stellen spelregels horend bij
nieuwbouwproject minder dan 30% sociale
proportioneel verhaald op de initiatiefnemers
de nota kostenverhaal.
huurwoningen bouwen, een bijdrage storten
voor zover deze kosten toe te rekenen zijn aan het bouwplan. Voorbeelden hiervan zijn
Overige kosten
een brug, overgang of onderdoorgang om
Naast realisatiekosten van de openbare
de onderlinge verbinding met voorzieningen
ruimte, de doorgaande wegen en de publieke
in andere delen van de stad te realiseren,
voorzieningen is ook sprake van de volgende
waterberging voor een groter gebied of de
op een initiatiefnemer te verhalen kosten:
aanpassing van wegen. Alle initiatiefnemers in
1. Plankosten,
het Havenkwartier betalen mee aan dergelijke
2. Planschade.
in dit fonds. Andersom kunnen ze ook een bijdrage krijgen als ze voor meer sociale huurwoningen zorgen.
structuurvisie Havenkwartier 53
Aanpak: Inzet Q-team
De tussentijd
De gemeente wil samen met de andere
De transformatie van het Havenkwartier
Ontspannen zitten aan de
initiatiefnemers tot haalbare
krijgt een organisch verloop, waarbij het
Havenkade (Nantes)
ontwikkelscenario’s komen die passen in het
gebied steeds meer van kleur zal verschieten.
gemeentelijke beleid en de uitganspunten
Ondertussen moet er sprake zijn van een
voor het Havenkwartier. Om dit proces vorm
aanvaardbaar woon-, leef- en werkklimaat.
te geven, wordt voor de bouwplanbegeleiding
Tijdens de geleidelijke transformatie zullen
en -toetsing het Q-team geformeerd (Q staat
gevoelige functies zoals wonen in de buurt
voor Quality oftewel kwaliteit)
van mogelijk beperkt hinder veroorzakende
.
functies (zoals bedrijven) aanwezig zijn. In
Door het Q-Team al vanaf de initiatieffase
sommige gevallen is bekend dat een meer
te betrekken bij de planvorming worden
hinder veroorzakende aangrenzende kavel op
initiatieven niet enkel getoetst, maar ontstaat
redelijke termijn zal worden herontwikkeld. In
er een dialoog over ambities, uitgangspunten
dat geval kan tijdelijk een niet optimaal woon-
en randvoorwaarden. Hierdoor ontstaat er
en leefklimaat worden geaccepteerd.
vanaf het begin van het proces wederzijdse duidelijkheid over ambities, verwachtingen en randvoorwaarden tussen gemeente en initiatiefnemer. Het Q-Team adviseert proactief over de uitwerking, ruimtelijke ambities en doet voorstellen voor verfijning of verbetering van de plannen. Zo ontstaat er meer maatwerk, waardoor planprocessen over het algemeen soepeler verlopen. Naast toetsing op ruimtelijke kwaliteit is ook sturing op ambitie en opgaveformulering een belangrijke rol van de gemeente.
54
structuurvisie Havenkwartier 55
5. Participatie, inspraak en vervolg
56
Inleiding De basis van deze structuurvisie ligt in vastgesteld lokaal beleid, met name de omgevingsvisie en de woonvisie. Deze documenten zijn samen met bewoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties in de stad opgesteld. De kaders die hierin zijn opgenomen, hebben we waar mogelijk vertaald naar het Havenkwartier. Ook hebben we naar mogelijkheden gezocht om aanvullende door de gemeente vastgestelde visies en ambities een plek te geven in de structuurvisie. Daarnaast hebben we op verschillende manieren input voor deze structuurvisie gevraagd aan een breed publiek. De ontwerp structuurvisie hebben we acht weken ter inzage gelegd voor een ieder die nog een reactie wilde meegeven.
Bestuurlijke participatie
keuzes voor de stad. Dit zorgt voor meer
De plannen voor de transformatie van het
betrokkenheid en eigenaarschap van inwoners
Havenkwartier hebben we aangekondigd in de
en betere plannen met meer draagvlak.
door het college vastgestelde ontwikkelvisie
We hebben van mei tot en met juli 2023
Stadskwartier Assen (eerder Assen
verschillende stakeholders en inwoners actief
Centraal). Deze visie is een aantal keren
geïnformeerd en uitgenodigd om mee te
met de gemeenteraad besproken. Voor
praten en te denken. Om zoveel mogelijk
de uitvoering van het aan deze visie
mensen te bereiken en de mogelijkheid te
gekoppelde uitvoeringsprogramma heeft de
geven te participeren, hebben we diverse
gemeenteraad op 17 februari 2022 en op 6
communicatiemiddelen ingezet.
juli 2023 voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. Eén van de projecten in het
Online
uitvoeringsprogramma is het opstellen van
•
Persbericht;
een structuurvisie voor het Havenkwartier.
•
Inzet sociale media;
•
Publicatie documenten op de Asser
De gemeenteraad van Assen is op 6 oktober
website;
2022 en 13 juli 2023 bijgepraat over de
•
Gebruik online vragenlijst Smarticipatie;
plannen. Op 2 november 2023 heeft de
•
Nieuwsbrief Havenkwartier.
gemeenteraad in een consulterende sessie
Fysiek
nog aandachtspunten voor de aspecten groen,
•
Presentatie Ondernemend Assen (24 mei);
verbondenheid en dynamiek meegegeven voor
•
Inloopbijeenkomst hoge silo (16, 17 juni);
de verdere uitwerking van de structuurvisie.
•
Zomerbijeenkomst college en raad (8 juli).
Deze zijn waar mogelijk verwerkt in deze structuurvisie.
Inwonersparticipatie Participatie van inwoners en belanghebbenden staat hoog op de Asser agenda. Op 20 mei
Hieronder volgt een korte samenvatting van de opbrengsten van de bijeenkomsten en de online vragenlijst. In de bijlage is een uitgebreid participatieverslag opgenomen.
2021 heeft de gemeenteraad hiervoor de
Bijeenkomsten
Asser visie op participatie ‘Samen maken we
De groene opzet van de wijk met de groene
Assen sterk’ vastgesteld. De kern hiervan is
binnenhoven wordt door bijna iedereen erg
dat we Assenaren vaker, actiever én gerichter
gewaardeerd. Uit de reacties en gesprekken
willen informeren en betrekken bij plannen
tijdens de bijeenkomsten blijkt dat er vraag
door vroeg in het proces met hen in gesprek
is naar verschillende soorten woonvormen
te gaan. Hiermee benutten we de kennis en
en woningen voor diverse doelgroepen.
ervaring, creativiteit én organisatiekracht van
Vooral levensloopbestendige woningen
inwoners, ondernemers en maatschappelijke
worden vaak genoemd. Opvallend is de grote
partners nog beter bij het maken van de beste
belangstelling vanuit de groep doorstromers, die nu in een gezinswoning wonen maar (iets)
structuurvisie Havenkwartier 57
kleiner willen gaan wonen. Deze woningen
grote kwaliteit en hier zou meer mee gedaan
mensen elkaar kunnen ontmoeten. Ook is
moeten levensloopbestendig zijn en een
moeten worden, bijvoorbeeld met verhuur van
er een voorkeur voor een natuur-inclusieve
kleine tuin of balkon hebben. Dit bevordert
sups en bootjes en horecagelegenheden aan
inrichting en een rustig groen hof. Voor de
de doorstroming. Levensloopbestendig moet
het water. Ook wordt er over het algemeen
Havenkade gaat de voorkeur uit naar een
breed worden opgevat, inclusief brede deuren
positief gereageerd op een onderdoorgang
kade met bomen en groen waar men kan
en voldoende ruimte voor een grote rolstoel.
van en naar Assen Oost.
wandelen en zitten. Ook is hier behoefte aan plekken voor een drankje, ontspanning en
Daarnaast worden ook collectieve woonvormen regelmatig genoemd met een
Het opladen van elektrische auto’s en
gezamenlijke tuin en ruimtes, waar ouderen
scooters wordt ook genoemd, als het parkeren
naar elkaar omzien en sociaal isolement
op centrale plekken wordt georganiseerd. Dan
Voor de invulling van de graansilo’s werd vaak
voorkomen.
moet er volgens een bezoeker gegarandeerd
gekozen voor een publieke en toegankelijke
plek zijn en de mogelijkheid zijn om de auto
invulling met bijvoorbeeld horeca zoals
op te laden.
een restaurant, eetcafé of café. Ook onder
Een aantal bezoekers heeft hele specifieke
activiteiten op het water.
andere een invulling met kunst en cultuur,
wensen voor een woning of woonvorm, bijvoorbeeld vanwege een beperking van
Veel bezoekers geven aan dat ze het
sportfaciliteiten, bijzondere appartementen en
henzelf of een familielid.
belangrijk vinden om bijzondere gebouwen,
een parkeergarage worden genoemd.
Enkele ouderen vragen aandacht voor huren
met name de hoge en lage graansilo’s, te
net boven de sociale huurgrens. Andere
behouden. dit geeft identiteit aan de wijk. De
De meeste mensen zijn bereid om een stukje
vormen van wonen, zoals woonboten,
begane grond van de hoge silo sprak tot de
te lopen voor een parkeerplaats op een
grachtengordel en tiny houses, worden ook
verbeelding en men zou hier graag een (semi)
collectieve plek in ruil voor een aantrekkelijke
een enkele keer genoemd.
publieke functie aan geven, bijvoorbeeld een
en groene invulling van de wijk.
ontmoetingsplek voor de buurt in de vorm Er wordt aandacht gevraagd voor de
van een restaurant, theater, hotel of kunst- en
Er wordt een aantal keren aandacht gevraagd
betaalbaarheid van woningen, vooral voor
cultuurruimte. Het behouden van een “rauw
voor het gevoel van onveiligheid in het huidige
starters. Uit de gesprekken blijkt dat de
randje” wordt ook genoemd als wenselijk.
gebied en de geur van de RWZI. Ook wordt
verwachtingen met betrekking tot wonen met
Online vragenlijst
Het gewenste woonoppervlakte en de soort
We hebben een online vragenlijst gepubliceerd
woning past niet altijd bij het maximaal te
die ook tijdens de bijeenkomsten in te
lenen bedrag.
vullen was. Er is met name gevraagd naar
Voor de tussentijd komen de respondenten
informatie over de woningbehoefte en de
met suggesties om het gebied al levendiger
Voorzieningen in de wijk zijn ook belangrijk
gewenste inrichting van de openbare ruimte
en gezelliger te maken zoals met markten,
volgens veel bezoekers. Er moet voldoende
in het Havenkwartier. De vragenlijst is door
muziek, festivals, winkeltjes en tijdelijke
ruimte zijn voor activiteiten en voorzieningen
104 respondenten ingevuld, waarvan de
tentoonstellingen.
zoals speelplekken voor kinderen, plekken
meeste uit Assen kwamen. De leeftijd van
voor evenementen, een pluktuin/moestuin en
de respondenten is gelijkmatig verdeeld
Voldoende draagvlak
informele ontmoetingen langs de Havenkade.
over verschillende leeftijdscategorieën. Het
Op basis van de inloopbijeenkomsten en
Er zou ook ruimte moeten zijn voor kleine
merendeel van de respondenten heeft een
de online vragenlijst concluderen we dat
bedrijven zoals horeca, koffiebranderijen,
koopwoning en er is voornamelijk interesse in
er voldoende draagvlak is voor de in deze
creatieve plekken en kunst en cultuur.
gezinswoningen en grotere appartementen.
structuurvisie omschreven transformatie.
Dit zorgt voor levendigheid in de wijk en
Enkele respondenten benoemen het belang
Met name de groene opzet, de verschillende
ontmoetingsplekken. Basisonderwijs wordt
van starterswoningen, levensloopbestendige
doelgroepen waar plek voor is en de
door een bezoeker specifiek genoemd, gezien
woningen en de betaalbaarheid van de
betaalbaarheid wordt erg gewaardeerd. Veel
de ontwikkelingen in en in de omgeving van
woningen.
bezoekers en respondenten zien goede
wonen. Het water heeft volgens veel bezoekers een
kijken, maar ook naar de lange termijn en te leren van eerdere projecten in Assen.
kansen voor groene openbare plekken in het
het Havenkwartier waar gezinnen komen te
58
geadviseerd om niet alleen naar het heden te
een beperkt budget niet altijd realistisch zijn.
Wat betreft de inrichting van de openbare
Havenkwartier voor ontmoeting in een groene
ruimte geven de meeste respondenten de
of meer historische setting.
voorkeur aan een informele inrichting waar
Er zijn vier reacties of zienswijzen ontvangen
tijdens de ter inzage legging. Deze hebben
De structuurvisie Havenkwartier vormt de
we verwerkt in een nota reactie zienswijzen.
basis voor de nadere de uitwerking in een
Naar aanleidig hiervan hebben we een aantal
beeldkwaliteitsplan, inrichtingsplan voor de
wijzigingen en verduidelijkingen opgenomen
openbare ruimte, omgevingsplan(nen) en
in deze definitieve versie van de structuurvisie.
de uiteindelijke bouwplannen. Daarnaast
Ter inzage
geeft het inzicht in de nog uit te voeren onderzoeken.
De ontwerp structuurvisie heeft vanaf 13 december 2023 acht weken ter inzage
De transformatie van het Havenkwartier is
gelegen. Vier indieners hebben een formele
niet van de ene op de andere dag uitgevoerd.
inspraakreactie gegeven. Hiervan is een
Daarom vinden we het belangrijk om
reactienota geschreven. Op basis hiervan
enige ruimte te houden voor eventuele
hebben we duidelijker omschreven welke
aanpassingen als gevolg van nieuwe kennis of
ruimte er is voor de optopping van de Silo’s
een veranderende vraag. Zo kunnen we blijven
en hebben we de manier van indexatie van de
anticiperen op nieuwe ontwikkelingen.
betaalbaarheidsgrens duidelijker verwoord. Tenslotte is ook de afbakening van het projectgebied op de ambitiekaart duidelijker aangegeven.
Wat daarna? Zoals al eerder aangegeven is de structuurvisie geen blauwdruk, maar geeft richting in de gewenste ambities, de te realiseren kwaliteit en de hoofdprincipes voor de inrichting en ontwikkeling van het Havenkwartier. Het schetst de structurerende inrichtingsprincipes, is richtinggevend voor de plek van de hoofdinfrastructuur en de structuur waarbinnen de leef-, woon- en werkmilieus kunnen worden ontwikkeld. En we hebben de uitgangspunten beschreven op het gebied van onder meer wonen, werken, groen, voorzieningen, mobiliteit, bereikbaarheid en duurzaamheid. Alleen met een goede motivatie kan er worden afgeweken van de inhoud van deze structuurvisie.
structuurvisie Havenkwartier 59
Bijlagen
Havenkwartier Deventer
60
Bijlage 1: Beleid Landelijk beleid Nationale omgevingsvisie (NOVI)
ontmoetingsruimte, wateropvang en goede
Woningbouwprojecten moeten:
verbindingen met bijvoorbeeld nabijgelegen
1.
het bestaand stedelijk gebied versterken;
recreatiegebieden. Dan wordt niet alleen
2.
de agglomeratiekracht versterken;
het woningaanbod verbeterd, maar ook
3.
de polycentrische ontwikkeling
de kwaliteit van de leefomgeving. Dit
stimuleren;
sluit goed aan bij de uitgangspunten voor
4.
bijdragen aan mobiliteit in balans;
Havenkwartier.
5.
proportioneel en passend zijn;
6.
een hefboom zijn voor herstructurering;
7.
een bijdrage leveren aan een
Regionaal beleid De verstedelijkingsstrategie Regio Groningen-Assen
gezamenlijke duurzame regio. Binnen de RGA ligt de focus op bouwen in bestaand verstedelijkt gebied, vanwege de
Op landelijk niveau is in de nationale
nabijheid van hoogwaardig openbaar vervoer,
omgevingsvisie (NOVI) aandacht voor onder
(basis)voorzieningen en werkgelegenheid.
andere het behouden, versterken en
Hierdoor wordt het bestaansrecht voor deze
realiseren van:
voorzieningen vergroot. De nieuw te bouwen
•
een duurzame ontwikkeling van
woningen moeten bij voorkeur aanvullend
Nederland als geheel en alle onderdelen
zijn op het bestaande aanbod aan woningen.
van de fysieke leefomgeving;
Daarnaast moet nieuwbouw bijdragen
een gezonde en veilige fysieke
aan versnelling van de energietransitie en
leefomgeving;
het klimaatbestendig maken van de stad.
• • •
een veilig, robuust en duurzaam
De minister van Binnenlandse Zaken en
Hiermee zorgt woningbouw voor een algehele
mobiliteitssysteem;
Koninkrijksrelaties roept betrokken partijen op
opwaardering van de stad en regio.
een woningvoorraad die aansluit op de
om alle zeilen bij te zetten om te komen tot
woonbehoefte.
een versnelling van de woningbouw. De Regio
Met de ontwikkeling in het Havenkwartier
Groningen-Assen (RGA) werkt al meer dan 20
zetten we een goede stap in het behalen van
Tot 2030 moeten er in Nederland ongeveer 1
jaar samen op het gebied van woningbouw,
de doelstellingen van de RGA. We ontwikkelen
miljoen woningen worden gebouwd. De
bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. In de
een plek in de omgeving van het station en
NOVI gaat ervan uit dat zoveel mogelijk
gezamenlijk opgestelde verstedelijkings-
diverse voorzieningen. We realiseren een
wordt gebouwd in bestaand stedelijk gebied,
strategie staat de woningbouwopgave
nieuw aanbod voor ontspannen stedelijke
zodat open ruimtes en groen tussen steden
centraal. Tegelijkertijd beseffen betrokken
wonen voor een diverse doelgroep in een
zoveel mogelijk behouden blijft. Daarnaast
partijen zich dat goed wonen om veel meer
groene en klimaatbestendige omgeving.
moeten nieuwe woningen betaalbaar en goed
vraagt dan alleen woningen toevoegen.
Van betaalbare grondgebonden eengezins-
bereikbaar zijn en worden gebouwd in een
De RGA en het Rijk hebben daarom in
woningen tot sociale huurwoningen en luxe
prettige, gezonde en veilige leefomgeving.
de verstedelijkingsstrategie een aantal
appartementen. Hiermee stimuleren we
Hiervoor zijn investeringen nodig in onder
ontwikkelprincipes bepaald waar in het geval
tegelijk de doorstroming op de woningmarkt.
andere goed openbaar vervoer, veilige fiets-
van woningbouw rekening mee gehouden
en wandelpaden, groen in de omgeving,
moet worden.
structuurvisie Havenkwartier
61
Schakelpunt tussen privaat en publiek spoor in het kostenverhaal
62
Provinciaal beleid Omgevingsvisie provincie Drenthe
voor woningen en voorzieningen voor
•
De verbonden stad
álle leeftijden. Buurten en wijken moeten
In Assen doet iedereen mee. De verbonden
voldoende fysieke en sociale veiligheid
stad is sociaal, inclusief en heeft sterke
bieden, en het welzijn en de zelfstandigheid
wijken. De wijken zijn veilig, compact en
van inwoners bevorderen. Met de vergrijzing
overzichtelijk. Er is plaats voor gevarieerde
neemt het belang van gezond ouder
inkomensgroepen, jong en oud. In de wijken
worden en toegankelijkheid van de zorg nog
moet voldoende ruimte zijn voor bewegen,
meer toe. De omgeving moet gezondheid
spelen en ontmoeten in de openbare ruimte.
en beweging stimuleren, bijvoorbeeld door een goede fiets infrastructuur. Daarvoor zijn
•
goede langzaam verkeerverbindingen met de
Assen is een aantrekkelijke, goed bereikbare
rest van de stad én het Drentse landschap
en levendige stad met goede voorzieningen.
belangrijk.
Iedereen kan in Assen terecht voor
Lokaal beleid Omgevingsvisie Assen nog mooier
De dynamische hoofdstad
de dagelijkse inkopen, een gevarieerd cultuuraanbod en bruisende horeca. Er zijn voldoende voorzieningen voor sport, zorg, onderwijs en er is voldoende werk. Juist op sleetste plekken zoals het Havenkwartier is er ruimte voor het toevoegen van kwaliteit.
De gemeenteraad heeft op 1 juli 2021
Om de kwaliteit en de uitstraling van de
de omgevingsvisie `Assen nog mooier’
stad te verbeteren, geeft de gemeente Assen
vastgesteld. Deze is samen met bewoners,
prioriteit aan de bestaande stad. We benutten
De provincie Drenthe heeft een
gebruikers en andere betrokkenen opgesteld.
de woonvraag om sleetse plekken in de stad
omgevingsvisie opgesteld waarin ook
De omgevingsvisie schetst een beeld van de
aan te pakken. Hierdoor neemt de ruimtelijke
aandacht uitgaat naar de woningnood in
kernkwaliteiten en de toekomst van de stad op
kwaliteit van de stad als geheel toe. Het
Assen. De provincie vindt het belangrijk dat
het gebied van onder andere klimaatadaptatie,
Havenkwartier kans als verouderd deel van
ontwikkelingen voldoen aan een mens, plant
veranderende mobiliteit, verbeteren van
het Stadsbedrijvenpark uitgroeien tot een
en dier. De maatschappelijke en sociaal-
sleetse plekken en een veranderende
parel in Assen. Het gebied heeft een uniek
culturele voorzieningen, winkelaanbod en
woonvraag. De kernkwaliteiten van Assen
industrieel karakter door de kade en de silo en
evenementen in de steden zijn van grote
worden samengevat onder de noemer
biedt volop kansen voor een levendig
betekenis voor het regionale leefklimaat.
‘ontspannen stedelijkheid’: een bruisende
ontspannen en stedelijk woonmilieu. Niet
Steden zoals Assen vormen hierin de
binnenstad met alle voorzieningen die
alleen voor de inwoners van Assen, maar ook
ruggengraat van Drenthe.
tegelijkertijd ruim en groen is. De ambities en
voor mensen uit de regio. De ontwikkeling van
opgaven in de omgevingsvisie zijn op
het Havenkwartier biedt ook de kans om de
Net als de landelijke overheid (NOVI) en
hoofdlijnen geformuleerd en gaan uit
verbinding tussen binnenstad en Assen-Oost,
de RGA geeft de provincie de voorkeur aan
van onderstaande basisprincipes die hun
Marsdijk en Peelo, én het Drentse landschap
verdichting van bestaande bebouwing boven
uitwerking moeten krijgen in concrete
te verbeteren. Daarnaast biedt het de kans
uitbreiding in nieuwe gebieden. Extra ruimte
projecten zoals het Havenkwartier.
om een stenige plek met veel hittestress in
voor wonen en werken is er bij voorkeur in
de stad te vergroenen en de biodiversiteit
of aansluitend op bebouwd gebied en rond
•
de bestaande infrastructuur en openbaar
Assen is een stad met ruimte en een unieke
Groene stad van het noorden
vervoer. Hierdoor wordt voorkomen dat wordt
groene structuur. De gemeente grijpt de
ingeboet op het Drentse landschap. Het
komende jaren kansen aan om de stad
Havenkwartier is zo’n transformatiegebied
verder te vergroenen en klimaatbestendiger
dicht bij bestaande voorzieningen.
te maken. Maar het gaat ook om het
te verbeteren. Daarmee zetten we in op een verbonden, groene en dynamische stad.
stimuleren van meer duurzame mobiliteit en Om de stad voor verschillende generaties
energiebronnen en het verduurzamen van
aantrekkelijk te houden, pleit de provincie
woningen.
structuurvisie Havenkwartier 63
Omgevingsvisie Assen
64
Legenda
structuurvisie Havenkwartier
65
Omgevingsvisie Assen
Woonvisie Assen
66
Assen speelt een hoofdrol in de regionale
plekken een kwaliteitsimpuls krijgen.
De gemeente, projectontwikkelaars,
woningmarkt en bedient een grote diverse,
Assen heeft een belangrijke regionale rol in de
corporaties en woningeigenaren moeten
lokale en regionale doelgroep. Steeds meer
huisvesting, opvang en begeleiding van
hier gezamenlijk mee aan de slag. De vraag
mensen weten Assen te vinden als woonplek.
mensen met een zorgvraag, met name
verschuift richting 2030 naar steeds meer
Op 15 april 2021 heeft de gemeenteraad de
ouderen en mensen met een psychische
wonen voor kleine huishoudens en er komen
woonvisie vastgesteld. Deze is samen met
kwetsbaarheid of lichamelijke beperking. De
steeds meer gezinswoningen vrij in bestaande
inwoners en betrokken organisaties opgesteld.
doelgroep ouderen groeit de komende jaren
wijken. In de koopsector komen starters vaak
De woonvisie geeft een analyse van de
in Assen. Voor deze doelgroepen moet het
moeilijk terecht op de woningmarkt. In de
ontwikkeling van de woningvraag en -aanbod
aanbod levensloopbestendige woningen
huursector is steeds vaker sprake van
voor de komende jaren. De woonvisie is een
worden vergroot en is er meer variatie aan
(dreigende) huurachterstanden en blijft het
uitwerking van de Omgevingsvisie en geeft
woningen nodig met veel mogelijkheden voor
aanbod aan sociale huurwoningen achter bij
meer richting aan de uitgangspunten van
ontmoeting.
de vraag. Bij nieuwbouw van woningen zijn we
ontspannen stedelijkheid, groene stad van
extra alert op voldoende variatie en kwaliteit.
het noorden, dynamische stad en verbonden
Het Havenkwartier ligt dicht bij bestaande
Ook moet er een inhaalslag worden gemaakt
stad. Het is daarmee een leidraad bij de
voorzieningen en is daarmee interessant
in de realisatie van sociale huurwoningen.
ontwikkeling van het Havenkwartier.
voor een brede doelgroep waaronder
In het kader van de ongedeelde stad willen
senioren. Hiermee wordt de doorstroming
we overal een divers aanbod realiseren. We
De woonvisie is uitgewerkt in 5 opgaven:
op gang gebracht in de meer gezinswijken,
nodigen corporaties uit om ook meer
•
Woningbouw maakt plekken beter
waarmee deze ook weer een nieuwe impuls
middenhuur te bieden, mits er ook voldoende
•
Prettig wonen met zorg
kunnen krijgen. Duurzaamheid is één van de
sociale huur (30%) wordt toegevoegd.
•
Met energie aan de slag
belangrijkste opgaven van dit moment. Het
•
Goed wonen voor elke portemonnee
gaat niet alleen om het aanpassen van onze
Het Havenkwartier gaat met zijn stoere en
•
Elke wijk een eigen aanpak
leefomgeving aan het veranderde klimaat. Het
groene karakter en de aanwezigheid van een
gaat ook om:
groot aandeel betaalbare woningen en sociale
Ook in de woonvisie worden de
•
Een gezondere leefomgeving,
huur een uniek woonmilieu toevoegen aan
mogelijkheden van woningbouw met name
•
Hitte en waterbeheer,
de binnenstad. Circa 30% van de woningen
gezocht in de bestaande stad. Hier is de
•
Circulair bouwen,
bestaat uit sociale huurwoningen. In totaal
behoefte aan extra woningen het grootste. En
•
Het opknappen van huizen en
valt circa 70% van de woningen onder sociale,
omgeving,
goedkope of middeldure koop of huur.
hier zijn in potentie veel kansen om woningen toe te voegen op plekken die zijn verouderd of hun functie zijn verloren. Met nieuwe
•
Verbetering van het wooncomfort verlaging van de woonlasten.
woonmilieus zorgen we ervoor dat deze
structuurvisie Havenkwartier
67
Bijlage 2: Hindercontouren en relevante kaarten De RUD heeft het gebied op hoofdlijnen beoordeeld op het gebied van luchtkwaliteit, geur en geluid en activiteiten bedrijven. Uit oogpunt van luchtkwaliteit is er geen belemmering voor de beoogde ontwikkeling.
Geluid
Bedrijven
Als gevolg van het geluid van de wegen in
Er zijn een aantal bedrijven in het
en om het plangebied en het spoor langs de
Havenkwartier waar hindercirkels omheen
Dr. A.F. Philipsweg zijn de geluidsnormen aan
liggen. Deze moeten worden geplaatst of de
de hoge kant. Hier moeten maatregelen voor
vergunning moet worden gewijzigd waardoor
worden genomen, bijvoorbeeld in de gevel
de activiteiten passen bij een woonwijk.
en/of langs het spoor.
Geur In het Havenkwartier is geur een relevant aspect vanwege de RWZI. Deze voldoet aan de geurnormen zoals die zijn gesteld in het Activiteitenbesluit. Ten aanzien van nieuwe woningen in het Havenkwartier zijn voor de RWZI geen geurnormen van toepassing. Maar uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening laten we de bassins afdichten waardoor de geurcirkels verkleind worden en we in bijna het gehele Havenkwartier voldoen aan de waarde van 0,5 odourunit per kubieke meter lucht als 98-percentiel.
Hindercontouren vergunningen
Contouren na de afdichting van de voor- en nabezinkingsbassins
68
Contouren voor de afdichting van de voor- en nabezinkingsbassins
Contouren wegverkeer 2030 Cumulatief
Bijlage 3: Voortoets WNB en m.e.r. beoordeling Formeel is het voor deze structuurvisie niet nodig om een milieu effect rapportage op te stellen. Om eventuele negatieve effecten uit te kunnen sluiten, hebben we besloten om toch een voortoets Wet NatuurBescherming en beoordeling milieu effect rapportage (m.e.r.) op laten stellen. Deze is nog niet afgerond. De m.e.r. beoordeling zal samen met het nog op te stellen omgevingsplan ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad.
structuurvisie Havenkwartier 69
Bijlage 4: notitie klimaatadaptatie Memo: adviezen inzake wateroverlast en hittestress Havenkwartier Memo is op basis van:
presentatie van Uhrahn inzake deel Havenkwartier; WOLK-kaarten van Havenkwartier; Hoogtekaart van Havenkwartier; Rioleringskaart Havenkwartier; Verstenings- en groenkaart Binnenstad & Havenkwartier; Hittestresskaarten Binnenstad & Havenkwartier; Bomenbestand Havenkwartier; Boomkronenbestand Havenkwartier.
Wateroverlast Havenkwartier In figuur 1 is te zien wat er qua wateroverlast in het Havenkwartier (tussen Philipsweg, Havenkade en Industrieweg) gebeurt bij een extreme bui van 100 mm in 2 uur. Vanuit noordoostelijke richting komt een stroombaan in zuidwestelijke richting langs de Philipsweg. Bij deze stroombaan voegt zich ter hoogte van de kruising met de Industrieweg een stroombaan vanuit het Havenkwartier over de ventweg van de Industrieweg. Uiteindelijk ging op basis van de oude hoogtekaart AHN2 (zie figuur 2) deze gecombineerde stroombaan naar de (westzijde van) Roldertunnel. Ook figuur 2 laat zien waar de laag gelegen delen van het Havenkwartier liggen. Echter i.h.k.v. de Florijnas is destijds de Industrieweg en de Overcingellaan heringericht. Ook de kruising Philipsweg/Industrieweg. Het maaiveld van deze kruising is ook omhoog gebracht met als gevolg dat op basis van een nieuw ingevlogen hoogtekaart het water vanaf de Philipsweg ter hoogte van de Storkweg het Havenkwartier instroomt en de laag gelegen delen van het Havenkwartier vult en vervolgens via de Havenkade het Havenkanaal instroomt (zie figuur 3 en 4). In “Oplossingsrichtingen wateroverlast en hittestress” worden (gecombineerde) aanbevelingen gedaan voor oplossingsrichtingen.
Figuur 1: WOLK-kaart op basis van AHN2 en bui van 100 mm/2 uur
70
Figuur 2: Hoogtekaart Havenkwartier (vermoedelijk nog AHN2)
Figuur 3: WOLK-kaart op basis van nieuw ingevlogen hoogtes (vooral rondom kruising Industrieweg/Philipsweg) en bui van 79 mm/90 min
structuurvisie Havenkwartier 71
Figuur 4: WOLK-kaart op basis van nieuw ingevlogen hoogtes (vooral rondom kruising Industrieweg/Philipsweg) en bui van 79 mm/90 min
In figuren 5 en 6 staat aangegeven waar het huidige rioolstelsel in het Havenkwartier ligt. Zowel onder Storkweg (aanlegjaar 1955) , Havenkade (1956), Philipsweg (1989) als ventweg van de Industrieweg (2015) ligt een gescheiden stelsel d.w.z. en regenwaterriool (blauw) en vuilwaterriool (rood). Onder het noordelijk deel van de Havenkade liggen twee tussen 2015 en 2017 aangelegde grote afvoerende regenwaterriolen, die het regenwater van een groot deel van de stad afvoeren naar het Havenkanaal (tegenover RWZI). Indien er een herinrichting in het gebied plaatsvindt is de kans groot dat de verouderde rioolstelsels onder de Storkweg en Havenkade vervangen worden dan wel ge-upgrade worden.
72
Figuur 5: Rioleringskaart Havenkwartier
Figuur 6: Rioleringskaart Havenkwartier
structuurvisie Havenkwartier 73
Hittestress Binnenstad en Havenkwartier Hitte kan leiden tot extreem hete plekken in vooral de versteende delen van de stad en tot ongezonde opwarming in gebouwen. Als gevolg hiervan wordt meer hittestress ervaren in de vorm van meer zieken, ziekenhuisopnamen, sterfgevallen en verminderde arbeidsprestaties/toename arbeidsverzuim. Ouderen, mensen met overgewicht en mensen met hart- of bloeddrukproblemen zijn gevoelig voor hitte. Ook mensen met een zwakke gezondheid, chronisch zieken, patiënten van verzorgings- of verpleegtehuizen, thuiswonende ouderen, diabetespatiënten, dak- en thuislozen, sporters, deelnemers aan evenementen en mensen die buiten werken vormen allen een risicogroep voor hittestress. Daar komt bij dat het verkoelingsmechanisme van het lichaam minder werkt bij ouderen (vermindert dorsgevoel), kinderen (lichaam warmt sneller op) en gebruikers van bepaalde medicijnen – vaak zonder dat de patiënt dit zelf weet. Nu rest de vraag; is hittestress een risico voor de Binnenstad en het Havenkwartier? Hiervoor bestuderen we de volgende kaarten:
Hittekaarten (gevoelstemperatuur, oppervlakte temperatuur en het hitte-eiland effect) Percentage verharding per buurt Percentage groen per buurt & het bomenbestand
Op de hittekaarten (figuur 7 tot 9) is te zien wat de temperaturen doen in de Binnenstad en het Havenkwartier tijdens een hittegolf. De gevoelstemperatuur (figuur 7) kan in delen van de Binnenstad oplopen tot +42 graden Celsius. Ook het Havenkwartier ligt geel op wat betekent dat de gevoelstemperatuur ook hier kan oplopen tot 37 à 38 graden Celsius. Kijken we naar de oppervlakte temperatuur (figuur 8) van de omgeving dan zien we een soortgelijk beeld; de Binnenstad en Havenkwartier kleuren donkerrood wat betekent dat de temperaturen van het oppervlakte hier hoog kunnen oplopen tijdens hete / warme perioden. Deze oppervlakte temperaturen hebben weer invloed op de gevoelstemperatuur van de mens; des te hoger de oppervlakte / omgevingswarmte, des te hoger de gevoelstemperatuur van de mens. “Het hitte-eiland effect is het gemiddelde luchttemperatuur verschil tussen de stedelijke en omliggende landelijke gebieden. Het stedelijk hitte-eiland effect is ‘s nachts het sterkst. Het zorgt ervoor dat de luchttemperatuur ’s nachts minder daalt waardoor bijvoorbeeld gevoelige bevolkingsgroepen (baby’s, kinderen, ouderen) gezondheidseffecten ondervinden.” 1 De hitte blijft ’s nachts tussen de bebouwing hangen waardoor de gebouwen niet tot nauwelijks afkoelen.
Op figuur 9 is te zien dat het hitte-eiland effect in de noordelijke Binnenstad hoog is, met als gevolg dat men slaapproblemen en / of gezondheidsproblemen ontwikkelt. Deze kunnen overdag zorgen voor verminderde arbeidsprestaties en een vermindert concentratievermogen waardoor (mogelijk) ongevallen kunnen ontstaan op bijvoorbeeld het werk.
1
74
Bijschrift bij kaart Stedelijk hitte eiland effect afkomstig van www.klimaateffectatlas.nl
Figuur 7: Hittekaart gevoelstemperatuur
Figuur 8: Hittekaart van de oppervlaktetemperatuur, zomer 2015.
structuurvisie Havenkwartier 75
Figuur 9: Stedelijk hitte-eiland effect.
Maar hoe komt het dat de gevoelstemperatuur, oppervlakte temperatuur en het hitte-eiland effect zo hoog zijn in de Binnenstad en het Havenkwartier? Dit heeft mede te maken met de versteningsgraad en het percentage groen in de buurt. Figuur 10 laat het percentage verharding zien; de Binnenstad heeft meer dan 80% verharding en ook het Havenkwartier scoort tussen de 60 en 70%. Pakken we de groenkaarten erbij (figuren 11 tot 13) dan zien we het tegenovergestelde beeld; de Binnenstad en Havenkwartier hebben een laag percentage groen. Ook op de bomenkaart wordt zichtbaar dat er niet veel groen aanwezig is. Deze twee factoren hebben als gevolg dat de oppervlakte temperatuur snel stijgt en daarmee de gevoelstemperatuur, het hitte-eiland effect én de hittestress.
Figuur 10: Percentage verstening per buurt.
76
Figuur 11: Percentage groen per buurt.
Figuur 12: Bomenbestand Havenkwartier
structuurvisie Havenkwartier 77
Figuur 13: Boomkronenbestand Havenkwartier
Bovenstaande kaarten laten zien dat hittestress wel degelijk speelt in deze gebieden in de huidige situatie.
78
Oplossingsrichtingen wateroverlast en hittestress Allereerst stellen wij voor om fase 2 van de ontwikkeling van het Havenkwartier (Uhrahn; zie met rode pijlen aangegeven donkerbruine delen in figuur 14) tegelijkertijd met fase 1 uit te voeren (lichtbruine deel) om de volgende redenen:
Beperking hittestress Havenkwartier door langs de Philipsweg een groenblauwe-allee aan te leggen: aanleg dubbele bomenrij aan de Philipsweg (zuidzijde Havenkwartier) en daarmee schaduw op i.i.g de zuidzijde van het Havenkwartier èn beschaduwde wandel-/fietsroute vanaf Havenkwartier naar binnenstad van Assen; Beperking wateroverlast Havenkwartier door langs de Philipsweg een groenblauwe-allee aan te leggen door tussen spoor en Philipsweg een watergang in te richten en door wegversmalling en bandverlaging van de weg het water naar de sloot geleiden. Ook kan door herinrichting van de openbare ruimte ter hoogte van de kruising Havenkade/Philipsweg het water vanaf de Philipsweg richting Havenkanaal gestuurd worden en daarmee deels afgevangen worden; Door de bouw van een huizenblokken langs de Philipsweg met dove en groene gevels kan het achterliggende deel van het Havenkwartier geluidsluw worden gemaakt en de groene gevels zorgen voor verkoeling van betreffende huizen en versterking van de allee-beleving Het deel van de Philipsweg ter hoogte van het Havenkwartier kan versmald worden en autoluw gemaakt worden (i.i.g. vrachtauto’s weren) om inderdaad ruimte te maken voor de allee met bomen en water en daarmee ruimte te maken voor fietsers en wandelaars van binnenstad naar Drentsche Aa-gebied en v.v.