CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Rapport BMC Regelarme Stad Assen

Raadsvergadering 25 september 2025, gemeente AssenBij agendapunt: Buurtkracht Assen (voorheen: Regelarme stad)23.090 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Team financiële regie (onderdeel gemeente) Hier kunnen inwoners zich melden als ze schulden en/of geldzorgen hebben. De financieel regisseur kan onder andere verwijzen naar de dienstverlening door het GKB. Maatwerkvoorziening individuele begeleiding (Wmo en Jeugdwet) Onderdeel van deze voorziening kan het op orde krijgen van financiële zaken zijn. De toegang hiertoe loopt via de gemeente, de uitvoering via verschillende zorgaanbieders. Zorgverzekeraar (op voorwaarden gemeente) Collectieve zorgverzekering. Vaart Welzijn (buurtteam) ● sport- en cultuurfonds (>18 jaar); ● vervanging gebruiksgoederen (maatwerkregeling gebruiksgoederen); ● hulp bij geldzorgen: inzicht in inkomsten- en uitgavenpatroon, hoe en op welke uitgaven je kunt besparen, invullen van formulieren belastingen en toeslagen, uitzoeken recht op toeslagen, budgetcursus, vragen en toeleide schuldhulpverlening. Stichting Leergeld Stichting Leergeld Assen, Jeugdfonds Sport & Cultuur, Nationaal Fonds Kinderhulp en Stichting Jarige Job. Zij vormen samen één loket waar gezinnen hun aanvraag voor het kindpakket kunnen indienen. Stichting Leergeld handelt de aanvragen af. Humanitas Hulp bij thuisadministratie. Schuldhulpmaatje Dit is het koppelen van een maatje (geschoolde vrijwilliger) aan een inwoner met geldzorgen. Het maatje begeleidt de inwoner bij stappen om te werken aan de problemen. GKB ● ● ●

inkomensbeheer beschermingsbewind hulp bij schulden

Noordelijk belastingkantoor Kwijtschelding gemeentelijke belastingen (onroerende zaakbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing).

| 51 | Onderzoek regelarme stad Assen

Bijlage 2 | Overzicht algemene voorzieningen Assen-Oost Voorziening Aanhaken in Assen Oost Assen Bloeit Asser Biljart Club 1908 Biljartclub Bellevue'66 Biljartclub Door dik en dun Biljartvereniging Trianta De Vermeer - Spelletjesmiddag Activiteitencentrum De Vermeer - Werkpro Diaconaal Platform Assen (DPA) Energiecoaches Assen Gezondheidscentrum Assen-Oost Honk- en Softbalvereniging The Pioneers Humanitas - Begeleiding artsenbezoek Humanitas Assen - Kindervakantieweken Humanitas Assen - Maatjes Humanitas Assen - Soosjetijd Humanitas Assen - Steun bij verlies Humanitas Assen - Thuisadministratie Humanitas Assen - Vriendschappelijk Huisbezoek Humanitas Assen - Zingeving Levensverhaal Oogcafé Assen Repair café Assen Schietsportvereninging 't Asser Wapen Schuldhulpmaatje Sportclub Bartje - Handboogschieten Spreekuur Bankinformatiepunt Stichting Leergeld (onder andere kindpakket) Stichting Zelfhelp Nederland - locatie Assen Tennisvereniging Amelte

| 52 | Onderzoek regelarme stad Assen

Categorie Sociale contacten Vrijwilligerswerk, Sociale contacten Sport, Sociale contacten Sport, Sociale contacten Sport, Sociale contacten Sport, Sociale contacten Sociale contacten Vrijwilligerswerk, Sociale contacten Geldzaken, gezondheid Geldzaken, vrijwilligerswerk, wonen Gezondheid Sport, Sociale contacten Gezondheid Sociale contacten, Ouderschap Vrijwilligerswerk, Sociale contacten Sociale contacten Vrijwilligerswerk, Sociale contacten Vrijwilligerswerk, Geldzaken Vrijwilligerswerk, Sociale contacten Sociale contacten Sociale contacten, Gezondheid Geldzaken Sport, Sociale contacten Geldzaken Sport, Sociale contacten Geldzaken Geldzaken Sociale contacten, Gezondheid Sport, Sociale contacten

Vaart Welzijn - Assen Digitaal Vaart Welzijn - Beweeggroep 'Lekker in je Lijf' Sportcarrousel Vaart Welzijn - Bewegen naar Gezondheid De Werkwereld Vaart Welzijn - Budgetcursus Vaart Welzijn - Buurtbemiddeling Assen-Oost Vaart Welzijn - De Vaart Erin Vaart Welzijn - Fietsen, Wandelen en Buurtbakkie Vaart Welzijn - Get Together en Break Out Vaart Welzijn - Jeugdfonds Sport en Cultuur Vaart Welzijn - Mantelzorgers Ontmoeten in Oost (MOIO) Vaart Welzijn - MBvO Seniorensport De Schulp Vaart Welzijn - Klussendienst Vaart Welzijn - Volwassenenfonds Vaart Welzijn - Maatwerkregeling gebruiksgoederen Vaart Welzijn - Schuldhulpverlening Vaart Welzijn - Wijkreporters Vaart Welzijn - Workshop budgetteren voor jongeren Voetbalvereniging Asser Boys Voetbalvereniging Asser Boys - G-voetbal Voetselbank Assen

| 53 | Onderzoek regelarme stad Assen

Geldzaken, sociale contacten, vrijwilligerswerk Sport, Sociale contacten, Gezondheid Gezondheid Geldzaken Sociale contacten, Gezondheid, Wonen Geldzaken Sociale contacten Sociale contacten Geldzaken Gezondheid Sport, Sociale contacten, Gezondheid Geldzaken, Vrijwilligerswerk, Wonen Geldzaken Geldzaken Geldzaken Sociale contacten, gezondheid Geldzaken Sport, Sociale contacten Sport, Sociale contacten Geldzaken

Bijlage 3 | Juridische context regelarm werken De Wmo en de Jeugdwet bieden een helder kader voor toegang en uitvoering van ondersteuning aan inwoners. Het college kan verschillende vormen van ondersteuning aanbieden, afhankelijk van de situatie en de vraag van de inwoner. Het proces van toegang tot maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of jeugdhulp (Jeugdwet) Een inwoner meldt zich met een ondersteuningsvraag, bijvoorbeeld bij de gemeente of een buurtteam. Deze eerste stap wordt een melding genoemd. Een melding valt niet onder de regels van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De gemeente is niet verplicht naar aanleiding van de melding een besluit te nemen. De gemeente is wel verplicht om onderzoek te doen naar aanleiding van een melding, bijvoorbeeld in de vorm van een gesprek. Hiervoor zijn zes weken beschikbaar. In het onderzoek wordt gekeken of de ondersteuningsvraag door de inwoner zelf kan worden opgelost, met het sociale netwerk of met een algemene voorziening. In dat laatste geval wordt de inwoner verwezen naar een algemene voorziening die beschikbaar is in Assen. De uitkomsten van het onderzoek worden vastgelegd. Er zijn geen vormvereisten (behalve de termijn) voor het onderzoek (hoe uitgebreid, hoeveel gesprekken e.d.). De voorwaarden staan beschreven in artikel 2.3.2 lid 4 sub a t/m g Wmo. Voor de Jeugdwet gelden gelijke voorwaarden.

Melders kunnen nadat de zes weken voor onderzoek voorbij zijn een aanvraag indienen, waarin ze beschrijven welke voorziening ze willen aanvragen. Dit geldt ook als het onderzoek door de gemeente nog niet klaar is. Eerder een aanvraag indienen is niet mogelijk. In dat geval is de aanvraag ongeldig. Uit het onderzoek kan ook blijken dat een maatwerkvoorziening nodig is om de ondersteuningsvraag op te lossen. In dat geval volgt uit het onderzoek een aanvraag voor een maatwerkvoorziening. Op de aanvraag zijn de regels van de Awb van toepassing. De gemeente moet binnen twee weken een besluit nemen dat is vastgelegd in een beschikking. Algemene voorzieningen Algemene voorziening zijn diensten of activiteiten die, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk zijn. Deze voorzieningen maken onderdeel uit van het wettelijk kader Wmo en Jeugdwet en zijn beschreven in de lokale verordening en regels. De gemeente kan op basis van onderzoek (zie proces toegang) verwijzen naar een algemene voorziening, inwoners kunnen ook rechtstreeks een beroep doen op deze voorzieningen. De voorzieningen zijn voor alle inwoners beschikbaar, een lichte toets kan van toepassing zijn. Hoewel de voorzieningen open staan voor een brede groep inwoners, kan de uitvoering wel afgestemd zijn op de vraag van de inwoner.

Dit kan per voorziening verschillen. Denk bijvoorbeeld aan verschillen tussen maatschappelijk werk en een klussendienst of ontmoetingsactiviteit. Als blijkt dat de inwoner niet voldoende geholpen is met een algemene voorziening, kan de gemeente alsnog besluiten een maatwerkvoorziening toe te kennen.

| 54 | Onderzoek regelarme stad Assen

Maatwerkvoorzieningen Een inwoner komt alleen in aanmerking voor een maatwerkvoorziening als het verminderen of wegnemen van beperkingen in zelfredzaamheid en participatie naar het oordeel van het college niet op eigen kracht kan worden weggenomen en ook niet met inzet van gebruikelijke hulp, mantelzorg, hulp van andere personen uit het sociale netwerk, met gebruikmaking van algemeen gebruikelijke voorzieningen of met gebruikmaking van algemene voorzieningen30. Deze bepaling maakt het mogelijk om te voorzien in laagdrempelige vormen van ondersteuning die openstaan voor alle inwoners en die het beroep op maatwerkvoorzieningen kunnen verminderen. In veel uitvoeringspraktijken van gemeenten zien we hier ook de praktische toepassing van. Zo wordt bijvoorbeeld in sociale teams laagdrempelige ondersteuning geboden aan volwassenen, kinderen en hun ouders in de vorm van een algemene voorziening. Het aanbod aan gecontracteerde maatwerkvoorzieningen is in die situaties voor een deel overgeheveld naar contracten of subsidies voor algemene voorzieningen. Waarborgen voor de inwoner Het stappenplan van melding, onderzoek, aanvraag en besluit (en het uiteindelijke formele besluit van het college) geeft inwoners juridische zekerheid. Zijn ze het er niet mee eens? Dan kunnen ze in bezwaar.

Wanneer regelarm betekent dat er geen beschikking is, is voor inwoners de weg afgesneden om via de weg van bezwaar en beroep een besluit aan te vechten en een rechter hierover te laten oordelen31. In het geval van algemene voorzieningen is het goed om te voorzien in bijvoorbeeld vormen van mediation en klachtrecht om de positie van inwoners te borgen. De principes van regelarm werken kunnen ook toegepast worden op het onderzoek. Daarbij staat de vraag centraal wat er minimaal onderdeel van het onderzoek moet zijn om tot een afgewogen oordeel te komen. Daarnaast is het wellicht mogelijk om de doorlooptijd van het onderzoek en de aanvraag te bekorten.

30 31

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR710998/1 Klik hier voor meer informatie over de rechtsbescherming van ouders en jeugdigen.

| 55 | Onderzoek regelarme stad Assen

Bijlage 4 | Financiële uitwerking De uitvoering van het voorkeursscenario heeft allerlei financiële consequenties, zowel incidenteel als structureel. In deze paragraaf staan (financiële) aannames over de uitvoering van het voorkeursscenario beschreven. Waar mogelijk zijn de aannames onderbouwd op basis van landelijke onderzoeken. Tegelijkertijd is het ingewikkeld om landelijke onderzoeken te vertalen naar de praktijk van Assen. De genoemde percentages en bedragen moeten gelezen worden als schattingen. Toch geven ze wel richting en kunnen ze getoetst worden in de praktijk. Op basis van de resultaten in de praktijk wordt het mogelijk om de percentages bij te stellen. Zo biedt dit verkennend onderzoek een eerste beeld van de financiële consequenties en dit dient in de periode na dit onderzoek verder uitgewerkt te worden (zie ook de aanbevelingen in hoofdstuk 6). Zie bijlage 1 voor een overzicht van de producten die worden meegenomen in de afbakening behandeling jeugd, begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf. Alle bedragen zijn gebaseerd op gegevens van het zorggebruik in 2023. De genoemde bedragen uit deze paragraaf zijn nog niet geïndexeerd. Aannames voorkeursscenario 1. Het organiseren van hulp en ondersteuning vanuit de samenleving betekent anders werken in de vraagverheldering en toegang. Dit heeft een aantal effecten: a.

Minder verwijzingen naar maatwerkvoorzieningen zijn nodig, omdat in combinatie met vraagverheldering direct de juiste hulp en ondersteuning geboden kan worden, bijvoorbeeld in een aantal gesprekken. Het niet verwijzen naar maatwerkvoorzieningen is goedkoper, omdat: i. de hulp sneller start en eerder afgerond kan worden; ii. de specialist aan de voorkant (vaak) met een lager tarief werkt dan bij een zorgaanbieder (denk bijvoorbeeld aan de POH-GGZ jeugd). Afbakening: het gaat hier over begeleiding en behandeling op interventieniveau 4 en 5, dagbesteding en kortdurend verblijf. Deze worden op een alternatieve wijze georganiseerd. Financiële aanname: we verwachten een besparing van 5% op de kosten van maatwerkvoorzieningen, doordat hier minder naartoe verwezen wordt. In 2023 is ruim € 13,1 miljoen uitgegeven aan maatwerkvoorzieningen binnen de bovengenoemde afbakening. Een besparing van 5% betekent dus ongeveer € 655.000. Het is niet realistisch om dit direct in het eerste jaar te verwachten. De ervaring leert dat het tijd kost om te wennen aan de nieuwe manier van werken en de nieuwe organisatievorm. De besparing van 5% op verwijzingen gaat daarom over een periode van twee jaar. Bovendien duurt het, onder andere door wachtlijsten en de huidige cliëntenpopulatie, een tijd voor deze aanname effect krijgt.

Naar verwachting zullen bepaalde zorgvormen in de toekomst onder de Algemene Maatregel van Bestuur (AmvB) zorgvormen vallen. Dit betekent dat de besparingen voor de producten onder de AmvB zorgvormen in de regio worden ondergebracht. Onderbouwing van de 5%: het is ingewikkeld om de 5% met wetenschappelijk onderzoek te onderbouwen. Wel weten we uit eerder onderzoek dat het direct

| 56 | Onderzoek regelarme stad Assen

leveren van de juiste hulp en ondersteuning leidt tot minder verwijzingen. Zo kan de POH-GGZ jeugd gemiddeld 41% van de trajecten zelf afhandelen met (kortdurende) begeleiding en/of behandeling32. Landelijk onderzoek toont aan dat wijkteams tot wel 80% van de vragen direct kunnen afhandelen, zonder dat een verwijzing naar maatwerkvoorzieningen nodig is33. Het is echter niet aannemelijk dat deze hoge percentages een-op-een in Assen te vertalen zijn, onder andere omdat de huidige gemeentelijke toegang ook al een deel van de vragen zelf afhandelt. De 5% is daarmee een redelijke schatting die in de praktijk getoetst dient te worden. b. Meer kennis en expertise leidt tot een betere inschatting van welke vervolgstappen er nodig zijn. Dit betekent dat je expertise die normaal pas beschikbaar is als maatwerkvoorziening nu aan de voorkant in de toegang organiseert. Verwijzingen zijn daardoor passender en er zijn minder ‘onnodige’ verwijzingen. Een andere potentiële winst is te behalen bij de herindicaties, het voeren van casusregie en het monitoren op doelbereik. In samenspraak met aanbieders kan gerichter gestuurd worden op het doelbereik van de zorg en ondersteuning. Dit vraagt om een gedeelde (monitorings)aanpak tussen aanbieders en gemeente. Bovendien is het belangrijk om bepaalde vormen van hulp en ondersteuning ook ‘niet meer te doen’ en goed te onderbouwen waarom niet.

Dit vraagt om de juiste kennis en expertise én een goed afwegingskader. Afbakening: de gemeentelijke toegang behandelt alle type vragen op het gebied van maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp. Voor de berekeningen gebruiken we het totale bedrag en het aantal inwoners dat via de gemeentelijke toegang in een maatwerkvoorziening terecht is gekomen. Het gaat om een totaalbedrag in 2023 van ruim € 52 miljoen. Financiële aanname: op het totaalbedrag gaan we uit van een jaarlijkse besparing van 1% (ongeveer € 525.000) op het totale bedrag van de zorg dat via de gemeentelijke toegang is verwezen. De huidige populatie cliënten is natuurlijk nog in zorg. Dit betekent dat het een periode vraagt voordat deze aanname omgezet wordt in een financieel effect. Net zoals bij aanname 1a wordt ervan uitgegaan dat de besparing in het tweede jaar na invoering van het voorkeursscenario effect krijgt. Onderbouwing van de 1%: in veel van de gesprekken die in het kader van dit verkennend onderzoek zijn gevoerd is naar voren gekomen dat inwoners ‘te laat’ op de juiste plek komen. Problemen zijn in dit geval erger en vragen meer hulp en ondersteuning dan nodig was in een eerder stadium. Tegelijkertijd is voorzichtigheid geboden om hier een (te grote) financiële besparing aan te koppelen. c.

Door goed aan te sluiten bij de verschillende vindplaatsen (huisarts, op school, etc.) in de wijk, komen hulpvragen sneller op de juiste plek terecht en kunnen meer vragen door (netwerken van) inwoners (al dan niet ondersteund door professionals) zelf opgelost worden. Een voorbeeld in de praktijk is Assen Bloeit. Deze organisatie bestaat als netwerk naast de lokale toegang. Dit is een 32

Op te vragen via: http://www.jeugdhulpbijdehuisarts.nl/, bij onderzoek en ‘Rapport onderzoek jeugdhulp bij de huisarts’ 33 Zwaan (2022). Klik hier voor het volledige bestand.

| 57 | Onderzoek regelarme stad Assen

meer collectieve en integrale oplossing dan de huidige situatie. Vanwege het inzetten van een netwerk worden dubbelingen eruit gehaald en ontstaat de kans om formele en informele hulp te combineren. Afbakening: het gaat hier over begeleiding op interventieniveau 4 en 5, dagbesteding en kortdurend verblijf, maatschappelijke ondersteuning en jeugd en behandeling jeugdhulp. Financiële aanname: op dit moment is het ingewikkeld om hier een percentage aan te koppelen, omdat het ingewikkeld is om de allianties tussen inwoners, organisaties en de gemeente van tevoren uit te tekenen. De grootste meerwaarde is de gevraagde cultuuromslag in de samenwerking en niet het financiële effect. 2. Door hulp en ondersteuning laagdrempelig en toegankelijk te organiseren gaan meer mensen gebruikmaken van hulp en ondersteuning. Dit wordt ook wel een aanzuigende werking genoemd. Onderzoek bevestigt dat het aannemelijk is dat er sprake is van een aanzuigende werking bij een laagdrempelige en zichtbare toegang34. Tegelijkertijd is het ingewikkeld om de precieze aanzuigende werking te onderbouwen met een percentage. Bovendien wordt een deel van de stijgende zorgvraag verklaard door andere factoren. Het SCP heeft eerder al aangetoond dat 2%-punt van de stijgende jaarlijkse zorguitgaven verklaard wordt door toenemende welvaart35.

We zijn gezamenlijk rijker en daardoor geven we een groter gedeelte uit aan zorg. De precieze aanzuigende werking is ingewikkeld in beeld te brengen. Voor zover bekend bij de onderzoekers zijn hier geen landelijke rapporten over bekend. Voor de gemeente Assen is het wel mogelijk om de autonome ontwikkeling in kosten en aantallen in beeld te brengen. Afbakening: totale aantallen cliënten en totale financiën in 2022 ten opzichte van 2023 geven een beeld van de autonome ontwikkeling in de Jeugdwet en Wmo. Het gaat om het totaal aan hulp en ondersteuning geleverd vanuit de Jeugdwet en Wmo. Financiële aanname: de autonome ontwikkeling van 2022 tot 2023 zet door in de komende jaren. De totale kosten van 2023 zijn met 3,94% toegenomen ten opzichte van 2022. Voor een deel ligt deze stijging buiten de scope van het onderzoek, bijvoorbeeld in een kostenstijging van de huishoudelijke hulp. Toegepast binnen de scope van het onderzoek gaat het om een autonome kostenstijging van ongeveer € 500.000. Let op: dit autonome effect is niet gekoppeld aan de inrichting en organisatie van de regelarme stad en wordt daarom ook niet in de overzichtstabel aan het einde van deze bijlage getoond. 3. In het voorkeursscenario wordt gewerkt met minder regels en administratie, onder andere door regels en administratie rondom verwijzingen te verminderen en/of weg te nemen. Op termijn levert dit geld op.

Een aantal effecten van minder regels en administratie in de gemeentelijke toegang: a. Met hetzelfde aantal fte kunnen meer mensen geholpen worden, omdat er minder tijd opgaat aan regels en administratie. b. Er zijn minder overdrachtsmomenten en er is dus minder dubbel werk, bijvoorbeeld in een dubbele vraagverheldering. KPMG Health (2020). Klik hier voor het volledige bestand. Significant (2019). Klik hier voor het volledige bestand. 35 CPB, Gezondheid loont: Tussen keuze en solidariteit, 2013. Klik hier voor het volledige bestand. 34

| 58 | Onderzoek regelarme stad Assen

c. Als er geen formele verwijzingen meer zijn, is de administratie rondom verwijzingen en beschikkingen niet meer nodig. Afbakening: het gaat over het verminderen van regels en administratie in de (toegang tot) begeleiding op interventieniveau 4 en 5, dagbesteding en kortdurend verblijf en behandeling jeugdhulp. Denk bijvoorbeeld aan plekken waar inwoners terechtkunnen met vragen over hulp en ondersteuning, maar ook aan het bieden van bepaalde vormen van hulp zonder dat hier een indicatie of verwijzing voor nodig is. Hoewel het precieze percentage voor administratieve handelingen verschilt per regio, worden in onderzoeken percentages tot aan 30%36 genoemd. Het landelijk programma ontregel de zorg zet dit percentage zelfs op 40% voor de gehele zorgsector. Financiële aanname: a. Er is geen fte meer nodig van administratieve professionals om de beschikkingen/administratie rondom verwijzingen in orde te maken binnen de afbakening. Dit levert een financiële besparing op van ongeveer € 28.000 (0,36 fte). Vraagverheldering en rapporteren blijft nog steeds noodzakelijk, alleen vindt dit in het voorkeursscenario plaats in het buurtteam. Voor de generalisten vervallen in het voorkeursscenario de administratieve handelingen die zijn gekoppeld aan het beschikkingsproces.

Toch wordt de inhoudelijke situatie (nog steeds) zorgvuldig in beeld gebracht (en gerapporteerd), ook bij een verwijzing naar een algemene voorziening. Een eventuele besparing die voortvloeit uit deze nieuwe werkwijze is op dit moment nog niet onderbouwd in beeld te brengen en sterk afhankelijk van het definitief ontwerp van het voorkeursscenario. b. Ook in het voorkeursscenario blijven administratieve handelingen nodig. Tegelijkertijd willen we minder (onnodige) regels en de daaruit voortvloeiende administratie. We koppelen hier niet direct een financiële besparing aan vast, maar sluiten aan bij de doelstellingen van het programma (ont)regel de zorg: het gaat om het merkbaar verminderen van de ervaren regeldruk voor professionals én inwoners37. Dit is, bijvoorbeeld jaarlijks, te vragen aan professionals en inwoners. c. Er gelden verschillende eisen voor de bestaande minimaregelingen, bijvoorbeeld op het gebied van inkomen ten opzichte van de bijstandsnorm. Als deze eisen vanuit de filosofie van het regelarm werken worden geharmoniseerd, kan dit leiden tot een toename van de kosten, omdat inwoners ‘gemakkelijker’ toegang krijgen tot de minimaregelingen. Op het moment dat helder is uitgewerkt hoe de minimaregelingen in de toekomst vorm krijgen, kan hier een onderbouwde (financiële) uitspraak over gedaan worden. d.

Omdat er minder beschikkingen worden afgegeven, zullen er relatief minder formele bezwaren plaatsvinden. Tegelijkertijd is er meer aandacht nodig voor cliëntondersteuning en klachten over de uitkomst van hulp en ondersteuning CBS (2022). Jaarrapport landelijke jeugdmonitor 2022. Hier op te vragen. Jeugdautoriteit (2023). De Stand van de Jeugdzorg 2023 | Hoe staat het met de continuïteit van de jeugdzorg? Hier op te vragen. 37 Rijksoverheid: actieplan (ont)regel de zorg. Klik hier voor de website van (ont)regel de zorg. 36

| 59 | Onderzoek regelarme stad Assen

geboden vanuit een algemene voorziening. Het gaat hier vooral om een verschuiving van bestaande middelen. 4. Alle gesproken organisaties geven de voorkeur aan een lumpsumbekostiging. Iedere bekostigingsvorm heeft voor- en nadelen. Bij PxQ geldt dat er een financiële prikkel ligt bij zorgaanbieders om meer hulp te bieden dan nodig is. Ieder uur geleverde zorg wordt immers betaald. In de huidige wijze van bekostigen (voornamelijk op resultaat) hebben aanbieders het belang om resultaatgebieden te stapelen, omdat ze per resultaatgebied een vast bedrag ontvangen. Hoe meer resultaatgebieden, hoe hoger de totale vergoeding. Dit is geen waardeoordeel, maar een gevolg van de wijze van bekostigen. Een andere wijze van bekostigen leidt niet direct tot een besparing, maar wel tot ander gedrag. Zo loont het bij een lumpsumbekostiging, als de goede eisen vooraf worden gesteld, om meer samen te werken of te verwijzen naar algemene voorzieningen. Deze samenwerkingen kunnen natuurlijk leiden tot passend aanbod in de wijk. Hier zijn al voorbeelden van in Assen, zoals Assen Bloeit. Financiële aanname: het gaat voornamelijk om een gedragsverandering. Hier worden geen directe financiële consequenties aan verbonden. Er is zelfs een mogelijkheid dat het meer kost, omdat na overschrijding van het budget (keer op keer) gevraagd kan worden om nieuwe middelen.

Tegelijkertijd zijn hier aan de voorkant, waaronder in de aanbesteding, goede afspraken over te maken. 5. De overgang naar een nieuwe manier van werken gaat gepaard met frictiekosten. Dit zijn eenmalige (incidentele) kosten die gemaakt worden om de nieuwe situatie goed voor te bereiden en de oude manier van werken goed af te sluiten. Het gaat bijvoorbeeld over frictiekosten op: a. Personeel Met een eventuele overgang van personeel naar een nieuwe organisatie kunnen frictiekosten gepaard gaan. Uiteraard hangt dit af van de precieze invulling van de overgang van personeel of dat er sprake is van een detacheringsconstructie. Mogelijke frictiekosten zijn cao-uniformering, schaalovergangen en (eventuele) boventalligheid. b. Overhead Dit gaat over kosten die gepaard gaan met de uitvoering van PIOFACH-taken. Zo zijn er (lopende) overeenkomsten over ICT-apparatuur, softwarepakketten en huisvesting. Dit leidt tot frictiekosten. c. Materieel Bij de overgang van een (deel van een) organisatie kan er sprake zijn van overgang van materieel. Als dit materieel, bijvoorbeeld meubels, meegaat naar de nieuwe organisatie is er geen sprake van frictiekosten. Kan dit materieel om welke reden dan ook niet mee of hergebruikt worden, dan is er sprake van frictiekosten. d.

Transitiekosten De transitiekosten betreffen incidentele kosten voor het mogelijk maken van de overgang naar het voorkeursscenario. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van een kwartiermaker om de implementatie te begeleiden en het opzetten van een nieuwe organisatie. In het geval dat cliënten van begeleiding, dagbesteding en

| 60 | Onderzoek regelarme stad Assen

kortdurend verblijf moeten ‘overstappen’ naar een andere aanbieder zijn hier ook kosten aan verbonden. Naast de gemeenten hebben aanbieders die uiteindelijk de regelarme stad gaan uitvoeren eventueel ook een verantwoordelijkheid in (een deel van) de frictiekosten. Financiële aanname: de precieze invulling van de regelarme stad en het voorkeursscenario bepalen de hoogte van de frictiekosten. Hier zijn op dit moment nog geen onderbouwde uitspraken over te doen. 6. Verwervingskosten zijn nodig om de nieuwe situatie vast te leggen in een formele opdracht, open house of subsidie. Om dit proces goed te doorlopen is inzet nodig. Het is goed om te benoemen dat dit proces ook van aanbieders veel tijd vraagt, zowel bij een subsidieaanvraag als bij een inschrijving voor een aanbesteding. Een verwervingsprocedure met dialoog tussen maatschappelijke organisaties en de gemeente Assen ligt voor de hand bij het uitwerken van het voorkeursscenario. Voor een goede concurrentiegerichte dialoogprocedure is ten minste een jaar, maar idealiter anderhalf jaar nodig. Voor de kosten wordt op dit moment uitgegaan van een jaar. De gemeente Assen (en de NMD) hebben nog geen ervaring met deze wijze van aanbesteden. Al deze punten vragen om specifieke kennis en expertise.

Het gaat in ieder geval om: ● juridische expertise: ongeveer € 20.000 (gebaseerd op 4 uur per week, gedurende 46 weken per jaar voor € 120 per uur); ● aanbestedingsexpertise: ongeveer € 40.000 (gebaseerd op 8 uur per week gedurende 46 weken per jaar voor € 120 per uur); ● projectleider: ongeveer € 140.000 (gebaseerd op 24 uur per week, gedurende 46 weken voor € 130 per uur). Het geschatte bedrag voor de verwervingskosten komt uit op een jaarlijkse bijdrage van € 200.000. Uiteraard is het mogelijk dat de gemeente Assen één of meerdere van het bovenstaande met de huidige formatie invult. Intern moeten de juridische kaders eveneens worden aangepast. Denk bijvoorbeeld aan het aanpassen van de verordening(en). Er wordt in dit document ervan uitgegaan dat Assen dit met de huidige formatie invult. 7. Nadat het onderzoek van BMC is afgerond, is een functionaris nodig die het ontwerp verder gaat concretiseren. Het gaat om een soort ‘kwartiermaker’. Deze wegbereider treft de noodzakelijke voorbereidingen om het voorkeursscenario te realiseren. Het gaat hier dus nadrukkelijk nog niet om het doorlopen van de aanbestedingsprocedure. Een ruwe schatting van de kosten per jaar is € 140.000 (gebaseerd op 24 uur per week, gedurende 46 weken, voor € 130 per uur). Wederom geldt dat de gemeente Assen de kwartiermaker ook vanuit de huidige formatie kan invullen. 8.

Het werken in de wijk vraagt om een constante dialoog over de (bereikte) resultaten in de wijk tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Opdrachtgever en opdrachtnemer bewaken zo constant de voortgang en bespreken (operationele) uitdagingen in een vroeg stadium. Geschat wordt dat voor het ontwikkelen van het strategisch

| 61 | Onderzoek regelarme stad Assen

partnerschap 1 fte nodig is op schaal 12. Deze functionaris treedt als verbindende schakel op tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Binnen de gemeente Assen voert deze functionaris het gesprek met bestuur en management en brengt deze dit terug op tafel met de opdrachtnemer. Daarnaast zijn 2 fte op schaal 11 nodig om een goed beeld te krijgen (en te behouden) van de behoeften, kansen en doelrealisatie in de wijk. Deze informatie wordt gebruikt voor een onderbouwde dialoog tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Er zijn grote raakvlakken met het werk van de omgevingsregisseur en de wijkuitvoeringsplannen, dus wellicht is hier een goede combinatie te maken. Afbakening en financiële aanname: een geschatte inzet vanuit de gemeente Assen van 1 fte op schaal 12 en 2 fte op schaal 11 is nodig om de blijvende dialoog over de (bereikte) resultaten in de wijk gaande te houden met de opdrachtnemer. Dit vraagt om een flinke investering (ongeveer € 340.000) voordat een eventuele besparing mogelijk wordt. Het is mogelijk dat er vanuit de huidige formatie een deel van deze 3 fte wordt opgevuld. Overzichtstabellen ● Aanname 2 gaat over een autonome ontwikkeling die niet afhankelijk is van de inrichting van de regelarme stad. Deze wordt daarom buiten beschouwing gelaten in dit overzicht. ● Aanname 1c, 3b, 3c, 3d, 4 en 5 zijn op dit moment nog niet (onderbouwd) door te rekenen.

Deze komen daarom niet aan bod in de onderstaande overzichten. ● De uitvoering van het voorkeursscenario start in de onderstaande tabellen op 1 januari 2027. ● Vanaf 2028 gaat het om een jaarlijkse besparing van ruim € 850.000. Op basis van de uitgaven van ruim € 13 miljoen aan maatwerkvoorzieningen binnen de afbakening van het onderzoek gaat dit om een structurele besparing van ongeveer 7% op de uitgaven in de maatwerkvoorzieningen vanaf 2028. Structurele besparingen en investeringen Aanname

Financiële consequentie (€ x 1000)

2025 (€ x 1000)

2026 (€ x 1000)

2027 (€ x 1000)

2028 e.v. (€ x 1000)

1a: minder verwijzingen

- 655

Nvt

Nvt

0

- 655

1b: passender verwijzen

- 525

Nvt

Nvt

0

- 525

3a: minder regels en administratie

- 28

Nvt

Nvt

- 28

- 28

8: fte strategisch partnerschap

+340

Nvt

Nvt

+ 340

+ 340

Nvt

Nvt

+ 312 (S)

- 868 (S)

Totaal

| 62 | Onderzoek regelarme stad Assen

Incidentele investeringen Aanname

Financiële consequentie (€ x 1000)

2025 (€ x 1000)

2026 (€ x 1000)

2027 (€ x 1000)

2028 e.v. (€ x 1000)

6: verwervingskosten

+ 200

+ 200

+ 200

Nvt

Nvt

7: kwartiermaker

+ 140

+ 140

Nvt

Nvt

Nvt

+ 340

+ 200

Nvt

Nvt

Totaal

| 63 | Onderzoek regelarme stad Assen

Bijlage 5 | Bronnenlijst met achtergrondinformatie Deze bronnenlijst geeft informatie over de openbare bronnen die geraadpleegd zijn in dit onderzoek. 1. BDO (2021). De groeiende druk van het sociaal domein. Hier te lezen. 2. CBS (2022). Jaarrapport landelijke jeugdmonitor 2022. Hier te lezen. 3. CBS (2022). Cijfers jeugdhulp 2022. Hier te lezen. 4. CPB (2013). Gezondheid loont: Tussen keuze en solidariteit. Hier te lezen. 5. Jeugdautoriteit (2023). De Stand van de Jeugdzorg 2023 | Hoe staat het met de continuïteit van de jeugdzorg? Hier te lezen. 6. Jeugdhulp bij de huisarts. Op te vragen via: http://www.jeugdhulpbijdehuisarts.nl/, bij onderzoek en ‘Rapport onderzoek jeugdhulp bij de huisarts’. 7. Gemeente Assen (2024). Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Assen. Hier te lezen. 8. Hervormingsagenda Jeugd (2023). Hier op te vragen. 9. KPMG Health (2020). Inzicht in besteding jeugdhulpmiddelen. Klik hier voor het volledige bestand. 10. Rijksoverheid: actieplan (ont)regel de zorg. Klik Hier voor de website van (ont)regel de zorg. 11. Significant (2019). Hier te lezen. 12. VNG (2015). Rechtsvormen sociale teams: overwegingen en keuzes. Hier te lezen. 13. VNG (2024). Richtinggevend kader. Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening. Hier te lezen. 14. Zwaan (2022). Toegevoegde waarde en effectiviteit van wijkteams. Hier te lezen.

| 64 | Onderzoek regelarme stad Assen

Bijlage 6 | Planning op hoofdlijnen Wanneer

Wat

Tweede helft 2024

Lokale en regionale besluitvorming over aanpak ‘Organiseren vanuit de samenleving’

2025

Projectorganisatie inrichten Overall projectplan en planning maken Gesprek met inwoners over (de uitwerking van) het voorkeursscenario Berekeningen uitwerken (welke ondersteuningsproducten, hoeveel cliënten, welk budget, welke aanbieders) Communicatie intern, regionaal, aanbieders, netwerken in de wijk Oriëntatie op verwerving nieuwe opdracht, marktconsultatie Inventariseren arbeidsrechtelijke consequenties Inventariseren benodigde aanpassingen in beleid, verordeningen en nadere regels Inventarisatie van contracten, looptijd en (on)mogelijkheden om deze te verlengen tot 1 januari 2027 Definitief ontwerp werkwijze ‘Organiseren vanuit de samenleving’ Onderdeel van dit ontwerp is ook de definitieve afbakening van de opdracht die in de markt gezet gaat worden. Welke ondersteuning wordt vanuit de samenleving georganiseerd en welke niet, inclusief de afspraken over toegang, financiering en samenwerking Uitgewerkte planning Verkenners op wijkniveau Overzicht van huidig bereik voorzieningen en aantal cliënten Vaststellen van budgetten voor ondersteuning Start verwerving nieuwe opdracht (doorlooptijd anderhalf jaar)

januari 2027

Start nieuwe werkwijze

| 65 | Onderzoek regelarme stad Assen

Bijlage 7 | Proces en deelnemers Governance Gedurende het onderzoek is gewerkt aan de hand van onderstaande governance: ● Voor de ‘dagelijkse’ afstemming is geschakeld met twee projectleiders van Sociale Stad Assen. Tweewekelijks kwamen deze projectleiders en de onderzoekers van BMC bij elkaar om actualiteiten en de voortgang te bespreken. ● Ongeveer één keer in de vier weken zijn de programmamanager Sociale Stad Assen, de projectleider en de onderzoekers van BMC samengekomen in zogenoemde mijlpaaloverleggen. Hier zijn de mijlpalen, (potentiële) risico’s en de verschillende fases van het onderzoek besproken. Denk bijvoorbeeld aan de overgang van de documentstudie naar de interviews, het bespreken van tussentijdse resultaten en de scopeverbreding op behandeling jeugd en bestaanszekerheid. ● Voor een aantal intern belanghebbenden, zoals beleidsmedewerkers jeugd, maatschappelijke ondersteuning en de accounthouder van Vaart Welzijn, heeft één keer in de zes weken een klankbordgroep plaatsgevonden. De klankbordgroep heeft onder andere: ○ de grote lijnen van het verkennend onderzoek bewaakt; ○ kritisch meegedacht met de (tussentijdse) resultaten; ○ de verbinding gelegd met andere relevante programma’s en projecten in de gemeente Assen. Onderdeel governance

Frequentie

Wie?

Tweewekelijks overleg

Eens per 2 weken

Projectleiders Sociale Stad Assen en onderzoekers BMC

Mijlpaaloverleg

Eens per 4 weken

Programmamanager en projectleiders Sociale Stad Assen en onderzoekers BMC

Klankbordgroep

Eens per 6 weken

Projectleiders Sociale Stad Assen, beleidsadviseurs jeugd, maatschappelijke ondersteuning, voorliggende voorzieningen, bestaanszekerheid en toegang, accounthouder Vaart Welzijn en de onderzoekers van BMC

Interviews In het verkennend onderzoek is in totaal met 51 respondenten gesproken, zowel binnen als buiten de gemeente Assen. Sommige organisaties zijn meer dan één keer geïnterviewd gedurende het onderzoek. Soms gaat het om groepsgesprekken met meerdere vertegenwoordigers van een organisatie. Organisatie Gemeente Assen

| 66 | Onderzoek regelarme stad Assen

Aantal respondenten 19

Cosis

4

Leger des Heils

2

Werkpro

2

NMD

2

Vaart Welzijn

2

Yorneo

1

Assen Bloeit

2

GGZ-Drenthe

2

Ambiq

1

Accare

1

GKB

1

Stichting Leergeld

2

Humanitas

2

Diaconaal Platform

1

Schuldhulpmaatje

1

WPDA

1

Embrace

2

OCRN

1

Setar

1

Mindcare

1

Werk- en toetsbijeenkomsten Alle geïnterviewden zijn uitgenodigd om deel te nemen aan verschillende bijeenkomsten: ● Om de tussentijdse resultaten voor te leggen en de scenario’s uit te werken is in april 2024 een werkbijeenkomst georganiseerd. ● Met behulp van de resultaten van deze werksessie is het voorkeursscenario verder uitgewerkt en voorgelegd in twee toetsbijeenkomsten in mei 2024. Deelnemers hebben tijdens deze sessies de mogelijkheid gehad om de opgehaalde resultaten aan te scherpen en in gesprek te gaan over de verdere uitwerking. ● Na de scopeverbreding met bestaanszekerheid en behandeling jeugd hebben op beide thema’s in juli 2024 nogmaals toetsbijeenkomsten plaatsgevonden om de specifieke resultaten op behandeling jeugd en bestaanszekerheid te toetsen (en aan te scherpen). Op deelgebieden, waaronder financiën, zijn aparte overleggen georganiseerd met medewerkers van de gemeente Assen.

| 67 | Onderzoek regelarme stad Assen

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon September 2024 Classificatie

:

Openbaar

Namen adviseurs

:

● ●

Projectnummer

:

PO041083

Heleen Rijnkels Tobias Hendriks

| 68 | Onderzoek regelarme stad Assen

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=69af97b2-cfac-4b4a-9b0d-78ad7e3ce83e