CConstaterende datAssen
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Programmaplan Stadskwartier Assen

Raadsvergadering 25 september 2025, gemeente AssenBij agendapunt: Programmaplan Stadskwartier9.820 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

programmaplan

Stadskwartier Assen

Binnenstad | Havenkwartier | Stadsboulevard

Juni 2025

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

2.

Programma

6

Doelen

7

Gebieden

8

Binnenstad

9

Havenkwartier

13

Stadsboulevard

17

Planning

20

Organisatie

21

Programmatisch werken

22

Programmaorganisatie

24

Organisatiekosten

26

Externe ontwikkelpartners

26

Aanpak

27

Ontwikkelstrategie

28

Instrumenten

30

Kostenverhaal

33

3.

4.

Programmabudget

2

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

36

Inleiding

3

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

01

H1 | Inleiding

Inleiding De stad verandert. Dat is altijd zo geweest en zal ook altijd zo blijven. Daar waar vlak voor de Tweede Wereldoorlog in de weilanden langs de tramlijn naar Oosterwolde een terrein werd ingericht voor het houden van veemarkten en andere evenementen, staan nu moderne stadswoningen. En op de plek waar vroeger de melkfabriek stond, hebben de bewoners van de nieuwe Acmesa-toren straks eersterangs uitzicht op de (door)ontwikkeling van het Stadskwartier. Die ontwikkeling zal ook leiden tot grote veranderingen in de stad. (Leegstaande) winkels veranderen in woningen en daar waar ooit de graanschepen hun lading losten, wonen en werken over een aantal jaren (nieuwe) Assenaren. Meer woningen

De tijd van ongebreidelde planmatige uitbreidingen in leeg

of juist in een wat lastige stagnerende fase. Bij weer andere

Met het programma Stadskwartier voegen we in de

buitengebied lijkt voorbij. Zeker in het prachtige Drentse

deelprojecten moeten we nog beginnen.

Binnenstad, het Havenkwartier en de Stadsboulevard meer

landschap strijden verschillende belangen om voorrang.

dan 1.350 woningen toe aan de woningvoorraad van Assen. Dat is nodig om te voorzien in de nog steeds toenemende

Sterker, slimmer, schoner

vraag naar woningen. Mensen willen daarbij graag in de buurt

Ontwikkeling van het Stadskwartier is zeker ook nodig

van voorzieningen wonen. Jongeren/studenten vinden het

om van Assen een sterkere, slimmere en schonere stad

belangrijk om in de buurt te zijn van daar waar de reuring is.

te maken die aansluit bij de verschillende visies, en zo

En voor ouderen die steeds langer zelfstandig blijven wonen,

ook bij de Asser Ambitie Agenda. Waarbij het de kunst is

vooral vanwege het comfort.

om de groei in woningen en banen en het bruisen van de Binnenstad af te stemmen op het ontspannen stedelijke

“Zowel bij onze huidige inwoners als bij nieuwe bewoners van de stad, is de vraag naar betaalbare woningen in een prettige omgeving onverminderd groot.”

karakter van Assen. Zodat er ruimte blijft voor ontmoeten,

De laatste echte veemarkt van Assen was midden jaren

naar elkaar omzien en ontplooiing. Er gebeurt al veel in

zestig. Bedrijven zijn gegroeid of verdwenen. En de behoefte

het Stadskwartier. In de drie hoofdgebieden (Binnenstad,

- Wethouder Cor Staal

aan winkeloppervlakte is een stuk kleiner dan in de tijd dat er

Havenkwartier en Stadsboulevard) tellen we inmiddels meer

(uit: Structuurvisie Havenkwartier)

nog geen internet en minder mobiliteit was. En natuurlijk is

dan 35 afzonderlijke projecten. Deze zijn stuk voor stuk de

het nodig omdat ruimte schaars is.

moeite waard. Sommige zijn al af. Andere zijn in ontwikkeling

4

Maar het is ook nodig omdat bestaande functies verdwenen.

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H1 | Inleiding

Daadkracht

In dit programmaplan leggen we uit voor welke opgaven

Het is nu tijd om daadkracht te tonen en vol gas te geven

we staan in het Stadskwartier. Ook leest u hoe we de (door)

om de plannen om te zetten in realiteit. Dat vraagt om

ontwikkeling van die opgaven willen oppakken en wat we

goede afstemming, om een integrale aanpak en om meer

daarvoor nodig hebben.

medewerkers die er vol voor gaan. Om vaart te kunnen maken en te houden, kiezen we voor een programmatische

We hopen van harte dat u als lezer van dit programmaplan

aanpak. Vergelijkbaar met de manier waarop de

geïnspireerd raakt om, op wat voor manier dan ook, bij te

FlorijnAs (gericht op verbetering van bereikbaarheid en

dragen aan één van de grootste opgaven in de geschiedenis

herstructurering) is opgepakt. Met een programma dat loopt

van Assen.

over meerdere bestuursperioden vragen we daarbij ook nogal wat van de politiek verantwoordelijken.

5

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Programma

6

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

02

H2 | Programma

Programma Doelen

publiekshart en de transformatie van leegstaande

zich richten op gezinnen. Bij vervolgontwikkelingen in de

De twee doelen van het programma Stadskwartier Assen zijn:

winkelruimte naar andere functies.

Stadsboulevard richten we ons ook op andere doelgroepen zoals starters, jongeren en ouderen.

1.

De centrumfunctie van de Binnenstad versterken. 2. Woningen toevoegen binnen bestaand stedelijk gebied.

Een belangrijke opgave voor de drie gebieden is het realiseren van meer woningen. In de Binnenstad worden daarvoor

Het programma is niet alleen bedoeld voor de bewoners van

leegstaande winkels omgebouwd tot woonhuizen. Het

de nieuwe woningen. Door te investeren in het openbaar

verouderde bedrijventerrein in het Havenkwartier wordt een

gebied, een compact publiekshart en de transformatie van

eigentijds woongebied met ruimte voor werken, verblijven en

leegstaande winkelruimtes naar andere functies houden we

ontmoeten. De Stadsboulevard is de verbinding tussen het

onze Binnenstad aantrekkelijk. Hier profiteert iedere Assenaar

Havenkwartier en de Binnenstad.

van. We pakken met het programma ook problemen als

Hiermee krijgt het woon-, leef- en ondernemersklimaat in

verval, leegstand en woningnood aan. Voor de toevoeging van woningen binnen het programma

Op basis van uitgewerkte plannen is circa € 9 miljoen

stad aantrekkelijker en gaan leegstand tegen door met name

is een aanvraag Woningbouwimpuls (WBI) gedaan dat

subsidie vanuit het Rijk en de Provincie toegekend. Daarnaast

woningen toe te voegen.

uitgaat van de ontwikkeling van 866 woningen tot 2031. Het

heeft de gemeenteraad middelen ter beschikking gesteld

programma reikt verder dan 2031 en gaat uit van de realisatie

voor de ontwikkeling van het Havenkwartier. Van 2020 t/m

Het programma Stadskwartier richt zich specifiek op drie

van meer dan 1.350 woningen tot 2040. Het peiljaar betreft

2024 hebben we de ruimtelijke kaders uitgewerkt in de

gebieden:

hier 2020. In de Binnenstad voegen we circa 500 woningen

Binnenstadsvisie en de Structuurvisie Havenkwartier.

1.

Binnenstad

toe. In het Havenkwartier leidt de gebiedsontwikkeling tot

2.

Havenkwartier

circa 650 tot 1.000 woningen. In de Stadsboulevard beogen

Dit programmaplan geeft richting voor de komende jaren.

3.

Stadsboulevard

we een toevoeging van circa 300 woningen. Dit is inclusief

Om de twee doelen (sterkere centrumfunctie en meer

gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa.

woningen) te realiseren, zijn nu focus, daadkracht, meer

Met het realiseren van het programma versterken we

Binnen het programma realiseren we woningen voor de

middelen en continuïteit van voldoende capaciteit nodig.

de verbindingen met de andere wijken en het groene

doelgroepen gezinnen, starters, jongeren en ouderen. In

buitengebied. Het plan krijgt zo betekenis voor de hele stad

de Binnenstad focussen we ons op woningen voor starters,

Assen en haar omgeving. We versterken de centrumfunctie

jongeren en ouderen. In het Havenkwartier is er voor al

van de Binnenstad door te investeren in een aantrekkelijker

deze doelgroepen ruimte. In de Stadsboulevard zijn er de

en klimaat-adaptief openbaar gebied, een compacter

afgelopen jaren projecten ontwikkeld en in ontwikkeling die

7

en rond het centrum een kwaliteitsimpuls. We maken de

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H2 | Programma

Gebieden Voor de drie gebieden (Binnenstad, Havenkwartier en Stadsboulevard) zijn nog geen volledige ontwikkelkaders aanwezig. Wel zijn voor een aantal projecten stedenbouwkundige verkenningen gedaan. Per gebied is een verkenning gedaan naar gewenste woningaantallen, typologieën en categorieën. Voor de Binnenstad en het Havenkwartier is ook gekeken naar thema’s als openbaar gebied en werken. De drie gebieden staan hieronder uitgewerkt op de volgende onderwerpen: Ambities Prioriteiten Processchema Projecten

8

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H2 | Programma

Binnenstad

Maak een compleet, compact en aaneengesloten

Maak een compleet, compact en aaneengesloten publiekshart

De Binnenstad vormt het publiekshart van Assen. Er is

publiekshart

We kiezen voor een compact publiekshart met goede

momenteel een groot en compleet aanbod aan winkels,

Bouw meer woningen in de Binnenstad

verbindingen naar onder andere Mercurius en Ceresplein. Dit

horeca en cultuur dat verspreid zit over de hele Binnenstad.

Maak de Binnenstad onderscheidend

zorgt voor kortere routes en meer toestroom van mensen.

Veel ondernemers in de horeca en detailhandel in de

Verminder de barrièrewerking van de centrumring

Binnenstad hebben het lastig. Het aanbod van winkels in

Realiseer kwaliteit

de Binnenstad is groter dan verwacht mag worden op basis van het verzorgingsgebied. Dit, samen met de afname in vraag naar fysieke winkelruimte, zorgt voor een enorme opgave wat betreft leegstand. We hebben als gemeente de taak om in kaart te brengen hoe de detailhandel en horeca in de Binnenstad zich gaat ontwikkelen. Er is momenteel een leegstand van circa 17.000 m2 aan winkelruimte (bron: Locatus). De verwachting is dat dit in de toekomst toeneemt. Als gemeente moeten we nu handelen op deze bestaande en toekomstige leegstand door gezamenlijk met eigenaren te zoeken naar een nieuwe functie-invulling van leegstaande panden. Dit alles om te voorkomen dat de Binnenstad verpaupert en de leefbaarheid onder druk komt te staan. Maar de ambitie van de gemeente reikt verder. We willen namelijk niet alleen voorkomen dat de Binnenstad in verval raakt. We willen de centrumfunctie van de Binnenstad juist ook versterken. Hieronder vertellen we hoe we dit gaan doen. Ambities Binnenstad De ambities voor de Binnenstad volgen uit de Binnenstadsvisie. Hieronder staan deze ambities opgesomd, waarna ze worden toegelicht.

9

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Het vernieuwde openbare gebied op het Koopmansplein

H2 | Programma

Bouw meer woningen in de Binnenstad

Maak de Binnenstad onderscheidend

een fijnmazige en verbonden structuur. Deze kernwaarden

In de Binnenstad is er ruimte om woningen toe te voegen.

Naast de transformatie van winkelruimtes naar wonen

willen we ook ontwikkelen in de rest van de Binnenstad.

We bouwen woningen voor verschillende doelgroepen

kiezen we er ook voor om te investeren in het publiekshart

waaronder studenten, starters, gezinnen en ouderen. Dit

en daarmee het winkelgebied. Het zuidelijk deel van de

doen we door leegstaande winkelruimte te transformeren

Binnenstad is onderscheidend. Wat je hier vindt, vind je bijna

naar passende nieuwbouw. Transformatie naar wonen

niet in andere binnensteden in Nederland. Denk aan de Brink,

biedt nieuw perspectief voor de randen van de Binnenstad.

de Torenlaan en het Drents Museum. Het noordelijk gedeelte

De transformatie van deze randen en aanloopstraten in

waar de winkels zitten, heeft dat onderscheidende vermogen

combinatie met een compacter publiekshart zorgt voor een

minder. Daar gaan we mee aan de slag. Zo investeren we in

meer ontspannen stedelijk gebied. Voor wonen zetten we in

het openbaar gebied en groen en herstellen we de gevels van

op een verscheidenheid aan typologieën en buitenruimtes die

diverse panden.

Impressie compact publiekshart

aansluiten op een ontspannen stedelijk woonmilieu. Verminder de barrièrewerking van de centrumring De Binnenstad lijkt door de bemeten infrastructuur een eiland in de stad. We willen de overgang van de Binnenstad en de directe omgeving natuurlijker maker. Autobereikbaarheid blijft

Prioriteiten Binnenstad

belangrijk, maar de balans met voetgangers en fietsers wordt

Voor een groot deel van de ontwikkelingen in de Binnenstad

gelijkgetrokken. We voegen ook meer groen toe.

geldt dat de initiatiefase (zie processchema) is doorlopen. Meerdere ontwikkelingen zitten inmiddels in de definitiefase,

Realiseren kwaliteit

en sommige ontwikkelingen zijn in uitvoer. Gemeente

Veel ontwikkelingen in de Binnenstad uit de jaren ‘70, ‘80

en marktpartijen hebben behoefte aan meer strategie en

en ‘90 voldoen niet meer helemaal aan de eisen van deze

concretisering/prioritering van activiteiten.

tijd. We hebben het dan over de gebouwen zelf, en ook over het gebruik en inrichting van de openbare ruimte. We willen daarom extra aandacht besteden aan kwaliteit. De lat moet omhoog naar een sfeer en beleving die past bij Assen. Dit zie je vooral terug in de zuidelijke Binnenstad. Kernwaarden Impressie ontspannen stedelijk milieu in de Binnenstad

10

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

zijn hier bijvoorbeeld brinken, tuinen, pleinen en panden op

Voor de kortere termijn ligt de prioriteit op: Verduidelijken en actualiseren van de gemeentelijke ontwikkelstrategie per deelgebied/project Opstellen van een stimulans- en verwervingsstrategie met daarbij behorende fondsen

een prettige schaal en een fijnmazig stratenpatroon. Kortom:

Opstellen van een ontwikkelkader, gelijktijdig met de

kwalitatief goede gebouwen en groene openbare ruimte in

concretisering van de stedenbouwkundige kaders

H2 | Programma

Processchema Binnenstad

Processtappen

Onderdelen

Status

1. Initiatie

• • • • • • • •

•

Voor de Binnenstad hebben we een processchema gemaakt. Het processchema laat de verschillende fases van gebiedsontwikkeling zien en hoe de gebiedsontwikkeling van de binnenstad met de verschillende locaties hierin past. Per fase zijn verschillende onderdelen genoemd die we moeten doorlopen om de gebiedsontwikkeling te laten slagen. Het

Binnenstadsvisie Woonvisie Omgevingsvisie Financiële ramingen Inrichten organisatie Ontwikkelstrategie Stimulans- en verwervingsstrategie Fondswerving

• • • •

processchema laat vervolgens zien hoe ver (status) we met deze onderdelen zijn.

Opstellen stedenbouwkundige kaders en openbaar gebied Concreet ontwikkelkader Opstellen GREX Kostenverhaalstrategie Consultatie marktpartijen en ondernemers Uitvoering ontwikkelstrategie met verwerving en stimulans vastgoed

•

•

Voor de gebiedsontwikkeling Rolderstraat Noordzijde is er een bouwenvelop

• • •

Stedenbouwkundig plan & inpassingsplan voor projecten Tender ontwikkeling Omgevingsplan & BOPA Opstellen SO

2c Planvorming: Werkvoorbereiding

• •

Opstellen VO & DO BOPA bouwactiviteit

•

Gebiedsontwikkeling Burgemeester de Dreuplein is in werkvoorbereiding

3 Uitvoer

• •

Werkzaamheden openbaar gebied Bouwwerkzaamheden

• •

Herinrichting winkelstraten Uitrol terrassenregels

2a Planvorming: Definitie

• • • • • •

2b Planvorming: Ontwerp

WBI

woningbouwimpuls

GREX

grondexploitatie

SO

schetsontwerp

VO

voorontwerp

DO

definitief ontwerp

BOPA

buitenplanse omgevingsplan activiteit

11

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Binnenstadsvisie, Woonvisie en Omgevingsvisie is vastgesteld beleid. Woonvisie en Omgevingsvisie worden herijkt Globale financiële raming is aanwezig Inrichten organisatie is opgestart Ontwikkel-, stimulans- en verwervingsstrategie nog vast te stellen Fondswerving deels compleet; Woningbouwimpuls (WBI) en Regiostedenfonds is toegekend

•

• • • • •

Nadere uitwerking stedenbouwkundige kaders nodig, studies openbaar gebied gaande Concreet ontwikkelkader ontbreekt GREX moet worden gemaakt Kostenverhaalstrategie vaststellen Consultatie marktpartijen is gaande Verwerven vastgoed niet afgerond

H2 | Programma

Projecten Binnenstad In de binnenstad zijn al meerdere projecten opgestart en in uitvoer. We willen hier het tempo opvoeren. De Binnenstad heeft de volgende projecten en locaties: Opgestart/in uitvoering: 1.

Gebiedsontwikkeling Rolderstraat Noordzijde

2.

Gebiedsontwikkeling Burgemeester de Dreuplein

3.

Herinrichting winkelstraten

4.

Herinrichting Weiersstraat en omgeving

5.

Uitbreiding fietsparkeren

Beoogd op te starten: 6.

Gebiedsontwikkeling Rolderstraat en omgeving

7.

Gebiedsontwikkeling Mercuriusplein

8.

Gebiedsontwikkeling Koopmansplein

9.

Aanpak Oudestraat

10. Gebiedsontwikkeling Oude Molenstraat en omgeving 11. Herinrichting Kerkstraat/Markt

12

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H2 | Programma

Havenkwartier

Verblijfskwaliteit voorop

De nadruk ligt op ontmoeten. Daarom investeren we in

Het Havenkwartier verandert van een verouderd

In het Havenkwartier staat de verblijfskwaliteit voorop. De

goede wandel- en fietspaden en een openbare ruimte met

bedrijventerrein naar een inclusieve woonwijk. De ambitie

nabijheid van de Binnenstad biedt de kans om een woon- en

veel groen. Het Havenkwartier is een autoluwe wijk waarbij

voor het Havenkwartier is een modern en stoer gebied

verblijfsmilieu te creëren waar fietsers, voetgangers en groen

fietsers en wandelaars voorrang krijgen. De auto is welkom,

waar ook ruimte is voor eigen initiatief, pioniers en

de ruimte krijgen.

maar parkeren voor de deur is niet vanzelfsprekend. We willen

ondernemerschap in een woonomgeving. Met een divers

centrale parkeervoorzieningen bouwen.

woonprogramma voor circa 650 tot 1.000 woningen is het gebied toegankelijk voor een brede groep. Het Havenkwartier ligt dichtbij de Binnenstad van Assen en grenst tegelijkertijd aan het Nationaal Landschap Drentsche Aa. Het gebied is goed bereikbaar voor alle mobiliteitsvormen en op loopafstand van het station en het centrum. Ambities Havenkwartier De belangrijkste ambities die volgen uit de structuurvisie Havenkwartier zijn: Ontspannen stedelijkheid Verblijfskwaliteit voorop Divers en inclusief Dynamische wijk Ontspannen stedelijkheid Een kernkwaliteit van ontspannen stedelijkheid is de focus op groen. De kernkwaliteit groen komt terug in het Havenkwartier. Zo realiseren we hier verschillende groenstructuren die uitnodigen tot bewegen, spelen en ontmoeten. Op een aantal plekken komen grote binnenhoven met een parkachtige uitstraling. Zo ontstaat een robuuste groenstructuur. Woningen krijgen een dubbele oriëntatie, gericht op zowel de straat als de groene binnenhoven. 1. Bron: Locatus 13

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Autoluw Havenkwartier

Diversiteit woningtypen

H2 | Programma

Divers en inclusief

Dynamische wijk

Prioriteiten Havenkwartier

Eén van de kernkwaliteiten in het ontwerp van het

In het Havenkwartier is ruimte voor een mix aan functies

De transformatie van het Havenkwartier is al jaren een

Havenkwartier is verbondenheid. Dit betekent dat de

als wonen, werken en horeca. Het is een dynamisch

onderwerp van gesprek en is in 2024 vastgelegd in de

wijk divers en inclusief is. Er komen typologieën voor

gebied waar in hoofdzaak wordt gewoond, maar waar

Structuurvisie. Over de ontwikkeling van het gebied zijn

verschillende leefstijlen en inkomens. Het Havenkwartier richt

ook ruimte is voor werken en recreëren. Het industriële

diverse gesprekken en onderzoeken gaande. Op dit moment

zich op een brede doelgroep van jongeren, starters, gezinnen

karakter blijft op een aantal plekken behouden. Gebouwen

zijn de plannen nog niet zo ver dat dit projectmatig opgepakt

en ouderen (met eventueel een zorgvraag). Onze inzet is

met een cultuurhistorische waarde krijgen namelijk een

kan worden. Dit met uitzondering van Havenblok I, het

40% grondgebonden woningen en 60% appartementen.

herbestemming. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de graansilo's.

grasveld naast de brug. Hiervoor is de planvorming gestart.

Hiervan is 30% sociale huur, 40% middensegment huur of

Bij herbestemming heeft een semi-publieke functie de

Een aantal zaken is nog onduidelijk, bijvoorbeeld het

koop en 30% hoger segment huur of koop. De verschillende

voorkeur. Voor de functie werken denken we aan locaties

wegnemen van hindercontouren, stikstof en beschikbaarheid

woningtypes zijn zoveel mogelijk op blokniveau met elkaar

langs de Industrieweg en de Havenkade. De begane grond

van energie en warmte.

gemengd. Hierdoor ontstaat een diverse en inclusieve wijk.

kan hier de functie werken en horeca krijgen. Bij de ontwikkeling van het Havenkwartier ligt op de kortere termijn de prioriteit op: Wegnemen van de beperkende hindercontouren Definitief vastleggen van de ontwikkelstrategie Opstellen ontwikkelkader waarin thema’s als werken een uitwerking krijgen + in kaart brengen benodigde onderzoeken voor het omgevingsplan (waaronder MER) Bepalen van een stimulans- en verwervingsstrategie met fondsen Processchema Havenkwartier Op de volgende pagina staat per fase welke onderdelen waarbij horen en wat de status is voor de ontwikkeling van het Havenkwartier.

De iconische graansilo's

14

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Impressie woon- en leefomgeving Havenkwartier

H2 | Programma

Processtappen

Onderdelen

Status

1. Initiatie

• • • • • • • • •

Woonvisie Structuurvisie Omgevingsvisie Financiële ramingen Inrichten organisatie Ontwikkelstrategie Stimulans- en verwervingsstrategie Milieudossier Fondswerving

•

• • • • • • •

Verkaveling Opstellen stedenbouwkundige kaders & openbaar gebied Concreet ontwikkelkader Opstellen GREX Kostenverhaal strategie Consultatie marktpartijen en ondernemers Uitvoering ontwikkelstrategie met verwerving en stimulans vastgoed

•

2b Planvorming: Ontwerp

• • • • •

Stedenbouwkundig plan en inpassingsplan Tender ontwikkeling Mer-beoordeling Omgevingsplan & BOPA Opstellen SO

• •

Planuitwerking infrastructuur is gereed Omgevingsplan en mer-beoordeling moet nog opgesteld worden

2c Planvorming: Werkvoorbereiding

• •

Opstellen VO & DO BOPA bouwactiviteit

•

Nog op te starten

3 Uitvoer

• • •

Werkzaamheden infrastructuur Werkzaamheden openbaar gebied Bouwwerkzaamheden

•

Nog op te starten

2a Planvorming: Definitie

15

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

• • • • • • •

• • • • •

Woonvisie, Structuurvisie, Omgevingsvisie betreft vastgesteld beleid Herijking van Omgevingsvisie en Woonvisie volgt Globale financiële ramingen zijn aanwezig Inrichten organisatie is opgestart Ontwikkelstrategie definitief vaststellen Stimulans- en verwervingsstrategie vaststellen Beperkende hindercontouren zijn nog aanwezig Milieudossier van bedrijven op haalbare ontwikkellocaties in kaart brengen Fondswerving: WBI aanvraag is gedaan

Globale stedenbouwkundige kaders aanwezig, beeldkwaliteitsplan en kaders openbare ruimte ontbreken Ontwikkelkader ontbreekt, exacte invulling werken en voorzieningen onbekend Consultatie marktpartijen naar aanleiding van de actualiteit GREX ontbreekt Kostenverhaalstrategie vaststellen Stimulans en verwerving vastgoed haalbare ontwikkellocaties nog niet afgerond, inclusief vestigen voorkeursrecht

H2 | Programma

Projecten Havenkwartier De projecten in het Havenkwartier zijn: Nog op te starten: 1.

Verkenning huisvesting maatschappelijke opvang

2.

Verkenning gebruik silo’s

3.

Realiseren doorfietsroute

4.

Realiseren spoorwegkruising

5

Opgestart / in uitvoering: 5.

Wegnemen hindercontouren

6.

Havenblok I

Verder zijn er diverse ontwikkelgebieden waar we als gemeente woningbouw beogen. De plannen zijn echter nog niet zo vergevorderd dat we dit als projecten kunnen bestempelen.

woningbouwimpuls

GREX

grondexploitatie

SO

schetsontwerp

VO

voorontwerp

DO

definitief ontwerp

BOPA

buitenplanse omgevingsplan activiteit

16

WBI

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

3

6 2 5

1

4

H2 | Programma

Stadsboulevard

voorzieningen om de hoek, maar ook op het typisch groene

De Stadsboulevard is de verbinding tussen het Havenkwartier

karakter van de ontspannen stedelijkheid. We realiseren

voor de Stadsboulevard waarin beeldkwaliteit,

en de Binnenstad. De belangrijkste ambitie voor de

woningen voor gezinnen maar kijken ook naar ouderen en

stedenbouwkundige kaders, inrichting van openbare

Stadsboulevard is het verbeteren van de bereikbaarheid

starters.

ruimte, bereikbaarheid en gebruiksmogelijkheden

tussen Binnenstad, het station, het Havenkwartier en

Komen tot een gebiedsvisie/omgevingsprogramma

worden vastgesteld Het verduidelijken en actualiseren van de gemeentelijke

het Nationaal Landschap Drentsche Aa. Daarnaast

Prioriteiten Stadsboulevard

geeft de ontwikkeling van het gebied invulling aan de

Een visie voor de invulling van het gebied Stadsboulevard

woningbouwopgave en de wens om groen toe te voegen aan

ontbreekt nog. In de nu beoogde ontwikkelingen is vooral

stedelijk gebied.

de markt aan zet. Deze ontwikkelingen bevinden zich nog in

Het ontbreken van een gebiedsvisie/omgevingsprogramma

ontwikkelstrategie per deelgebied/project

de initiatiefase. Wel is project gebiedsontwikkeling Asselyn

is een knelpunt. Er is nu onduidelijkheid over (toekomstige)

Ambities Stadsboulevard

gerealiseerd en project gebiedsontwikkeling Acmesa in

ambities van de gemeente. Hierdoor ontstaat een mismatch

Belangrijke ambities voor de Stadsboulevard volgen uit het

uitvoer. Voor 2025 ligt de prioriteit op:

tussen de gemeentelijke ambities en initiatieven van

programma Assen Centraal uit 2021:

marktpartijen.

De verbinding met de Binnenstad en het Havenkwartier Meer woningen De verbinding met de Binnenstad en het Havenkwartier De Stadsboulevard is een wat in zichzelf gekeerd gebied. Het gebied is gelegen tussen de Binnenstad en het Havenkwartier. De uitdaging in de Stadsboulevard ligt in de aanhechting van dit gebied met de omgeving. De oplossing hiervoor ligt in het realiseren van hoogwaardige en logische verbindingen met de Binnenstad en het Havenkwartier. Meer woningen Het gebied leent zich bij uitstek voor een mix aan stadswoningen in een wat hogere dichtheid. Dit zien we terug in ontwikkelingen als gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa. Met de Binnenstad in de achtertuin leunen deze ontwikkelingen op de kwaliteit van de

17

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Woningen in aanbouw binnen het project Asselyn

H2 | Programma

Processchema Stadsboulevard Op deze pagina staat per fase welke onderdelen waarbij horen en wat de status is voor de ontwikkeling van de

Processtappen

Onderdelen

Status

1. Initiatie

• • • •

Beleid: Woonvisie, Omgevingsvisie Financiële ramingen Inrichten organisatie Fondswerving

•

• • •

Verkaveling Opstellen GREX Kostenverhaalstrategie

•

Stadsboulevard.

2a Planvorming: Definitie

• • • •

• • •

WBI

woningbouwimpuls

GREX

grondexploitatie

SO

schetsontwerp

VO

voorontwerp

DO

definitief ontwerp

BOPA

buitenplanse omgevingsplan activiteit

18

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Woonvisie en Omgevingsvisie betreft vastgesteld beleid Globale ramingen zijn aanwezig Organisatie nog niet ingericht Ontwikkelstrategie vaststellen Fondswerving: WBI-aanvraag gedaan Nadere uitwerking stedenbouwkundige kaders nodig in de vorm van gebiedsvisie Gebiedsvisie-/omgevingsprogramma nog te maken GREX ontbreekt Kostenverhaalstrategie vaststellen

2b Planvorming: Ontwerp

• • • •

Stedenbouwkundig plan & inpassingsplan Tender ontwikkeling Omgevingsplan & BOPA Opstellen SO

•

Gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa stedenbouwkundig en planologisch kader gerealiseerd

2c Planvorming: Werkvoorbereiding

• •

Opstellen VO & DO BOPA bouwactiviteit

•

Gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa VO & DO doorlopen

3 Uitvoer

• • •

Werkzaamheden infrastructuur Werkzaamheden openbaar gebied Bouwwerkzaamheden

•

Bouw gestart, gebiedsontwikkeling Asselyn afgerond

H2 | Programma

Projecten Stadsboulevard Anholt en Rolderstraat 84-98 zijn ontwikkellocaties waar we als gemeente woningbouw op het oog hebben. De uitdaging voor beide ontwikkellocaties zit in het vaststellen van een ontwikkelkader. Ook ligt er een uitdaging in het uitwerken en aanleggen van een fietsverbinding tussen de Binnenstad en het Havenkwartier. Deze verbinding moet door de Stadsboulevard lopen. De projecten en beoogde ontwikkellocaties in de Stadsboulevard zijn: Gerealiseerd: 1.

Gebiedsontwikkeling Asselyn

In uitvoering: 2.

Gebiedsontwikkeling Acmesa

Beoogde ontwikkellocaties: Anholt

4.

Rolderstraat 84-98

5.

Veemarkt

19

3.

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H2 | Programma

Planning Op deze pagina staat een globale programmaplanning. Bij het uitwerken van de ontwikkelkaders volgt een detailplanning per gebied/project.

centrumaanpak

t/m 2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

herinrichting winkelstraten fase I herinrichting winkelstraten fase II herinrichting Weiersstraat Kerkstraat/Markt uitbreiding fietsparkeren 1400

resultaten/aantal woningen

1300 1200 1100 1000 900

866 WBI

866 WBI

800 700 600 500 400 300 200 100

t/m 2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

activiteiten/inzet uren

200 400 600

programma/voorbereiding

800 1000 1200 1400 1600 1800

20

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

projecten/realisatie

2032

2033

2034

2035

2036

2037

2038

2039

2040

Organisatie

21

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

03

H3 | Organisatie

Organisatie De ontwikkeling van de Binnenstad, het Havenkwartier en de Stadsboulevard heeft in onze ogen een programmatische aanpak nodig. Programmatisch werken

die van een specifieke afdeling of ander project.

3. Overzicht en samenhang

Hieronder staan zeven redenen met toelichting die laten

Een programma helpt bij overzicht en eigenaarschap. Alle

In een bestaande organisatiestructuur is het lastig om uit de

zien waarom een programmatische aanpak voor het

betrokkenen hebben focus op welke doelen gestuurd wordt

waan van de dag te stappen. Daardoor versnipperen aandacht

programma Stadskwartier van belang is. Deze redenen zijn

en waarom. Belangen komen dichter bij elkaar. Ook maakt

en energie. Integraal werken versterkt doelgerichtheid.

1:1 overgenomen uit het handboek “Werken aan Programma's

een programma doelen concreet en meetbaar. Hierdoor is de

De coördinatie van activiteiten is effectiever. Hierdoor kent

(WAP)” van Niels van Loon en Björn Prevaas (2016).

voortgang goed inzichtelijk.

ieder teamlid belang en doel. Dit vergroot de motivatie

1.

Nastreven van complexe doelen

2. Snel inspelen op ontwikkelingen en veranderingen

2.

Snel inspelen op ontwikkelingen en veranderingen

Een programmatische aanpak werkt als er iets extra’s van

3.

Overzicht en samenhang

de organisatie wordt gevraagd: routinematig werken schiet

4.

Scherper sturen op middelen

tekort en improviserend werken geeft teveel risico. De

5.

Doelgericht samenwerken

organisatie moet snel kunnen inspelen op een ontwikkeling

6.

Niet aanpassen van bestaande organisatiestructuren

of verandering met een duurzame oplossing. Een programma

7.

Meer dan projectmatig werken

geeft hierin houvast. Als er snel gehandeld moet worden

om deel uit te maken van het team, zonder twijfels over

heerst vaak het gevoel dat er geen tijd is voor het maken van 1. Nastreven van complexe doelen

een goed plan. Het improviseren dat hierdoor ontstaat, blijkt

Als een plan vraagt om extra aandacht, sturing, prioritering

juist te zorgen voor meer frustraties en kost uiteindelijk meer

en focus is een programmatische aanpak verstandig. Dat

tijd. Met een programma dat ondersteunend is aan de lijn

komt omdat:

van de organisatie kunnen we snel en gedegen inspelen op

de staande organisatie het werk er niet bij kan hebben; professionals niet de benodigde verandervaardigheden bezitten; doelen van het plan soms op gespannen voet staan met

22

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

investering in tijd en geld.

“Een programma vraagt leiderschap van velen, allemaal op hun eigen onderdeel en op hun eigen moment in de voortbrenging van een programma.”

veranderingen. Uit: boek "Werken aan programma's"

H3 | Organisatie

4. Scherper sturen op middelen

6. Niet aanpassen van bestaande organisatiestructuren

op toegevoegde waarde en een gezamenlijk belang en

Het is belangrijk om vorderingen van de aanpak goed

De gemeentelijke organisatie is verdeeld over verschillende

afhankelijkheid. Gezamenlijk geloof in en steun voor de

en tijdig inzichtelijk te maken, zowel overkoepelend als

afdelingen. Om in te spelen op veranderingen kan de neiging

aanpak maakt het verschil.7. Meer dan projectmatig werken

doelmatig. Verstrekkers van financiële middelen willen

ontstaan om bestaande structuren te veranderen. Mensen

Een programma gaat verder dan projectmatig werken.

bijvoorbeeld weten welke meetbare effecten hun inzet van

hebben lang tijd nodig om te wennen aan nieuwe processen,

Complexe vraagstukken waarbij beheersing en control

middelen oplevert. Een programmatische aanpak geeft

collega’s, afspraken en huisvesting. Het aanpassen van de

een uitdaging zijn, vragen om een andere aanpak. In een

hiervoor bruikbare handvatten. Ook helpt een programma

structuur om op veranderingen in te spelen duurt vaak te

programma is aandacht voor het hele systeem rondom een

overzicht te creëren voor prioritering en selectie van

lang en heeft zelden het gewenste effect. Het werkt beter

vraagstuk. Ook de gewenste of noodzakelijke veranderingen

middeleninzet.

om aan te sluiten op bestaande structuren met een tijdelijk

die een rol spelen zijn onderdeel van het geheel. Daarvoor

werkverband, zoals een programma. Daarbij is het wel

zijn een visie en strategie nodig, en ruimte voor tussentijdse

5. Doelgericht samenwerken

belangrijk dat bepaalde organisatorische condities aanwezig

bijsturing. Mensen en producten hebben dus voldoende

Een programmatische aanpak is zinvol wanneer verschillende

zijn, zoals het werken vanuit rollen (naast functies), focus

aandacht nodig.

actoren doelgericht moeten samenwerken. Bijvoorbeeld wanneer het gaat om het organiseren van draagvlak en participatie. Daar kan bij de ontwikkeling van een gebied niet één partij verantwoordelijk voor zijn. Er is samenwerking nodig tussen de gemeente, corporaties en andere partijen. Het creëren van een gezamenlijke visie, strategie en taal geven handvatten voor een gezamenlijke, doelgerichte aanpak. Binnen een dergelijke visie kunnen alle partijen aan de slag met initiatieven die bijdragen aan het gezamenlijke resultaat. De programmamanager en het team maken de voortgang van de initiatieven inzichtelijk en zorgen ervoor dat deze op elkaar aangesloten blijven. Effecten van initiatieven en werkwijzen worden inzichtelijk gemaakt zodat er gehandeld wordt als maatregelen niet blijken te werken. Het programmamanagement zorgt ervoor dat alle partijen betrokken en bij de les blijven. Uit: boek "Werken aan programma's"

23

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H3 | Organisatie

Programmaorganisatie

Bij het programma hoort een rapportage- en

Organogram

Om de doelen te halen heeft het programma Stadskwartier

overlegstructuur, hierbij is een rol weggelegd voor

Het organogram van de programmaorganisatie ziet er als

verdere versnelling nodig. Daarvoor is meer capaciteit nodig.

de bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever, de

volgt uit:

Ook is meer structuur en sturing noodzakelijk. Afstemming

programmamanager, de projectregisseurs en de

met de lijnorganisatie, het ruimte bieden aan mensen ten

projectleiders

behoeve van en betrokkenheid bij het programma en de daaruit voortvloeiende projecten vergen nu nog veel tijd en aandacht. De gemeente werkt met de methode voor projectmatig werken. Deze methode is recent opnieuw Raad

opgepakt en wordt verder doorontwikkeld. Effectiever programmatisch en projectmatig werken is de basis om meer focus, richting en snelheid te kunnen geven aan alle

College B&W

ontwikkelingen binnen het programma Stadskwartier. Programmatische aanpak

Bestuurlijke opdrachtgever

Hieronder staat omschreven hoe een programmatische

Ambtelijke opdrachtgever

aanpak voor het programma Stadskwartier eruit ziet: Er is een programmaorganisatie die wordt aangestuurd door een programmamanager

Programmamanager

Lijnmanagement

Er zijn drie projectregisseurs die ieder verantwoordelijk zijn voor een gebied (Binnenstad, Havenkwartier, Stadsboulevard), zij leggen verantwoording af aan de

Lijnorganisatie

programmamanager In elk gebied zijn meerdere projectleiders en inhoudelijk adviseurs actief, zij leggen verantwoording af aan de

Projectregisseur Binnenstad

Projectregisseur Stadsboulevard

Projectregisseur Havenkwartier

Projectleiders

Projectleiders

Projectleiders

projectregisseur van het gebied waarin zij werken Een programmabureau is noodzakelijk: een vaste plek waar mensen uit diverse rollen en overlegorganen (zowel intern als extern) elkaar kunnen ontmoeten en met elkaar samenwerken

24

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H3 | Organisatie

Programmamedewerkers

Intern

De programmaorganisatie bestaat nu uit acht

De interne programmaorganisatie bestaat uit meerdere rollen

programmamedewerkers (mei 2025). De bestuurlijk en

en overlegorganen:

ambtelijk opdrachtgever zijn hierin niet meegerekend. Het streven is om eind 2025 de programmaorganisatie op sterkte te hebben. De rollen binnen de programmaorganisatie worden voornamelijk uit de bestaande lijnorganisatie ingevuld, aangevuld met externe inhuur. De programmaorganisatie wordt ondersteund door medewerkers uit de lijnorganisatie. Betrokkenheid vanuit een team is randvoorwaardelijk voor het programma of een project. In dat

Opdrachtgevers/opdrachtnemer

Rapportage- en overlegstructuur

geval maken de programma- en de teammanager afspraken over tijdsinvestering en output van de medewerker.

Bestuurlijk opdrachtgever (wethouder wonen)

Beleid: Woonvisie, Omgevingsvisie

Ambtelijk opdrachtgever (concernmanager)

Financiële ramingen

Ambtelijk opdrachtnemer (programmamanager)

Inrichten organisatie Fondswerving

“Iets is niet een programma door het zo te noemen. Dat is pas het geval als mensen ervoor kiezen bepaalde principes in te zetten en van de opgave een programma te maken.”

Inhoudelijke rollen Drie projectregisseurs

Regiegroep

- Binnenstad

Projectgroep

- Havenkwartier - Stadsboulevard Meerdere projectleiders

Uit: boek "Werken aan programma's"

25

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Rapportage- en overlegstructuur

Inhoudelijk adviseurs (intern en extern)

H3 | Organisatie

Programmabureau

niet toerekenbare kosten. Inzet binnen projecten zijn wel

in deze gebieden stuurt de gemeente aan op samenwerking

De ontwikkelingen van de Binnenstad, het Havenkwartier en

toerekenbare kosten en worden zo opgenomen.

en het sluiten van overeenkomsten met eigenaren over

de Stadsboulevard vragen om programmatisch werken. Om dit goed te laten verlopen richten we een programmabureau op. Het programmabureau beschikt over een eigen ruimte waar alle betrokken programmamedewerkers samen kunnen werken. Mogelijkheden voor structureel en informeel overleg, op elk moment van de dag, is belangrijk. Het programmabureau is straks de eigen plek waar intern en extern betrokkenen elkaar makkelijk zien en ontmoeten, zowel formeel als informeel. Dit geeft energie en verbinding. Alle betrokkenen kunnen makkelijker en sneller schakelen om de noodzakelijke resultaten en effecten te behalen.

Organisatiekosten De kosten voor het hele programma Stadskwartier zijn

Jaar

Bedrag

2025

€ 1,5 miljoen

2026

€ 2,5 miljoen

2027

€ 2,5 miljoen

2028

€ 2,0 miljoen

Totaal raming kosten programmaorganisatie

€ 8,5 miljoen

inbreng. We zetten in op een situationeel grondbeleid. Zo is er grip op afhankelijkheden, planning van de aanpak en de ambitie voor het geheel. Marktconsultatie Voor de Binnenstad en het Havenkwartier gaan we de markt consulteren. Dit om de uitgangspunten en haalbaarheid te toetsen. Met een marktconsultatie worden belangstellende partijen gevraagd om mee te denken over de haalbaarheid van de opdracht het programma van eisen en randvoorwaarden voor de opdracht de meest passende wijze van aanbesteden

globaal doorgerekend. Hierin is geen rekening gehouden met

Externe ontwikkelpartners

De gemeente kan zo de uiteindelijke opdracht in een

aanloop- en opstartkosten. Voor de aanloop- en opstartkosten

Om de ontwikkeling van het programma Stadskwartier te

aanbesteding scherper formuleren. Marktconsultatie is ook

is eerder drie keer een krediet van € 1 miljoen verstrekt, voor

realiseren werkt de gemeente samen met partners. Op het

een goed middel voor het toetsen van de risico-bereidheid

de periode tot mei 2025. Vanaf mei 2025 t/m 2028 (totaal vier

gebied van planvorming en realisatie zijn dit bijvoorbeeld

van partijen.

jaar) zijn geen bedragen gereserveerd.

adviseurs, stedenbouwkundige bureaus, architecten en ontwikkelpartners. De wijze om deze samenwerkingen

Een marktconsultatie is passend voor locaties in het Havenkwartier en de Binnenstad

De geraamde kosten voor programmaorganisatie

tot stand te brengen, gebeurt op verschillende manieren,

(bemensing, proces, huisvesting) is voor de komende

bijvoorbeeld via een onderhandse aanbesteding of een

Bij complexe ontwikkellocaties binnen het programma

vier jaar € 8,5 miljoen. De inzet van collega’s binnen het

nationale niet-openbare procedure. De procedures en de

Stadskwartier wordt marktconsultatie toegepast waar de

programmabureau bedraagt circa 15.000 uur per jaar.

overwegingen daarvoor staan hieronder toegelicht.

gronden in eigendom zijn van de gemeente. De gemeente heeft voor deze locaties een bepaald programma van eisen

Deze ureninzet is nodig om de opgave en de doelen te realiseren. De inspanning wordt gedaan door collega’s die

De gemeente weet in welke gebieden zij een actieve of

in gedachten op basis van een ontwikkelkader. Gezien de

onderdeel zijn van diverse beleidsvelden (teams) en ook door

faciliterende rol gaat innemen. In gebieden met een

complexiteit van het hele gebied, geeft het programma van

collega’s die onderdeel zijn van de programmasturing (bv

actieve rol stuurt de gemeente aan op het verwerven van

eisen een bepaalde flexibiliteit waar met marktpartijen over

projectregisseurs en projectleiders). Dit zijn voornamelijk

grondposities. Met ontwikkelaars die eigendommen hebben

kan worden gesproken.

26

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

Aanpak

27

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

04

H4 | Aanpak

Aanpak De twee doelen van het programma Stadskwartier Assen zijn:

De centrumfunctie van de Binnenstad versterken. 2. Woningen toevoegen binnen bestaand stedelijk gebied.

wordt situationeel grondbeleid genoemd. Hierbij bepaalt de

grondbeleid waarin per hoofdgebied de keuze wordt gemaakt

ontwikkeling zelf wat de beste strategie is.

voor een actieve of faciliterende rol. In onderstaande tabel

1.

Hiermee krijgt het woon-, leef- en ondernemersklimaat in en rond het centrum een kwaliteitsimpuls. Om het programma uit te kunnen voeren is een ontwikkelstrategie en een programmabudget noodzakelijk.

staan de kernpunten van een actieve en faciliterende rol door Stadskwartier: situationeel grondbeleid

Actieve rol-/strategie

Faciliterende rol-/strategie

De gemeente neemt de algehele regie in de gebiedsontwik-

Initiatief en regie van de gebiedsontwikkeling ligt bij

keling.

marktpartijen.

De gemeente verwerft grondposities binnen de ontwikkeling.

Marktpartijen zijn verantwoordelijk voor verwerving of zijn in

Ontwikkelstrategie Om de doelen te kunnen realiseren is actiever en daadkrachtiger handelen van de gemeente noodzakelijk. Hierbij hoort ook een actievere ontwikkelstrategie en rol voor

de gemeente in gebiedsontwikkeling uitgelegd.

In het programma Stadskwartier willen we situationeel

bezit van grondposities. De gemeente is initiatiefnemer, organiseert en verzorgt een

Marktpartijen zijn verantwoordelijk voor de planontwikkeling

wijziging van het planologisch kader.

binnen de planologisch kaders van de gemeente. De gemeente toetst het plan van de marktpartij.

de gemeente. In een gebiedsontwikkeling kan een gemeente verschillende

De gemeente verzorgt het stedenbouwkundig plan (en

Marktpartijen stellen een stedenbouwkundig plan op in

rollen aannemen. Binnen het programma Stadskwartier zijn

eventuele aanbesteding).

samenspraak met de gemeente.

De gemeente verzorgt het bouwrijp maken.

Marktpartijen verzorgen het bouwrijp maken.

Kostenverhaal verzekerd door middel van verkoop van bouw-

Kostenverhaal op basis van anterieure overeenkomst of

rijpe grond. Ook publiekrechtelijk door kostenverhaalregels

publiekrechtelijk door kostenverhaalregels in omgevingsplan

in omgevingsplan en BOPA.

en BOPA.

(op onderdelen) meerdere rollen mogelijk: een actieve rol met actief grondbeleid een faciliterende rol met faciliterend grondbeleid Er bestaat ook een gemengde variant van het grondbeleid. Dit

28

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H4 | Aanpak

Binnenstad en Havenkwartier: actief

Er moeten keuzes worden gemaakt op het gebied van

Wanneer professioneel-ontwikkelende partijen grondposities

In de ontwikkeling van de Binnenstad en het Havenkwartier

energietransitie zoals warmtenetten. Milieuhinder en

bezitten in de Binnenstad en het Havenkwartier, krijgen deze

kiest de gemeente nadrukkelijk voor een actieve rol en het

bedrijfsinrichtingen beperken nu de mogelijkheden

partijen de mogelijkheid om die gronden zelf in ontwikkeling

nemen van regie. Hiervoor zijn meerdere redenen:

van woningbouw in de nabije omgeving van een

te nemen. De gemeente neemt dan een faciliterende rol aan

aantal plekken. Zonder ingrijpen door de gemeente

en stuurt hierbij aan op samenwerking en het sluiten van

gemeente niet geleid tot het gewenste resultaat. Plannen

op deze belemmeringen is gebiedsontwikkeling door

overeenkomsten over inbreng. Dit op voorwaarde dat het

van marktpartijen zijn suboptimaal en sluiten niet aan

marktpartijen onrendabel of ontstaan er plannen die niet

planvoorstel van de betreffende marktpartijen past binnen het

op de gemeentelijke ambities. De gebieden dreigen

aansluiten bij de ambities van de gemeente.

ontwikkelkader en de meerjarenplanning.

De afgelopen jaren heeft het faciliterende beleid van de

zonder actief handelen van de gemeente verder in verval te raken. Dit heeft invloed op de aantrekkingskracht en

Stimulans- en verwervingsstrategie

Stadsboulevard; faciliterend

het vestigingsklimaat van Assen in haar geheel. Zeker

Om programmadoelen te bereiken moet de gemeente

In de afgelopen jaren is voor de Stadsboulevard gekozen

bij de ontwikkeling van de Rolderstraat moet op korte

diverse locaties in de Binnenstad en het Havenkwartier

voor een faciliterende ontwikkeling. Dit heeft geleid tot

termijn ingegrepen worden.

stimuleren en aankopen. Er is budget beschikbaar voor

de ontwikkeling van het Acmesa-terrein. Een faciliterende

In beide gebieden is sprake van een sterke versnippering

stimulans en verwerving van goedgekeurde projecten in beide

strategie past bij gebiedsontwikkelingen waar de

in eigendom van grondposities en panden. Dit

gebieden. Bij aankopen zonder vooraf goedgekeurd krediet is

transformatie en verkaveling minder complex is. Voor

belemmert de ontwikkeling van het gebied. In het

goedkeuring van het college van B&W en de gemeenteraad

de Stadsboulevard is dit het geval. Ook in de komende

Havenkwartier zorgen ook hindercontouren voor

nodig. Daarvoor zijn een taxatie en verwervings- en

jaren blijft de ontwikkelstrategie voor de Stadsboulevard

belemmeringen. Er zijn bovendien grote ingrepen

ontwikkelingsplan vanuit de programmaorganisatie nodig.

faciliterend.

parkeren, energie en groen. Dit vraagt om een integrale

Om kosten te kunnen verhalen op marktpartijen die zich

Op beleids- en programmaniveau formuleren we voor dit

aanpak.

beroepen op zelfrealisatie moeten kostenverhaalregels

gebied ambities en concrete doelstellingen. Ook stellen

In beide gebieden is sprake van een transitie van

worden opgenomen in het omgevingsplan en BOPA. Dit

we een gebiedsvisie/omgevingsprogramma op voor het

industrie en detailhandel naar wonen. Dit zorgt

als uitwerking van het programmaplan en onderliggende

gebied Stadsboulevard. Uit deze visie volgt uiteindelijk een

voor een complexe verkaveling met een groot aantal

grondexploitatie van het plangebied.

ontwikkelkader.

nodig op het gebied van (ondergrondse) infrastructuur,

grondeigenaren. Zonder ingrijpen van de gemeente is

29

De beschikbare middelen (professionals en financiën) zullen

er risico op verdere versnippering. Een aantal locaties

In de Binnenstad en het Havenkwartier neemt de gemeente

echter voornamelijk voor de ontwikkeling van de Binnenstad

is in verval. Er is leegstand en er zijn maatschappelijke

de regie in het maken van een stedenbouwkundig plan met

en het Havenkwartier worden ingezet.

problemen. Dit zijn issues die marktpartijen niet alleen

bijbehorende verkaveling. De gemeente zorgt in de basis voor

kunnen oplossen.

het bouwrijp maken. Gronden worden daarna weer aan de

In het Havenkwartier moeten complete wegen en

markt uitgegeven. Dit betekent niet dat de gemeente overal

netwerken van kabels en leidingen worden verlegd.

potentiële ontwikkellocaties gaat verwerven en stimuleren.

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H4 | Aanpak

Als blijkt dat marktpartijen niet in staat zijn om de gewenste

onrendabele top kan een aanjaagfunctie of vliegwieleffect

Het Stedelijk Investeringsfonds is voor ons het meest

woningproductie en kwaliteit in de Stadsboulevard te

hebben voor een groter gebied.

slagvaardige instrument om regie te nemen in het

realiseren, kan de gemeente overgaan tot een actieve

verwerven en stimuleren van strategische grondposities

strategie. De gemeente kan in de Stadsboulevard ook kiezen

Het is van belang om het proces voor het verwerven en

in de Binnenstad en het Havenkwartier. Met het Stedelijk

voor een actieve strategie wanneer de woningproductie

stimulans vanuit het Stedelijk Investeringsfonds goed vast

Investeringsfonds heeft de gemeente direct middelen om

in de Binnenstad en het Havenkwartier achterblijft op de

te leggen. In een toetsingskader staan randvoorwaarden om

posities te verwerven en te stimuleren in het Havenkwartier

programmaplanning.

te bepalen wanneer en waar het Stedelijk Investeringsfonds

en de Binnenstad. Dit geldt bijvoorbeeld voor gronden waar

mag worden ingezet, met de daarbij behorende hoogte van

de gemeente het voorkeursrecht op heeft gevestigd. Door

het fonds.

zelf actief te investeren, vergroten we ook de mogelijkheid tot

Instrumenten Om actief of faciliterend te kunnen ontwikkelen zijn er voor

het verkrijgen van subsidies en leningen (cofinanciering). De

de gemeente verschillende instrumenten beschikbaar.

Inzet van Stedelijk Investeringsfonds als instrument

wijze van de inzet van het Stedelijk Investeringsfonds wordt

Er is een onderlinge samenhang tussen de verschillende

Gebruik van het Stedelijk Investeringsfonds als instrument

nader uitgewerkt in het ontwikkelkader.

instrumenten. Zo zijn bepaalde instrumenten opeenvolgend.

past bij onze situationele aanpak waar we per gebied bepalen

Deze onderlinge samenhang komt hierna naar voren. Ook

of we actief of faciliterend te werk gaan.

is toegelicht hoe de instrumenten worden ingezet in de gebieden. Stadskwartier

Stedelijk Investeringsfonds Het Stedelijk Investeringsfonds is een financieel instrument dat slagkracht geeft bij zowel een actieve en faciliterende rol als ontwikkelstrategie. Het fonds biedt ons mogelijkheid om proactief door middel van een impuls bij te dragen aan een ontwikkeling, of als gemeente zelf een ontwikkeling

Binnenstad

Havenkwartier

Stadsboulevard

Nadruk op actief grondbeleid

Nadruk op actief grondbeleid

Nadruk op actief grondbeleid

vlot te trekken. Dit Stedelijk Investeringsfonds wordt gevuld met eigen middelen. Hierdoor zijn deze snel beschikbaar wanneer kansen zich voordoen. Ook kan een Stedelijk Investeringsfonds bijdragen aan het verkrijgen van externe (co)financieringen. Dit geeft de gemeente meer regie op de invulling en planning van de ontwikkeling. Het actief verwerven van posities of een stimulans geven op een

30

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H4 | Aanpak

Voorkeursrecht

Onteigening kan niet plaatsvinden als de eigenaar ook zelf de

In de Binnenstad en Havenkwartier zien we veel versnipperd

gewenste ontwikkeling kan en wil realiseren.

vastgoed. Waar de bestaande functie afwijkt van de beoogde functie kan de gemeente voorkeursrecht inzetten.

doelgroepen waarvoor de ontwikkeling is bedoeld. Het ontwikkelkader is een instrument dat zowel door de

Een eventuele onteigening in het programma Stadskwartier

gemeente als marktpartijen ingezet moet worden bij de

wordt altijd voorafgegaan door een fase waarin de gemeente

planontwikkeling. Het ontwikkelkader bevat meetbare

Inzet van voorkeursrecht als instrument

minnelijk (dus in overleg) de gronden/panden zal moeten

kaders voor het programma zoals het maximaal aantal

Waar de (her)ontwikkeling haalbaar is, maar waar

proberen aan te kopen. Een onteigeningstraject moet

woningen, bouwhoogtes, de positionering van bouwblokken,

marktpartijen niet of onvoldoende in staat zijn de

zorgvuldig gebeuren en kost veel tijd (2,5-3 jaar) en ambtelijke

beoogde doelgroepen, functietoekenning, parkeerstrategie,

ontwikkeling zelf te realiseren binnen de programmaplanning

inzet. Het verdient de aanbeveling om de mogelijkheden aan

energievoorziening en concrete uitgangspunten voor

en het ontwikkelkader, kiest de gemeente ervoor het

te wenden en beschikbare instrumenten in te zetten om een

het inrichten van de openbare ruimte en de gewenste

voorkeursrecht in te zetten. Dit zijn criteria waarnaar wordt

onteigeningstraject te voorkomen.

doelgroepen.

Om die voorzienbaarheid van onteigening te kunnen

Daarnaast staan er in het ontwikkelkader zachte

gekeken voorafgaand aan het vestigen van het voorkeursrecht op posities in de Binnenstad en het Havenkwartier.

aantonen, wordt voor het gebied een stedenbouwkundig

uitgangspunten die betrekking hebben op bijvoorbeeld

Een voorbeeld van een deelgebied waar het voorkeursrecht is

plan vastgesteld waarin een integrale herontwikkeling wordt

beeldkwaliteit en de uitstraling van het openbaar gebied. Het

ingezet is de gebiedsontwikkeling Rolderstraat Noordzijde.

voorzien. Hiermee wordt voorkomen dat eigenaren van het

ontwikkelkader beschrijft hoe het financiële instrumentarium

Hier zetten we in op een actieve verwerving van panden

vastgoed zelf investeren in een ongewenste ontwikkeling, of

(kostenverhaal) wordt vormgegeven in de verschillende

die nog niet in gemeentelijk bezit zijn. Dit moet in 2028

een beroep op zelfrealisatie doen. Ook zal aan de raad de

gebieden en projecten. Ook bevat het ontwikkelkader een

resulteren in bouwrijp opgeleverde gronden.

bevestiging worden gevraagd dat indien nodig onteigening

planning voor alle gebieden en projecten en wordt ingegaan

als middel zal worden ingezet om de onroerende zaak te

op het te doorlopen proces. Tot slot wordt ook de wijze van

verwerven.

communicatie en participatie vastgelegd.

worden ingezet in het programma Stadskwartier. Het

Ontwikkelkader en omgevingsprogramma

Het omgevingsprogramma is één van de kerninstrumenten

instrument wordt ingezet op strategische locaties waar

Het ontwikkelkader beschrijft en laat zien hoe het gebied

van de Omgevingswet. Een programma bevat de uitwerking

minnelijke verwerving² op niets is uitgelopen en waar de

eruit moet komen te zien. Het betreft het raamwerk voor de

en concretisering van de Omgevingsvisie voor een bepaalde

programmaplanning in gevaar komt.

verdere planontwikkeling en is de vertaling van ambities naar

sector, thema of gebied. Terwijl de Omgevingsvisie met name

doelstellingen en kaders. Het ontwikkelkader geeft inzicht

gaat over de ‘wat’-vraag, ligt het accent bij het programma

Voorwaarde voor het inzetten van het instrument is dat er een

in hoe verschillende thema’s een plek krijgen in de hoofd-

op de ‘hoe’-vraag. Een omgevingsprogramma vertoont veel

zwaarwegend algemeen belang moet zijn dat aantoonbaar

en deelgebieden en hoe de gewenste transformatie wordt

overlap met een ontwikkelkader omdat het ontwikkelkader

is door een uitgewerkt plan in het omgevingsplan of BOPA.

bereikt (strategie & instrumenten). Ook geeft het inzicht in de

ook een uitwerking en vertaling is van ambities naar

Onteigening Gebruik van onteigening zal als laatste instrument

2. Minnelijke (grond)verwerving is het op niet gedwongen wijze in eigendom verkrijgen van grond. 31

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H4 | Aanpak

concrete doelstellingen. Zowel het ontwikkelkader als het

Inzet van ontwikkelkader en omgevingsprogramma als

Om een omgevingsplan te kunnen maken voor het

omgevingsprogramma zijn vormvrij en kunnen dezelfde

instrument

Havenkwartier hebben we eerst een ontwikkelkader nodig.

inhoud bevatten.

Het ontwikkelkader vormt de basis voor de planuitwerking en

De inzet is om het traject omgevingsplan Havenkwartier

voorkomt een mismatch tussen plannen van marktpartijen

op te starten in 2025. In een omgevingsplan voor het

Wel zijn er enkele verschillen tussen het ontwikkelkader en

en ambities en kaders van de gemeente. Het ontwikkelkader

Havenkwartier kan de gemeente voorwaarden stellen aan

het omgevingsprogramma. Zo kan het omgevingsprogramma

vormt een goede basis voor het opstellen van een

de gebruiks- en bouwactiviteiten op gronden. Nieuwe

een grondslag zijn voor het voorkeursrecht. Als de

grondexploitatie (GREX) en omvat kaders die moeten

ontwikkelingen worden getoetst aan de planregels zoals deze

onderbouwing voor de gewenste functiewijziging is

worden opgenomen in het omgevingsplan en BOPA. Het

in het omgevingsplan staat beschreven. Dit gaat bijvoorbeeld

opgenomen in het omgevingsprogramma dan geldt dit

omgevingsprogramma omvat deze zelfde inhoud.

over bouwhoogtes, locatie van bouwblokken, milieuaspecten,

als grondslag voor het voorkeursrecht. Verder mag de

De reden waarom we kiezen voor het opstellen van een

wegen, parkeernormen, specifiek overgangsrecht voor

gemeente afspraken maken over een vrijwillige financiële

omgevingsprogramma voor de Binnenstad is om de

huidige bedrijven etc. Ook bevat een omgevingsplan regels

bijdrage als de onderbouwing hiervoor is opgenomen in

grondslag voor het voorkeursrecht voor diverse locaties

voor het kostenverhaal en vormt het een grondslag voor een

het omgevingsprogramma. Het ontwikkelkader heeft deze

vast te leggen. Ook nemen we een onderbouwing op voor

voorkeursrechtbeschikking en onteigeningsprocedure indien

juridische status niet.

de vrijwillige financiële bijdrage. Voor het Havenkwartier

de functiewijziging is opgenomen in het omgevingsplan.

wordt deze bijdrage geborgd via kostenverhaalregels in het omgevingsplan.

Een omgevingsvergunning voor een ‘buitenplanse omgevingsplan activiteit’ (BOPA) biedt de mogelijkheid

Het ontwikkelkader en omgevingsprogramma wordt

om af te wijken van het omgevingsplan en bestaand

momenteel uitgewerkt en naar verwachting in het najaar

planologisch kader. Daarbij kan een BOPA een grondslag

van 2025 vastgesteld. Ondertussen wordt ook gewerkt aan

vormen voor een onteigeningsprocedure. Ook kan een BOPA

een verkavelingsplan voor het Havenkwartier en worden de

kostenverhaalvoorschriften bevatten. Dit instrument kan

stedenbouwkundige uitgangspunten van meerdere projecten

niet in alle gevallen in het programma Stadskwartier worden

in zowel de Binnenstad als de Stadsboulevard uitgewerkt.

ingezet. We zetten dit in in de Binnenstad, Stadsboulevard en Havenblok I. Ook voor het opstellen van een BOPA is het van

Omgevingsplan en buitenplanse omgevingsplanactiviteit

belang dat er een ontwikkelkader is.

Het omgevingsplan en de omgevingsvergunning worden in Voorbeeld grondgebonden woningen

het programma Stadskwartier ingezet om ontwikkelingen

Binnenstad

juridisch-planologisch mogelijk te maken.

Voor de Binnenstad zetten we in op functiewijzigingen. Op veel plekken is werken en wonen al toegestaan. In de Binnenstad zijn er geen grote milieubelemmeringen. Het

32

programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025

H4 | Aanpak

planologisch spoor dat we kiezen voor de Binnenstad is

woningbouw gegarandeerd. Ook randvoorwaarden staan

dan ook het vergunningsspoor (BOPA). Het proces voor

in het besluit opgenomen, zoals de faseringsstrategie of

een BOPA is minder tijdrovend. Tijd is een belangrijk

voorwaardelijke verplichtingen om tot uitvoer over te gaan.

aspect in de afweging voor het type planologische

Met het opstellen van een omgevingsplan voor het

procedure vanwege de maatschappelijke urgentie om in te

Havenkwartier wordt in 2025 gestart met de voorbereidingen

grijpen in ontwikkelgebieden zoals de Rolderstraat en het

van het wijzigingsbesluit omgevingsplan.

Koopmansplein. Nadat de ontwikkelgebieden in de Binnenstad zijn

Stadsboulevard

gerealiseerd wordt er alsnog een wijziging op het

De planologische strategie voor de Stadsboulevard komt

omgevingsplan voorbereid. Dit heeft onder andere te maken

overeen met die voor de Binnenstad. In de periode van 2022-

met de verplichting vanuit het Rijk dat gemeenten voor

2024 is voor meerdere gebieden een bestemmingsplan op-

2031 één omgevingsplan moeten hebben voor het gehele

Voorbeeld gestapeld diverse woningen

grondgebied van de gemeente, waar de Binnenstad onderdeel van is.

gesteld waardoor woningbouw past binnen het planologisch kader. Er gelden geen grote milieubelemmeringen voor de ontwikkelingen in dit gebied. Nadat de ontwikkelingen aan de Stadsboulevard zijn gerealiseerd, wordt het wijzigingsbesluit

Havenkwartier

moeten zijn vastgesteld. We kiezen ervoor om deze

Voor het Havenkwartier is een bestemmingsplan van kracht

stedenbouwkundige opzet op te nemen in het ontwikkelkader

dat zware bedrijfsactiviteiten toestaat. Dit moet worden

en omgevingsprogramma.

Kostenverhaal

gewijzigd ten behoeve van een prettig woon- en verblijfmilieu.

Deze stedenbouwkundige opzet is onder andere nodig

Voor de ontwikkeling van het programma Stadskwartier is

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Assen&id=caf2d8cf-645e-47cc-a3e9-56972cfa5089