2. Programmaplan Stadskwartier Assen
Tekst van het document
programmaplan
Stadskwartier Assen
Binnenstad | Havenkwartier | Stadsboulevard
Juni 2025
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
3
2.
Programma
6
Doelen
7
Gebieden
8
Binnenstad
9
Havenkwartier
13
Stadsboulevard
17
Planning
20
Organisatie
21
Programmatisch werken
22
Programmaorganisatie
24
Organisatiekosten
26
Externe ontwikkelpartners
26
Aanpak
27
Ontwikkelstrategie
28
Instrumenten
30
Kostenverhaal
33
3.
4.
Programmabudget
2
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
36
Inleiding
3
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
01
H1 | Inleiding
Inleiding De stad verandert. Dat is altijd zo geweest en zal ook altijd zo blijven. Daar waar vlak voor de Tweede Wereldoorlog in de weilanden langs de tramlijn naar Oosterwolde een terrein werd ingericht voor het houden van veemarkten en andere evenementen, staan nu moderne stadswoningen. En op de plek waar vroeger de melkfabriek stond, hebben de bewoners van de nieuwe Acmesa-toren straks eersterangs uitzicht op de (door)ontwikkeling van het Stadskwartier. Die ontwikkeling zal ook leiden tot grote veranderingen in de stad. (Leegstaande) winkels veranderen in woningen en daar waar ooit de graanschepen hun lading losten, wonen en werken over een aantal jaren (nieuwe) Assenaren. Meer woningen
De tijd van ongebreidelde planmatige uitbreidingen in leeg
of juist in een wat lastige stagnerende fase. Bij weer andere
Met het programma Stadskwartier voegen we in de
buitengebied lijkt voorbij. Zeker in het prachtige Drentse
deelprojecten moeten we nog beginnen.
Binnenstad, het Havenkwartier en de Stadsboulevard meer
landschap strijden verschillende belangen om voorrang.
dan 1.350 woningen toe aan de woningvoorraad van Assen. Dat is nodig om te voorzien in de nog steeds toenemende
Sterker, slimmer, schoner
vraag naar woningen. Mensen willen daarbij graag in de buurt
Ontwikkeling van het Stadskwartier is zeker ook nodig
van voorzieningen wonen. Jongeren/studenten vinden het
om van Assen een sterkere, slimmere en schonere stad
belangrijk om in de buurt te zijn van daar waar de reuring is.
te maken die aansluit bij de verschillende visies, en zo
En voor ouderen die steeds langer zelfstandig blijven wonen,
ook bij de Asser Ambitie Agenda. Waarbij het de kunst is
vooral vanwege het comfort.
om de groei in woningen en banen en het bruisen van de Binnenstad af te stemmen op het ontspannen stedelijke
“Zowel bij onze huidige inwoners als bij nieuwe bewoners van de stad, is de vraag naar betaalbare woningen in een prettige omgeving onverminderd groot.”
karakter van Assen. Zodat er ruimte blijft voor ontmoeten,
De laatste echte veemarkt van Assen was midden jaren
naar elkaar omzien en ontplooiing. Er gebeurt al veel in
zestig. Bedrijven zijn gegroeid of verdwenen. En de behoefte
het Stadskwartier. In de drie hoofdgebieden (Binnenstad,
- Wethouder Cor Staal
aan winkeloppervlakte is een stuk kleiner dan in de tijd dat er
Havenkwartier en Stadsboulevard) tellen we inmiddels meer
(uit: Structuurvisie Havenkwartier)
nog geen internet en minder mobiliteit was. En natuurlijk is
dan 35 afzonderlijke projecten. Deze zijn stuk voor stuk de
het nodig omdat ruimte schaars is.
moeite waard. Sommige zijn al af. Andere zijn in ontwikkeling
4
Maar het is ook nodig omdat bestaande functies verdwenen.
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H1 | Inleiding
Daadkracht
In dit programmaplan leggen we uit voor welke opgaven
Het is nu tijd om daadkracht te tonen en vol gas te geven
we staan in het Stadskwartier. Ook leest u hoe we de (door)
om de plannen om te zetten in realiteit. Dat vraagt om
ontwikkeling van die opgaven willen oppakken en wat we
goede afstemming, om een integrale aanpak en om meer
daarvoor nodig hebben.
medewerkers die er vol voor gaan. Om vaart te kunnen maken en te houden, kiezen we voor een programmatische
We hopen van harte dat u als lezer van dit programmaplan
aanpak. Vergelijkbaar met de manier waarop de
geïnspireerd raakt om, op wat voor manier dan ook, bij te
FlorijnAs (gericht op verbetering van bereikbaarheid en
dragen aan één van de grootste opgaven in de geschiedenis
herstructurering) is opgepakt. Met een programma dat loopt
van Assen.
over meerdere bestuursperioden vragen we daarbij ook nogal wat van de politiek verantwoordelijken.
5
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Programma
6
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
02
H2 | Programma
Programma Doelen
publiekshart en de transformatie van leegstaande
zich richten op gezinnen. Bij vervolgontwikkelingen in de
De twee doelen van het programma Stadskwartier Assen zijn:
winkelruimte naar andere functies.
Stadsboulevard richten we ons ook op andere doelgroepen zoals starters, jongeren en ouderen.
1.
De centrumfunctie van de Binnenstad versterken. 2. Woningen toevoegen binnen bestaand stedelijk gebied.
Een belangrijke opgave voor de drie gebieden is het realiseren van meer woningen. In de Binnenstad worden daarvoor
Het programma is niet alleen bedoeld voor de bewoners van
leegstaande winkels omgebouwd tot woonhuizen. Het
de nieuwe woningen. Door te investeren in het openbaar
verouderde bedrijventerrein in het Havenkwartier wordt een
gebied, een compact publiekshart en de transformatie van
eigentijds woongebied met ruimte voor werken, verblijven en
leegstaande winkelruimtes naar andere functies houden we
ontmoeten. De Stadsboulevard is de verbinding tussen het
onze Binnenstad aantrekkelijk. Hier profiteert iedere Assenaar
Havenkwartier en de Binnenstad.
van. We pakken met het programma ook problemen als
Hiermee krijgt het woon-, leef- en ondernemersklimaat in
verval, leegstand en woningnood aan. Voor de toevoeging van woningen binnen het programma
Op basis van uitgewerkte plannen is circa € 9 miljoen
stad aantrekkelijker en gaan leegstand tegen door met name
is een aanvraag Woningbouwimpuls (WBI) gedaan dat
subsidie vanuit het Rijk en de Provincie toegekend. Daarnaast
woningen toe te voegen.
uitgaat van de ontwikkeling van 866 woningen tot 2031. Het
heeft de gemeenteraad middelen ter beschikking gesteld
programma reikt verder dan 2031 en gaat uit van de realisatie
voor de ontwikkeling van het Havenkwartier. Van 2020 t/m
Het programma Stadskwartier richt zich specifiek op drie
van meer dan 1.350 woningen tot 2040. Het peiljaar betreft
2024 hebben we de ruimtelijke kaders uitgewerkt in de
gebieden:
hier 2020. In de Binnenstad voegen we circa 500 woningen
Binnenstadsvisie en de Structuurvisie Havenkwartier.
1.
Binnenstad
toe. In het Havenkwartier leidt de gebiedsontwikkeling tot
2.
Havenkwartier
circa 650 tot 1.000 woningen. In de Stadsboulevard beogen
Dit programmaplan geeft richting voor de komende jaren.
3.
Stadsboulevard
we een toevoeging van circa 300 woningen. Dit is inclusief
Om de twee doelen (sterkere centrumfunctie en meer
gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa.
woningen) te realiseren, zijn nu focus, daadkracht, meer
Met het realiseren van het programma versterken we
Binnen het programma realiseren we woningen voor de
middelen en continuïteit van voldoende capaciteit nodig.
de verbindingen met de andere wijken en het groene
doelgroepen gezinnen, starters, jongeren en ouderen. In
buitengebied. Het plan krijgt zo betekenis voor de hele stad
de Binnenstad focussen we ons op woningen voor starters,
Assen en haar omgeving. We versterken de centrumfunctie
jongeren en ouderen. In het Havenkwartier is er voor al
van de Binnenstad door te investeren in een aantrekkelijker
deze doelgroepen ruimte. In de Stadsboulevard zijn er de
en klimaat-adaptief openbaar gebied, een compacter
afgelopen jaren projecten ontwikkeld en in ontwikkeling die
7
en rond het centrum een kwaliteitsimpuls. We maken de
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H2 | Programma
Gebieden Voor de drie gebieden (Binnenstad, Havenkwartier en Stadsboulevard) zijn nog geen volledige ontwikkelkaders aanwezig. Wel zijn voor een aantal projecten stedenbouwkundige verkenningen gedaan. Per gebied is een verkenning gedaan naar gewenste woningaantallen, typologieën en categorieën. Voor de Binnenstad en het Havenkwartier is ook gekeken naar thema’s als openbaar gebied en werken. De drie gebieden staan hieronder uitgewerkt op de volgende onderwerpen: Ambities Prioriteiten Processchema Projecten
8
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H2 | Programma
Binnenstad
Maak een compleet, compact en aaneengesloten
Maak een compleet, compact en aaneengesloten publiekshart
De Binnenstad vormt het publiekshart van Assen. Er is
publiekshart
We kiezen voor een compact publiekshart met goede
momenteel een groot en compleet aanbod aan winkels,
Bouw meer woningen in de Binnenstad
verbindingen naar onder andere Mercurius en Ceresplein. Dit
horeca en cultuur dat verspreid zit over de hele Binnenstad.
Maak de Binnenstad onderscheidend
zorgt voor kortere routes en meer toestroom van mensen.
Veel ondernemers in de horeca en detailhandel in de
Verminder de barrièrewerking van de centrumring
Binnenstad hebben het lastig. Het aanbod van winkels in
Realiseer kwaliteit
de Binnenstad is groter dan verwacht mag worden op basis van het verzorgingsgebied. Dit, samen met de afname in vraag naar fysieke winkelruimte, zorgt voor een enorme opgave wat betreft leegstand. We hebben als gemeente de taak om in kaart te brengen hoe de detailhandel en horeca in de Binnenstad zich gaat ontwikkelen. Er is momenteel een leegstand van circa 17.000 m2 aan winkelruimte (bron: Locatus). De verwachting is dat dit in de toekomst toeneemt. Als gemeente moeten we nu handelen op deze bestaande en toekomstige leegstand door gezamenlijk met eigenaren te zoeken naar een nieuwe functie-invulling van leegstaande panden. Dit alles om te voorkomen dat de Binnenstad verpaupert en de leefbaarheid onder druk komt te staan. Maar de ambitie van de gemeente reikt verder. We willen namelijk niet alleen voorkomen dat de Binnenstad in verval raakt. We willen de centrumfunctie van de Binnenstad juist ook versterken. Hieronder vertellen we hoe we dit gaan doen. Ambities Binnenstad De ambities voor de Binnenstad volgen uit de Binnenstadsvisie. Hieronder staan deze ambities opgesomd, waarna ze worden toegelicht.
9
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Het vernieuwde openbare gebied op het Koopmansplein
H2 | Programma
Bouw meer woningen in de Binnenstad
Maak de Binnenstad onderscheidend
een fijnmazige en verbonden structuur. Deze kernwaarden
In de Binnenstad is er ruimte om woningen toe te voegen.
Naast de transformatie van winkelruimtes naar wonen
willen we ook ontwikkelen in de rest van de Binnenstad.
We bouwen woningen voor verschillende doelgroepen
kiezen we er ook voor om te investeren in het publiekshart
waaronder studenten, starters, gezinnen en ouderen. Dit
en daarmee het winkelgebied. Het zuidelijk deel van de
doen we door leegstaande winkelruimte te transformeren
Binnenstad is onderscheidend. Wat je hier vindt, vind je bijna
naar passende nieuwbouw. Transformatie naar wonen
niet in andere binnensteden in Nederland. Denk aan de Brink,
biedt nieuw perspectief voor de randen van de Binnenstad.
de Torenlaan en het Drents Museum. Het noordelijk gedeelte
De transformatie van deze randen en aanloopstraten in
waar de winkels zitten, heeft dat onderscheidende vermogen
combinatie met een compacter publiekshart zorgt voor een
minder. Daar gaan we mee aan de slag. Zo investeren we in
meer ontspannen stedelijk gebied. Voor wonen zetten we in
het openbaar gebied en groen en herstellen we de gevels van
op een verscheidenheid aan typologieën en buitenruimtes die
diverse panden.
Impressie compact publiekshart
aansluiten op een ontspannen stedelijk woonmilieu. Verminder de barrièrewerking van de centrumring De Binnenstad lijkt door de bemeten infrastructuur een eiland in de stad. We willen de overgang van de Binnenstad en de directe omgeving natuurlijker maker. Autobereikbaarheid blijft
Prioriteiten Binnenstad
belangrijk, maar de balans met voetgangers en fietsers wordt
Voor een groot deel van de ontwikkelingen in de Binnenstad
gelijkgetrokken. We voegen ook meer groen toe.
geldt dat de initiatiefase (zie processchema) is doorlopen. Meerdere ontwikkelingen zitten inmiddels in de definitiefase,
Realiseren kwaliteit
en sommige ontwikkelingen zijn in uitvoer. Gemeente
Veel ontwikkelingen in de Binnenstad uit de jaren ‘70, ‘80
en marktpartijen hebben behoefte aan meer strategie en
en ‘90 voldoen niet meer helemaal aan de eisen van deze
concretisering/prioritering van activiteiten.
tijd. We hebben het dan over de gebouwen zelf, en ook over het gebruik en inrichting van de openbare ruimte. We willen daarom extra aandacht besteden aan kwaliteit. De lat moet omhoog naar een sfeer en beleving die past bij Assen. Dit zie je vooral terug in de zuidelijke Binnenstad. Kernwaarden Impressie ontspannen stedelijk milieu in de Binnenstad
10
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
zijn hier bijvoorbeeld brinken, tuinen, pleinen en panden op
Voor de kortere termijn ligt de prioriteit op: Verduidelijken en actualiseren van de gemeentelijke ontwikkelstrategie per deelgebied/project Opstellen van een stimulans- en verwervingsstrategie met daarbij behorende fondsen
een prettige schaal en een fijnmazig stratenpatroon. Kortom:
Opstellen van een ontwikkelkader, gelijktijdig met de
kwalitatief goede gebouwen en groene openbare ruimte in
concretisering van de stedenbouwkundige kaders
H2 | Programma
Processchema Binnenstad
Processtappen
Onderdelen
Status
1. Initiatie
• • • • • • • •
•
Voor de Binnenstad hebben we een processchema gemaakt. Het processchema laat de verschillende fases van gebiedsontwikkeling zien en hoe de gebiedsontwikkeling van de binnenstad met de verschillende locaties hierin past. Per fase zijn verschillende onderdelen genoemd die we moeten doorlopen om de gebiedsontwikkeling te laten slagen. Het
Binnenstadsvisie Woonvisie Omgevingsvisie Financiële ramingen Inrichten organisatie Ontwikkelstrategie Stimulans- en verwervingsstrategie Fondswerving
• • • •
processchema laat vervolgens zien hoe ver (status) we met deze onderdelen zijn.
Opstellen stedenbouwkundige kaders en openbaar gebied Concreet ontwikkelkader Opstellen GREX Kostenverhaalstrategie Consultatie marktpartijen en ondernemers Uitvoering ontwikkelstrategie met verwerving en stimulans vastgoed
•
•
Voor de gebiedsontwikkeling Rolderstraat Noordzijde is er een bouwenvelop
• • •
Stedenbouwkundig plan & inpassingsplan voor projecten Tender ontwikkeling Omgevingsplan & BOPA Opstellen SO
2c Planvorming: Werkvoorbereiding
• •
Opstellen VO & DO BOPA bouwactiviteit
•
Gebiedsontwikkeling Burgemeester de Dreuplein is in werkvoorbereiding
3 Uitvoer
• •
Werkzaamheden openbaar gebied Bouwwerkzaamheden
• •
Herinrichting winkelstraten Uitrol terrassenregels
2a Planvorming: Definitie
• • • • • •
2b Planvorming: Ontwerp
WBI
woningbouwimpuls
GREX
grondexploitatie
SO
schetsontwerp
VO
voorontwerp
DO
definitief ontwerp
BOPA
buitenplanse omgevingsplan activiteit
11
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Binnenstadsvisie, Woonvisie en Omgevingsvisie is vastgesteld beleid. Woonvisie en Omgevingsvisie worden herijkt Globale financiële raming is aanwezig Inrichten organisatie is opgestart Ontwikkel-, stimulans- en verwervingsstrategie nog vast te stellen Fondswerving deels compleet; Woningbouwimpuls (WBI) en Regiostedenfonds is toegekend
•
• • • • •
Nadere uitwerking stedenbouwkundige kaders nodig, studies openbaar gebied gaande Concreet ontwikkelkader ontbreekt GREX moet worden gemaakt Kostenverhaalstrategie vaststellen Consultatie marktpartijen is gaande Verwerven vastgoed niet afgerond
H2 | Programma
Projecten Binnenstad In de binnenstad zijn al meerdere projecten opgestart en in uitvoer. We willen hier het tempo opvoeren. De Binnenstad heeft de volgende projecten en locaties: Opgestart/in uitvoering: 1.
Gebiedsontwikkeling Rolderstraat Noordzijde
2.
Gebiedsontwikkeling Burgemeester de Dreuplein
3.
Herinrichting winkelstraten
4.
Herinrichting Weiersstraat en omgeving
5.
Uitbreiding fietsparkeren
Beoogd op te starten: 6.
Gebiedsontwikkeling Rolderstraat en omgeving
7.
Gebiedsontwikkeling Mercuriusplein
8.
Gebiedsontwikkeling Koopmansplein
9.
Aanpak Oudestraat
10. Gebiedsontwikkeling Oude Molenstraat en omgeving 11. Herinrichting Kerkstraat/Markt
12
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H2 | Programma
Havenkwartier
Verblijfskwaliteit voorop
De nadruk ligt op ontmoeten. Daarom investeren we in
Het Havenkwartier verandert van een verouderd
In het Havenkwartier staat de verblijfskwaliteit voorop. De
goede wandel- en fietspaden en een openbare ruimte met
bedrijventerrein naar een inclusieve woonwijk. De ambitie
nabijheid van de Binnenstad biedt de kans om een woon- en
veel groen. Het Havenkwartier is een autoluwe wijk waarbij
voor het Havenkwartier is een modern en stoer gebied
verblijfsmilieu te creëren waar fietsers, voetgangers en groen
fietsers en wandelaars voorrang krijgen. De auto is welkom,
waar ook ruimte is voor eigen initiatief, pioniers en
de ruimte krijgen.
maar parkeren voor de deur is niet vanzelfsprekend. We willen
ondernemerschap in een woonomgeving. Met een divers
centrale parkeervoorzieningen bouwen.
woonprogramma voor circa 650 tot 1.000 woningen is het gebied toegankelijk voor een brede groep. Het Havenkwartier ligt dichtbij de Binnenstad van Assen en grenst tegelijkertijd aan het Nationaal Landschap Drentsche Aa. Het gebied is goed bereikbaar voor alle mobiliteitsvormen en op loopafstand van het station en het centrum. Ambities Havenkwartier De belangrijkste ambities die volgen uit de structuurvisie Havenkwartier zijn: Ontspannen stedelijkheid Verblijfskwaliteit voorop Divers en inclusief Dynamische wijk Ontspannen stedelijkheid Een kernkwaliteit van ontspannen stedelijkheid is de focus op groen. De kernkwaliteit groen komt terug in het Havenkwartier. Zo realiseren we hier verschillende groenstructuren die uitnodigen tot bewegen, spelen en ontmoeten. Op een aantal plekken komen grote binnenhoven met een parkachtige uitstraling. Zo ontstaat een robuuste groenstructuur. Woningen krijgen een dubbele oriëntatie, gericht op zowel de straat als de groene binnenhoven. 1. Bron: Locatus 13
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Autoluw Havenkwartier
Diversiteit woningtypen
H2 | Programma
Divers en inclusief
Dynamische wijk
Prioriteiten Havenkwartier
Eén van de kernkwaliteiten in het ontwerp van het
In het Havenkwartier is ruimte voor een mix aan functies
De transformatie van het Havenkwartier is al jaren een
Havenkwartier is verbondenheid. Dit betekent dat de
als wonen, werken en horeca. Het is een dynamisch
onderwerp van gesprek en is in 2024 vastgelegd in de
wijk divers en inclusief is. Er komen typologieën voor
gebied waar in hoofdzaak wordt gewoond, maar waar
Structuurvisie. Over de ontwikkeling van het gebied zijn
verschillende leefstijlen en inkomens. Het Havenkwartier richt
ook ruimte is voor werken en recreëren. Het industriële
diverse gesprekken en onderzoeken gaande. Op dit moment
zich op een brede doelgroep van jongeren, starters, gezinnen
karakter blijft op een aantal plekken behouden. Gebouwen
zijn de plannen nog niet zo ver dat dit projectmatig opgepakt
en ouderen (met eventueel een zorgvraag). Onze inzet is
met een cultuurhistorische waarde krijgen namelijk een
kan worden. Dit met uitzondering van Havenblok I, het
40% grondgebonden woningen en 60% appartementen.
herbestemming. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de graansilo's.
grasveld naast de brug. Hiervoor is de planvorming gestart.
Hiervan is 30% sociale huur, 40% middensegment huur of
Bij herbestemming heeft een semi-publieke functie de
Een aantal zaken is nog onduidelijk, bijvoorbeeld het
koop en 30% hoger segment huur of koop. De verschillende
voorkeur. Voor de functie werken denken we aan locaties
wegnemen van hindercontouren, stikstof en beschikbaarheid
woningtypes zijn zoveel mogelijk op blokniveau met elkaar
langs de Industrieweg en de Havenkade. De begane grond
van energie en warmte.
gemengd. Hierdoor ontstaat een diverse en inclusieve wijk.
kan hier de functie werken en horeca krijgen. Bij de ontwikkeling van het Havenkwartier ligt op de kortere termijn de prioriteit op: Wegnemen van de beperkende hindercontouren Definitief vastleggen van de ontwikkelstrategie Opstellen ontwikkelkader waarin thema’s als werken een uitwerking krijgen + in kaart brengen benodigde onderzoeken voor het omgevingsplan (waaronder MER) Bepalen van een stimulans- en verwervingsstrategie met fondsen Processchema Havenkwartier Op de volgende pagina staat per fase welke onderdelen waarbij horen en wat de status is voor de ontwikkeling van het Havenkwartier.
De iconische graansilo's
14
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Impressie woon- en leefomgeving Havenkwartier
H2 | Programma
Processtappen
Onderdelen
Status
1. Initiatie
• • • • • • • • •
Woonvisie Structuurvisie Omgevingsvisie Financiële ramingen Inrichten organisatie Ontwikkelstrategie Stimulans- en verwervingsstrategie Milieudossier Fondswerving
•
• • • • • • •
Verkaveling Opstellen stedenbouwkundige kaders & openbaar gebied Concreet ontwikkelkader Opstellen GREX Kostenverhaal strategie Consultatie marktpartijen en ondernemers Uitvoering ontwikkelstrategie met verwerving en stimulans vastgoed
•
2b Planvorming: Ontwerp
• • • • •
Stedenbouwkundig plan en inpassingsplan Tender ontwikkeling Mer-beoordeling Omgevingsplan & BOPA Opstellen SO
• •
Planuitwerking infrastructuur is gereed Omgevingsplan en mer-beoordeling moet nog opgesteld worden
2c Planvorming: Werkvoorbereiding
• •
Opstellen VO & DO BOPA bouwactiviteit
•
Nog op te starten
3 Uitvoer
• • •
Werkzaamheden infrastructuur Werkzaamheden openbaar gebied Bouwwerkzaamheden
•
Nog op te starten
2a Planvorming: Definitie
15
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
• • • • • • •
• • • • •
Woonvisie, Structuurvisie, Omgevingsvisie betreft vastgesteld beleid Herijking van Omgevingsvisie en Woonvisie volgt Globale financiële ramingen zijn aanwezig Inrichten organisatie is opgestart Ontwikkelstrategie definitief vaststellen Stimulans- en verwervingsstrategie vaststellen Beperkende hindercontouren zijn nog aanwezig Milieudossier van bedrijven op haalbare ontwikkellocaties in kaart brengen Fondswerving: WBI aanvraag is gedaan
Globale stedenbouwkundige kaders aanwezig, beeldkwaliteitsplan en kaders openbare ruimte ontbreken Ontwikkelkader ontbreekt, exacte invulling werken en voorzieningen onbekend Consultatie marktpartijen naar aanleiding van de actualiteit GREX ontbreekt Kostenverhaalstrategie vaststellen Stimulans en verwerving vastgoed haalbare ontwikkellocaties nog niet afgerond, inclusief vestigen voorkeursrecht
H2 | Programma
Projecten Havenkwartier De projecten in het Havenkwartier zijn: Nog op te starten: 1.
Verkenning huisvesting maatschappelijke opvang
2.
Verkenning gebruik silo’s
3.
Realiseren doorfietsroute
4.
Realiseren spoorwegkruising
5
Opgestart / in uitvoering: 5.
Wegnemen hindercontouren
6.
Havenblok I
Verder zijn er diverse ontwikkelgebieden waar we als gemeente woningbouw beogen. De plannen zijn echter nog niet zo vergevorderd dat we dit als projecten kunnen bestempelen.
woningbouwimpuls
GREX
grondexploitatie
SO
schetsontwerp
VO
voorontwerp
DO
definitief ontwerp
BOPA
buitenplanse omgevingsplan activiteit
16
WBI
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
3
6 2 5
1
4
H2 | Programma
Stadsboulevard
voorzieningen om de hoek, maar ook op het typisch groene
De Stadsboulevard is de verbinding tussen het Havenkwartier
karakter van de ontspannen stedelijkheid. We realiseren
voor de Stadsboulevard waarin beeldkwaliteit,
en de Binnenstad. De belangrijkste ambitie voor de
woningen voor gezinnen maar kijken ook naar ouderen en
stedenbouwkundige kaders, inrichting van openbare
Stadsboulevard is het verbeteren van de bereikbaarheid
starters.
ruimte, bereikbaarheid en gebruiksmogelijkheden
tussen Binnenstad, het station, het Havenkwartier en
Komen tot een gebiedsvisie/omgevingsprogramma
worden vastgesteld Het verduidelijken en actualiseren van de gemeentelijke
het Nationaal Landschap Drentsche Aa. Daarnaast
Prioriteiten Stadsboulevard
geeft de ontwikkeling van het gebied invulling aan de
Een visie voor de invulling van het gebied Stadsboulevard
woningbouwopgave en de wens om groen toe te voegen aan
ontbreekt nog. In de nu beoogde ontwikkelingen is vooral
stedelijk gebied.
de markt aan zet. Deze ontwikkelingen bevinden zich nog in
Het ontbreken van een gebiedsvisie/omgevingsprogramma
ontwikkelstrategie per deelgebied/project
de initiatiefase. Wel is project gebiedsontwikkeling Asselyn
is een knelpunt. Er is nu onduidelijkheid over (toekomstige)
Ambities Stadsboulevard
gerealiseerd en project gebiedsontwikkeling Acmesa in
ambities van de gemeente. Hierdoor ontstaat een mismatch
Belangrijke ambities voor de Stadsboulevard volgen uit het
uitvoer. Voor 2025 ligt de prioriteit op:
tussen de gemeentelijke ambities en initiatieven van
programma Assen Centraal uit 2021:
marktpartijen.
De verbinding met de Binnenstad en het Havenkwartier Meer woningen De verbinding met de Binnenstad en het Havenkwartier De Stadsboulevard is een wat in zichzelf gekeerd gebied. Het gebied is gelegen tussen de Binnenstad en het Havenkwartier. De uitdaging in de Stadsboulevard ligt in de aanhechting van dit gebied met de omgeving. De oplossing hiervoor ligt in het realiseren van hoogwaardige en logische verbindingen met de Binnenstad en het Havenkwartier. Meer woningen Het gebied leent zich bij uitstek voor een mix aan stadswoningen in een wat hogere dichtheid. Dit zien we terug in ontwikkelingen als gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa. Met de Binnenstad in de achtertuin leunen deze ontwikkelingen op de kwaliteit van de
17
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Woningen in aanbouw binnen het project Asselyn
H2 | Programma
Processchema Stadsboulevard Op deze pagina staat per fase welke onderdelen waarbij horen en wat de status is voor de ontwikkeling van de
Processtappen
Onderdelen
Status
1. Initiatie
• • • •
Beleid: Woonvisie, Omgevingsvisie Financiële ramingen Inrichten organisatie Fondswerving
•
• • •
Verkaveling Opstellen GREX Kostenverhaalstrategie
•
Stadsboulevard.
2a Planvorming: Definitie
• • • •
• • •
WBI
woningbouwimpuls
GREX
grondexploitatie
SO
schetsontwerp
VO
voorontwerp
DO
definitief ontwerp
BOPA
buitenplanse omgevingsplan activiteit
18
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Woonvisie en Omgevingsvisie betreft vastgesteld beleid Globale ramingen zijn aanwezig Organisatie nog niet ingericht Ontwikkelstrategie vaststellen Fondswerving: WBI-aanvraag gedaan Nadere uitwerking stedenbouwkundige kaders nodig in de vorm van gebiedsvisie Gebiedsvisie-/omgevingsprogramma nog te maken GREX ontbreekt Kostenverhaalstrategie vaststellen
2b Planvorming: Ontwerp
• • • •
Stedenbouwkundig plan & inpassingsplan Tender ontwikkeling Omgevingsplan & BOPA Opstellen SO
•
Gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa stedenbouwkundig en planologisch kader gerealiseerd
2c Planvorming: Werkvoorbereiding
• •
Opstellen VO & DO BOPA bouwactiviteit
•
Gebiedsontwikkeling Asselyn en gebiedsontwikkeling Acmesa VO & DO doorlopen
3 Uitvoer
• • •
Werkzaamheden infrastructuur Werkzaamheden openbaar gebied Bouwwerkzaamheden
•
Bouw gestart, gebiedsontwikkeling Asselyn afgerond
H2 | Programma
Projecten Stadsboulevard Anholt en Rolderstraat 84-98 zijn ontwikkellocaties waar we als gemeente woningbouw op het oog hebben. De uitdaging voor beide ontwikkellocaties zit in het vaststellen van een ontwikkelkader. Ook ligt er een uitdaging in het uitwerken en aanleggen van een fietsverbinding tussen de Binnenstad en het Havenkwartier. Deze verbinding moet door de Stadsboulevard lopen. De projecten en beoogde ontwikkellocaties in de Stadsboulevard zijn: Gerealiseerd: 1.
Gebiedsontwikkeling Asselyn
In uitvoering: 2.
Gebiedsontwikkeling Acmesa
Beoogde ontwikkellocaties: Anholt
4.
Rolderstraat 84-98
5.
Veemarkt
19
3.
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H2 | Programma
Planning Op deze pagina staat een globale programmaplanning. Bij het uitwerken van de ontwikkelkaders volgt een detailplanning per gebied/project.
centrumaanpak
t/m 2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
herinrichting winkelstraten fase I herinrichting winkelstraten fase II herinrichting Weiersstraat Kerkstraat/Markt uitbreiding fietsparkeren 1400
resultaten/aantal woningen
1300 1200 1100 1000 900
866 WBI
866 WBI
800 700 600 500 400 300 200 100
t/m 2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
activiteiten/inzet uren
200 400 600
programma/voorbereiding
800 1000 1200 1400 1600 1800
20
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
projecten/realisatie
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
Organisatie
21
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
03
H3 | Organisatie
Organisatie De ontwikkeling van de Binnenstad, het Havenkwartier en de Stadsboulevard heeft in onze ogen een programmatische aanpak nodig. Programmatisch werken
die van een specifieke afdeling of ander project.
3. Overzicht en samenhang
Hieronder staan zeven redenen met toelichting die laten
Een programma helpt bij overzicht en eigenaarschap. Alle
In een bestaande organisatiestructuur is het lastig om uit de
zien waarom een programmatische aanpak voor het
betrokkenen hebben focus op welke doelen gestuurd wordt
waan van de dag te stappen. Daardoor versnipperen aandacht
programma Stadskwartier van belang is. Deze redenen zijn
en waarom. Belangen komen dichter bij elkaar. Ook maakt
en energie. Integraal werken versterkt doelgerichtheid.
1:1 overgenomen uit het handboek “Werken aan Programma's
een programma doelen concreet en meetbaar. Hierdoor is de
De coördinatie van activiteiten is effectiever. Hierdoor kent
(WAP)” van Niels van Loon en Björn Prevaas (2016).
voortgang goed inzichtelijk.
ieder teamlid belang en doel. Dit vergroot de motivatie
1.
Nastreven van complexe doelen
2. Snel inspelen op ontwikkelingen en veranderingen
2.
Snel inspelen op ontwikkelingen en veranderingen
Een programmatische aanpak werkt als er iets extra’s van
3.
Overzicht en samenhang
de organisatie wordt gevraagd: routinematig werken schiet
4.
Scherper sturen op middelen
tekort en improviserend werken geeft teveel risico. De
5.
Doelgericht samenwerken
organisatie moet snel kunnen inspelen op een ontwikkeling
6.
Niet aanpassen van bestaande organisatiestructuren
of verandering met een duurzame oplossing. Een programma
7.
Meer dan projectmatig werken
geeft hierin houvast. Als er snel gehandeld moet worden
om deel uit te maken van het team, zonder twijfels over
heerst vaak het gevoel dat er geen tijd is voor het maken van 1. Nastreven van complexe doelen
een goed plan. Het improviseren dat hierdoor ontstaat, blijkt
Als een plan vraagt om extra aandacht, sturing, prioritering
juist te zorgen voor meer frustraties en kost uiteindelijk meer
en focus is een programmatische aanpak verstandig. Dat
tijd. Met een programma dat ondersteunend is aan de lijn
komt omdat:
van de organisatie kunnen we snel en gedegen inspelen op
de staande organisatie het werk er niet bij kan hebben; professionals niet de benodigde verandervaardigheden bezitten; doelen van het plan soms op gespannen voet staan met
22
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
investering in tijd en geld.
“Een programma vraagt leiderschap van velen, allemaal op hun eigen onderdeel en op hun eigen moment in de voortbrenging van een programma.”
veranderingen. Uit: boek "Werken aan programma's"
H3 | Organisatie
4. Scherper sturen op middelen
6. Niet aanpassen van bestaande organisatiestructuren
op toegevoegde waarde en een gezamenlijk belang en
Het is belangrijk om vorderingen van de aanpak goed
De gemeentelijke organisatie is verdeeld over verschillende
afhankelijkheid. Gezamenlijk geloof in en steun voor de
en tijdig inzichtelijk te maken, zowel overkoepelend als
afdelingen. Om in te spelen op veranderingen kan de neiging
aanpak maakt het verschil.7. Meer dan projectmatig werken
doelmatig. Verstrekkers van financiële middelen willen
ontstaan om bestaande structuren te veranderen. Mensen
Een programma gaat verder dan projectmatig werken.
bijvoorbeeld weten welke meetbare effecten hun inzet van
hebben lang tijd nodig om te wennen aan nieuwe processen,
Complexe vraagstukken waarbij beheersing en control
middelen oplevert. Een programmatische aanpak geeft
collega’s, afspraken en huisvesting. Het aanpassen van de
een uitdaging zijn, vragen om een andere aanpak. In een
hiervoor bruikbare handvatten. Ook helpt een programma
structuur om op veranderingen in te spelen duurt vaak te
programma is aandacht voor het hele systeem rondom een
overzicht te creëren voor prioritering en selectie van
lang en heeft zelden het gewenste effect. Het werkt beter
vraagstuk. Ook de gewenste of noodzakelijke veranderingen
middeleninzet.
om aan te sluiten op bestaande structuren met een tijdelijk
die een rol spelen zijn onderdeel van het geheel. Daarvoor
werkverband, zoals een programma. Daarbij is het wel
zijn een visie en strategie nodig, en ruimte voor tussentijdse
5. Doelgericht samenwerken
belangrijk dat bepaalde organisatorische condities aanwezig
bijsturing. Mensen en producten hebben dus voldoende
Een programmatische aanpak is zinvol wanneer verschillende
zijn, zoals het werken vanuit rollen (naast functies), focus
aandacht nodig.
actoren doelgericht moeten samenwerken. Bijvoorbeeld wanneer het gaat om het organiseren van draagvlak en participatie. Daar kan bij de ontwikkeling van een gebied niet één partij verantwoordelijk voor zijn. Er is samenwerking nodig tussen de gemeente, corporaties en andere partijen. Het creëren van een gezamenlijke visie, strategie en taal geven handvatten voor een gezamenlijke, doelgerichte aanpak. Binnen een dergelijke visie kunnen alle partijen aan de slag met initiatieven die bijdragen aan het gezamenlijke resultaat. De programmamanager en het team maken de voortgang van de initiatieven inzichtelijk en zorgen ervoor dat deze op elkaar aangesloten blijven. Effecten van initiatieven en werkwijzen worden inzichtelijk gemaakt zodat er gehandeld wordt als maatregelen niet blijken te werken. Het programmamanagement zorgt ervoor dat alle partijen betrokken en bij de les blijven. Uit: boek "Werken aan programma's"
23
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H3 | Organisatie
Programmaorganisatie
Bij het programma hoort een rapportage- en
Organogram
Om de doelen te halen heeft het programma Stadskwartier
overlegstructuur, hierbij is een rol weggelegd voor
Het organogram van de programmaorganisatie ziet er als
verdere versnelling nodig. Daarvoor is meer capaciteit nodig.
de bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever, de
volgt uit:
Ook is meer structuur en sturing noodzakelijk. Afstemming
programmamanager, de projectregisseurs en de
met de lijnorganisatie, het ruimte bieden aan mensen ten
projectleiders
behoeve van en betrokkenheid bij het programma en de daaruit voortvloeiende projecten vergen nu nog veel tijd en aandacht. De gemeente werkt met de methode voor projectmatig werken. Deze methode is recent opnieuw Raad
opgepakt en wordt verder doorontwikkeld. Effectiever programmatisch en projectmatig werken is de basis om meer focus, richting en snelheid te kunnen geven aan alle
College B&W
ontwikkelingen binnen het programma Stadskwartier. Programmatische aanpak
Bestuurlijke opdrachtgever
Hieronder staat omschreven hoe een programmatische
Ambtelijke opdrachtgever
aanpak voor het programma Stadskwartier eruit ziet: Er is een programmaorganisatie die wordt aangestuurd door een programmamanager
Programmamanager
Lijnmanagement
Er zijn drie projectregisseurs die ieder verantwoordelijk zijn voor een gebied (Binnenstad, Havenkwartier, Stadsboulevard), zij leggen verantwoording af aan de
Lijnorganisatie
programmamanager In elk gebied zijn meerdere projectleiders en inhoudelijk adviseurs actief, zij leggen verantwoording af aan de
Projectregisseur Binnenstad
Projectregisseur Stadsboulevard
Projectregisseur Havenkwartier
Projectleiders
Projectleiders
Projectleiders
projectregisseur van het gebied waarin zij werken Een programmabureau is noodzakelijk: een vaste plek waar mensen uit diverse rollen en overlegorganen (zowel intern als extern) elkaar kunnen ontmoeten en met elkaar samenwerken
24
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H3 | Organisatie
Programmamedewerkers
Intern
De programmaorganisatie bestaat nu uit acht
De interne programmaorganisatie bestaat uit meerdere rollen
programmamedewerkers (mei 2025). De bestuurlijk en
en overlegorganen:
ambtelijk opdrachtgever zijn hierin niet meegerekend. Het streven is om eind 2025 de programmaorganisatie op sterkte te hebben. De rollen binnen de programmaorganisatie worden voornamelijk uit de bestaande lijnorganisatie ingevuld, aangevuld met externe inhuur. De programmaorganisatie wordt ondersteund door medewerkers uit de lijnorganisatie. Betrokkenheid vanuit een team is randvoorwaardelijk voor het programma of een project. In dat
Opdrachtgevers/opdrachtnemer
Rapportage- en overlegstructuur
geval maken de programma- en de teammanager afspraken over tijdsinvestering en output van de medewerker.
Bestuurlijk opdrachtgever (wethouder wonen)
Beleid: Woonvisie, Omgevingsvisie
Ambtelijk opdrachtgever (concernmanager)
Financiële ramingen
Ambtelijk opdrachtnemer (programmamanager)
Inrichten organisatie Fondswerving
“Iets is niet een programma door het zo te noemen. Dat is pas het geval als mensen ervoor kiezen bepaalde principes in te zetten en van de opgave een programma te maken.”
Inhoudelijke rollen Drie projectregisseurs
Regiegroep
- Binnenstad
Projectgroep
- Havenkwartier - Stadsboulevard Meerdere projectleiders
Uit: boek "Werken aan programma's"
25
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Rapportage- en overlegstructuur
Inhoudelijk adviseurs (intern en extern)
H3 | Organisatie
Programmabureau
niet toerekenbare kosten. Inzet binnen projecten zijn wel
in deze gebieden stuurt de gemeente aan op samenwerking
De ontwikkelingen van de Binnenstad, het Havenkwartier en
toerekenbare kosten en worden zo opgenomen.
en het sluiten van overeenkomsten met eigenaren over
de Stadsboulevard vragen om programmatisch werken. Om dit goed te laten verlopen richten we een programmabureau op. Het programmabureau beschikt over een eigen ruimte waar alle betrokken programmamedewerkers samen kunnen werken. Mogelijkheden voor structureel en informeel overleg, op elk moment van de dag, is belangrijk. Het programmabureau is straks de eigen plek waar intern en extern betrokkenen elkaar makkelijk zien en ontmoeten, zowel formeel als informeel. Dit geeft energie en verbinding. Alle betrokkenen kunnen makkelijker en sneller schakelen om de noodzakelijke resultaten en effecten te behalen.
Organisatiekosten De kosten voor het hele programma Stadskwartier zijn
Jaar
Bedrag
2025
€ 1,5 miljoen
2026
€ 2,5 miljoen
2027
€ 2,5 miljoen
2028
€ 2,0 miljoen
Totaal raming kosten programmaorganisatie
€ 8,5 miljoen
inbreng. We zetten in op een situationeel grondbeleid. Zo is er grip op afhankelijkheden, planning van de aanpak en de ambitie voor het geheel. Marktconsultatie Voor de Binnenstad en het Havenkwartier gaan we de markt consulteren. Dit om de uitgangspunten en haalbaarheid te toetsen. Met een marktconsultatie worden belangstellende partijen gevraagd om mee te denken over de haalbaarheid van de opdracht het programma van eisen en randvoorwaarden voor de opdracht de meest passende wijze van aanbesteden
globaal doorgerekend. Hierin is geen rekening gehouden met
Externe ontwikkelpartners
De gemeente kan zo de uiteindelijke opdracht in een
aanloop- en opstartkosten. Voor de aanloop- en opstartkosten
Om de ontwikkeling van het programma Stadskwartier te
aanbesteding scherper formuleren. Marktconsultatie is ook
is eerder drie keer een krediet van € 1 miljoen verstrekt, voor
realiseren werkt de gemeente samen met partners. Op het
een goed middel voor het toetsen van de risico-bereidheid
de periode tot mei 2025. Vanaf mei 2025 t/m 2028 (totaal vier
gebied van planvorming en realisatie zijn dit bijvoorbeeld
van partijen.
jaar) zijn geen bedragen gereserveerd.
adviseurs, stedenbouwkundige bureaus, architecten en ontwikkelpartners. De wijze om deze samenwerkingen
Een marktconsultatie is passend voor locaties in het Havenkwartier en de Binnenstad
De geraamde kosten voor programmaorganisatie
tot stand te brengen, gebeurt op verschillende manieren,
(bemensing, proces, huisvesting) is voor de komende
bijvoorbeeld via een onderhandse aanbesteding of een
Bij complexe ontwikkellocaties binnen het programma
vier jaar € 8,5 miljoen. De inzet van collega’s binnen het
nationale niet-openbare procedure. De procedures en de
Stadskwartier wordt marktconsultatie toegepast waar de
programmabureau bedraagt circa 15.000 uur per jaar.
overwegingen daarvoor staan hieronder toegelicht.
gronden in eigendom zijn van de gemeente. De gemeente heeft voor deze locaties een bepaald programma van eisen
Deze ureninzet is nodig om de opgave en de doelen te realiseren. De inspanning wordt gedaan door collega’s die
De gemeente weet in welke gebieden zij een actieve of
in gedachten op basis van een ontwikkelkader. Gezien de
onderdeel zijn van diverse beleidsvelden (teams) en ook door
faciliterende rol gaat innemen. In gebieden met een
complexiteit van het hele gebied, geeft het programma van
collega’s die onderdeel zijn van de programmasturing (bv
actieve rol stuurt de gemeente aan op het verwerven van
eisen een bepaalde flexibiliteit waar met marktpartijen over
projectregisseurs en projectleiders). Dit zijn voornamelijk
grondposities. Met ontwikkelaars die eigendommen hebben
kan worden gesproken.
26
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
Aanpak
27
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
04
H4 | Aanpak
Aanpak De twee doelen van het programma Stadskwartier Assen zijn:
De centrumfunctie van de Binnenstad versterken. 2. Woningen toevoegen binnen bestaand stedelijk gebied.
wordt situationeel grondbeleid genoemd. Hierbij bepaalt de
grondbeleid waarin per hoofdgebied de keuze wordt gemaakt
ontwikkeling zelf wat de beste strategie is.
voor een actieve of faciliterende rol. In onderstaande tabel
1.
Hiermee krijgt het woon-, leef- en ondernemersklimaat in en rond het centrum een kwaliteitsimpuls. Om het programma uit te kunnen voeren is een ontwikkelstrategie en een programmabudget noodzakelijk.
staan de kernpunten van een actieve en faciliterende rol door Stadskwartier: situationeel grondbeleid
Actieve rol-/strategie
Faciliterende rol-/strategie
De gemeente neemt de algehele regie in de gebiedsontwik-
Initiatief en regie van de gebiedsontwikkeling ligt bij
keling.
marktpartijen.
De gemeente verwerft grondposities binnen de ontwikkeling.
Marktpartijen zijn verantwoordelijk voor verwerving of zijn in
Ontwikkelstrategie Om de doelen te kunnen realiseren is actiever en daadkrachtiger handelen van de gemeente noodzakelijk. Hierbij hoort ook een actievere ontwikkelstrategie en rol voor
de gemeente in gebiedsontwikkeling uitgelegd.
In het programma Stadskwartier willen we situationeel
bezit van grondposities. De gemeente is initiatiefnemer, organiseert en verzorgt een
Marktpartijen zijn verantwoordelijk voor de planontwikkeling
wijziging van het planologisch kader.
binnen de planologisch kaders van de gemeente. De gemeente toetst het plan van de marktpartij.
de gemeente. In een gebiedsontwikkeling kan een gemeente verschillende
De gemeente verzorgt het stedenbouwkundig plan (en
Marktpartijen stellen een stedenbouwkundig plan op in
rollen aannemen. Binnen het programma Stadskwartier zijn
eventuele aanbesteding).
samenspraak met de gemeente.
De gemeente verzorgt het bouwrijp maken.
Marktpartijen verzorgen het bouwrijp maken.
Kostenverhaal verzekerd door middel van verkoop van bouw-
Kostenverhaal op basis van anterieure overeenkomst of
rijpe grond. Ook publiekrechtelijk door kostenverhaalregels
publiekrechtelijk door kostenverhaalregels in omgevingsplan
in omgevingsplan en BOPA.
en BOPA.
(op onderdelen) meerdere rollen mogelijk: een actieve rol met actief grondbeleid een faciliterende rol met faciliterend grondbeleid Er bestaat ook een gemengde variant van het grondbeleid. Dit
28
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H4 | Aanpak
Binnenstad en Havenkwartier: actief
Er moeten keuzes worden gemaakt op het gebied van
Wanneer professioneel-ontwikkelende partijen grondposities
In de ontwikkeling van de Binnenstad en het Havenkwartier
energietransitie zoals warmtenetten. Milieuhinder en
bezitten in de Binnenstad en het Havenkwartier, krijgen deze
kiest de gemeente nadrukkelijk voor een actieve rol en het
bedrijfsinrichtingen beperken nu de mogelijkheden
partijen de mogelijkheid om die gronden zelf in ontwikkeling
nemen van regie. Hiervoor zijn meerdere redenen:
van woningbouw in de nabije omgeving van een
te nemen. De gemeente neemt dan een faciliterende rol aan
aantal plekken. Zonder ingrijpen door de gemeente
en stuurt hierbij aan op samenwerking en het sluiten van
gemeente niet geleid tot het gewenste resultaat. Plannen
op deze belemmeringen is gebiedsontwikkeling door
overeenkomsten over inbreng. Dit op voorwaarde dat het
van marktpartijen zijn suboptimaal en sluiten niet aan
marktpartijen onrendabel of ontstaan er plannen die niet
planvoorstel van de betreffende marktpartijen past binnen het
op de gemeentelijke ambities. De gebieden dreigen
aansluiten bij de ambities van de gemeente.
ontwikkelkader en de meerjarenplanning.
De afgelopen jaren heeft het faciliterende beleid van de
zonder actief handelen van de gemeente verder in verval te raken. Dit heeft invloed op de aantrekkingskracht en
Stimulans- en verwervingsstrategie
Stadsboulevard; faciliterend
het vestigingsklimaat van Assen in haar geheel. Zeker
Om programmadoelen te bereiken moet de gemeente
In de afgelopen jaren is voor de Stadsboulevard gekozen
bij de ontwikkeling van de Rolderstraat moet op korte
diverse locaties in de Binnenstad en het Havenkwartier
voor een faciliterende ontwikkeling. Dit heeft geleid tot
termijn ingegrepen worden.
stimuleren en aankopen. Er is budget beschikbaar voor
de ontwikkeling van het Acmesa-terrein. Een faciliterende
In beide gebieden is sprake van een sterke versnippering
stimulans en verwerving van goedgekeurde projecten in beide
strategie past bij gebiedsontwikkelingen waar de
in eigendom van grondposities en panden. Dit
gebieden. Bij aankopen zonder vooraf goedgekeurd krediet is
transformatie en verkaveling minder complex is. Voor
belemmert de ontwikkeling van het gebied. In het
goedkeuring van het college van B&W en de gemeenteraad
de Stadsboulevard is dit het geval. Ook in de komende
Havenkwartier zorgen ook hindercontouren voor
nodig. Daarvoor zijn een taxatie en verwervings- en
jaren blijft de ontwikkelstrategie voor de Stadsboulevard
belemmeringen. Er zijn bovendien grote ingrepen
ontwikkelingsplan vanuit de programmaorganisatie nodig.
faciliterend.
parkeren, energie en groen. Dit vraagt om een integrale
Om kosten te kunnen verhalen op marktpartijen die zich
Op beleids- en programmaniveau formuleren we voor dit
aanpak.
beroepen op zelfrealisatie moeten kostenverhaalregels
gebied ambities en concrete doelstellingen. Ook stellen
In beide gebieden is sprake van een transitie van
worden opgenomen in het omgevingsplan en BOPA. Dit
we een gebiedsvisie/omgevingsprogramma op voor het
industrie en detailhandel naar wonen. Dit zorgt
als uitwerking van het programmaplan en onderliggende
gebied Stadsboulevard. Uit deze visie volgt uiteindelijk een
voor een complexe verkaveling met een groot aantal
grondexploitatie van het plangebied.
ontwikkelkader.
nodig op het gebied van (ondergrondse) infrastructuur,
grondeigenaren. Zonder ingrijpen van de gemeente is
29
De beschikbare middelen (professionals en financiën) zullen
er risico op verdere versnippering. Een aantal locaties
In de Binnenstad en het Havenkwartier neemt de gemeente
echter voornamelijk voor de ontwikkeling van de Binnenstad
is in verval. Er is leegstand en er zijn maatschappelijke
de regie in het maken van een stedenbouwkundig plan met
en het Havenkwartier worden ingezet.
problemen. Dit zijn issues die marktpartijen niet alleen
bijbehorende verkaveling. De gemeente zorgt in de basis voor
kunnen oplossen.
het bouwrijp maken. Gronden worden daarna weer aan de
In het Havenkwartier moeten complete wegen en
markt uitgegeven. Dit betekent niet dat de gemeente overal
netwerken van kabels en leidingen worden verlegd.
potentiële ontwikkellocaties gaat verwerven en stimuleren.
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H4 | Aanpak
Als blijkt dat marktpartijen niet in staat zijn om de gewenste
onrendabele top kan een aanjaagfunctie of vliegwieleffect
Het Stedelijk Investeringsfonds is voor ons het meest
woningproductie en kwaliteit in de Stadsboulevard te
hebben voor een groter gebied.
slagvaardige instrument om regie te nemen in het
realiseren, kan de gemeente overgaan tot een actieve
verwerven en stimuleren van strategische grondposities
strategie. De gemeente kan in de Stadsboulevard ook kiezen
Het is van belang om het proces voor het verwerven en
in de Binnenstad en het Havenkwartier. Met het Stedelijk
voor een actieve strategie wanneer de woningproductie
stimulans vanuit het Stedelijk Investeringsfonds goed vast
Investeringsfonds heeft de gemeente direct middelen om
in de Binnenstad en het Havenkwartier achterblijft op de
te leggen. In een toetsingskader staan randvoorwaarden om
posities te verwerven en te stimuleren in het Havenkwartier
programmaplanning.
te bepalen wanneer en waar het Stedelijk Investeringsfonds
en de Binnenstad. Dit geldt bijvoorbeeld voor gronden waar
mag worden ingezet, met de daarbij behorende hoogte van
de gemeente het voorkeursrecht op heeft gevestigd. Door
het fonds.
zelf actief te investeren, vergroten we ook de mogelijkheid tot
Instrumenten Om actief of faciliterend te kunnen ontwikkelen zijn er voor
het verkrijgen van subsidies en leningen (cofinanciering). De
de gemeente verschillende instrumenten beschikbaar.
Inzet van Stedelijk Investeringsfonds als instrument
wijze van de inzet van het Stedelijk Investeringsfonds wordt
Er is een onderlinge samenhang tussen de verschillende
Gebruik van het Stedelijk Investeringsfonds als instrument
nader uitgewerkt in het ontwikkelkader.
instrumenten. Zo zijn bepaalde instrumenten opeenvolgend.
past bij onze situationele aanpak waar we per gebied bepalen
Deze onderlinge samenhang komt hierna naar voren. Ook
of we actief of faciliterend te werk gaan.
is toegelicht hoe de instrumenten worden ingezet in de gebieden. Stadskwartier
Stedelijk Investeringsfonds Het Stedelijk Investeringsfonds is een financieel instrument dat slagkracht geeft bij zowel een actieve en faciliterende rol als ontwikkelstrategie. Het fonds biedt ons mogelijkheid om proactief door middel van een impuls bij te dragen aan een ontwikkeling, of als gemeente zelf een ontwikkeling
Binnenstad
Havenkwartier
Stadsboulevard
Nadruk op actief grondbeleid
Nadruk op actief grondbeleid
Nadruk op actief grondbeleid
vlot te trekken. Dit Stedelijk Investeringsfonds wordt gevuld met eigen middelen. Hierdoor zijn deze snel beschikbaar wanneer kansen zich voordoen. Ook kan een Stedelijk Investeringsfonds bijdragen aan het verkrijgen van externe (co)financieringen. Dit geeft de gemeente meer regie op de invulling en planning van de ontwikkeling. Het actief verwerven van posities of een stimulans geven op een
30
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H4 | Aanpak
Voorkeursrecht
Onteigening kan niet plaatsvinden als de eigenaar ook zelf de
In de Binnenstad en Havenkwartier zien we veel versnipperd
gewenste ontwikkeling kan en wil realiseren.
vastgoed. Waar de bestaande functie afwijkt van de beoogde functie kan de gemeente voorkeursrecht inzetten.
doelgroepen waarvoor de ontwikkeling is bedoeld. Het ontwikkelkader is een instrument dat zowel door de
Een eventuele onteigening in het programma Stadskwartier
gemeente als marktpartijen ingezet moet worden bij de
wordt altijd voorafgegaan door een fase waarin de gemeente
planontwikkeling. Het ontwikkelkader bevat meetbare
Inzet van voorkeursrecht als instrument
minnelijk (dus in overleg) de gronden/panden zal moeten
kaders voor het programma zoals het maximaal aantal
Waar de (her)ontwikkeling haalbaar is, maar waar
proberen aan te kopen. Een onteigeningstraject moet
woningen, bouwhoogtes, de positionering van bouwblokken,
marktpartijen niet of onvoldoende in staat zijn de
zorgvuldig gebeuren en kost veel tijd (2,5-3 jaar) en ambtelijke
beoogde doelgroepen, functietoekenning, parkeerstrategie,
ontwikkeling zelf te realiseren binnen de programmaplanning
inzet. Het verdient de aanbeveling om de mogelijkheden aan
energievoorziening en concrete uitgangspunten voor
en het ontwikkelkader, kiest de gemeente ervoor het
te wenden en beschikbare instrumenten in te zetten om een
het inrichten van de openbare ruimte en de gewenste
voorkeursrecht in te zetten. Dit zijn criteria waarnaar wordt
onteigeningstraject te voorkomen.
doelgroepen.
Om die voorzienbaarheid van onteigening te kunnen
Daarnaast staan er in het ontwikkelkader zachte
gekeken voorafgaand aan het vestigen van het voorkeursrecht op posities in de Binnenstad en het Havenkwartier.
aantonen, wordt voor het gebied een stedenbouwkundig
uitgangspunten die betrekking hebben op bijvoorbeeld
Een voorbeeld van een deelgebied waar het voorkeursrecht is
plan vastgesteld waarin een integrale herontwikkeling wordt
beeldkwaliteit en de uitstraling van het openbaar gebied. Het
ingezet is de gebiedsontwikkeling Rolderstraat Noordzijde.
voorzien. Hiermee wordt voorkomen dat eigenaren van het
ontwikkelkader beschrijft hoe het financiële instrumentarium
Hier zetten we in op een actieve verwerving van panden
vastgoed zelf investeren in een ongewenste ontwikkeling, of
(kostenverhaal) wordt vormgegeven in de verschillende
die nog niet in gemeentelijk bezit zijn. Dit moet in 2028
een beroep op zelfrealisatie doen. Ook zal aan de raad de
gebieden en projecten. Ook bevat het ontwikkelkader een
resulteren in bouwrijp opgeleverde gronden.
bevestiging worden gevraagd dat indien nodig onteigening
planning voor alle gebieden en projecten en wordt ingegaan
als middel zal worden ingezet om de onroerende zaak te
op het te doorlopen proces. Tot slot wordt ook de wijze van
verwerven.
communicatie en participatie vastgelegd.
worden ingezet in het programma Stadskwartier. Het
Ontwikkelkader en omgevingsprogramma
Het omgevingsprogramma is één van de kerninstrumenten
instrument wordt ingezet op strategische locaties waar
Het ontwikkelkader beschrijft en laat zien hoe het gebied
van de Omgevingswet. Een programma bevat de uitwerking
minnelijke verwerving² op niets is uitgelopen en waar de
eruit moet komen te zien. Het betreft het raamwerk voor de
en concretisering van de Omgevingsvisie voor een bepaalde
programmaplanning in gevaar komt.
verdere planontwikkeling en is de vertaling van ambities naar
sector, thema of gebied. Terwijl de Omgevingsvisie met name
doelstellingen en kaders. Het ontwikkelkader geeft inzicht
gaat over de ‘wat’-vraag, ligt het accent bij het programma
Voorwaarde voor het inzetten van het instrument is dat er een
in hoe verschillende thema’s een plek krijgen in de hoofd-
op de ‘hoe’-vraag. Een omgevingsprogramma vertoont veel
zwaarwegend algemeen belang moet zijn dat aantoonbaar
en deelgebieden en hoe de gewenste transformatie wordt
overlap met een ontwikkelkader omdat het ontwikkelkader
is door een uitgewerkt plan in het omgevingsplan of BOPA.
bereikt (strategie & instrumenten). Ook geeft het inzicht in de
ook een uitwerking en vertaling is van ambities naar
Onteigening Gebruik van onteigening zal als laatste instrument
2. Minnelijke (grond)verwerving is het op niet gedwongen wijze in eigendom verkrijgen van grond. 31
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H4 | Aanpak
concrete doelstellingen. Zowel het ontwikkelkader als het
Inzet van ontwikkelkader en omgevingsprogramma als
Om een omgevingsplan te kunnen maken voor het
omgevingsprogramma zijn vormvrij en kunnen dezelfde
instrument
Havenkwartier hebben we eerst een ontwikkelkader nodig.
inhoud bevatten.
Het ontwikkelkader vormt de basis voor de planuitwerking en
De inzet is om het traject omgevingsplan Havenkwartier
voorkomt een mismatch tussen plannen van marktpartijen
op te starten in 2025. In een omgevingsplan voor het
Wel zijn er enkele verschillen tussen het ontwikkelkader en
en ambities en kaders van de gemeente. Het ontwikkelkader
Havenkwartier kan de gemeente voorwaarden stellen aan
het omgevingsprogramma. Zo kan het omgevingsprogramma
vormt een goede basis voor het opstellen van een
de gebruiks- en bouwactiviteiten op gronden. Nieuwe
een grondslag zijn voor het voorkeursrecht. Als de
grondexploitatie (GREX) en omvat kaders die moeten
ontwikkelingen worden getoetst aan de planregels zoals deze
onderbouwing voor de gewenste functiewijziging is
worden opgenomen in het omgevingsplan en BOPA. Het
in het omgevingsplan staat beschreven. Dit gaat bijvoorbeeld
opgenomen in het omgevingsprogramma dan geldt dit
omgevingsprogramma omvat deze zelfde inhoud.
over bouwhoogtes, locatie van bouwblokken, milieuaspecten,
als grondslag voor het voorkeursrecht. Verder mag de
De reden waarom we kiezen voor het opstellen van een
wegen, parkeernormen, specifiek overgangsrecht voor
gemeente afspraken maken over een vrijwillige financiële
omgevingsprogramma voor de Binnenstad is om de
huidige bedrijven etc. Ook bevat een omgevingsplan regels
bijdrage als de onderbouwing hiervoor is opgenomen in
grondslag voor het voorkeursrecht voor diverse locaties
voor het kostenverhaal en vormt het een grondslag voor een
het omgevingsprogramma. Het ontwikkelkader heeft deze
vast te leggen. Ook nemen we een onderbouwing op voor
voorkeursrechtbeschikking en onteigeningsprocedure indien
juridische status niet.
de vrijwillige financiële bijdrage. Voor het Havenkwartier
de functiewijziging is opgenomen in het omgevingsplan.
wordt deze bijdrage geborgd via kostenverhaalregels in het omgevingsplan.
Een omgevingsvergunning voor een ‘buitenplanse omgevingsplan activiteit’ (BOPA) biedt de mogelijkheid
Het ontwikkelkader en omgevingsprogramma wordt
om af te wijken van het omgevingsplan en bestaand
momenteel uitgewerkt en naar verwachting in het najaar
planologisch kader. Daarbij kan een BOPA een grondslag
van 2025 vastgesteld. Ondertussen wordt ook gewerkt aan
vormen voor een onteigeningsprocedure. Ook kan een BOPA
een verkavelingsplan voor het Havenkwartier en worden de
kostenverhaalvoorschriften bevatten. Dit instrument kan
stedenbouwkundige uitgangspunten van meerdere projecten
niet in alle gevallen in het programma Stadskwartier worden
in zowel de Binnenstad als de Stadsboulevard uitgewerkt.
ingezet. We zetten dit in in de Binnenstad, Stadsboulevard en Havenblok I. Ook voor het opstellen van een BOPA is het van
Omgevingsplan en buitenplanse omgevingsplanactiviteit
belang dat er een ontwikkelkader is.
Het omgevingsplan en de omgevingsvergunning worden in Voorbeeld grondgebonden woningen
het programma Stadskwartier ingezet om ontwikkelingen
Binnenstad
juridisch-planologisch mogelijk te maken.
Voor de Binnenstad zetten we in op functiewijzigingen. Op veel plekken is werken en wonen al toegestaan. In de Binnenstad zijn er geen grote milieubelemmeringen. Het
32
programmaplan Stadskwartier Assen juni 2025
H4 | Aanpak
planologisch spoor dat we kiezen voor de Binnenstad is
woningbouw gegarandeerd. Ook randvoorwaarden staan
dan ook het vergunningsspoor (BOPA). Het proces voor
in het besluit opgenomen, zoals de faseringsstrategie of
een BOPA is minder tijdrovend. Tijd is een belangrijk
voorwaardelijke verplichtingen om tot uitvoer over te gaan.
aspect in de afweging voor het type planologische
Met het opstellen van een omgevingsplan voor het
procedure vanwege de maatschappelijke urgentie om in te
Havenkwartier wordt in 2025 gestart met de voorbereidingen
grijpen in ontwikkelgebieden zoals de Rolderstraat en het
van het wijzigingsbesluit omgevingsplan.
Koopmansplein. Nadat de ontwikkelgebieden in de Binnenstad zijn
Stadsboulevard
gerealiseerd wordt er alsnog een wijziging op het
De planologische strategie voor de Stadsboulevard komt
omgevingsplan voorbereid. Dit heeft onder andere te maken
overeen met die voor de Binnenstad. In de periode van 2022-
met de verplichting vanuit het Rijk dat gemeenten voor
2024 is voor meerdere gebieden een bestemmingsplan op-
2031 één omgevingsplan moeten hebben voor het gehele
Voorbeeld gestapeld diverse woningen
grondgebied van de gemeente, waar de Binnenstad onderdeel van is.
gesteld waardoor woningbouw past binnen het planologisch kader. Er gelden geen grote milieubelemmeringen voor de ontwikkelingen in dit gebied. Nadat de ontwikkelingen aan de Stadsboulevard zijn gerealiseerd, wordt het wijzigingsbesluit
Havenkwartier
moeten zijn vastgesteld. We kiezen ervoor om deze
Voor het Havenkwartier is een bestemmingsplan van kracht
stedenbouwkundige opzet op te nemen in het ontwikkelkader
dat zware bedrijfsactiviteiten toestaat. Dit moet worden
en omgevingsprogramma.
Kostenverhaal
gewijzigd ten behoeve van een prettig woon- en verblijfmilieu.
Deze stedenbouwkundige opzet is onder andere nodig
Voor de ontwikkeling van het programma Stadskwartier is