Turap-2 2026
Tekst van het document
24 1.4.3 We investeren in bondgenoten We breiden het netwerk van bondgenoten uit naar een stadsbrede dekking, dat minstens jaarlijks bijeenkomt. Wij zetten ons in om belangrijke sleutelfiguren in de stad bij elkaar te brengen en een bondgenootschap met ons te vormen; voor een stad waar mensen met verschillende achtergronden samenkomen in wat hen verbindt en waar we polarisatie en agressie geen kans geven. 1.4.4 We leren kinderen en jongeren kritisch denken en verantwoord met informatie om te gaan We geven voorlichting aan een groot deel van de kinderen en jongeren om kritisch denken en informatiewijsheid te stimuleren. We zorgen ervoor dat kinderen en jongeren vaker voorlichting krijgen over mediawijsheid en een kritische omgang met de informatie die op internet wordt aangeboden, met name nepnieuws en complottheorieën. Doel is om meer grip te krijgen op de invloed van radicalisering en extremisme online. We vergroten de kennis bij jongeren, ouders en professionals en ontwikkelen manieren om (preventief) op te treden. 1.4.5 We signaleren radicalisering en gaan het tegen We bouwen het signaleringsnetwerk uit en voorzien alle bij ons bekende casussen van radicalisering en extremisme van een aanpak.
We verbreden onze kennis- en signaleringsnetwerken, vooral op het gebied van anti-institutionalisme, accelerationisme, gewelddadig jihadisme, links- en rechtsextremisme en (problematische) complottheorieën. In geval van risicocasussen zorgen we voor een Zorg- en Veiligheidshuis dat alle casussen tijdig en assertief aanpakt en dreiging wegneemt. 1.4.6 We waarborgen een veilige openbare ruimte voor iedereen Iedereen in Arnhem moet zich veilig voelen in onze openbare ruimte. Omdat vrouwen en mensen uit de LHBTIQA+ gemeenschap zich vaker onveilig voelen op straat, zet de gemeente extra in op het vergroten van hun veiligheidsgevoel. Samen met de politie en organisaties die opkomen voor de rechten van deze groepen, zorgen we dat iedereen zich vrij en veilig kan verplaatsen, ontmoeten en uitgaan. Straatintimidatie tolereren we niet en pakken we actief aan. We zorgen voor herkenbare aanspreekpunten, bevorderen de bereidheid om een melding te maken of aangifte te doen en maken ondersteuning voor slachtoffers laagdrempelig en toegankelijk. Zo werken we aan een Arnhem waar iedereen zich beschermd, gerespecteerd en veilig voelt.
1.5 Minder jongeren komen in aanmerking voor criminaliteit 1.5.1 We bieden persoonsgerichte begeleiding van kwetsbare jongeren (jongerenwerk 3.0) We spannen ons in om ervoor te zorgen dat een aantal kinderen en jongeren uit Geitenkamp, Presikhaaf en Malburgen niet de ondermijnende georganiseerde criminaliteit terecht komt en kansen en perspectief krijgen. Deze jongeren, vaak tussen de 11-23 jaar oud, krijgen een begeleidingstraject waarin doelen worden gesteld op het gebied van school, werk, familie en vrienden: (inzet op vergroten van sociaal emotionele ontwikkeling, executieve vaardigheden en metacognitieve vaardigheden). De thuis-/ gezinssituatie wordt, waar het kan, geïntegreerd in de aanpak. Een ambitie binnen de aanpak is om de groeiende onlinewereld van kinderen en jongeren beter in het vizier te hebben en hierop beter te kunnen inspelen.
25 1.5.2 We houden toezicht in de wijken en rondom scholen en signaleren situaties van overlast of criminaliteit vroegtijdig We zetten fors in op toezicht in de wijk en rond scholen alsmede vroegtijdige signalering van situaties van overlast of criminaliteit. Straatcoaches zijn zichtbaar aanwezig in de wijken, rond scholen en bij het jongerenwerk. Ze spreken overlast gevende jeugd aan, moedigen positief gedrag aan. Ze surveilleren, de- escaleren, dringen overlast terug en signaleren vroegtijdig situaties die tot overlast of criminaliteit kunnen leiden. De focus ligt op drugshandel en drugsgebruik door jeugdigen in Arnhem-Oost. De straatcoaches werken samen met ketenpartners en werken actief samen met VIOS. Die scholen van handelingsperspectief voorziet bij het omgaan met ondermijnende jeugdcriminaliteit. 1.5.3 We helpen kinderen vanaf 6 jaar met verhoogd risico op afglijden naar drugsgerelateerde criminaliteit bij het opbouwen van een gezonde sociaal- emotionele ontwikkeling (Preventief Interventie Team, PIT) We zorgen ervoor dat een significant aantal kinderen vanaf 6 jaar met een verhoogd risico op afglijden naar druggerelateerde criminaliteit vanwege externaliserend probleemgedrag op primair onderwijs scholen worden begeleid in een PIT-traject. De PIT-coach biedt een maatwerktraject, waarbij school en ouders belangrijke partners zijn.
Het uitgangspunt is doen wat nodig is: zo vroeg mogelijk bijsturen van probleemgedrag waardoor het kind met een relatief lichte interventie geholpen kan worden bij het opbouwen van een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling. 1.5.4 We helpen jongeren aan betaald werk als tegenhanger van het kunnen 'verkrijgen' van crimineel geld We krijgen een significant aantal jongeren aan betaald werk met Prospect4Cash, bij voorkeur in de eigen wijk, als tegenhanger van het kunnen ‘verkrijgen’ van crimineel geld. Door dit werk kunnen jongeren op een eerlijke manier geld verdienen, werkgeversvaardigheden leren en zicht oriënteren op de arbeidsmarkt. De jongere kan een voorbeeld worden voor anderen jongeren in de wijk, wanneer zij zien dat ‘regulier’ werken loont. 1.5.5 We zorgen voor versterking van de aanpak van jongeren die dreigen af te glijden richting ondermijnende criminaliteit We zorgen ervoor dat in de geëscaleerde casussen van jongeren die dreigen af te glijden richting ondermijnende criminaliteit een aanpak in het Veiligheidshuis wordt ingezet.
Financiële afwijkingen In onderstaande tabel worden de afwijkingen tussen de begroting en Turap 2 toegelicht. Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten | -35.492 | -36.072 | -580 Baten | 5.975 | 5.975 | 0 Saldo lasten en baten | -29.517 | -30.097 | -580 Toevoegingen aan reserves | -90 | -90 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 695 | 695 | 0 Saldo toevoegingen en onttrekkingen | 605 | 605 | 0 Prognose resultaat | -28.912 | -29.492 | -580 Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen 1.1 | Veiliger en leefbaardere wijken | -214 | -214 | 0 1.2 | Terugdringen van overlast | -1.070 | -1.070 | 0 1.3 | Ondermijnende criminaliteit | -52 | -52 | 0 1.4 | Een veiliger openbare ruimte | -15.988 | -15.988 | 0 1.5 | Minder jongeren in criminaliteit | -973 | -973 | 0 9.8 | Doeloverstijgend | -10.616 | -11.196 | -580 9.9 | Overige | 0 | 0 | 0 Prognose resultaat | -28.913 | -29.493 | -580 Portefeuilleonderdeel | Doel | Totale | V/N | Toelichting | I/S | AR/ afwijking | BR (x €1.000) Lasten | -580 | N Openbare orde en veiligheid | 9.8 | -75 | N | Pendelbussen Vitesse | S | AR Openbare orde en veiligheid | 9.8 | -505 | N | Gemeentefonds meicirculaire - DU Verst lok | I | AR aanpak high-impact crimes Baten | 0 Toevoegingen aan reserves | 0 Onttrekkingen aan reserves | 0 Toelichting
afwijkingen Pendelbussen Vitesse Met Vitesse / GelreDome is afgesproken de kosten voor pendelbussen om fans te vervoeren na de wedstrijden te vergoeden. Dit leidt tot een nadeel in 2026 van € 75.000. Gemeentefonds meicirculaire - DU Versterking lokale aanpak high-impact crimes Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) zet zich in voor het veiliger maken van Nederland. Delicten met een grote impact op slachtoffers, hun omgeving en de maatschappij – ook wel high impact crimes (HIC) – tasten het veiligheidsgevoel in de maatschappij sterk aan. Voorbeelden van deze delicten zijn (online) vermogens- | en geweldsdelicten. De bestrijding van deze delicten vraagt om een stevige, structurele aanpak, waarbij ook de weerbaarheid van de Nederlandse samenleving als geheel wordt vergroot. | Voor een succesvolle en effectieve 26 27 aanpak van high impact crimes is het van belang dat er op lokaal niveau een sterke effectieve aanpak is ter voorkoming van (herhaald) daderschap. Daarom ontvangen tien gemeenten een bijdrage voor het uitvoeren van activiteiten in het kader van het versterk en van de lokale aanpak en daarmee ook het versterken van de brede aanpak van jeugdcriminaliteit.
Aanvullend ontvangt de gemeente Arnhem een incidentele bijdrage voor het ontwikkelen van de aanpak veilig in en om school (VIOS) om een (sociaal) veilig leerklimaat op PO en VO-scholen te realiseren en voor een interventie-pilot gericht op delicten die criminele organisaties laten plegen door jongeren. De pilot is gericht op jonge daders die (nu nog) aan de randen van criminele netwerken verkeren. In totaal ontvangt Arnhem in 2026 € 505.000. De baten zijn verwerkt in het voordeel op het gemeentefonds op S00, de lasten worden in dit programma gerealiseerd. 28 Bereikbaarheid Voortgang doelen en inspanningen Een duurzaam bereikbare stad Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Waar staan we nu? Doel Inspanning Inh Fin Plan Ris 1.1 Bewerkstelligen van een mobiliteitstransitie: eerst de voetganger, dan de fietser, dan het OV en dan pas de auto 1.1.1 We voeren het mobiliteitsbeleid uit Het duurzaam mobiliteitsplan (DMP) is in 2025 door de raad vastgesteld. In het DMP zijn maatregelen beschreven en in de tijd uitgezet. Op basis van de uitvoeringsagenda DMP zal er nog gedetailleerder uitvoering aan het DMP worden gegeven. We gaan aan de slag met de zaken die we binnen 2 jaar willen realiseren.
Onderdelen daarvan zijn direct inzetten op gedragsverandering, aanleg van nieuwe fiets- en HOV-infrastructuur, kwaliteitsverbetering van het fietsparkeren en (voorbereiding van) de herinrichting van de centrumring. De uitvoeringsagenda DMP omvat een lijst van projecten die we de komende jaren gaan voorbereiden en uitvoeren. In de praktijk zien we dat (door capaciteitsgebrek en de complexiteit van projecten) de uitvoering minder snel gaat dan de planning die is opgenomen in de uitvoeringsagenda. We zien dat de parkeertariefverhoging heeft geleid tot een gedragsverandering, waarbij minder en korter geparkeerd wordt op betaalde (straat-/garage)parkeerplaatsen. De verwachting is dat de parkeeropbrengsten dit jaar lager zullen uitvallen dan begroot. Een verdere toelichting is opgenomen onder de financiële afwijkingen. 1.2 Groter aandeel fiets en voetgangers om de stad duurzaam bereikbaar te maken 1.2.1 We verbeteren/ breiden het stedelijk fietspadennetwerk uit, waaronder regionale snelfietsroutes Op basis van de fietsagenda 2024-2027 kunnen we het Arnhems fietsnetwerk verder afmaken door de aanleg van meer snelfietsroutes. De ambitie is in 2030 55% tot 60% van het gewenst fietsnetwerk gereed te hebben. Vanuit de Fietsagenda bereiden we nieuwe fietsprojecten voor, voor uitvoering.
Belangrijke projecten zijn de komende jaren de (regionale) snelfietsroutes Om de Noord (verbinding Arnhem west en Arnhem oost met Arnhem Centraal), het VeluweWaalpad (doorfietsroute Elst-Arnhem -Nijmegen en de snelfietsroute Arnhem – Huissen). Ook zijn meerdere fietsprojecten in voorbereiding de aanpak van de spooronderdoorgang doorfietsroute De Liemers en andere delen van doorfietsroute Om de Noord en het VeluweWaalpad.
29 1.2.2 We stellen een actieplan aanpak voetgangersknelpunten op In het DMP is het loopbeleid aangekondig. Het loopbeleid zal binnenkort worden vastgesteld. Aan het loopbeleid koppelen we een actieplan. Met een deel van de acties kunnen we direct aan de slag (zie hieronder). We voeren gedragsmaatregelen uit om lopen te stimuleren We voeren gedragsmaatregelen uit om meer mensen meer te laten lopen, te beginnen met kinderen die naar school lopen en de eigen werknemers. Daarnaast ontwikkelen we een loopplattegrond van de stad (‘metrominutokaart’) om bewoners en bezoekers aan te zetten meer korte afstanden te lopen. We verbeteren het looproutenetwerk van de stad We maken een begin met de verbetering van het looproutenetwerk door gunstiger afstelling van verkeerslichten en door bij elk project in de openbare ruimte de situatie voor de voetganger zwaar(der) mee te laten wegen (werk met werk maken). Daarnaast bereiden we een aantal projecten die de meest nijpende knelpunten op het hoofdlooproutenetwerk moeten gaan oplossen. 1.2.3 We realiseren maatregelen uit het fietsparkeerplan In 2026 gaan we de kortetermijnmaatregelen uit het fietsparkeerplan realiseren en zetten we de langetermijnmaatregelen in gang.
Zo gaan we openingstijden van fietsenstallingen verruimen, voeren we verbeteringen door bij de fietsenstalling Arnhem Centraal en bereiden we de aanleg van twee nieuwe fietsenstallingen in het centrum voor. Daarnaast gaan we aan de slag met extra fietsvoorzieningen in het project Bartok en op het Willemsplein. 1.2.4 We verkennen mogelijkheden van nieuwe fietsbruggen over de Rijn Het onderzoek naar nieuwe fietsbruggen en de inpassing in Arnhem wordt verder voortgezet. Dit doen we als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Rijnpark waarin de ligging en de aanlanding van de brug verder wordt uitgewerkt. We doen nadere verkenningen naar de mogelijke oplossingen en de kosten en effecten (bijvoorbeeld verwacht aantal gebruikers) van die oplossingen, voor zover die nog niet zijn gedaan. Regionale samenwerking en samenwerking met het Rijk is daarbij belangrijk, ook om de kans op cofinanciering te vergroten. Ook kijken we hierbij nadrukkelijk naar de ruimtelijke ontwikkelingen in de stad en de regio. 1.3 Meer openbaar vervoer om de stad duurzaam bereikbaar te maken 1.3.1 We voeren concrete hoogwaardig openbaar vervoer- projecten uit Ook in 2026 blijven we doorgaan met het voorbereiden en uitvoeren van HOV-projecten. Zo gaan we het ontwerp van het Willemsplein verder uitwerken.
Op de IJssellaan gaan we ter hoogte van het winkelcentrum busstroken aanleggen (en de fietsstructuur verbeteren). De uitvoering van de Velperweg is afgerond. We gaan met het nieuwe Beheer en Onderhoudsplan Trolleyinfrastructuur aan de slag. In de nieuwe concessie (vanaf 2026 ) is er meer aandacht voor trolley. Daarnaast starten we met het proces om jaarlijks minimaal twee gelijkrichters te vervangen in Arnhem. Deze gelijkrichters zorgen voor gelijkspanning in de trolley bovenleiding en zijn daarmee essentieel voor het goed functioneren hiervan. Indien technisch mogelijk gaan we proberen dit sneller te doen dan twee per jaar.
30 1.4 Beter openbaar vervoer in de stad, de regio en naar de Randstad en Duitsland 1.4.1 We lobbyen met betrekking tot het spoordossier en het lokale en regionale openbaar vervoer De spoordossiers rondom de spoorknoop en de corridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens hebben vanuit het Rijk enige tijd stil gelegen. De dossiers zijn weer door het Rijk opgepakt. We gaan daarom in 2026 verder aan verschillende spooropgaven werken. • De MIRT verkenning Spoorknoop Arnhem Oost waarin we verkennen of er in Arnhem Oost een oplossing kan komen voor de gelijkvloerse spoorkruising die een goede inpassing heeft of zelfs bijdraagt aan het verminderen van de barrièrewerking. • Uitplaatsing spooremplacementen van ProRail en de NS ten behoeve van de gebiedsontwikkeling Spoorzone Arnhem Oost; • Goederenroutering in Oost-Nederland (onderzoek nut en noodzaak); • Een integrale gebiedsontwikkeling A12- corridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens. Daarnaast blijven we lobbyen voor een betere ICE verbinding en houden we contact met ProRail en de vervoerders over nieuwe internationale verbindingen via Arnhem en de grootschalige werkzaamheden die in Duitsland gepland zijn. De nieuwe OV-concessie van de regio's GMR en Foodvalley (2026-2036) zal door de provincie gegund gaan worden. Dat zal van grote invloed zijn op de dienstregeling van het openbaar vervoer in de komende jaren.
1.5 Met behulp van modern parkeerbeleid maken we het makkelijker om in de binnenstad en op OV- locaties woningen te bouwen 1.5.1 We ontwikkelen stedelijk parkeerbeleid In het DMP zijn de kaders voor het parkeerbeleid opgenomen. Deze worden nu verder uitgewerkt in een nota parkeerbeleid. Tegengaan verkeersoverlast 2.1 Meer ruimte voor de voetganger, de fietser en het OV 2.1.1 We stellen een verkeersstructuurplan op Op basis van het mobiliteitsbeleid stellen we een verkeersstructuurplan op. Hierin leggen wij vast hoe de keuzen uit het mobiliteitsbeleid zich vertalen op ons wegennet. Hoe ziet ons hoofdloop- en hoofdfietsnetwerk eruit, welke wegen krijgen een andere functie en/of kunnen anders worden ingericht (zoals lagere snelheid, minder rijstroken, fietsstraten). Onderdeel daarvan is het bepalen van de onderlinge prioriteiten. Wie krijgt er prioriteit als netwerken elkaar kruisen. Dit doen we middels het Netwerk Management Kader (NMK).
31 2.1.2 We passen de wegenstructuur aan Ook in 2026 gaan we verder met het (voorbereiden van) het aanpassen van de wegenstructuur. Het gaat daarbij om zowel het verlagen van de maximumsnelheid (van 70 km/u naar 50 km/u, of van 50 km/u naar 30 km/u) als om het verminderen van het aantal rijstroken voor de auto (en dus meer ruimte voor groen, voetgangers, fietsers uit het openbaar vervoer te creëren). Strategie daarbij is om dat zo effectief en efficiënt mogelijk te doen. Het effect vergroten we door bij snelheidsaanpassingen direct verkeersveiligheid- of vergroeningsopgaven mee te nemen. We werken zo efficiënt mogelijk door aanpassingen aan de wegenstructuur te koppelen aan groot onderhoud. Daarbij kijken we natuurlijk ook goed naar de volgorde. Welke wegen kunnen al direct worden aangepast en voor welke zijn eerst nog andere maatregelen nodig om bijvoorbeeld goede alternatieven te bieden. 2.2 Minder ruimte voor de auto in en rond de binnenstad 2.2.1 We verminderen het aantal straatparkeerplaatsen Het verminderen van het aantal straatparkeerplaatsen in de binnenstad dient gestructureerd vanuit parkeerbeleid te gebeuren. Zodra het parkeerbeleid is vastgesteld, gaan we hiermee aan de slag. In het parkeerbeleid beschouwen we de parkeeropgave integraal.
Welke vraag verwachten we in de toekomst omdat we de mobiliteit in de stad gaan verduurzamen, welke gebouwde (parkeer)alternatieven bieden we in het centrum en aan de rand van de stad en wat betekent dit voor het aantal straatparkeerplaatsen dat in de toekomst nodig is. Hierbij houden we ook rekening met parkeerplaatsen voor mensen met een beperking. Doordat de behandeling van het parkeerbeleid langer geduurd heeft is nog geen start gemaakt met het verminderen van het aantal straatparkeerplaatsen. Wel zijn er gesprekken met APCG over waar behoefte is aan gehandicaptenparkeerplaatsen. 2.3 Een betere verkeersveiligheid 2.3.1 We pakken verkeersonveilige locaties aan Met behulp van actuele databestanden blijven we in 2026 doorgaan met de aanpak van verkeersonveilige locaties. Bij de behandeling van het DMP is hier ook nadrukkelijk aandacht voor gevraagd en gaan we aan de slag met de ingediende moties. Met deze aanpak wordt de focus gelegd op aanvullende verkeersveiligheidsanalyses en maatwerk aanpak. We onderzoeken bijvoorbeeld alle mogelijk onveilige oversteekplaatsen. Waar mogelijk nemen we maatregelen om de verkeersveiligheid hier te verbeteren. Ook houden we bij deze aanpak rekening met subjectieve verkeersonveiligheid.
Bij subjectieve verkeersonveiligheid ligt de focus op risico- gestuurde aanpak, waarbij het de bedoeling is dat verkeerssituaties voor elke weggebruiker herkenbaar, begrijpelijk en veilig te gebruiken zijn. Daarnaast gaan we de gesprekken met onze partners opvoeren om meer verkeershandhaving te krijgen en meer verkeerscampagnes/- educatieprojecten uit te kunnen (laten) voeren. De in 2025 aangevraagde middelen voor Strategisch Plan Verkeersveiligheid, derde tranche, zijn door de provincie toegekend en gaan we in 2026 uitvoering aan geven.
32 2.3.2 We leggen schoolzones aan Aanpak schoolzones is een lopend proces en dit proces gaat ook in 2026 door voor de schooljaren 2025/2026 en 2026/2027. Basisscholen worden hierbij actief benaderd of kunnen zichzelf bij de gemeente aanmelden om mee te doen met de aanpak schoolzones. Bij de aanpak schoolzones is het vanzelfsprekend dat de scholen ook inzet tonen door een verkeerseducatieproject te doorlopen. Bij deze inzet staat op educatieve wijze de verkeersveiligheid centraal waarbij op een veilige en verantwoorde wijze ‘lopend en fietsend naar school’ gestimuleerd wordt. Vooralsnog staan voor 2026 de volgende scholen op de planning: • Schoolzone Graslaan, Margarethaschool. Uitvoering 2025 (schoolzone en verkeerseducatie) • Schoolzone Mesdaglaan, ‘t Panorama. Uitvoering 2025 (schoolzone en verkeerseducatie) • Schoolzone Pieter Brueghelschool en SO De Brouwerij is in 2024 uitgevoerd. Educatietraject is in uitvoering en betreft voor het schooljaar 2024/2025 • Schoolzone Kinderkamp (Ibn-i Sina en De Parkschool) is in 2024 uitgevoerd. Educatietraject is in uitvoering en betreft voor het schooljaar 2024/2025 • Schoolzone Dalweg, De Wijzer, is in voorbereiding. De uitvoering gaat gepaard met grootonderhoud Dalweg.
Educatietraject ‘High Five’ Dalweg start schooljaar 2024-2025 • Schoolzonde Slochterenweg, De Ommelander en Da Vinci is reeds voorzien van een schoolzone waarbij voor het schooljaar 2024-2025 het educatief-project ‘High Five’ een vervolg krijgt • De Salamander en De Schatgraaf (Schuytgraaf) gaan het educatieprogramma ‘Cycling4school’ in schooljaar 2024-2025 doorlopen • En er worden in 2025 nadere gesprekken gevoerd met diverse scholen waaronder Kentalis/Dr. P.C.M. Bosschool (Hommelseweg), Pastoor van Arsschool en Monchyschool (Malburgen- West).
33 2.4 Beter en schoner taxivervoer 2.4.1 We stellen samen met de taxibranche maatregelen op om het taxivervoer beter en schoner te krijgen We gaan het contact met de taxibranche intensiveren en met hen in overleg om het taxivervoer beter en schoner te krijgen. Eventuele verbetervoorstellen proberen we gezamenlijk in te voeren. Het gaat daarbij om (onderzoek naar) betere taxivoorzieningen bij Arnhem Centraal en betere opstelplekken op of rond het Willemsplein (als gevolg van de eventuele aanpassing van het Willemsplein). Het invoeren van een zero-emissiezone voor taxi's in Arnhem staat voorlopig in de wacht, omdat landelijke wetgeving ontbreekt. In de praktijk rijden er bijna geen oudere taxi's meer rond. Taxi's worden door het hoge kilometrage gemiddeld sneller vervangen dan gewone personenauto's. Het stellen van strengere milieueisen aan taxi's kan dus nu alleen als ze ook gelden voor alle personenauto's. Als het kabnet het reeds voorbereide voorstel naar de Kamer doorzet om taxi's als categorie toe te voegen aan de zero emissiezones, dan zou Arnhem daar ook gebruik van kunnen maken. Tot die tijd is het mogelijk om extra eisen te stellen aan de toegang tot een standplaats, maar op dit moment is dat niet realistisch omdat er in het consumententaxivervoer in Arnhem bijna geen elektrische voertuigen rijden.
De kans dat men dan op andere plekken gaat staan is groot wat zorgt voor overlast. Schonere lucht in de stad 3.1 Minder doorgaand verkeer door de stad 3.1.1 We stellen een plan op om doorgaand verkeer te weren Het weren van doorgaand verkeer door de stad is onderdeel van het DMP. Belangrijkste maatregelen daarvoor zijn het terugbrengen van de snelheden op ons wegennet en het anders afstellen van verkeerslichten. In de uitvoeringsagenda DMP zullen de te nemen maatregelen voor de komende 2 jaar verder worden uitgewerkt. 3.2 Beter benutten van stations en realisatie transferia/stadsrandhubs 3.2.1 We stellen een visie op Arnhemse hubs op In het DMP zijn de locaties inzichtelijk gemaakt. Per hub worden nu de nadere uitwerkingen gemaakt. 3.2.2 We voeren de visie Arnhemse hubs uit • In het DMP zijn de locaties van de hubs vastgesteld. Enkele van deze hubslocaties willen we gaan uitwerken; • Rozet (is al grotendeels uitgewerkt); • Kronenburg (is al grotendeels uitgewerkt); • GelreDome; • Station Zuid; • Westervoortsedijk De realisatie van de hubs is complex en kent een lange doorlooptijd.
Hierdoor duurt de realisatie langer dan verwacht 3.3 Minder vervuilende voertuigen in de binnenstad 3.3.1 We handhaven de milieuzone en waar mogelijk passen we strengere normering en uitbreiding toe Per 1 juni 2026 wordt de emissie-eis voor personenauto’s in de Milieuzone verhoogd van emissieklasse 4 naar 5 en wordt de Zero- emissiezone ingevoerd. Arnhem krijgt zowel een Milieuzone als een Zero-emissiezone, die op elkaar worden afgestemd. Om verwarring te voorkomen, wordt de Zero-emissiezone leidend voor vracht- en bestelauto’s, met aanvullende eisen vanuit de Milieuzone voor dieselpersonenauto’s en autobussen, zoals in andere steden met een vergelijkbare situatie. 3.3.2 We stimuleren en faciliteren duurzame stadsdistributie, met name in de binnenstad We gaan met ondernemers en binnenstadsbewoners in overleg op welke manier de zero-emissiezone het best kan worden ingevoerd. Het gaat om het vinden van de juiste balans tussen adequate bevoorrading en een leefbare stad. De beschikbaarheid en betaalbaarheid van voertuigen en alternatieven zoals overstappen op gedeeld vervoer en levering via stadshubs is een essentieel onderdeel van gesprek.
Financiële afwijkingen In onderstaande tabel worden de afwijkingen tussen de begroting en Turap 2 toegelicht. Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten | -42.690 | -43.126 | -436 Baten | 27.128 | 24.425 | -2.703 Saldo lasten en baten | -15.562 | -18.701 | -3.139 Toevoegingen aan reserves | -18.782 | -16.214 | 2.568 Onttrekkingen aan reserves | 17.646 | 17.646 | 0 Saldo toevoegingen en onttrekkingen | -1.136 | 1.432 | 2.568 Prognose resultaat | -16.698 | -17.269 | -571 Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen 1.1 | Een mobiliteitstransitie | 0 | 0 | 0 1.2 | Groter aandeel fiets en voetgangers | 0 | 0 | 0 1.3 | Meer openbaar vervoer | 0 | 0 | 0 1.4 | Beter openbaar vervoer | 0 | 0 | 0 1.5 | Modern parkeerbeleid | 0 | 0 | 0 2.1 | Meer ruimte voetganger, fietser, OV | 0 | 0 | 0 2.2 | Minder ruimte voor de auto | 0 | 0 | 0 2.3 | Een betere verkeersveiligheid | 0 | 0 | 0 2.4 | Beter en schoner taxivervoer | 0 | 0 | 0 3.1 | Minder doorgaand verkeer | 0 | 0 | 0 3.2 | Benutten van stations en transferia | 0 | 0 | 0 3.3 | Minder vervuilende voertuigen | 0 | 0 | 0 4.1 | De infrastructuur is op orde | 0 | 0 | 0 9.8 | Doeloverstijgend | 0 | 0 | 0 9.9 | Overige | -16.698 | -17.269 | -571 Prognose resultaat | -16.698 | -17.269 | -571 Portefeuilleonderdeel | Totale | V/N |
Toelichting | I/S | AR/ afwijking | BR (x €1.000) Lasten | Doel | -436 | N Mobiliteit | 9.9 | -196 | N | Busvoordeelabonnement Gelrepas | S | AR Mobiliteit | 9.9 | -240 | N | OV-concessie | I | AR Baten | -2.703 | N Mobiliteit | 9.9 | -135 | N | OV-concessie vergoeding | S | AR Mobiliteit | 9.9 | -2.568 | N | Parkeeropbrengsten | I | BR Toevoegingen aan reserves | 2.568 | V Mobiliteit | 9.9 | 2.568 | V | Parkeeropbrengsten | I | BR Onttrekkingen aan reserves | 0 34 35 Busvoordeelabonnement Gelrepas Dit jaar zijn nieuwe financiële afspraken gemaakt met Transdev over het continueren van het voordelige busvervoer voor Gelrepashouders binnen de nieuwe OV -concessie. De eerdere afspraken liepen tot 28 juni 2026 en worden voor dit jaar verlengd. De aanbiedi ng ligt hoger door een gewijzigde tariefsopbouw van Transdev en leidt in 2026 tot een nadeel van € 196.000. De Gelrepashouders kunnen met deze regeling de rest van het jaar blijven gebruik maken van het voordelige busabonnement. OV-concessie De concessiewisseling in het OV vraagt in 2026 om tijdelijke extra inzet voor zowel implementatie als beheer. Deze fase is complex en vraagt om strakke regie en coördinatie om de overgang zonder verstoringen te laten verlopen.
Incidenteel wordt in 2026 een overschrijding verwacht van € 240.000 om deze overgang beheerst te realiseren, voldoende regie te houden en risico’s voor de continuïteit en betrouwbaarheid van de OV-voorziening te beperken. Het vervallen van het huidige Trolleyforfait en het verwerken van de financiële impact van de nieuwe concessie heeft een structurele financiële impact van € 135.000 vanaf 2026. Parkeeropbrengsten Over 2025 zijn de parkeeropbrengsten lager uitgevallen dan begroot. Hoewel het tekort ten opzichte van de begroting richting eind 2025 terugliep, zien we dat de eerste maanden van 2026 zich vergelijkbaar ontwikkelen als 2025. De ontwikkeling van het inlope n van het tekort ten opzichte van de begroting zet zich gedurende 2026 dus niet voort. De verwachting is daarom dat de parkeeropbrengst in 2026 ongeveer € 2,6 miljoen lager uit zal vallen dan begroot. 36 Economie Voortgang doelen en inspanningen Arnhem heeft een duurzame, creatieve en levendige economie Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Waar staan we nu? Doel Inspanning Inh Fin Plan Ris 1.1 Versterken van het energiecluster in Arnhem 1.1.1 We bouwen verder aan de drie innovatieve campussen In 2026 bouwen we verder aan onze innovatieve campussen. • De partners binnen de Kenniscampus Arnhem – Velp vervolgen de samenwerking in 2026 met de beoogde nieuwe samenwerkingsovereenkomst.
Hierin ligt de focus op het stimuleren van de inhoudelijke samenwerking tussen de onderwijspartijen op het gebied van onderwijs en onderzoek en het gezamenlijk uitvoeren van projecten met het bedrijfsleven. En daarnaast het vergroten van de aantrekkelijkheid van de Kenniscampus als plek om te studeren en te werken. Het opstellen van de gebiedsvisie middengebied Kenniscampus Arnhem – Velp draagt daar ook aan bij en is de volgende stap in de ontwikkeling van onder andere studentenhuisvesting in dit deel van de Kenniscampus. • In 2026 zal de branding als Arnhem Electricity Campus in plaats van de naam Arnhems Buiten steeds verder vorm krijgen en uitgewerkt worden, waarbij de Arnhem Electricity Week weer een belangrijk event zal zijn. • De aanpak voor de (ruimtelijke|) programmering van Arnhem Electricity Campus kan naar verwachting in 2026 vastgesteld worden. 1.1.2 We werken aan het stimuleren, toepassen en zichtbaar maken van energie innovaties In 2026 richten we ons op het stimuleren van energie- innovaties met behulp van onze voucherregeling energie. We willen weer vijf nieuwe innovaties ondersteunen. De samenwerking met HAN / SEECE met betrekking tot het energiesysteem van de toekomst zetten we voort. We gaan de succesvol ingediende plan(nen) uitvoeren en nieuwe uitwerken.
1.1.3 We versterken onderlinge samenwerking en relaties in het energiecluster We werken binnen alle samenwerkingsverbanden steeds beter samen op de vastgestelde actielijnen van Hotspot Energie. Naast de thema's lobby en acquisitie zullen we ook dit jaar weer op nieuwe thema's energieke coalities vormen die een thema gaat uitwerken en uitvoeren. We zijn met The Economic Board, Connectr en alle andere partners nog bezig met de inrichting van de samenwerking op lobby en acquisitie. Het vormen van energieke coalities op nieuwe thema's is daarom niet gebeurd.
37 1.1.4 We versterken de samenwerking van het energie- en creatieve cluster We hebben twee Nederlandse topsectoren in onze stad, namelijk de energie- en de creatieve sector. De samenwerking tussen deze twee sectoren maakt ons nog sterker en meer onderscheidend. Met de middelen uit deze begroting kunnen we het programma creatief x energie voor de komende jaren bestendigen en nieuwe samenwerkingen en projecten tot stand brengen. We gaan verder met de uitvoering van het project ZERO. waarvoor we in 2025 Europese subsidie hebben ontvangen. In project ZERO bundelen de gemeente Arnhem, ConnectR, Creatief Arnhem hun krachten om netcongestie aan te pakken. ZERO combineert technische en sociale innovatie tot een pakket van interventies voor een veerkrachtig energiesysteem in een woonwijk. Ook willen we naast de bestaande samenwerking tussen Alliander en de creatieve sector komend jaar twee nieuwe strategische samenwerkingen tot stand brengen en hieruit ook twee nieuwe projecten realiseren. Daarnaast worden er ook Masterclasses gegeven bij Connectr om meer energieprofessionals te bereiken. 1.1.5 We werken aan een betere (inter)nationale positionering van Arnhem als Hotspot Energie Tijdens de Arnhem Electricity Week van 2025 heeft een delegatie uit het Duitse Essen (Noordrijn Westfalen) Arnhem bezocht. Ook zij profileren zich op het gebied van energie.
Samen met Connectr gaan we de contacten met hen intensiveren en indien mogelijk samen met hen (Europese) projecten opzetten. Met extra middelen kunnen we de Arnhem Electricity Week bestendigen en daarmee laten zien dat Arnhem Europees toonaangevend is binnen Europa op gebied van energie. 1.2 Arnhem wordt aantrekkelijker om te verblijven, bezoeken, ontmoeten en ontspannen 1.2.1 We werken aan de transformatie van de binnenstad De binnenstad is het kloppend hart van de stad. Door actuele maatschappelijke opgaven omtrent werken, wonen, verblijven, mobiliteit en verduurzamen is er sprake van een brede transformatie in de binnenstad. Deze transformatie, en de daarmee gepaard gaande verschuiving in functioneel programma (onder andere compacter winkelhart, meer groen en meer ruimte voor ontmoeten en spelen), vraagt de komende jaren om keuzes, afwegingen en prioritering in de wijze waarop we met elkaar de binnenstad programmeren en profileren en hoe we daar met de partners in de stad actief op sturen. Het ontwikkelperspectief Arnhem Centrum geeft daarop richting en de daarbij behorende uitvoeringsagenda is de leidraad voor de uitvoering van acties en initiatieven die de binnenstad aantrekkelijker maken om te verblijven, bezoeken, ontmoeten en ontspannen. Dit doen we ook met uitvoering van de Visie Openbare Ruimte en Koele Netwerken.
Bijzondere aandacht vraagt de herbouw van de door de brand verwoeste panden aan de Jansstraat. We werken samen met Platform Binnenstad Arnhem (PBA) aan de transformatie van de binnenstad. Onderdeel daarvan is de matchmaker die zich richt op invullen winkelleegstand en die door gemeente en PBA worden ondersteund. Daarnaast versterken we het organiserend vermogen in de binnenstad door nauwer samen te werken met de diverse BIZ- stichtingen (BIZ Korenkwartier & BIZ Kernverblijfgebied Binnenstad).
38 1.2.2 We stimuleren een aanbod van duurzame en toegankelijke evenementen Evenementen in Arnhem moeten zo divers, inclusief, laagdrempelig en duurzaam mogelijk zijn. Een belangrijke stap daarin is het verduurzamen van evenementen en evenementenlocaties. In 2026 implementeren we de landelijke Duurzaamheidsladder. Met een gecombineerde checklist voor verduurzamen én toegankelijkheid verwachten we van organisatoren dat zij inzichtelijk maken hoe ver ze zijn op deze terreinen. Het invullen van de checklist verplichten we zowel via de vergunningaanvraag als via subsidieaanvragen. Hiermee stimuleren we organisatoren om hun evenement te ontwikkelen. Daarnaast doen we een verdere verkenning naar energieoplossingen voor evenementenlocaties, met als resultaat een voorkeursscenario per evenementenlocatie. In 2026 stellen we een plan van aanpak op om aan te sluiten bij de stikstofvereisten van de provincie Gelderland die vanaf 2030 gelden en starten indien mogelijk met de uitvoering daarvan. In 2026 gaan we verder met de voorbereidingen van Roze Zaterdag 2027 en start in oktober 2026 het Roze Jaar. 1.2.3 We werken aan een vitale en duurzame recreatieve sector Arnhem heeft veel te bieden op het gebied van toerisme en recreatie: een groene levendige stad, met een bijzondere geschiedenis en Arnhemse iconen.
We brengen de toeristische vraag en het aanbod op een toekomstbestendige en duurzame wijze bij elkaar, met een optimale balans tussen leefbaarheid, leefkwaliteit van mens en dier en bezoekersaantallen. Dat doen we door samen met onze uitvoeringspartners Platform Binnenstad Arnhem, Citymarketing Arnhem en Visit Arnhem Nijmegen op drie niveaus te werken: de binnenstad, de hele stad en de regio (Groene Metropoolregio, Veluwezoom, Veluwe en Airborne Region). In 2026 gaan we aan de slag met de Uitvoeringsagenda die hoort bij het in 2025 opgestelde Toekomstperspectief Recreatie en Toerisme. Voorbeelden daarvan zijn de uitvoering van de horecavisie en de actualisatie van het hotelbeleid. De herdenking van de Slag om Arnhem blijft onverminderd actueel. Met de herdenkingsavond en een jaarrond programma stimuleren we blijvende aandacht hiervoor. 1.2.4 We positioneren Arnhem met gerichte citymarketing We positioneren Arnhem als stad die excelleert in energie en duurzame mode. We stimuleren en faciliteren festivals en evenementen die passen bij het DNA van de stad: groen, creatief en vrij. Festivals als Innovate, Fashion + Design Festival (FDFA), State of Fashion, Bridge to Liberation, Sonsbeektentoonstelling en de Arnhem Electricity Week zijn daar voorbeelden van. Door energie- innovaties zichtbaar te maken in de stad, zetten we het profiel van Arnhem sterker neer.
In 2026 werken we samen met Citymarketing Arnhem specifiek aan goed beeldmateriaal (foto en video) en verdere ontwikkeling van de website IntoArnhem, verder benutten van congresacquisitie met behulp van het bidbook en binnengehaalde congressen MKB- Nederland en Nationale Week van het Onderwijs. We gaan talenten aantrekken én behouden voor de stad en de arbeidsmarkt. We zetten Roze Zaterdag in als middel om Arnhem op de kernwaarde vrij te positioneren. We zetten Lifeport en NewDutch optimaal in voor regionale en landelijke profilering.
39 1.3 Meer Arnhemse werklocaties zijn klaar voor de toekomst 1.3.1 We versterken de ruimte voor ondernemen We werken aan de uitvoering van de integrale Gebiedsvisie Het Broek – Cleantech Park – Nieuwe Haven, waarbij we inzetten op het beter en efficiënter benutten van de ruimte voor werk, aantrekkelijkere openbare ruimte en entrees naar het gebied en versterken van de economisch clusters als geheel. We maken een start met het opstellen van omgevingsplannen voor de drie werklocaties in dit gebied. In de Nieuwe Haven werken we verder aan de uitbreiding en intensivering van de maritieme maakindustrie, met de focus op innovatieve cleantech (technologieën die bijdragen aan een schoner milieu). Hiervoor wordt het budget ingezet dat vastgesteld is voor ‘Cleanport Nieuwe Haven’ vanaf 2026. Een kwartiermaker werkt samen met ondernemers en de gemeente aan de uitvoering van het Implementatieplan Nieuwe Haven, waarbij de ontwikkeling van een Maritiem Service Center in 2026 een belangrijk doel is en er een opzet voor een publiek-private organisatiestructuur voor het havenbeheer wordt gemaakt. We geven verder invulling aan het werkprogramma binnen de gebiedsontwikkeling Rijnpark met het vaststellen van een omgevingsplan voor Rijnpark Fase 1. Verder geven we uitvoering van het transformatieplan met de eerste casussen voor bedrijfsverplaatsingen.
We voeren het detailhandelsbeleid uit door het aanjagen van o.a. nieuwe samenwerkingsverbanden, bedrijveninvesteringszones, optop- en revitalisatieprojecten en vergroening op detailhandelslocaties. Dit doen we onder andere aan de hand van de stimuleringsregeling waarvoor per 2026 middelen vastgelegd zijn in de begroting. In de regio werken we samen aan de uitvoering van het Regionaal Programma Werklocaties 2025 – 2028 met o.a. als aandachtspunten het beter benutten van werklocaties en de versterken van de innovatieve campussen Cleantech Park Arnhem, Arnhems Buiten en de Kenniscampus regio Arnhem - Velp 1.3.2 We werken samen met partners aan kwalitatief goede werklocaties Samen met partners in de stad werken we aan de kwaliteit van onze werklocaties. Onderwerpen als duurzaamheid (energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie), veiligheid (ondermijning en handhaving), bereikbaarheid én organisatiegraad komen hierbij aan bod.
Om dit te bewerkstelligen wordt budget dat is toegekend voor ‘kwaliteitsimpuls Visie Werklocaties Arnhem 2040’ benut voor het opstellen en uitvoeren van projecten in samenwerking met partners en partijen in de stad. De samenwerking en afstemming met de Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen (StAB) en private eigenaren van de werklocaties is daarbij van groot belang en vindt onder andere plaats in periodieke afstemmingsoverleggen en/of projecten op bedrijventerreinen en kantorenlocaties, In 2026 gaan we samen met partners StAB en VNO-NCW Midden (werkt in opdracht van de provincie) inzetten op een verdere professionalisering van de organisatiegraad op de verschillende bedrijventerreinen, waarbij het doel is collectieve samenwerking te vergroten (waaronder meer aangesloten bedrijven) en daarmee collectieve energieprojecten van de grond te krijgen. We voeren daarbij de bestaande Green Deals uit en sluiten een nieuwe af op Het Broek.
40 1.4 Minder krapte op de arbeidsmarkt in onze focussectoren 1.4.1 We ondersteunen Leven lang ontwikkelen Onvoldoende talent is opgeleid in benodigde kennis en vaardigheden in de focussectoren; Energy, IT, Zorg, Onderwijs en Kinderopvang, nu en richting de toekomst. Er liggen kansen in het aanbieden van bij- en omscholing in vaardigheden en competenties voor werkenden en werkzoekenden in technische en/of digitale vaardigheden. Vanuit het energiecluster in (regio) Arnhem zetten wij onder de noemer Hotspot Energy in op onderwijsinnovatie, praktijkgericht onderzoek en kennisontwikkeling in de driehoek van onderwijs, overheid en ondernemers. In de regionale Human Capital agenda is Energy voor Arnhem één van de speerpunten. De beroepentuin die verder gaat onder de naam De Vakmakers is in ontwikkeling en is gevestigd op een fysieke plek in Arnhem-Oost. Dit initiatief biedt de gelegenheid om in korte tijd kennis te maken met diverse beroepen gerelateerd aan de energietransitie. Na deze verkenning wordt een opleiding op maat aangeboden en uiteindelijk een baangarantie. De eerste deelnemers zijn enthousiast over deze combinatie van werken en leren. Momenteel doen we onderzoek welke uitbreiding er mogelijk is om deze werkwijze ook in te richten voor andere focussectoren. We vinden het belangrijk dat mensen zelfstandig kunnen meedoen aan de samenleving.
1.4.2 We werken mee aan Arnhem Studiestad Arnhem Studiestad is een samenwerkingsverband tussen de gemeente Arnhem, HAN University of Applied Siences, ArtEZ, Hogeschool van Hall Larenstein en Rijn IJssel. Arnhem Studiestad is er voor het aantrekken en behoud van studenten in onze stad. We richten ons op impactvolle evenementen die we samen organiseren met strategische partners. De Airborne Feedom Run voor studenten, een grootschalig sportevenement, een evenement gericht op cultuur en creativiteit en we verkennen opnieuw de mogelijkheden voor het ASM-studentfestival. Daarnaast zijn we het informatieplatform voor studenten waar alles te vinden is over het studeren, wonen werken en leven in Arnhem. 1.5 Jaarlijks is er een groter aandeel ondernemers bezig met circulaire activiteiten 1.5.1 We maken ruimte voor de circulaire economie Op regionaal niveau van de Groene MetropoolRegio (GMR) niveau heeft Ecorys onderzocht welke milieu- ruimte circulaire bedrijven in onze regio nodig hebben. Hoofdadvies is om onze werklocaties met hoge milieu categorieën te behouden en waar mogelijk vrij te maken voor circulaire bedrijven. Denk hierbij aan bedrijven die hoogwaardig recyclen. Naar aanleiding van dit onderzoek geven we dit een plek in de gebiedsvisies van het Broek, IPKW en Nieuwe Haven. De aanpak die hier wordt ontwikkeld zal een vervolg krijgen in de visies voor andere werklocaties.
41 1.5.2 We creëren een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor circulaire bedrijvigheid We werken vanuit het regiodeal project ‘Circulaire topregio Arnhem-Nijmegen’ aan een gezamenlijk ecosysteem dat circulaire bedrijvigheid stimuleert. Dit doen we met een onderzoeksprogramma ‘Organizational Sustainability and Circularity’, waarin nieuwe kennis wordt ontwikkeld en gedeeld rond circulariteit. Daarnaast ontwikkelen we in het Living Lab circulair Regio Arnhem een ecosysteem van ondernemers, overheid en onderwijs, waarbinnen kennis, oplossingen en talent gedeeld en ingezet worden om circulaire innovatie en businessmodellen te ontwikkelen. En tot slot middels de Lifeport Innovatiehub Circulair waarin ondernemers, overheid en onderwijs samen leren werken om circulaire oplossingen breed toepasbaar voor de praktijk te ontwikkelen en valideren. Door toonaangevend onderzoek, betekenisvolle innovatie en een sterke circulaire economie trekken we talent aan en behouden hen voor de regio. 1.6 Verbeteren van de samenwerking met en dienstverlening aan ondernemend Arnhem 1.6.1 We werken aan een fysiek en digitaal ondernemersloket Voor het behandelen van ondernemersvraagstukken werken we aan een 'éénloketgedachte'. We optimaliseren en professionaliseren de website van de gemeente Arnhem voor ondernemers.
Daarnaast werken we nauw samen met de Kamer van Koophandel (KvK) aan de gezamenlijke ambitie voor een ondernemersplein. Een digitale en fysieke plek in Arnhem waar ondernemers (groot en klein) terecht kunnen met al hun vragen gerelateerd aan het ondernemerschap. 1.6.2 We zijn zichtbaar in ondernemersnetwerken en verbinden betrokken organisaties Als gemeente zijn we een verbindende schakel tussen partijen in de stad en blijven we investeren in het faciliteren van netwerken met en voor ondernemers. Jaarlijks organiseren we een impactvol ondernemersevenement in samenwerking met strategische partners waarbij de kracht van verbinding centraal staat. We richten verdieping-cafés in de vorm van masterclasses, tijdens dit evenement. Waarbij ondernemers in een informele sfeer samenbrengen waarbij één thema centraal staat. Arnhem mag zich in 2026 MKB stad van het jaar noemen. We organiseren samen met MKB Nederland een grootschalig evenement in de maand juni die het karakter krijgt van een festival. Gedurende heel 2026 zullen we hier verdere uitgingen aangeven in een nader te bepalen vorm. Daarnaast zijn de accountmanagers zichtbaar en benaderbaar voor ondernemers. Zo gaan zij op regelmatige basis op bedrijfsbezoek bij uiteenlopende bedrijven, zijn ze aanwezig bij ondernemerslunches, events en netwerkbijeenkomsten.
En om te meten hoe ondernemers onze dienstverlening ervaren organiseren we éénmaal per twee jaar een ondernemers enquête, zo ook weer in 2026.
Financiële afwijkingen In onderstaande tabel worden de afwijkingen tussen de begroting en Turap 2 toegelicht. Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten | -10.455 | -11.455 | -1.000 Baten | 2.534 | 2.534 | 0 Saldo lasten en baten | -7.921 | -8.921 | -1.000 Toevoegingen aan reserves | -250 | -250 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 781 | 1.781 | 1.000 Saldo toevoegingen en onttrekkingen | 531 | 1.531 | 1.000 Prognose resultaat | -7.390 | -7.390 | 0 Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen 1.1 | Versterken van het energiecluster | -755 | -755 | 0 1.2 | Aantrekkelijker om te verblijven | -1.331 | -1.331 | 0 1.3 | Werklocaties klaar voor toekomst | -846 | -846 | 0 1.4 | Minder krapte op de arbeidsmarkt | -61 | -61 | 0 1.5 | Verbeteren dienstverlening | -1.563 | -1.563 | 0 9.8 | Doeloverstijgend | 0 | 0 | 0 9.9 | Overige | -2.835 | -2.835 | 0 Prognose resultaat | -7.391 | -7.391 | 0 Portefeuilleonderdeel | Totale | V/N | Toelichting | I/S | AR/ afwijking | BR (x €1.000) Lasten | Doel | -1.000 | N Toerisme en recreatie | 1.2 | -1.000 | N | NPAO herbestemmingen - Actieagenda | I | BR Geitenkamp Baten | 0 Toevoegingen aan reserves | 0 Onttrekkingen aan reserves | 1.000 | V Toerisme en recreatie | 1.2 | 1.000 | V | NPAO herbestemmingen - Actieagenda | I | BR Geitenkamp
Ontrekking BR Arnhem Oost NPAO herbestemmingen - Actieagenda Geitenkamp Op 9 juli 2026 heeft de Kopgroep van de Alliantie Arnhem Oost ingestemd met het alternatief inzetten van middelen die in 2025 niet zijn besteed, door deze in 2026 op andere trajecten in te zetten. Het gaat om een totaalbedrag van € 1.162.500 welke anders wordt besteed dan aanvankelijk in het uitvoeringsplan NPAO was aangegeven. Met dit voorstel wordt dit in de begroting 2026 verwerkt. Van het totaalbedrag wordt €1,0 miljoen gebruikt voor Actieagenda Geitenkamp. De overige middelen worden binnen S12 Wonen en Leefomgeving en S08 Welzijn en inclusie ingezet. 42 43 Onderwijs Voortgang doelen en inspanningen Arnhemmers met dezelfde talenten hebben dezelfde kansen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Waar staan we nu? Doel Inspanning Inh Fin Plan Ris 1.1 Meer Arnhemse kinderen hebben een goede startpositie op school 1.1.1 We vergroten het bereik van peuteropvang en zorgen voor een kwalitatief goed aanbod Voor VVE (Voor- en vroegschoolse educatie) en het ontwikkelrecht kunnen alle peuters 16 uur per week terecht. Speerpunten voor de komende jaren zijn dat nog meer peuters gebruik maken van het ontwikkelrecht en dat de kwaliteit van de VVE- opvang wordt versterkt.
Hierbij streven wij naar: • realiseren van een 100% aanbod; • realiseren van een 100% bereik VVE- peuters; • twee jaarlijks auditen van 50% VVE- locaties. Om de speerpunten te bereiken, verlenen we subsidie aan de kinderopvang voor VVE- en Ontwikkelrechtplekken, voor extra medewerkers op de groep, voor scholing en professionalisering aan stichting PAS en voor monitoring. In de wijken Rijkerswoerd, Kronenburg, Vredenburg, De Laar, Elden, Geitenkamp, het Arnhemse Broek, Klarendal, Presikhaaf en Malburgen zijn georganiseerde netwerk-(en/tafels) gericht op het jonge kind waarbij de samenwerking en doorgaande lijn wordt bevorderd, signalen en lacunes in het aanbod worden opgehaald en wijkgericht passend aanbod wordt geïmplementeerd en gemonitord Wegens vertraging in de opstartfase door personeelsgebrek schuiven middelen voor de pilot BSO+ één jaar op naar uitvoering in 2027 en 2028. De voorbereiding van SMI fase 2 loopt en implementatie is beoogd in Q2 2027. De beschikbaar gestelde middelen gingen echter uit van uitvoeringskosten in heel 2026. Aangezien de uitgaven dit jaar zich beperken tot voorbereidingskosten en capaciteitslasten valt het budget voor 2026 grotendeels vrij.. 1.1.2 We vergroten het aanbod ten behoeve van kansengelijkheid op de 25 OKB-scholen Onderwijskansenbeleid (OKB) vindt plaats op 25 OKB-scholen gemeentebreed.
Hierbij wordt de ontwikkeling van kinderen in een minder ondersteunende thuisomgeving op school extra ondersteund, onder andere met extra aandacht voor taal en sociaal-emotionele ontwikkeling. We willen dat er op alle OKB-scholen een extra aanbod komt om kinderen gelijke kansen te bieden. We organiseren samen met onze partners een Zomer- en weekendschool en activiteiten voor nieuwkomers. De monitoring wordt uitgevoerd door stichting PAS. 1.1.3 We werken aan inclusievere kinderopvang en onderwijs We zorgen dat op de peuteropvang kinderen met een ondersteuningsvraag zo vroeg mogelijk wordt gesignaleerd en zoveel mogelijk op de peuteropvang zelf een passend aanbod krijgen We zetten hiervoor een voorliggend team van jeugdhulpprofessionals in op de VVE- locaties, Samen met de jeugdgezondheidszorg, sociaal wijkteam en jeugdhulpaanbieders werken we zo aan inclusieve kinderopvang, waar alle kinderen zoveel mogelijk in hun eigen wijk naar de peuteropvang kunnen gaan.
44 1.1.4 We investeren in natuur- en cultuureducatie Arnhem investeert in natuureducatie omdat we van mening zijn dat het waardevol is om kinderen al op jonge leeftijd kennis en ervaring op te laten doen met thema’s als natuur, milieu en duurzaamheid, zodat: • kinderen de natuur op waarde weten te schatten en daar in hun gedrag op latere leeftijd naar handelen; • er meer natuur- en milieubewustzijn wordt gecreëerd. Hierbij werken we aan drie doelen: 1. Meer kinderen (4-12 jaar) van alle 60 basisscholen binnen de gemeente Arnhem nemen deel aan educatieve programma’s over natuur en duurzaamheid en groeien daardoor natuur- en milieubewust op. 2. Elk schoolgaand kind in de leeftijd van 9- 10 jaar in Arnhem zal in groep 6 een jaar lang moestuinieren op de basisschool, 3. 7 basisscholen in Arnhem doen mee aan een pilot Duurzame Arnhemse School (DAS) om het thema duurzaamheid (aan de hand van de thema’s afval, energie, gezondheid en vergroenen) een plek binnen het dagelijks onderwijs te geven. 1.2 Meer Arnhemmers hebben een startkwalificatie en voldoende basisvaardigheden 1.2.1 We werken eraan dat zo veel mogelijk kinderen en jongeren leren en ontwikkelen Elk kind en elke jongere heeft het recht op onderwijs zodat hij/zij kan leren en zich kan ontwikkelen.
Om dit recht op leren en ontwikkelen te bewaken, heeft de gemeente Arnhem (samen met andere gemeenten uit de regio) het Regionaal Bureau Leerlingzaken Midden-Gelre opdracht gegeven om de leerplichttaken uit te voeren. We werken aan een integrale samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp om kinderen en jongeren tijdig en effectief te ondersteunen bij belemmeringen in hun ontwikkeling, welzijn of leerproces. Daarmee dragen we bij aan het duurzaam functioneren van jongeren, zowel in de onderwijsomgeving als in de thuissituatie. Deze werkwijze sluit naadloos aan bij de uitgangspunten van de transformatie binnen het Sociaal Domein en wordt meegenomen binnen de opgave ‘Kansrijk Opgroeien’ 1.2.2 We werken eraan dat meer jongeren hun startkwalificatie behalen Ons doel is dat leerlingen die uitvallen (thuiszitters en vroegtijdig schoolverlaters) zo snel mogelijk weer deelnemen aan het onderwijs om een startkwalificatie te behalen. We gaan (dreigend) thuiszitten tegen door uitvoering te geven aan het "plan van aanpak Thuiszitters" dat samen met schoolbesturen, samenwerkingsverbanden PO en VO, RBL, VGGM en andere betrokken partijen is ontwikkeld. We willen dat Arnhemse kinderen en jongeren zo min mogelijk onderwijs missen. Dit betekent dat we zowel ongeoorloofd afwezig zijn (relatief verzuim) als thuiszitten (absoluut verzuim) tot een minimum willen beperken.
We streven er naar het percentage vroegtijdig schoolverlaters (VSV) terug te brengen tot onder het percentage van 2018-2019 van 2,81%. We zetten in op een verbetering van de samenwerking, door het netwerk in en om school te versterken. We richten ons bij de aanpak op de doelgroepen waarbij uitval het meeste voorkomt. We hechten veel waarde aan de monitoring van resultaten. Dit stelt ons in staat om de effecten van het VSV-beleid beter in beeld te krijgen en meer grip te krijgen op de VSV-problematiek.
45 1.2.3 We versterken basisvaardigheden en pakken laaggeletterdheid aan Het hebben van voldoende basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden) is nodig voor inwoners om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving. Het aanpakken van laaggeletterdheid en de focus op taal is daarom noodzakelijk om ongelijkheid, die van generatie op generatie over kan gaan, te kunnen doorbreken. Landelijk zijn er alarmerende signalen over afnemende basisvaardigheden van met name jongeren en toenemende taalachterstanden bij kinderen die instromen op de basisschool. In 2025 komt er regionaal een nieuw vierjarig Regionaal Programma Volwasseneneducatie en een jaarplan 2025. Het regionale plan richt zich onder andere op het realiseren van een groter bereik van de NT1/NT2 doelgroep. De signaalfunctie van onze partners is hierin heel belangrijk. Het bereiken van mensen en hen toeleiden naar aanbod staat hier dus centraal. Daarnaast richt het regionale plan zich op het verstevigen van digitale en financiële geletterdheid van jongeren. Voor de stad Arnhem ontwikkelen we een taalstrategie van –10 maanden tot 100, waarin we voortbouwen op wat we al doen.
We zetten, samen met onze maatschappelijke en onderwijspartners, wijkgericht in op verschillende doelgroepen en doelen: het voorkomen van taalachterstanden bij het jongste kind, basisvaardigheden van schoolgaande kinderen, jongeren en volwassenen. Aandacht voor taalonderwijs aan nieuwkomers, en hoe meertaligheid kan helpen in taalontwikkeling is hier onderdeel van. Daarnaast hebben we aandacht voor bijvoorbeeld gebarentaal en braille, voor een stad die inclusief en toegankelijk is en iedereen laat meedoen.
1.3 Meer Arnhemse | 1.3.1 We voeren het | De fysieke leeromgeving van kinderen is van belang schoolgebouwen zijn | jaarprogramma | voor hun ontwikkeling. We willen dat toekomstbestendig en | Onderwijshuisvesting uit onderwijshuisvesting daarom aansluit bij de inclusief | ontwikkelbehoefte van kinderen, een gezond leerklimaat biedt en aansluit op de manier waarop ruimtes in de toekomst gebruikt zullen worden. We zien de school als middelpunt van de wijk. We benadrukken daarom dat onderwijshuisvesting niet alleen gaat over stenen als eindresultaat, maar een middel is voor het behalen van verschillende maatschappelijke doelen, binnen het onderwijs en daarbuiten, en onderdeel is van bredere (gebieds)ontwikkelingen. We hebben daartoe in 2024 een meerjarenperspectief op toekomstbestendige onderwijshuisvesting ontwikkeld in de vorm van een beleidsrijk Integraal Huisvestings Plan (IHP) voor het funderend onderwijs (primair, voortgezet en speciaal onderwijs). Beleidsrijk betekent dat we het IHP in bovengenoemd breder perspectief plaatsen. Het beleidsrijke IHP is daarom nadrukkelijk samen met maatschappelijke organisaties en onze partners uit het onderwijs ontwikkeld. In 2026 gaan we verder met de uitvoering van de projecten uit het IHP, het jaarprogramma onderwijshuisvesting vormt hierin de basis. Zichtbaar is dat de projecten veelal weer conform de planning van het IHP starten.
Het jaarprogramma onderwijshuisvesting 2026, dat in Q2 2025 door de raad is geaccordeerd, geeft een geactualiseerd beeld van de geplande investeringen in onderwijshuisvesting voor het komende jaar. Naast uitvoering geven aan het IHP worden ook nog projecten uitgevoerd die voortkomen uit het oude IHP. We rapporteren in het jaarprogramma onderwijshuisvesting 2026 de raad over de lopende projecten, maar kijken ook vooruit naar de komende jaren. Daarnaast wordt verder ingezet op standaardisatie van de projecten, waarbij elke school zijn visie behoudt. De in het jaarprogramma benoemde ontwikkelingen hebben invloed of vormen een risico bij de uitvoering van de projecten. De uitvoering van deze inspanning zorgt dit jaar voor een financiële afwijking. In de kerstvakantie 2025 zijn twee brandschades geweest op twee schoolgebouwen in vol eigendom van de gemeente. Zie hiervoor de toelichting onder 'financiële afwijkingen' Financiële afwijkingen In onderstaande tabel worden de afwijkingen tussen de begroting en Turap 2 toegelicht.
Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten | -67.037 | -67.470 | -433 Baten | 28.287 | 28.221 | -66 Saldo lasten en baten | -38.750 | -39.249 | -499 Toevoegingen aan reserves | -11.105 | -11.105 | 0 Onttrekkingen aan reserves | 11.342 | 11.242 | -100 Saldo toevoegingen en onttrekkingen | 237 | 137 | -100 Prognose resultaat | -38.513 | -39.112 | -599 46 Begroting | Prognose | Afwijking Stand Juli | Turap 2 | Turap 2 2026 Bedragen x € 1.000 Middelen 1.1 | Een goede startpositie op school | -8.376 | -8.468 | -92 1.2 | Startkwalificatie | -5.283 | -5.365 | -82 1.3 | Toekomstbestendige schoolgebouwen | -24.497 | -24.922 | -425 9.8 | Doeloverstijgend | 0 | 0 | 0 9.9 | Overige | -357 | -357 | 0 Prognose resultaat | -38.513 | -39.112 | -599 Portefeuilleonderdeel | Doel | Totale | V/N | Toelichting | I/S | AR/ afwijking | BR (x €1.000) Lasten | -433 | N Onderwijs | 1.1 | 685 | V | Uitvoering SMI/BSO+ | I | AR Onderwijs | 1.2 | -16 | N | Gemeentefonds meicirculaire - DU | S | AR Overheidsbrede Dienstverlening Onderwijs | 1.3 | -425 | N | Brandschades Hommelseweg 403A en | I | AR Bethanienstraat 5 Onderwijs | 1.1 | -677 | N | Rijksbezuining onderwijskansenbeleid | I | AR Baten | -66 | N Onderwijs | 1.2 | -66 | N | Admin correctie Gemeentefonds TM index DU | S | AR Jeugd Toevoegingen aan reserves | 0 Onttrekkingen aan reserves |
-100 | N Onderwijs | 1.1 | -100 | N | Uitvoering SMI/BSO+ | I | BR Uitvoering SMI/BSO+ In de Begroting 2026 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de verruiming van de regeling voor de sociaal medische indicatie (SMI) fase 2 en de pilot Passende BSO. De voorbereiding heeft vertraging opgelopen door personeelsgebrek, maar per mei 2026 is de ambtelijke capaciteit op orde gebracht. De stand van zaken betekent financieel dat: a) de middelen voor de pilot Passende BSO waren geraamd in de jaren 2026 en 2027, maar deze schuiven één jaar op naar uitvoering in 2027 en 2028. Het projectbudget is € 250.000 per jaar voor twee jaar en wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve voor het programma perspectief voor de jeugd en de algemene middelen. Om de middelen voor de pilot Passende BSO beschikbaar te houden in 2027 en 2028, mede gelet op de looptijd van de bestemmingsreserve tot eind 2027, is deze begrotingswijziging | nodig; b) de voorbereiding van SMI fase 2 loopt en implementatie is beoogd in Q2 2027. De beschikbaar gestelde middelen gingen echter uit van uitvoeringskosten in heel 2026. Aangezien de uitgaven dit jaar zich beperken tot voorbereidingskosten en capaciteitslas | ten valt het budget grotendeels vrij. Dit gaat om een bedrag van € 435.000.