Document · PDF

Toelichting Bijlage 18 - Archeologisch onderzoek

Politieke Avond 6 december 2023, gemeente ArnhemBij agendapunt: Vaststellen: bestemmingsplan 'Chw Zijdekwartier'13.909 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Volgnr. 60

Tekening K1749 van 4 april 1941 geeft weer dat er in het onderzoeksgebied sprake is van gebouw A, gebouw B en nog een gebouw (geen letter). Dit betreffen de ‘grote vierkante’ gebouwen zoals voor het eerst weergegeven op de kaart van 1931. Ten zuiden daarvan is sprake van een kolenopslag en ketelhuis-centrale. Tevens wordt een nieuw gebouw gebouwd, een zuurkelder. Dit gebouw heeft een fundering op 23 palen. De bovenkant van de palen ligt op 75peil. De fundering ligt op deze palen. •

Archiefblok 2198

Inv.nr. 2634

Volgnr. 995

Tekening van 14 september 1954, betreffende de uitbreiding oostzijde van de conerij. De fundering ligt op 26 palen, welke tot op de vaste bodem aangebracht zijn. De hart-op-hart-afstand van de palen bedraagt 8,4 meter. De bovenkant palen ligt op 75-peil. Onder het pand zijn kelders aanwezig tot circa 300-peil. •

Archiefblok 2198

Inv.nr. 2634

Volgnr. 1359

Tekening van 2 mei 1956. Op de tekening zijn gebouw A, B, C (vierkante gebouwen zoals voor het eerst op de kaart van 1931 aangegeven), de centrale, de bouwkundige dienst, de fitterswerkplaats, de kolenopslag, de watertoren en een onbenoemd gebouw aangegeven. Tekening heeft betrekking op de bouw van een doekenwasserij - bleekwagen-revisie. Dit gebouw is gefundeerd op 18 palen, welke op de tekening niet dieper dan tot 365-peil aangegeven zijn. Conclusie Uit het bouwdossieronderzoek kan geconcludeerd worden dat er in het plangebied sprake is van een bodemverstoring als gevolg van het aanbrengen van heipalen en het graven van funderingen. De heipalen reiken tot in de ‘vaste grond’ en de funderingen zijn tot circa 75 cm-mv uitgegraven. Tevens zijn op (minimaal) twee locaties kelders aanwezig geweest tot een diepte van 300 cm-mv. Ter plaatse van de bebouwing worden derhalve geen archeologische resten meer verwacht, omdat het archeologisch niveau zich op een diepte vanaf 45 cm-mv bevindt.

30 van 66

Project Kenmerk

2.5

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Archeologisch verwachtingsmodel Op grond van de bekende geologische, landschappelijke, aardkundige, archeologische en historische gegevens in- en rond het onderzoeksgebied kan de archeologische verwachting worden bepaald. Volgens de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Arnhem (zie Afbeelding 17) heeft het noordelijk deel van het onderzoeksgebied een hoge archeologische verwachting en heeft het zuidelijk deel een lage archeologische verwachting. De hoge archeologische verwachting is gekoppeld aan de ligging op hellingafzettingen terwijl de lage archeologische verwachting gerelateerd is aan de natte omstandigheden. Gradiëntzones zoals de hellingen van de stuwwal waren in het verleden aantrekkelijk voor menselijke bewoning.

Afbeelding 17: Archeologische maatregelenkaart gemeente Arnhem

Voor WO II geldt een volgens de verwachtingskaart op OCE van gemeente Arnhem (2009) een verhoogde kans op het aantreffen van NGE. Uit het raadplegen van de Tweede Wereldoorlogkaarten bij de gemeente Arnhem is gebleken dat er in het plangebied geen gevechtshandelingen bekend zijn en dat er geen loopgraven in het plangebied aangelegd zijn. Gegeven de ligging van het plangebied op een stuwwal, daluitspoelingswaaier, droogdal of stroomrug bestaat er een grote kans op de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen. Vanaf het Laat Paleolithicum werden deze gebieden regelmatig gebruikt als woonplaats, begraafplaats en/of akkerland. De waarnemingen in Archis3 geven tevens een indicatie dat er in de directe omgeving menselijke activiteiten voorkwamen vanaf de prehistorie. Aangezien de erosie in deze gebieden substantieel is geweest, is de kans op natuurlijke verstoring van intacte archeologische vindplaatsen groot. Indien er eventueel archeologische resten aanwezig zijn komen deze direct aan of onder het maaiveld voor. De vondstenlaag van deze resten zal zich naar verwachting tussen 45-135 centimeter beneden het huidige maaiveld bevinden. Alleen in het zuidelijk deel van het onderzoeksgebied is sprake van een ophoging van 4,0 meter. Archeologische resten kunnen hier vanaf 4,45 – 5,35 m-mv verwacht worden.

Organische resten en bot zullen door de overwegend droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Andere typen indicatoren zoals aardewerk en houtskool zijn waarschijnlijk matig goed geconserveerd.

31 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Verstoringskans: Vrijwel het gehele onderzoeksgebied is in het verleden bebouwd geweest. Van een aantal gebouwen zijn bouwdossiers beschikbaar, waaruit blijkt dat er sprake is van funderingen tot circa 75 cm-mv met daaronder heipalen. Tevens is er op (minstens) twee locaties sprake van een kelder tot 300 cm-mv. Tabel 2: Archeologische verwachting onderzoeksgebied Verwachting Periode

Verwachte vindplaatstypen

Verwachte grondlaag (diepte)

Kleinkaliber munitie, resten van verpakkingen van munitie, schuttersputten, resten van gevechtshandelingen

Onder de subrecente ophoging in de onbebouwde delen van het plangebied

Hoog Tweede Wereldoorlog

Hoog

Restanten van een 20 -eeuws erf, vroegste fase AKZO-fabriek, akkercomplexen, oude verkavelingen, ontginningssporen, esgreppels, veldovens

Late Middeleeuwen - Nieuwe Tijd

in of direct onder de subrecente ophoging, tot 45135 cm-mv en 4,45-5,35 m-mv in het zuidelijk deel

Hoog

Onder het mogelijk aanwezige pakket Nederzettingsterreinen, grafvelden, colluvium, vanaf resten van ijzerbewerking, dumps, 45-135 cm-mv meilers, infrastructuur en 4,45-5,35 mmv in het zuidelijk deel

Hoog

Onder het mogelijk aanwezige pakket Nederzettingsterreinen, urnenvelden colluvium, vanaf resten van ijzerbewerking, meilers, 45-135 cm-mv dumps, infrastructuur en 4,45-5,35 mmv in het zuidelijk deel

Hoog

Onder het mogelijk aanwezige Nederzettingsterreinen, jachtkampen, pakket haardplaatsen/haardkuilen, colluvium, vanaf vuursteenstrooiingen 45-135 cm-mv en 4,45-5,35 mmv in het zuidelijk deel

Romeinse Tijd - Vroege Middeleeuwen

Bronstijd - IJzertijd

Paleolithicum-Neolithicum

32 van 66

Project Kenmerk

2.6

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bouwhistorische waarden Op grond van het uitgevoerde cartografisch onderzoek blijkt dat de zuidelijke grens van het plangebied pas aan het eind van de 19e eeuw bebouwd is geraakt. Derhalve worden geen relevante bouwhistorische waarden in de ondergrond verwacht, anders dan de vroegste fase van de AKZO-fabriek.

2.7

Synthese 5. Welke natuurlijke formatieprocessen (sedimentatie, erosie, laterale verplaatsing, bodemvorming, degradatie e.d.) hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied? Op basis van onderzoek in de omgeving van het onderzoeksgebied ligt het plangebied op een grofzandige en grindrijke daluitspoelingswaaier van de stuwwalafzettingen van de Veluwe (Laagpakket van Schaarsbergen). 6. Met welke culturele formatieprocessen (grondbewerking, bemesting, ophoging, betreding, percelering, [de-]constructie, materiaaltypen, materiaalgebruik en materiaaldepositie e.d.) hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied? Er is sprake van een ondergrond van grof zand van de daluitspoelingswaaier al dan niet bedekt met hellingsafspoelingsmateriaal (colluvium). Er is kans op bodemverstoring door agrarische bewerkingen van het onderzoeksgebied en tevens door de bouw en sloop van fabriekshalen van de ENKA/AKZO. De bodem is lokaal tot 3,00 m-mv verstoord als gevolg van de aanleg van kelders. De beschikbare bouwdossiers hebben tevens aangetoond dat de bodem tot 75 cm-mv verstoord is ter plaatse van de funderingen en dat daaronder heipalen aanwezig zijn. Daarnaast is het zuidelijk deel van het terrein met 4,00 meter opgehoogd, zoals gebleken is uit de relevante milieuonderzoeken in het plangebied (zie Afbeelding 5, zone 5). 7.

Welke formatieprocessen kunnen een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van eventuele aanwezige vondstspreidingen, de vondstdichtheid, vondst- en spoorniveaus en de fysieke kwaliteit van eventueel aanwezige archeologische resten? Door de ligging op een daluitspoelingwaaier is het plangebied geschikt voor permanente bewoning vanaf de late prehistorie. Ook kan het gebied als foerageergebied worden aangemerkt voor jagers/verzamelaars. De kans op vindplaatsen uit deze periode is echter klein. Natuurlijke processen als erosie en de (sub)recente grondbewerking kan tot aantasting van vindplaatsen hebben geleid, waarbij spoor- en/of vondstniveaus geheel of gedeeltelijk zijn verdwenen. 8. Wat is de aard (materiaalsoorten, fragmentatie, dichtheden, ruimtelijke en stratigrafische spreiding, etc.) van (mogelijk) aanwezige vondst- en/of spoorcomplexen? Verwacht wordt dat de vondstverspreiding van alle materiaalsoorten laag zal zijn. Voor de gehele periode geldt een lage vondstdichtheid. Vondstmateriaal kan bestaan uit aardewerkfragmenten, verbrande leem, bewerkt en onbewerkt vuursteen, houtskoolfragmenten, bouwmateriaal, slakmateriaal en fosfaten. 9.

Hoe manifesteren deze zich tijdens prospectieonderzoek? Vondstmateriaal kan door bewerking aan de oppervlakte zijn gebracht of als dit niet het geval is zal het vondstmateriaal aangetroffen worden in de sporen en cultuurlagen op de top van de Chorizont (daluitspoelingswaaier) op een diepte vanaf circa 45-135 cm-mv. Vondsten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd worden verwacht tot een diepte van 135 cm-mv indien er sprake is van een afdekkend pakket colluvium. Er is naar verwachting geen aantoonbaar geografisch onderscheid in dichtheid van sporen en vondsten binnen het plangebied. 10. Met de inzet van welke zoekmethoden (detectie- en waarnemingsvorm, monsterbehandeling en zoekstrategie) kunnen vondst- en/of spoorcomplexen systematisch opgespoord worden (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.). Licht beargumenteerd toe met verwijzing naar de verschillende KNA-leidraden.

33 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

In relatie tot de oppervlakte van de geplande ontwikkeling (30.430 m²) dienen er in totaal 18 verkennende boringen gezet te worden (6 boringen per hectare37) in de onbebouwde en niet opgehoogde delen van het plangebied. Op deze wijze kan de mate van intactheid van de bodem worden getoetst en kan getoetst worden of er binnen de toekomstige verstoringsdiepte relevante archeologisch niveaus bewaard zijn gebleven in de ondergrond. De diameter van de boringen is 7 centimeter en de boorkernen moeten worden uitgezeefd over een metalen zeef met een maaswijdte van 4 millimeter (zand) of verbrokkeld worden (klei) om de opgeboorde grond te controleren op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals scherven aardewerk, vuursteen, botfragmenten, fosfaten en houtskoolresten. De boringen worden ingemeten ten opzichte van het maaiveld. Voorafgaand aan het verkennend booronderzoek is een Plan van Aanpak opgesteld38 dat getoetst dient te worden door de gemeentelijk archeoloog.

37 38

Habraken, 2014, Tol et. al. 2012 Woolschot en Van der Kuijl, 2019.

34 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Booronderzoek

3.1

Werkwijze Booronderzoek Op 11 juni 2019 zijn door E.E.A. van der Kuijl (senior KNA archeoloog/senior KNA prospector) en R. de Graaf (zever) ter plaatse van het onderzoeksgebied in totaal 21 verkennende boringen gezet. Het booronderzoek is uitgevoerd conform de eisen van de KNA-versie 4.1, BRL protocol 4003. In afwijking van het vooraf opgestelde Plan van Aanpak39 zijn éénentwintig boringen gezet in plaats van de geplande twintig vanwege een betere ruimtelijke spreiding en hogere dekkingsgraad. Het verkennende booronderzoek heeft als doel om de bodemopbouw en de mate van intactheid van de bodem in kaart te brengen. De boringen zijn geplaatst met een edelmanboor met een boordiameter van 7 centimeter. Vanwege de aanwezigheid van verhardingen en puin in de ondergrond zijn de boorpunten tot circa 50 cm-mv voor gegraven met een minikraan. De boringen zijn tot minimaal 25 centimeter in de natuurlijke bodem gezet en tot maximaal 280 cm-mv onder maaiveld doorgezet. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een GPS. Van alle boringen is de maaiveldhoogte afgeleid van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2). Het opgeboorde sediment is in het veld bodemkundig beschreven conform de NEN 5104 en de bodemclassificatie volgens De Bakker en Schelling (1989).

Alle afzonderlijke bodemlagen zijn verbrokkeld en versneden of gezeefd en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals fragmenten vuursteen, aardewerk, houtskool, verbrande leem, bot etc. Het kalkgehalte van de afzonderlijke sedimenten is gemeten met behulp van HCl.

3.2

Resultaten De resultaten van de boringen (de boorbeschrijvingen) zijn opgenomen in Bijlage 5. Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar Bijlage 4. De verstoringsdieptekaart is opgenomen in Bijlage 6. De bodemopbouw in het onderzoeksgebied kan als volgt omschreven worden: diepe bodemverstoring als gevolg van de inrichting van het terrein. Geroerde bodemlagen op matig grove tot grofzandige, grindige afzettingen van de Formatie van Drenthe, Laagpakket van Schaarsbergen. In één boring (boring 6) is onder het Laagpakket van Schaarsbergen nog sprake van een pakket zandige leem. Tabel 3: Algemene bodemopbouw in het plangebied (boring 3)

Diepte (cm – mv)

Samenstelling

0-10

Klinker

10-130

Geel/bruin/grijs gevlekt, zwak siltig, grof zand met grind en puin

Ap1; geroerde laag/ophogingslaag

130-170

Geel, zwak siltig, grof zand met grind

C; daluitspoelingswaaier (Formatie van Drenthe, Laagpakket van Schaarsbergen)

Interpretatie

Woolschot en Van der Kuijl, 2019

35 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Interpretatie Binnen het onderzoeksgebied is sprake van een verharding met asfalt, klinkers of stelconplaten met daaronder subrecente ophogingslagen en geroerde lagen. Deze lagen gaan scherp over in de natuurlijke ondergrond, die vanaf minimaal 60 cm-mv (boring 6) en maximaal 240 cm-mv (boring 5) aangetroffen is. De natuurlijke ondergrond bestaat uit zwak siltig, matig grof tot grof, grindhoudend zand. De afzettingen zijn geïnterpreteerd als een daluitspoelingswaaier (Formatie van Drenthe, Laagpakket van Schaarsbergen). De afzettingen zijn in de voorlaatste ijstijd, het Saalien, voor en naast het landijs afgezet. In boring 6 was tot 60 cm-mv nog een fundering van de voormalige bebouwing van het AKZO bedrijventerrein aanwezig. Het Laagpakket van Schaarsbergen is onder de fundering aangetroffen vanaf 60 cm-mv, waarna deze afzettingen op een diepte van 115 cm-mv geleidelijk overgaan in een pakket lemig, fijn zand. Dit zand wordt eveneens gerekend tot de Formatie van Drenthe. In boring 21 is tussen 65-120 cm-mv eveneens een fundering van beton en baksteen aangetroffen van de voorheen in het plangebied aanwezige bebouwing van AKZO. Onder de fundering is de C-horizont aangetroffen.

Beantwoording onderzoeksvragen 11. Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied? In het onderzoeksgebied is sprake van een diepe subrecente bodemverstoring, met daaronder natuurlijke daluitspoelingswaaierafzettingen van de Formatie van Drenthe, Laagpakket van Schaarsbergen. Alleen in boring 6 gaan deze afzettingen geleidelijk over in lemig fijn zand van dezelfde Formatie. De daluitspoelingswaaier is in de voorlaatste ijstijd, het Saalien, ontstaan. Voor het beantwoorden van deze vraag wordt tevens verwezen naar Tabel 3. 12. Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke en eventueel antropogene bodemhorizonten (akkerlagen en overige ‘verstoringslagen’, bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het onderzoeksgebied? Buiten de subrecente ophogingslagen/verstoringslagen die in het onderzoeksgebied aanwezig zijn vanaf de oppervlakteverharding tot een diepte variërend van 60 cm-mv tot minimaal 240 cmmv, zijn geen antropogene bodemhorizonten aangetroffen. Indien deze lagen aanwezig waren, zijn ze bij de inrichting van het terrein vergraven en daarmee verloren gegaan. 13.

Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)? Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op vraag 12. 14. Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur, samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen? Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar Tabel 3 en de antwoorden op de voorgaande vragen. 15. Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’ afvalmateriaal) in het bodemprofiel voorkomen? Tijdens het veldonderzoek is modern puin aangetroffen tot een diepte van minimaal 35 cm-mv en maximaal 150 cm-mv. Tevens zijn in twee boringen funderingen van de voorheen in het

36 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

onderzoeksgebied aanwezige bebouwing van AKZO aangetroffen. In boring 6 waren deze resten tussen 10-60 cm-mv aanwezig en in boring 21 tussen 65 en 120 cm-mv. 16. Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de ouderdom van deze verstoring? Binnen het onderzoeksgebied is sprake van een recente bodemverstoring variërend van 60 cmmv tot 240 cm-mv. Deze verstoring is het gevolg van de ontwikkelingen die in de 20ste en 21ste eeuw in het plangebied hebben plaatsgevonden waarbij het terrein ingericht is ten behoeve van het bedrijventerrein (hallen) van AKZO. De oorspronkelijke bodem is hierbij afgegraven of vergraven en vervolgens opgehoogd mt ‘bodemvreemd’ materiaal (bodemmateriaal van elders).

Afbeelding 18: Overzicht van het plangebied. Foto genomen in zuidelijke richting

37 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Afbeelding 19: 19: Overzicht van het plangebied. Foto genomen in zuidwestelijke richting

38 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Conclusie en aanbeveling

4.1

Conclusie Het bureauonderzoek toonde aan dat er zich mogelijk archeologische waarden in het onderzoeksgebied zouden kunnen bevinden vanaf de Prehistorie. Deze vondsten kunnen voorkomen vanaf circa 45 cm-mv tot 135 cm-mv. Uit het bouwdossieronderzoek kan geconcludeerd worden dat er in het plangebied sprake is van een bodemverstoring als gevolg van het aanbrengen van heipalen en het graven van funderingen. De heipalen reiken tot in de ‘vaste grond’ en de funderingen zijn tot circa 75 cm-mv uitgegraven. Tevens zijn op (minimaal) twee locaties kelders aanwezig geweest tot een diepte van 300 cm-mv. Ter plaatse van de bebouwing waar door middel van het bouwdossieronderzoek informatie over verkregen is, kunnen archeologische lagen nog gedeeltelijk aanwezig zijn, indien deze lagen en resten dieper dan 75 cm-mv voorkomen. Ook kunnen resten van de vroegste fase van de AKZO-fabriek aanwezig zijn. Het archeologisch niveau bevond zich in de oorspronkelijke situatie voor 1931 op een diepte vanaf 45 cm-mv. In die delen waar geen bebouwing heeft gestaan, kunnen oudere archeologische resten nog wel aanwezig zijn. Het booronderzoek heeft aangetoond dat het gehele onderzoeksgebied als gevolg van de terreininrichting voor AKZO diep verstoord is tot in de top van de C-horizont. De bodemverstoringen reiken tot minimaal 60 en maximaal 240 cm-mv.

In geen van de boringen is oorspronkelijke bodemopbouw en de top van de natuurlijke ondergrond, bestaande uit daluitspoelingswaaierafzettingen van de Formatie van Drenthe, Laagpakket van Schaarsbergen, nog intact aangetroffen.

4.2

Selectieadvies Het verkennend booronderzoek heeft aangetoond dat de bodem tot in de top van de natuurlijke ondergrond in het gehele onderzoeksgebied verstoord is. Hamaland Advies adviseert derhalve om het onderzoeksgebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen. De kans dat met de geplande bodemingrepen archeologische waarden verloren gaan, wordt gering geacht.

4.3

Selectiebesluit Op 20 maart 2019 heeft dhr. M. Defilet (stadsarcheoloog Arnhem) het bureauonderzoek en bouwdossieronderzoek getoetst. Een selectiebesluit kon op dat moment nog niet worden genomen omdat er nog een aanpassingronde plaats diende te vinden. De opmerkingen van dhr. Defilet op het conceptrapport zijn verwerkt in deze definitieve rapportage versie 2.0. Op 8 juli 2019 heeft dhr. L. Smole (senior KNA archeoloog gemeente Arnhem) de resultaten van het booronderzoek beoordeeld en akkoord bevonden. Het selectieadvies wordt overgenomen. Vervolgonderzoek is niet noodzakelijk.

4.4

Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een

39 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de gemeentelijk archeoloog van Arnhem (e-mail: martijn.defilet@arnhem.nl).

40 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Gebruikte literatuur Arcadis, 2001a. Onderzoek bodemkwaliteit locatie Velperweg 76 te Arnhem. Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2001b. Onderzoek bodemkwaliteit zone 2A locatie Velperweg 76 te Arnhem. Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2001c. Nader bodemonderzoek Velperweg 76 in Arnhem. Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2004a. Nulsituatie bodemonderzoek Velperweg 76 te Arnhem (zone 1N). Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2004b. Nulsituatie bodemonderzoek Velperweg 76 te Arnhem (zone 1Z). Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2006. Rapportage grondwaterbemonstering op CS2. Brief aan AKZO Nobel Nederland. Arcadis, 2008. Saneringsonderzoek zinkverontreiniging bij gebouw B4 locatie Velperweg 76 te Arnhem. Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2014a. Milieukundig (eindsituatie) bodemonderzoek locatie Velperweg 76 te Arnhem, deelgebied gebouwen B1 t/m B9. Arcadis Heidemij Advies. Arcadis, 2014b. Monitoring zinkverontreiniging grondwater locatie Velperweg 76 te Arnhem, gebouw B4. Arcadis Heidemij Advies. Bakker, H. de & Schelling J., 1989; Systeem van bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2005; Landschappelijk Nederland: De fysisch-geografische regio’s. Assen Berendsen, H.J.A. & E. Stouthamer, 2001; Palaeogeographic development of the Rhine-Meuse delta, The Netherlands.

Berendsen, H.J.A., 2008; De vorming van het land: inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen. Bos, R.S., 2008a. Asbestonderzoek t.b.v. sloop-/verbouwings-/renovatiewerkzaamheden Akzo Nobel / Gebouw B2 Velperweg 76 Arnhem. SGS rapportnummer RSB/R-ASBNL/08/000760-B2. Bos, R.S., 2008b. Asbestonderzoek t.b.v. sloop-/verbouwings-/renovatiewerkzaamheden Akzo Nobel / Gebouw B1 Velperweg 76 Arnhem. SGS rapportnummer RSB/R-ASBNL/08/000760-B1. Cohen, K.M., E. Stouthamer, W.Z. Hoek, H.J.A. Berendsen & H.F.J. Kempen, 2009: Zand in Banen Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Cohen, K.M., E. Stouthamer, 2012: Vernieuwd digitaal basisbestand paleografievan de Rijn-Maas Delta. Beknopte toelichting bij het Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Universiteit Utrecht. Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts, 2012: Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de RijnMaas Delta / Rhine-Meuse Delta Studies’ Digital Basemap for Delta Evolution and Palaeogeography, Universiteit Utrecht Diepeveen-Jansen, M. en K. Klerks, 2006. Presikhaaf te Arnhem, gemeente Arnhem. Een inventariserend veldonderzoek (IVO) met boringen. Vestigia rapport V263. Fijma, P en J. Hoekstra, 2006. Archeologisch bureauonderzoek Arnhem Noord, Presikhaaf. Grontmij Archeologische Rapporten 341. Gemeente Arnhem, 2016.

Ambitiedocument AKZ 18 maart 2016 definitief.pdf. Mekkink, J., 2016b. Samenvatting bodemkwaliteit, gevalsdefinitie en saneringsvisie AkzoNobel-terrein Velperweg Arnhem. In opdracht van: AkzoNobel. Arcadis Arnhem. Mekkink, J.A., 2016a. Aanvullend milieukundig bodemonderzoek AkzoNobel-terrein, Velperweg 76, Arnhem. Deellocatie perceel Q-8903 (parkeerterrein en voormalige B-gebouwen). Arcadis Heidemij Advies. Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2008a. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 1. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.001.r01. Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2008b. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 4. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.004.r01.

41 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2008c. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 7. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.007.r01. Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2008d. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 2. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.002.r01. Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2008e. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 3. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.003.r01. Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2009a. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 5. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.005.r01. Natris, H.W.M., de en M.G. Miltenburg, 2009b. Akzo-terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Deelterrein 6. Samenvatting informatie m.b.t. bodemkwaliteit. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.006.r01. Natris, H.W.M. de, 2010. Terrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Indicatieve in-situ partijkeuring grond. Hofstede rapportnummer akzo.jll.08079.006.r02. Natris, H.W.M. de, 2011. Bedrijfsterrein aan de Velperweg 76 te Arnhem. Aanvullend bodemonderzoek ‘Plot 1, 2 en 4’. Hofstede rapportnummer akzo.jll.11035.r01. Oranjewoud, 2000.

Verkennend bodemonderzoek strook grond NS Vastgoed nabij emplacement Velperbroek te Arnhem. Documentnummer 10078-84869. Putten, M.J. van en C.C. Kalisvaart, 2017. Plangebied Ecozone Presikhaaf te Arnhem. Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase). BAAC rapport V-16.0278. Smole, L., 2015a. Velperweg tussen Prümenlaan en A12. Archeologisch bureauonderzoek. Archeologisch Rapport Arnhem 82. Smole, L., 2015b. BGB Plattenburg West & Schaapsdrift/Reinaldstraat. Archeologisch bureauonderzoek. Archeologisch Rapport Arnhem 101. Stiboka / Rijks Geologische Dienst, 1977; Toelichting op de legenda van de geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen en Haarlem. Syncera, 2008. NS-emplacement Velperbroek aansluiting nader bodemonderzoek. Projectnummer B04B0510. Tol, drs. A. et al., 2012; Leidraad inventariserend veldonderzoek Deel: karterend booronderzoek, 4 december 2012, versie 2.0 vastgesteld door het CCvD Archeologie. Gouda. Zee, R.M. van der (red.), 2007. Bureauonderzoek en karterend veldonderzoek d.m.v. boringen, Velperweg 76 Arnhem. Synthegra rapport P0502293.

Geraadpleegde websites: www.archis.nl; voor informatie over waarnemingen, vondsten, onderzoeken, geomorfologie, bodem www.topotijdreis.nl voor informatie historische kaarten www.ahn.nl; voor informatie hoogte www.dans.easy.nl voor rapporten www.dinoloket.nl voor informatie over ondergrondse boringen www.bodemloket.nl voor bodeminformatie www.google.maps voor luchtfoto www.geldersarchief.nl voor historische informatie http://kaarten.gelderland.nl/viewer/app/thema_zandbanen voor diepte zandlagen www.Back2Basics.nl voor de boorstaten www.arneym.nl voor historische kaarten

42 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

BIJLAGEN

43 van 66

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 1: Plangebied en inrichtingsschets (bron: opdrachtgever)

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Het huidige plangebied bevindt zich in het rode kader. Noord is boven

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Scenario februari 2019. Schetsplan van de toekomstige inrichting met in rood aangegeven de aan te brengen leeflaag van 1 meter dikte. Het noorden is boven

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 2: Overzicht van geologische en archeologische perioden

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 3: Bouwdossieronderzoek

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Zoekterm Velperweg 76 Archiefblok

Inventarisnummer

Volgnummer

Opmerkingen

2388

Locatie onbekend

2199

3643

513

Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied

2199

3644

755

2199

3644

2444

2199

3644

3079

2200

314

3374

2200

314

3375

2199

3643

417

2199

3643

1263

2199

3644

279

2199

3644

470

2199

2635

1313

2199

3643

643

Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied Geen info onderzoeksgebied

Geen info onderzoeksgebied

2197

9576

1454

Geen info onderzoeksgebied

2198

3971

451

Geen info onderzoeksgebied

2198

2634

672

Geen info onderzoeksgebied

2197

9576

1441

Geen info onderzoeksgebied

2197

9575

Overzicht gebouwen en nieuwbouw

2194

3759

603

Geen info onderzoeksgebied

2194

3759

970

Geen info onderzoeksgebied

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Zoekterm Tivolilaan 0 Archiefblok

Inventarisnummer

Volgnummer

Opmerkingen

2198

2634

1359

Bouw doekenwasserij – bleekwagen-revisie

2198

2635

556

Geen info onderzoeksgebied

2198

2635

168

Geen info onderzoeksgebied Locatie onbekend

2195

4524

1552

2198

2634

643

2198

2634

995

Geen info onderzoeksgebied Uitbreiding conerij

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 4: Boorpuntenkaart

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 5: Boorlegenda en boorstaten (separaat bijgevoegd)

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 6: Verstoringsdieptekaart (in cm-mv)

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

De verstoringsdiepte geldt alleen voor de beboorde delen van het plangebied. De zone tussen boring 18--20 en boring 13-17 is administratief ingevuld

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Bijlage 7: Coördinaten boorpunten Van boringen zonder * zijn de NAP-hoogtes door de landmeter met GPS ingemeten Van boringen met * is de NAP-hoogte bepaald aan de hand van het AHN (AHN2)

Project Kenmerk

: BO, Bouwdossieronderzoek en IVO Archeologie Velperweg 76 (AKZO) Arnhem, gem. Arnhem : DWS/DIR/HAMA/181961

Boring 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Xen Ycoördinaten 192.679 / 444.395 192.679 / 444.377 192.689 / 444.339 192.698 / 444.301 192.707 / 444.255 192.759 / 444.269 192.742 / 444.314 192.713 / 444.356 192.642 / 444.386 192.650 / 444.337 192.658 / 444.298 192.666 / 444.259 192.648 / 444.194 192.640 / 444.232 192.632 / 444.272 192.625 / 444.311 192.616 / 444.350 192.532 / 444.373 192.528 / 444.307 192.564 / 444.269 192.677 / 444.218

X-coördinaat 14.46 m+NAP 14.45 m+NAP 14.29 m+NAP 14.16 m+NAP 14.12 m+NAP 14.48 m+NAP 14.44 m+NAP 14.32 m+NAP 14.52 m+NAP 14.40 m+NAP 14.48 m+NAP 14.38 m+NAP 14.47 m+NAP 14.37 m+NAP 14.35 m+NAP 14.41 m+NAP 14.47 m+NAP 14.37 m+NAP * 14.38 m+NAP * 14.26 m+NAP * 14.44 m+NAP

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Arnhem&id=bdf076f3-1b2e-4f92-9d25-88419dbe53d8