Motivering OP - bijlage 10 Olympuskwartier

Quickscan flora en fauna

Olympuskwartier te Arnhem

Velp, 16 juli 2024

Pagina |2

Colofon Titel Subtitel

: Quickscan flora en fauna : Olympuskwartier te Arnhem

Projectnummer Datum

: 24.108 : 16 juli 2024

Veldonderzoek Auteur(s)

: :

Collegiale toets

:

Opdrachtgever Contactpersoon

: Gemeente Arnhem :

Bezoekadres Postcode Telefoon

: Kerkstraat 20 : 6883 HT Velp : 026-2001900

info@ekoza.nl www.ekoza.nl

Ekoza B.V. is lid van het Netwerk Groene Bureaus: www.netwerkgroenebureaus.nl

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |3

Inhoudsopgave 1. 2.

Inleiding ................................................................................................................................................... 5 Wettelijk kader ........................................................................................................................................ 6 2.1 Algemene zorgplicht ........................................................................................................................ 6 2.2 Gebiedsbescherming ....................................................................................................................... 6 2.2.1 Natura 2000-gebieden .................................................................................................................. 6 2.2.2 Natuurnetwerk Nederland ............................................................................................................ 7 2.2.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen .............................................................................. 8 2.3 Soortenbescherming ....................................................................................................................... 8 2.3.1 Specifieke zorgplicht .....................................................................................................................

9 2.3.2 Vogelrichtlijnsoorten .................................................................................................................... 9 2.3.3 Habitatrichtlijnsoorten................................................................................................................ 10 2.3.4 Andere soorten ........................................................................................................................... 11 2.4 Houtopstanden ............................................................................................................................. 11 2.5 Invasieve exoten ........................................................................................................................... 13 3. Projectgebied......................................................................................................................................... 15 3.1 Gebiedsbeschrijving ...................................................................................................................... 15 3.2 Voorgenomen ingreep ................................................................................................................... 17 4. Onderzoeksmethode .............................................................................................................................

19 4.1 Gebiedsbescherming ..................................................................................................................... 19 4.1.1 Natura 2000 ................................................................................................................................ 19 4.1.2 Natuurnetwerk Nederland .......................................................................................................... 19 4.1.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen ............................................................................ 19 4.2 Soortenbescherming ..................................................................................................................... 20 4.2.1 Bronnenonderzoek ..................................................................................................................... 20 4.2.2 Veldonderzoek ............................................................................................................................ 20 4.2.3 Effectenbeoordeling ................................................................................................................... 20 4.2.4 Specifieke zorgplicht ...................................................................................................................

21 4.3 Houtopstanden ............................................................................................................................. 21 4.4 Invasieve exoten ........................................................................................................................... 21 5. Resultaten ............................................................................................................................................. 22 5.1 Gebiedsbescherming ..................................................................................................................... 22 5.1.1 Natura 2000 ................................................................................................................................ 22 5.1.2 Natuurnetwerk Nederland .......................................................................................................... 23 5.1.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen ............................................................................ 24 5.2 Soortenbescherming ..................................................................................................................... 24 5.2.1 Grondgebonden zoogdieren .......................................................................................................

25 5.2.2 Vleermuizen ................................................................................................................................ 26 5.2.3 Vogels.......................................................................................................................................... 28 5.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen ................................................................................................... 30 5.2.5 Flora ............................................................................................................................................ 31 5.2.6 Ongewervelden ........................................................................................................................... 31 5.2.7 Specifieke zorgplicht ................................................................................................................... 32 5.3 Houtopstanden ............................................................................................................................. 33 5.4 Invasieve exoten ........................................................................................................................... 33 6. Conclusies en aanbevelingen .................................................................................................................

34 6.1 Gebiedsbescherming ..................................................................................................................... 34 6.1.1 Natura 2000 ................................................................................................................................ 34 6.1.2 Natuurnetwerk Nederland .......................................................................................................... 34 Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |4

6.1.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen ............................................................................ 34 6.2 Soortenbescherming ..................................................................................................................... 34 6.2.1 Grondgebonden zoogdieren ....................................................................................................... 35 6.2.2 Vleermuizen ................................................................................................................................ 35 6.2.3 Vogels.......................................................................................................................................... 35 6.2.4 Reptielen, amfibieën en vissen ................................................................................................... 36 6.2.5 Flora ............................................................................................................................................ 36 6.2.6 Ongewervelden ........................................................................................................................... 36 6.2.7 Specifieke zorgplicht ...................................................................................................................

36 6.3 Houtopstanden ............................................................................................................................. 36 6.4 Invasieve exoten ........................................................................................................................... 36 Bronnen ......................................................................................................................................................... 37 Literatuur ................................................................................................................................................... 37 Websites .................................................................................................................................................... 37

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |5

1.

Inleiding De gemeente Arnhem is voornemens rondom het Olympuskwartier een appartementencomplex te bouwen en twee zeecontainers te plaatsen waarvoor mogelijk een grondwal verplaatst moet worden. Vanuit Europese en nationale regelgeving dient onderzocht te worden welke effecten deze ingreep heeft op beschermde gebieden (Natura 2000, Natuurnetwerk Nederland en bijzondere natuurgebieden en landschappen) en op beschermde flora en fauna. De voorliggende rapportage beschrijft de resultaten van een quickscan. Het betreft een beoordeling van de huidige en potentiële aanwezigheid van (beschermde) soorten planten en dieren op de onderzoekslocatie en de te verwachten effecten van de voorgenomen ingreep op beschermde soorten en gebieden. De quickscan vindt plaats op grond van bronnenonderzoek en een terreinbezoek. Tijdens het terreinbezoek is een inschatting gemaakt welke soorten voor kunnen komen en welke soorten op voorhand uit te sluiten zijn. Deze quickscan is een momentopname en kan slechts in beperkte mate uitsluitsel geven over de afwezigheid van soorten. Dit onderzoek betreft geen volledige veldinventarisatie. Mochten er effecten te verwachten zijn van de werkzaamheden op beschermde soorten die mogelijk aanwezig zijn, dan wordt een nader onderzoek geadviseerd. In hoofdstuk 2 staat het wettelijk kader uiteengezet, waaraan getoetst dient te worden.

Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving van het onderzoeksgebied en de voorgenomen ingrepen. Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van de onderzoeksmethode. In hoofdstuk 5 worden de resultaten van het onderzoek en de mogelijke effecten van de ingreep op beschermde soorten besproken. Ten slotte volgen in hoofdstuk 6 de conclusies, aanbevelingen en eventuele vervolgstappen.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |6

2.

Wettelijk kader Sinds 1 januari 2024 valt de natuurbeschermingswet onder de Omgevingswet. De Omgevingswet is een overkoepelende wet waar alles voor woon- en werkruimte wordt geregeld. Verschillende regels worden in deze wet gebundeld. De drie thema’s binnen deze wet die te maken hebben met natuurbescherming zijn: • gebiedsbescherming (Natura 2000, Natuurnetwerk Nederland, bijzondere natuurgebieden en landschappen); • soortenbescherming; • houtopstanden. De bevoegdheid tot vergunningverlening en handhaving komt over het algemeen toe aan de provincies. In gevallen van nationaal belang is de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in opdracht van de Minister van Natuur en Stikstof bevoegd gezag. Voorbeelden van projecten van nationaal belang zijn gebruik, beheer of aanleg van hoofdwegen, spoorwegen, hoofdvaarwegen, waterkeringen, militaire terreinen, gastransportnet, hoogspanningsleidingen, delfstoffen, kustlijn en bepaalde visserij. Dit project valt onder het bevoegd gezag van de provincie Gelderland.

2.1 Algemene zorgplicht Binnen de Omgevingswet geldt een algemene zorgplicht. Overheden, bedrijven én burgers zijn verantwoordelijk voor een veilige en gezonde leefomgeving. De algemene zorgplicht geldt alleen als er geen specifieke decentrale of rijksregels zijn. Er is in de Omgevingswet ook een algemeen verbod opgenomen: het is verboden om een activiteit te verrichten of na te laten als daardoor aanzienlijke nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving (dreigen te) ontstaan. Ook dit verbod geldt alleen als er geen specifieke decentrale of rijksregels voor zijn.

2.2 Gebiedsbescherming De gebiedsbescherming bestaat uit Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en bijzondere natuurgebieden en landschappen.

2.2.1 Natura 2000-gebieden Een Natura 2000-gebied is een beschermd natuurgebied van Europees belang. Deze gebieden zijn in heel Europa te vinden. In zo’n gebied zijn leefgebieden van bepaalde dieren en planten en van bepaalde natuurlijke habitattypen beschermd. Deze bescherming is nodig voor het behoud van de biodiversiteit (soortenrijkdom) en om te voldoen aan de verplichtingen van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Samen vormen alle Natura 2000gebieden een netwerk van beschermde natuurgebieden in Europa. In Nederland zijn ruim 160 gebieden als Natura 2000-gebied aangewezen door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Voor de Natura 2000-gebieden zijn instandhoudingsdoelstellingen vastgesteld (Artikel 2.44, Omgevingswet), deze staan vermeld in het (ontwerp-)aanwijzingsbesluit. Daarin staan ook de instandhoudingsdoelstellingen voor alle habitattypen, -soorten en broedvogels beschreven waarvoor het Natura 2000-gebied is Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |7

aangewezen. Daarnaast staat beschreven op welke wijze de instandhoudingsdoelstellingen te realiseren zijn. Onder ‘instandhouding’ wordt verstaan het geheel aan maatregelen die nodig is ter behoud of herstel van een gunstige staat van instandhouding van de natuurlijke habitats en populaties van wilde dier- en plantensoorten. Voor een Natura 2000-activiteit is meestal een omgevingsvergunning nodig (artikel 5.1, 1e lid, sub e, Omgevingswet). Een Natura 2000-activiteit is een activiteit, ofwel het realiseren van een project dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, die afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of plannen significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied. De volgende factoren bepalen samen of er sprake is van significantie of niet: • afname van het oppervlakte van een habitat in relatie tot de zeldzaamheid van dit habitat; • afname van een populatie in relatie tot de zeldzaamheid van planten- of diersoorten in die populatie; • algemene condities van het gebied voor behoud en herstel van de habitat of soorten. Het gaat in de Omgevingswet erom of instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000gebied in het geding komen door de activiteit. Een Natura 2000-activiteit kan zowel binnen als buiten het Natura 2000-gebied plaatsvinden.

Ook als een activiteit buiten het gebied plaatsvindt, kan het effect hebben op een Natura 2000-gebied.

Specifieke zorgplicht Sommige activiteiten hebben nadelige gevolgen voor een Natura 2000-gebied, maar deze gevolgen zijn zeker niet significant. Voor zulke activiteiten moet te allen tijde worden voldaan aan de specifieke zorgplicht (Artikel 11.6, Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)). De specifieke zorgplicht bestaat uit een aantal stappen: 1. Kennis opdoen over het Natura 2000-gebied; 2. Nagaan of nadelige gevolgen voor het gebied uit te sluiten zijn; 3. Nagaan wat nadelige gevolgen zijn als uitsluiten daarvan niet mogelijk is; 4. Passende preventieve maatregelen toepassen om nadelige gevolgen te voorkomen; 5. Stoppen met de activiteit en herstelmaatregelen treffen indien de genomen maatregelen niet voldoende zijn.

2.2.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een samenhangend ecologisch netwerk van kwalitatief hoogwaardige natuurgebieden en natuurrijke cultuurlandschappen of nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het is gericht op de bescherming, de instandhouding en zo nodig het herstel van de gunstige staat van instandhouding van de aanwezige dier- en plantensoorten, van typen natuurlijke habitats en van leefgebieden van soorten die van nature in Nederland voorkomen. Vaak zijn Natura 2000-gebieden ook onderdeel van het NNN. Daarnaast worden natuurgebieden uitgebreid, nieuwe natuurgebieden ontwikkeld en Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |8

ecologische verbindingszones aangelegd. Ecologische verbindingszondes (EVZ) zijn daarom ook onderdeel van het NNN en zorgen voor een verbinding tussen natuurgebieden om het migreren van dieren en planten tussen natuurgebieden mogelijk te maken. De provincie wijst in de omgevingsverordening de NNN-gebieden aan. Ook de wezenlijke kenmerken en waarden (actueel en potentieel) worden vastgesteld in de omgevingsverordening. De definitie van de wezenlijke kenmerken en waarden kan per provincie verschillen. Daarnaast staan in de omgevingsverordening regels opgesteld in het belang van de bescherming, instandhouding, verbetering en ontwikkeling van de kenmerken en waarden van NNN-gebieden. De regels verzekeren in ieder geval • dat de kwaliteit en de oppervlakte van het NNN-gebied niet achteruitgaat; • de samenhang tussen de gebieden; • tijdige compensatie van een bepaalde activiteit die negatieve gevolgen heeft. Onder de Omgevingswet geldt het ‘ja-mits’-principe, waardoor er geen noodzaak is om een groot openbaar belang aan te tonen of reële alternatieven af te wegen om het NNN te mogen aantasten. Daarentegen dient er bij nadelige gevolgen voor het NNN te worden gecompenseerd, dus niet enkel bij significante aantasting.

2.2.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen De minister van LNV kan naast Natura 2000-gebieden ook bijzondere nationale natuurgebieden aanwijzen (Artikel 2.44, lid 2, Omgevingswet). De bijzondere nationale natuurgebieden kunnen worden aangewezen vooruitlopend op de aanwijzing tot of begrenzing als Natura 2000-gebied, bijvoorbeeld als het gaat om compensatie voor handelingen die leiden tot een significant gevolg of als het gaat om gebieden die nodig zijn om de doelstellingen van de Vogelrichtlijn of Habitatrichtlijn te bereiken. Daarnaast kan het Rijk ook bijzondere nationale natuurgebieden aanwijzen als de bescherming van het gebied nodig is voor de instandhouding of herstel van biotopen en leefgebieden van in Nederland van nature in het wild voorkomende soorten genoemd in Bijlage I van de Vogelrichtlijn of Bijlage I, II, IV of V van de Habitatrichtlijn. In die gevallen bevat het aanwijzingsbesluit instandhoudingsdoelstellingen. Voor de bescherming van bijzondere nationale natuurgebieden geldt, naast een mogelijke toegangsbeperking, de specifieke zorgplicht zoals bij Natura 2000-gebieden (Artikel 11.6, Bal). De provincie kan aan de natuurgebieden bijzondere provinciale natuurgebieden en landschappen toevoegen door deze in de omgevingsverordening aan te wijzen (Artikel 2.44, lid 5, Omgevingswet).

De provincies hebben verschillende juridische beschermingen voor deze gebieden welke in de omgevingsverordening staan beschreven.

2.3 Soortenbescherming Er gelden rijksregels voor activiteiten die gevolgen hebben voor van nature in het wild levende planten en dieren (een flora- en fauna-activiteit). Iedereen die een dier in het wild doodt of vangt, moet voorkomen dat het dier onnodig lijdt (Artikel 11.28, Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)). Voor een flora- en fauna-activiteit kan een vergunningplicht gelden. Het Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Pagina |9

Rijk bepaalt welke beoordelingsregels hiervoor gelden, welke voorschriften in de omgevingsvergunning moeten staan en wie het bevoegd gezag is. Decentrale overheden kunnen regels maken over flora- en fauna-activiteiten. Deze regels worden in een omgevingsverordening opgenomen. Het gaat om bijvoorbeeld maatwerkregels voor bepaalde flora- en fauna-activiteiten zonder nationaal belang of vrijstellingen van vergunningsplicht. Er is geen omgevingsvergunning nodig als de activiteit op grond van een andere wet is toegestaan of de activiteit voor het uitvoeren van een instandhoudingsmaatregel of passende maatregel is.

2.3.1 Specifieke zorgplicht Een flora- en fauna-activiteit kan nadelige effecten hebben voor de natuur. Iemand die weet of kan weten dat er een nadelig effect kan zijn, moet zich altijd houden aan de specifieke zorgplicht bij het verrichten van een activiteit (Artikel 11.27, Bal). De specifieke zorgplicht geldt voor alle dieren en planten, zowel bij beschermde als niet-beschermde soorten. Het is verplicht om in het kader van de specifieke zorgplicht te controleren of soorten en habitats voor kunnen komen op de plek waar een flora- en fauna-activiteit wordt uitgevoerd voor: • vogels beschreven in Bijlage I van de Vogelrichtlijn; • trekvogels o.a. beschreven op de website van het ministerie van LNV; • dier- en plantensoorten beschreven in Bijlage II, IV en V van de Habitatrichtlijn; • dier- en plantensoorten beschreven in Bijlage IX van het Bal of in de rode lijsten; • belangrijke leefgebieden en natuurlijke habitats waar de bovengenoemde dieren/planten leven. Er moet worden nagegaan of nadelige gevolgen voor dier- en plantensoorten zijn uit te sluiten. Indien dit niet mogelijk is, moet worden nagegaan wat de nadelige gevolgen zijn. Daarnaast moeten er passende preventieve maatregelen genomen worden om nadelige gevolgen te voorkomen. Als er toch nadelige gevolgen ontstaan door de activiteit moet gestopt worden met de activiteit en moeten herstelmaatregelen worden getroffen.

2.3.2 Vogelrichtlijnsoorten Voor flora- en fauna-activiteiten met gevolgen voor vogels kan vanwege de Vogelrichtlijn een vergunningsplicht gelden. Zo geldt er ook een vergunningsplicht voor schadelijke handelingen bij vogels (Artikel 11.37, Bal). Onder de soorten van de Vogelrichtlijn vallen alle van nature in Nederland in het wild levende vogels. Het is verboden om: • vogels opzettelijk te doden of te vangen; • nesten, rustplaatsen of eieren opzettelijk te vernielen of beschadigen; • nesten opzettelijk weg te nemen; • eieren van vogels te rapen en onder zich te hebben; • vogels opzettelijk te verstoren. Verstoring mag plaatsvinden als de verstoring geen noemenswaardig effect heeft op de staat van instandhouding van de soort.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 10

Er geldt er ook een vergunningsplicht voor het commercieel en niet-commercieel bezit van vogels. Het gaat hierbij om vogels die van nature in het wild voorkomen in een EU-lidstaat. Daarnaast is het gebruik van middelen bij het vangen van vogels vergunningsplichtig voor vogels die van nature in Nederland voorkomen.

Jaarrond beschermde nesten De lijst met vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten is niet in de Omgevingswet vastgelegd, maar is een aanvullende beleidsregel die het Rijk en de provincies gebruiken om te sturen op een gunstige staat van instandhouding. De categorieën kunnen daarom ook per provincie verschillend zijn. Voor Gelderland gelden de volgende categorieën: 1. Nesten die, behalve gedurende het broedseizoen als nest, buiten het broedseizoen in gebruik zijn als vaste rust- en verblijfplaats. 2. Nesten van koloniebroeders die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast of afhankelijk van bebouwing of biotoop zijn. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar. 3. Nesten van vogels, zijnde geen koloniebroeders, die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden en die daarin zeer honkvast of afhankelijk van bebouwing zijn. De (fysieke) voorwaarden voor de nestplaats zijn vaak zeer specifiek en limitatief beschikbaar. 4. Vogels die jaar in jaar uit gebruik maken van hetzelfde nest en die zelf niet of nauwelijks in staat zijn een nest te bouwen. 5. Nesten van vogels die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats waar zij het jaar daarvoor hebben gebroed of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen.

Nesten van vogelsoorten van categorie 1 t/m 4 zijn jaarrond beschermd, de nesten van soorten in categorie 5 zijn beschermd als er onvoldoende alternatieven zijn.

2.3.3 Habitatrichtlijnsoorten Voor flora- en fauna-activiteiten met gevolgen voor dieren en planten van de Habitatrichtlijn en internationale verdragen kan een vergunningplicht gelden. Zo geldt er een vergunningsplicht voor schadelijke handelingen aan deze soorten (Artikel 11.46, Bal), bezit van deze soorten en gebruik van bepaalde middelen bij het vangen van deze soorten. De schadelijke handelingen worden onderverdeeld in dieren en planten. De bedoelde diersoorten zijn in het wild levende soorten (geen vogels) van bijlage IVa van de Habitatrichtlijn, bijlage II van het Verdrag van Bern en bijlage I van het Verdrag van Bonn. De bedoelde planten zijn in het wild voorkomende soorten van bijlage IVb van de Habitatrichtlijn en bijlage I van het Verdrag van Bern. Het is verboden om: • dieren opzettelijk te doden of te vangen; • eieren van dieren te vernielen of te rapen in de natuur; • dieren opzettelijk te verstoren; • voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen; • planten opzettelijk te plukken, verzamelen, afsnijden, ontwortelen of hun groeiplaatsen te vernielen in hun natuurlijke verspreidingsgebied. Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 11

Wat betreft deze soorten is het ingevolgde van Artikel 11.47 van het Bal verboden om dieren en/of planten te verkopen, te vervoeren voor verkoop, te verhandelen, te ruilen of te koop of te ruil aan te bieden. Onder niet-commercieel bezit valt het onder zich hebben of vervoeren maar dan niet voor de verkoop. Deze regels gelden tenzij het gaat om aantoonbaar gefokte of gekweekte dieren of planten.

2.3.4 Andere soorten Voor flora- en fauna-activiteiten met gevolgen voor dieren en planten van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) kan een vergunningsplicht gelden. Het gaat om soorten in bijlage IX van het Bal. Het zijn soorten die in Nederland beschermd zijn en niet staan in de Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn of verdragen van Bonn en Bern. Voor deze soorten geldt meestal een vergunningsplicht voor schadelijke handelingen (artikel 11.54, eerste lid, Bal), maar er kunnen ook vrijstellingen gelden. Vrijstellingen staan bijvoorbeeld in de omgevingsverordening. Elke provincie of het Rijk kan andere vrijstellingen hebben. Het is verboden om: • dieren opzettelijk te doden of te vangen; • dieren opzettelijk hun vaste voortplantingsplaatsen, eieren of rustplaatsen te beschadigen of te vernietigen; • planten opzettelijk te plukken, verzamelen, afsnijden, ontwortelen of vernielen in hun natuurlijke verspreidingsgebied. Er geldt geen vergunningsplicht voor verwilderde dieren. Daarnaast is er geen omgevingsvergunning nodig voor het doden of vangen van de bosmuis, de huisspitsmuis en de veldmuis. Ook het beschadigen of vernielen van vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze soorten is niet vergunningsplichtig. Deze vrijstelling is alleen van toepassing als de dieren op of in de buurt van gebouwen zijn.

2.4 Houtopstanden Om bomen en bossen te beschermen en vanwege internationale regels geeft het Rijk regels voor het vellen van houtopstanden, herbeplanten, het verhandelen en bezit van hout(producten). Bij een activiteit die te maken heeft met houtopstanden moet aan regels worden voldaan. Daarnaast kan een meldingsplicht gelden. Een houtopstand is een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend buiten de bebouwingscontour houtkap. Er geldt geen minimale oppervlakte om onder de definitie van houtopstand te vallen. Ook een houtopstand die spontaan is ontstaan in een grasland of op heide valt onder de definitie. De Omgevingswet verplicht de gemeenteraad om een bebouwingscontour houtkap vast te stellen in het omgevingsplan. Met deze bebouwingscontour houtkap bepaalt de gemeente wanneer de regels in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) over het vellen van houtopstanden gelden. Het vellen van een houtopstand is het rooien of verrichten van andere handelingen die de dood of ernstige beschadiging van een houtopstand tot gevolg kunnen hebben. De rijksregels gelden bij het (deels) vellen van een houtopstand. Bij het vellen hoort een herbeplantingsplicht. Herbeplanten is door aanplant, bezaaiing of natuurlijke verjonging of op een andere wijze Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 12

realiseren van een nieuwe houtopstand. Herbeplanten moet plaatsvinden binnen 3 jaar en op dezelfde grond als het vellen. De rijksregels over vellen en herbeplanten gelden niet in een van de volgende gevallen (artikel 11.111, Bal): • houtopstanden die binnen de bebouwingscontour houtkap vallen. Dat komt er ongeveer op neer dat de rijksregels alleen gelden voor houtopstanden buiten stedelijk gebied; • houtopstanden op erven of in tuinen; • bomen en struiken die specifiek voor het oogsten van fruit, noten of vruchten zijn geteeld; • houtopstanden die windschermen om boomgaarden vormen; • naaldbomen die duidelijk bedoeld zijn als kerstbomen én niet ouder zijn dan 20 jaar; • kweekgoed; • populieren of wilgen van: o wegbeplantingen o beplantingen langs waterwegen, of o eenrijige beplantingen langs landbouwgronden; • het dunnen van een houtopstand om de groei van de overblijvende houtopstand te bevorderen. Bijvoorbeeld als onderdeel van het reguliere onderhoud van de houtopstand; • Beplantingen die bestaan uit populieren, wilgen, essen of elzen en duidelijk bedoeld zijn voor de productie van houtige biomassa onder de volgende voorwaarden: o Het oogsten vindt minstens 1 keer per 10 jaar plaats. o De beplantingen bestaan uit minstens 10.000 stoven per ha per beplantingseenheid.

o Een beplantingseenheid moet bestaan uit aaneengesloten beplanting zonder doorsnijding door meer dan 2 m brede onbeplante stroken. o De beplantingen zijn aangelegd na 1 januari 2013. • houtopstanden met een oppervlakte van minder dan 10 are. Het gaat hier om de oppervlakte van de totale houtopstand dus niet alleen van het te vellen deel; • houtopstanden die bestaan uit een rijbeplanting van maximaal 20 bomen (gerekend over het totaal aantal rijen). Het gaat hier om het aantal bomen in rijbeplanting van de totale houtopstand dus niet alleen het aantal te vellen bomen. Als de rijksregels voor het vellen van een houtopstand gelden, is een meldingsplicht voor het (deels) vellen van een houtopstand verplicht. Het indienen van een melding moet uiterlijk 4 weken én niet eerder dan 1 jaar vóór het vellen gebeuren (artikel 11.126, Bal). Het Bal geeft de mogelijkheid om met een maatwerkvoorschrift af te wijken van de rijksregels over vellen en herbeplanten. Het bevoegd gezag mag bijvoorbeeld een meldingsplicht opnemen voor gevallen die het Bal uitzondert van een meldingsplicht of aangeven dat een meldingsplicht niet nodig is in bepaalde gevallen.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 13

De meldingsplicht voor het vellen en de herbeplantingsplicht gelden niet in een van de volgende gevallen (artikelen 11.126, 11.129 en 11.131 van het Bal): • het periodiek vellen van griend- of hakhout; • het vellen voor het uitvoeren van een instandhoudingsmaatregel of passende maatregel; • het vellen voor het uitvoeren van maatwerk dat preventieve of herstelmaatregelen voorschrijft die nodig zijn om de instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied te bereiken; • het vellen voor het uitvoeren van een maatwerkvoorschrift dat verbonden is aan een omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit of flora- en fauna-activiteit; • Het vellen voor het uitvoeren van regels over vergunningsvrije Natura 2000activiteiten of flora- en fauna-activiteiten in de Omgevingsregeling of omgevingsverordening; • het vellen voor de aanleg en het onderhoud van brandgangen op natuurterreinen; • het aantoonbaar vellen en herbeplanten volgens een gedragscode; • het vellen dat voldoet aan alle volgende voorwaarden: o Het is een activiteit van nationaal belang of hangt daarmee samen. Het Omgevingsbesluit geeft aan welke activiteiten van nationaal belang zijn (artikel 4.12, Omgevingsbesluit). o Het gaat om een houtopstand die niet is aangeplant vanwege een herbeplantingsplicht (van het Bal, de Wet natuurbescherming of de Boswet).

o De minister van LNV heeft in het verleden een kennisgeving ontvangen (en dat bevestigd) voor het aanleggen van de houtopstand. Die kennisgeving moet het tijdstip en de plaats van de (destijds aan te leggen) houtopstand aangeven. Uit de kennisgeving moet ook blijken dat het om tijdelijke houtopstand gaat waarvan het vellen (in z’n geheel) zal plaatsvinden binnen 40 jaar na dat tijdstip.

Specifieke zorgplicht De specifieke zorgplicht voor vellings- en herbeplantingsactiviteiten en handel in en bezit van hout (Artikel 11.116, Bal) stelt dat als zo’n activiteit nadelige gevolgen heeft voor de doelstellingen voor de regels voor deze activiteiten, degene die deze verricht verplicht is om nadelige gevolgen te voorkomen, te beperken of ongedaan te maken of achterwege te laten. De doelstellingen zijn natuurbescherming, de instandhouding van het bosareaal en de bescherming van landschappelijke waarden.

2.5 Invasieve exoten Exoten of uitheemse soorten zijn planten, dieren of andere organismen die niet van nature in Nederland of een andere EU-lidstaat voorkomen. Als deze soorten een bedreiging vormen of schadelijk zijn voor de biodiversiteit en ecosystemen is dit een invasieve exoot. Ze kunnen negatieve gevolgen hebben voor de menselijke gezondheid, veiligheid of economie. Door menselijk handelen zijn deze soorten in de natuur in Nederland terecht gekomen. Exoten die zich thuis voelen in Nederland vestigen zich in de natuur en vermeerderen snel.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 14

De Europese Commissie heeft een aantal soorten als invasieve exoot aangewezen. Die staan op de zogenaamde Unielijst. Op de Unielijst staan soorten die voorkomen en schade toebrengen of dit in de toekomst kunnen doen. Iedere lidstaat kan, aanvullend op de soorten van de Unielijst, andere soorten op een eigen, nationale lijst plaatsen en daarvoor maatregelen opnemen. Zo heeft Nederland Aziatische duizendknopen toegevoegd aan deze lijst. Het Rijk, de provincies en de waterschappen moeten de introductie en verspreiding van invasieve exoten voorkomen en beheersen. Het is verboden om invasieve exoten opzettelijk het grondgebied van de Europese Unie binnen te brengen, te houden, te kweken, te vervoeren, in de handel te brengen, te gebruiken of uit te wisselen, toe te staan om zich voort te planten, te kweken of te telen of vrij te laten in het milieu. Daarnaast moeten alle noodzakelijke stappen genomen worden om onopzettelijke introductie of verspreiding van invasieve exoten te voorkomen. Verschillende soorten hebben een verschillend effect op de natuur in Nederland en behoeven dus ook andere maatregelen. Voor een aantal krabben en kreeften mag houden, vervoeren, in de handel brengen en gebruiken of uitwisselen wel bij het bevissen en handelingen die daarna volgen.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 15

3.

Projectgebied

3.1 Gebiedsbeschrijving Het projectgebied bestaat uit de het Olympuskwartier te Arnhem en wordt aan alle kanten omsloten door wegen. Aan die straat liggen de voormalige evenementenhal de Rijnhal, de middelbare school het Olympus College, zwembad de Grote Koppel met aangrenzend een klimhal, sportschool FormUpgrade, parkeerplaatsen, enkele sloten en een bosschage. De stad Arnhem wordt door de rivier de Rijn onderverdeeld in Arnhem-Noord en Arnhem-Zuid waarbij de projectlocatie zich in Arnhem-Zuid bevindt. Verder liggen er in de omgeving het uiterwaardengebied Meinerswijk en het park Immerloo. Ook is het stadion het Gelredome in de buurt van de projectlocatie te vinden. In Figuur 1 is de globale ligging van het projectgebied weergegeven, Figuur 2 geeft een detailkaart weer en Figuur 3 toont een impressie van het projectgebied.

Figuur 1. Globale ligging van het projectgebied.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 16

Figuur 2. Gedetailleerdere kaart van het projectgebied.

Figuur 3. Impressie van het projectgebied.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 17

Figuur 3 (vervolg). Impressie van het projectgebied.

3.2 Voorgenomen ingreep De gemeente Arnhem is voornemens een appartementencomplex te bouwen op de parkeerplaats nabij de Rijnhal. De voorlopige indeling hiervoor is in Figuur 4 te zien. Daar in de buurt worden drie ‘Anders wonen’ woningen gerealiseerd, wat neerkomt op het plaatsen van twee zeecontainers. Hiervoor wordt mogelijk een grondwal (van circa 75 meter) aan de Pleijweg verplaatst, waarbij ook vegetatie wordt verwijderd. De vijf aanwezige ‘Anders wonen’ woningen worden mogelijk verplaatst. In Figuur 5 zijn de werkzaamheden op een kaart te zien. Bij de bouw en realisatie van de woningen worden geen bomen gekapt en er wordt niet in watergangen gewerkt. Wel vinden er grondroerende werkzaamheden plaats.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 18

Figuur 4. Voorlopige indeling van de nieuwbouw.

Figuur 5. Overzicht van de werkzaamheden. Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 19

4.

Onderzoeksmethode

4.1 Gebiedsbescherming Het onderzoek naar gebiedsbescherming betreft een bureaustudie.

4.1.1 Natura 2000 Voor het bepalen van de ligging van beschermde gebieden ten opzichte van het projectgebied is gebruik gemaakt van de gebiedendatabase op de website van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Hier is alle informatie over Natura 2000gebieden te vinden zoals de habitattypen en -soorten waarvoor de Natura 2000-gebieden zijn aangewezen. In dit onderzoek worden o.a. de onderstaande vragen beantwoord: • Ligt de ingreeplocatie in een Natura 2000-gebied, of ligt er een Natura 2000-gebied binnen de invloedsfeer van de ingreeplocatie, zodat externe en/of cumulatieve effecten te verwachten zijn. • Wat zijn de mogelijke negatieve en/of positieve effecten van de voorgenomen ingrepen op de instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied in kwestie. • Kunnen deze effecten: o verstorend zijn voor kwalificerende soorten; o leiden tot een verslechtering van de kwaliteit van de kwalificerende habitats; o significant negatief zijn voor het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen.

4.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een ecologisch netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden of natuurlijke cultuurlandschappen. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. Voor het bepalen van de ligging van het projectgebied ten opzichte van het NNN is gebruik gemaakt van de website van de provincie Gelderland. Hierbij is bekeken hoe de ligging van het projectgebied is ten opzichte van het Natuurnetwerk. Bij ruimtelijke ontwikkelingen binnen het NNN worden de effecten van de ingreep op de wezenlijkheidskenmerken en -waarden van het NNN getoetst.

4.1.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen Bijzondere natuurgebieden en landschappen zijn door de minister van LNV aangewezen als bijzondere nationale natuurgebieden of door de provincie als bijzondere provinciale natuurgebieden en landschappen. Op de website van het ministerie van LNV en in de omgevingsverordeningen, zover dit bekend is, wordt de ligging van het projectgebied ten opzichte van bijzondere natuurgebieden en landschappen bepaald. De effecten van

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 20

ruimtelijke ontwikkelingen binnen deze bijzondere natuurgebieden en landschappen worden beschreven.

4.2 Soortenbescherming Het onderzoek naar beschermde soorten bestaat uit twee delen. Er is begonnen met een literatuurstudie, gevolgd door een veldonderzoek in het projectgebied. Aan de hand van de literatuurgegevens en het veldbezoek wordt bepaald welke soorten in het projectgebied voor kunnen komen.

4.2.1 Bronnenonderzoek Het bronnenonderzoek gaat uit van bestaande en beschikbare gegevens. Een belangrijke bron zijn de gegevens afkomstig uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Deze databank geeft het meest actuele overzicht van beschermde soorten die in de regio voorkomen. Het is een koppeling van databases zoals waarneming.nl en telmee.nl. Hierin participeren onder andere de soortenorganisaties zoals Sovon, Ravon en de Zoogdiervereniging. De NDFF geeft echter geen volledig beeld van de aanwezigheid van soorten. Dat komt omdat niet alle gebieden even goed worden onderzocht. Daarnaast worden bepaalde soortgroepen beter onderzocht dan andere. Dit kan te maken hebben met de interesse van de waarnemer, toegankelijkheid van een gebied of omdat sommige soorten moeilijk te inventariseren zijn. Ten slotte worden niet alle waarnemingen doorgegeven. Voor de gegevens uit de NDFF is een zoekgebied geselecteerd rondom de te onderzoeken locatie. Er is gekeken naar de gegevens van de laatste 3-10 jaar, afhankelijk van de soortgroep en hoeveelheid gegevens. De NDFF is op 11 juni 2024 geraadpleegd.

4.2.2 Veldonderzoek Het projectgebied is bezocht op 27 juni 2024. Het was een warme dag met een temperatuur van rond de 26 °C met een zwakke wind en geen bewolking. Het veldwerk voor dit onderzoek is uitgevoerd in de vorm van een quickscan. Het onderzoek bestaat uit het uitvoeren van een habitatsgeschiktheidsbeoordeling. Dit is een veldonderzoek waarbij op basis van de fysieke kenmerken van het projectgebied een inschatting wordt gemaakt van het mogelijk voorkomen van beschermde plant- en diersoorten. Er is zowel (globaal) gekeken naar de daadwerkelijk aanwezige flora en fauna als naar de mogelijke waarden die het gebied herbergt in andere tijden van het jaar die tijdens een eenmalig bezoek niet kunnen worden vastgesteld. Tijdens het terreinbezoek is zoveel mogelijk concrete informatie verzameld met betrekking tot de aan- of afwezigheid van beschermde soorten (zicht- en geluidswaarnemingen, sporenonderzoek naar de aanwezigheid van nesten, holen, uitwerpselen, haren, etc.).

4.2.3 Effectenbeoordeling Als bepaald is welke beschermde soorten in het projectgebied voor kunnen komen vindt een inschatting van de effecten plaats. Aan de hand van de ingreep worden de effecten van de activiteiten op de mogelijk aanwezige soorten bepaald. Effecten kunnen optreden tijdens de realisatiefase van het project en zijn dan meestal tijdelijk van aard. In de gebruiksfase van het Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 21

project kunnen blijvende effecten optreden. Effecten van de ingreep op aanwezige soorten zijn sterk afhankelijk van een aantal variabelen, zoals de voorgenomen werkzaamheden, de exacte locatie, de periode van het jaar, het tijdstip van de dag, de doorlooptijd van de werkzaamheden, de gebruikte machines of materialen, enzovoort. Niet alleen de effecten op de aanwezige verblijfplaatsen van de soort zijn van belang, maar ook of het leefgebied blijvend kan voorzien in alles wat nodig is om succesvol te kunnen voortplanten of te kunnen verblijven. Verder is het van belang te weten welke effecten de werkzaamheden hebben op de gunstige staat van instandhouding van de soort. Bij kans op negatieve effecten kan nader onderzoek worden geadviseerd en is mogelijk een omgevingsvergunning nodig.

4.2.4 Specifieke zorgplicht In het kader van de specifieke zorgplicht wordt er gekeken naar de aanwezigheid van de volgende soorten en habitats: • vogels beschreven in Bijlage I van de Vogelrichtlijn; • trekvogels o.a. beschreven op de website van het ministerie van LNV; • dier- en plantensoorten beschreven in Bijlage II, IV en V van de Habitatrichtlijn; • dier- en plantensoorten beschreven in Bijlage IX van het Bal of in de rode lijsten; • belangrijke leefgebieden en natuurlijke habitats waar de bovengenoemde dieren/planten leven. Dit onderzoek betreft een bronnenonderzoek waarbij bekeken wordt welke soorten en hun habitats voorkomen binnen het projectgebied. Een belangrijke bron hierbij is de NDFF. De NDFF is geraadpleegd op 11 juni 2024. Er wordt nagegaan of er nadelige gevolgen van de ingreep zijn op deze soorten en habitats.

4.3 Houtopstanden Bij het kappen of verwijderen van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend binnen het projectgebied wordt middels een bureaustudie bepaald of het houtopstanden betreft die buiten de bebouwingscontour houtkap van de desbetreffende gemeente liggen. Indien dit het geval is, worden de regels betreffende het kappen van houtopstanden beschreven.

4.4 Invasieve exoten Tijdens het veldonderzoek wordt er gekeken naar de aanwezigheid van invasieve soorten. Het onderzoek is echter geen volledige inventarisatie, waardoor enkel de aanwezigheid van exoten kan worden bepaald, maar de afwezigheid van invasieve exoten niet.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 22

5.

Resultaten

5.1 Gebiedsbescherming 5.1.1 Natura 2000 Het projectgebied ligt op circa 1,8 kilometer afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000gebied Rijntakken (Figuur 6). Verder ligt ook het Natura 2000-gebied Veluwe in de omgeving. Op grotere afstand komen mogelijk binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden meerdere (stikstofgevoelige) Natura 2000-gebieden voor.

Figuur 6. Ligging van het projectgebied ten opzichte van Natura 2000-gebieden. Het Natura 2000-gebied Rijntakken is aangewezen in het kader van de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn. Dit gebied bevat de uiterwaarden van de Nederrijn, Waal en IJssel en het gebied de Gelderse Poort. Daarbij bevindt het projectgebied zich nabij de uiterwaarden van de Nederrijn en liggen ook de uiterwaarden van de IJssel in de omgeving. Dit dynamische gebied kent doelstellingen voor habitattypen zoals glanshaver- en vossenstaarthooilanden, ruigten en zomen en slikkige rivieroevers. Ook voor verschillende Habitatrichtlijnsoorten zoals de kamsalamander, meervleermuis, bever en otter zijn er doelstellingen waarvoor dit gebied is aangewezen als Natura 2000-gebied. Het gebied kent daarnaast belang voor verschillende vogels. Dit zijn broedvogels zoals de watersnip, zwarte stern en aalscholver maar ook voor andere vogels kent het gebied belang buiten de broedtijd als rust- en/of foerageergebied, zoals de kleine zwaan, slobeend en brandgans.

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 23

Het Natura 2000-gebied Veluwe bestaat uit verschillende natuurtypen zoals bos, heide, vennen en stuifzanden. Daarnaast heeft het gebied ook stuwwallen. Dit gebied is aangewezen als Natura 2000-gebied in het kader van de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn. Hierdoor bestaan er verschillende doelstellingen voor bijvoorbeeld de habitattypen zwakgebufferde vennen, overgangs- en trilvenen en blauwgraslanden. Ook voor Habitatrichtlijnsoorten zoals de gevlekte witsnuitlibel, de rivierdonderpad en het vliegend hert zijn er regels opgesteld die dit gebied kenmerken. Verder komen er broedvogels voor zoals de nachtzwaluw, zwarte specht en wespendief.

Effectenbeoordeling Storingsfactoren die plaats kunnen vinden door de werkzaamheden zijn trillingen, geluid en vermesting en verzuring door stikstofdepositie. De werkzaamheden worden op voldoende afstand uitgevoerd van de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden en bevinden zich in een stedelijke omgeving. De Natura 2000-gebieden liggen buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden voor de storingsfactoren trillingen en geluid. Er zijn geen negatieve effecten op beschermde gebieden te verwachten voor deze factoren. Zowel tijdens de aanleg- als de gebruiksfase vindt uitstoot van stikstof plaats. Stikstof kan op grotere afstanden een negatief effect hebben.

5.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het projectgebied ligt op circa 550 meter van het Natuurnetwerk Nederland (Figuur 7). Dit betreft de Immerlooplas en bosschages in park Immerloo. Daarnaast zijn ook natuurgebied Meinerswijk en de uiterwaarden van de Rijn aangewezen als Natuurnetwerk Nederland die op grotere afstand liggen.

Figuur 7. Ligging van het projectgebied ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland. Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 24

Effectenbeoordeling Het projectgebied ligt niet in het Natuurnetwerk Nederland. Gezien de afstand tot het Natuurnetwerk Nederland en de ligging in stedelijk gebied worden kernkwaliteiten en kernwaarden niet aangetast waarmee er geen nadelige gevolgen zijn van de werkzaamheden op het NNN.

5.1.3 Bijzondere natuurgebieden en landschappen De provincie Gelderland heeft doelstellingen voor ganzenrustgebied, de Groene ontwikkelingszone, natte landnatuur en weidevogelgebied. De Groene ontwikkelingszone is het gebied dat tussen en rondom natuurgebieden ligt. Hierin liggen onder andere de ecologische verbindingszones, de verbindende schakels tussen de natuurgebieden. Het projectgebied ligt buiten deze bijzondere natuurgebieden (Figuur 8).

Figuur 8. Ligging van het projectgebied ten opzichte van verschillende bijzondere natuur. Effectenbeoordeling Negatieve effecten van de werkzaamheden op bijzondere natuurgebieden en landschappen kunnen worden uitgesloten, omdat het projectgebied zich buiten de grenzen van deze gebieden bevindt. De functies van bijzondere natuur en landschap worden niet aangetast.

5.2 Soortenbescherming Er is een bronnenonderzoek verricht naar de aanwezigheid van beschermde soorten in het projectgebied en in de directe omgeving van het projectgebied. De belangrijkste gegevensbron is de NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna). Door middel van het veldbezoek is een inschatting gemaakt van de te verwachte beschermde soorten in het Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 25

projectgebied. Daarna is onderzocht welke effecten de werkzaamheden kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten.

5.2.1 Grondgebonden zoogdieren Bronnenonderzoek Een aantal grondgebonden zoogdieren is in het projectgebied of in de omgeving van het projectgebied waargenomen (NDFF). Tabel 1 geeft een overzicht van deze soorten.

Tabel 1. Overzicht van waargenomen grondgebonden zoogdieren in het projectgebied of in de nabije omgeving van de laatste 10 jaar (NDFF). Soort

Beschermingsstatus Habitatrichtlijnsoorten

Algemene muizensoorten Bever Bunzing Das Eekhoorn Egel Haas Konijn Ree Steenmarter Vos Wezel

andere soorten

vrijgestelde soorten x

x x x x x x x x x x x

Langs de uiterwaarden van de Rijn en in Meinerswijk is de bever aangetroffen, onder andere met verblijfplaatsen. Ook is deze soort in een waterrijke woonwijk van Arnhem-Zuid en in park Immerloo gezien. De bunzing is verspreid in de omgeving van het projectgebied gezien, voornamelijk bij bosschages en langs wegen. In Meinerswijk is een verblijfplaats van de das waargenomen. De eekhoorn is aan de rand van Meinerswijk en in een woonwijk nabij de uiterwaarden gezien. Van de steenmarter zijn de meeste waarnemingen in Arnhem-Noord gedaan. In Arnhem-Zuid is deze soort in de uiterwaarden van de Rijn, Meinerswijk en aan de rand van de wijken in het zuidoosten van Arnhem gezien. Waar de steenmarter in ArnhemZuid is gezien, daar is ook de wezel aangetroffen.

Veldonderzoek Het projectgebied bestaat uit een parkeerplaats, drukbezochte gebouwen waaronder een school, bewoonde ‘Anders wonen’ woningen, bosschage en braakliggend terrein. In een aantal bomen zijn kleine holtes aangetroffen, deze zijn ongeschikt voor soorten zoals de eekhoorn of boommarter. Voor soorten zoals de bever is het projectgebied niet geschikt door het gebrek aan grote watergangen. Er zijn alleen beschoeide sloten aanwezig binnen het projectgebied. Grote zoogdieren, zoals herten en de wolf, hebben een groot leefgebied nodig met genoeg beschutting wat binnen het projectgebied niet aanwezig is. Daarbij is het projectgebied in een grote stad gelegen, tussen meerdere wegen waardoor grondgebonden zoogdieren zoals bever, das en boommarter er niet voor komen. Ook stenenstapels, Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 26

houtstapels en rommelhoekjes ontbreken waardoor soorten zoals de steenmarter er niet voorkomen. De bunzing en wezel zouden het projectgebied kunnen gebruiken omdat deze soorten aan randen van bebouwing worden aangetroffen en het gebied door groenstroken verbonden is met het buitengebied. Er zijn geen sporen van zwaar beschermde zoogdieren aangetroffen tijdens het veldbezoek, wel is er een aantal muizenholletjes gezien in de bosschage.

Effectenbeoordeling De voorgenomen werkzaamheden hebben mogelijk een negatief effect op de zwaar beschermde grondgebonden zoogdieren wezel en bunzing wanneer het verplaatsen van de grondwal ook het verwijderen van bomen behelst. Voor overige zwaar beschermde grondgebonden zoogdieren wordt er geen negatief effect verwacht omdat geschikt leefgebied ontbreekt.

5.2.2 Vleermuizen Vleermuizen vallen onder het beschermingsregime van de Habitatrichtlijnsoorten. Verblijfplaatsen (kraam-, zomer-, paar- en winterverblijfplaatsen) en essentiële vliegroutes en foerageergebieden van deze soorten zijn beschermd.

Bronnenonderzoek Er is een aantal soorten vleermuizen in het projectgebied of in de omgeving van het projectgebied waargenomen (NDFF). Tabel 2 geeft een overzicht van de waargenomen vleermuissoorten.

Tabel 2. Overzicht van vleermuizen die in de laatste 10 jaar zijn waargenomen in het projectgebied of de omgeving (NDFF). Soort Gewone dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis Laatvlieger Meervleermuis Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis Watervleermuis

Van de gewone dwergvleermuis zijn waarnemingen van foeragerende en passerende individuen in de omgeving van het projectgebied bekend. Daarbij zijn in flatgebouwen en een school in Arnhem-Zuid verblijfplaatsen aangetroffen, allen op geruime afstand van het projectgebied. In die school en in een flat ten westen van winkelcentrum Kronenburg zijn ook kraamkolonies van de gewone dwergvleermuis gevonden. Van de overige soorten zijn alleen foeragerende en overvliegende exemplaren bekend.

Veldonderzoek Verblijfplaatsen van vleermuizen kunnen zich bevinden in gebouwen of bomen. In bomen bevinden vleermuizen zich in holtes, spleten of achter loshangend boomschors. In gebouwen Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 27

kunnen vleermuizen zich onder andere bevinden in de spouw, onder dakpannen, achter boeiboorden en op zolders. De aanwezige bomen konden goed worden onderzocht op de aanwezigheid van holtes of spleten en deze waren aanwezig. De vijf gebouwen die mogelijk verplaatst worden zijn ongeschikt voor vleermuizen door het ontbreken van geschikte wegkruipmogelijkheden zoals ruimte onder daklijsten en door de geringe hoogte van deze woningen. De bebouwing in de omgeving is geschikt voor gebouwbewonende vleermuizen door aanwezigheid van bijvoorbeeld spleten onder daklijsten of kieren tussen de muren en daklijsten.

Figuur 9. Voorbeelden van mogelijkheden voor vleermuizen in bomen (boven) en in gebouwen in de omgeving (midden). De gebouwen in het projectgebied zijn niet geschikt (onder).

Niet alleen verblijfplaatsen van vleermuizen, maar ook essentiële vliegroutes zijn beschermd. Vleermuizen zijn plaatstrouw en maken vaak jaren achter elkaar gebruik van hetzelfde netwerk aan verblijfplaatsen. De meeste soorten maken ook gebruik van min of meer vaste vliegroutes tussen hun verblijfplaats en het jachtgebied. Indien er geen alternatieven zijn is de vliegroute van essentieel belang voor een kolonie. Als de dieren niet meer zonder Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

P a g i n a | 28

verstoring van hun verblijfplaats bij hun jachtgebied kunnen komen, moeten ze verhuizen. Om deze reden zijn essentiële vliegroutes van vleermuizen beschermd. Lijnvormige landschapselementen die als vliegroute kunnen dienen zijn bijvoorbeeld bomenrijen of watergangen. De bosschage zou een onderdeel kunnen zijn van een vliegroute. Ook essentieel foerageergebied van vleermuizen is beschermd. Het projectgebied kan als foerageergebied gebruikt worden door vleermuizen, omdat de bosschages en sloten bijvoorbeeld insecten aantrekken waar vleermuizen op kunnen foerageren. In de omgeving zijn ook bosschages en sloten aanwezig die eveneens insecten aantrekken waardoor het gebied geen essentieel foerageergebied betreft.

Effectenbeoordeling Het projectgebied biedt mogelijkheden voor verblijfplaatsen van vleermuizen. Wanneer er bomen gekapt worden vinden er mogelijk negatieve effecten op verblijfplaatsen van vleermuizen plaats. Verder vinden er voor het plaatsen van het appartementencomplex en het verplaatsen van de bestaande woningen geen werkzaamheden aan bomen of geschikte gebouwen plaats waardoor er geen negatieve effecten op verblijfplaatsen van vleermuizen te verwachten zijn voor die werkzaamheden. Wanneer er werkzaamheden aan bomen plaatsvinden dan betreft dat slechts een klein onderdeel van de bosschage waardoor vliegroutes of essentieel foerageergebied geen negatieve effecten door de werkzaamheden ondervinden.

5.2.3 Vogels Alle inheemse vogelsoorten behoren tot de Vogelrichtlijn. Daarnaast is het nest van enkele vogelsoorten jaarrond beschermd.

Bronnenonderzoek In de omgeving van de projectlocatie liggen bebouwd gebied, parken, een rivier en uiterwaarden, waardoor een grote verscheidenheid aan vogelsoorten in de omgeving voorkomt. In Tabel 3 zijn de vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest die zijn waargenomen in of in de omgeving van het projectgebied weergegeven (NDFF).

Tabel 3. Overzicht van vogels met jaarrond beschermde nesten die in de laatste 3 jaar zijn waargenomen in het projectgebied of de omgeving (NDFF). Soort Blauwe reiger Boerenzwaluw Bonte vliegenvanger Boomklever Boomkruiper Boomvalk Buizerd Ekster Gekraagde roodstaart Gierzwaluw

Quickscan flora en fauna Olympuskwartier te Arnhem

Beschermingsstatus jaarrond beschermde nesten 5 5 5 5 5 4 4 5 5 2

P a g i n a | 29

Soort Glanskop Grauwe vliegenvanger Groene specht Grote bonte specht Havik Huismus Huiszwaluw IJsvogel Koolmees Oeverzwaluw Pimpelmees Ransuil Roek Sperwer Spreeuw Torenvalk Zwarte kraai Zwarte roodstaart

Beschermingsstatus jaarrond beschermde nesten 5 5 5 5 4 2 5 5 5 5 5 4 2 4 5 5 5 5

De meest kwetsbare vogels (nestcategorie 1 t/m 4) worden kort nader toegelicht. De boomvalk nestelt in de bomenrij langs de Nijmeegseweg ten noorden van de Rijnhal. Territoria van de buizerd en de havik zijn zowel in Meinerswijk als in Immerloo aangetroffen. Aan de rand van park Immerloo zijn baltsende ransuilen en roepende sperwers gehoord. Verder zijn in woonhuizen in Arnhem-Noord en in het zuiden en noordwesten van ArnhemZuid nestelende gierzwaluwen aangetroffen. Ook zijn er verspreid in de omgeving van het projectgebied nestelende huismussen in woningen gezien. Binnen het projectgebied, in de bosschage, is een leefgebied van roeken aangetroffen. Roekennesten zijn verder ook in een bosschage langs de Nijmeegseweg gezien, op enige afstand van het projectgebied. Tot slot zijn op enige afstand van het projectgebied nesten van de slechtvalk aangetroffen, zowel op een kerk in Arnhem-Noord als op een kantorencomplex in Arnhem-Zuid.

Veldonderzoek Tijdens het veldbezoek is een aantal vogels gehoord en gezien, waaronder tjiftjaf, houtduif, meerkoet, Nijlgans en boomvalk. Een boomvalk bracht tijdens het veldbezoek voedsel naar een jong in de bosschage nabij de grondwal die mogelijk verplaatst wordt. Er zijn tijdens het veldbezoek geen nesten van vogels gezien, mede door de begroeiing en de bladeren. De gebouwen zijn ongeschikt voor huismussen en gierzwaluwen door het ontbreken van bijvoorbeeld dakpannen, dakgoten of andere nestmogelijkheden. De vijf bestaande woningen zijn hierdoor eveneens ongeschikt en ook door de geringe hoogte van deze gebouwen. In de bosschages kunnen, naast de roek en de boomvalk, algemene vogels zoals nestelen.