Coalitieakkoord-2026-2030

ARNHEMS COALITIEAKKOORD 2026-2030

Visie Arnhem, de mooiste stad van Nederland, groeit hard en barst van de energie en creativiteit. Met ons rijke aanbod aan cultuur en sport, ons waardevolle erfgoed en onze levendige parken en bossen, is Arnhem een stad als geen ander. Het verenigingsleven en het maatschappelijk middenveld spelen hierin een onmisbare rol. Sportclubs, buurtinitiatieven en vrijwilligers brengen mensen samen, zorgen voor verbinding en stimuleren dat we naar elkaar omzien. Zo dragen zij bij aan een sterke en betrokken samenleving. Ook onze ondernemers zorgen ervoor dat de stad bruist, dat onze inwoners werk hebben en dat onze economie verduurzaamt. Mede dankzij hun inzet is Arnhem dé energiestad van het land. Bovenal maken Arnhemmers de stad tot wat zij is: betrokken, divers en veerkrachtig. We hebben een stad om trots op te zijn. En dat koesteren we: we steken onze nek uit om het goede te behouden en gaan met veel energie aan de slag met het Arnhem van morgen. Daarmee zijn we al een heel eind op streek. Diverse plannen zijn inmiddels vastgesteld om Arnhem verder toekomstbestendig te maken. We zijn voorloper binnen de energietransitie. Ook werken we volop aan een groene, gezonde en bereikbare stad met leef- en woonruimte voor iedereen. Een stad waarin mens en dier goed samenleven, met respect voor elkaar en oog voor ieders intrinsieke waarde.

kunnen beperken. In een tijd waarin de wereld om ons heen onzeker is, willen we minder afhankelijk zijn van de gevolgen van een steeds roeriger geopolitiek speelveld. We zijn een stad die groeit en dat brengt kansen en uitdagingen met zich mee. We werken verder aan een stad in balans, met ruimte voor wonen, werken, leren, recreëren en met ruimte voor de natuur. Er moeten meer betaalbare woningen bijkomen, in aantrekkelijke en groene wijken. Daarnaast vraagt een groeiende stad aandacht voor een gezonde leefomgeving en voor schone, slimme en toegankelijke mobiliteit, zodat iedereen zich veilig en efficiënt kan verplaatsen. Het zijn complexe vraagstukken waarin we als gemeente een belangrijke rol spelen. We maken duidelijke keuzes, houden koers en tonen lef en ambitie. Daarbij zijn we realistisch; we maken minder nieuwe plannen en we focussen ons op resultaat en de uitvoering. AANPAKKEN EN VOORUITZIEN Wij geloven in een gemeente die ruimte biedt waar het kan en regie neemt waar nodig. Waarin we ongelijk investeren voor gelijke kansen. We zorgen dat mensen veilig zijn, zich veilig voelen en dat onze inwoners, de natuur en de dieren beschermd zijn. Arnhem is een stad waarin mensen naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. We benutten de kracht van de stad en haar inwoners.

Toch zijn we er nog niet. We zien Arnhemmers met geldzorgen, inwoners die kampen met een slechte gezondheid en kinderen die in armoede opgroeien. We hebben te maken met criminaliteit en overlast in onze wijken, wat het gevoel van veiligheid van onze inwoners onder druk zet. Ook de gevolgen van klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis worden steeds merkbaarder. We zijn de eersten die de gevolgen van klimaatverandering ervaren, en de laatsten die deze nog

De basis moet stevig zijn: schone, groene, zorgzame en veilige buurten, betrokken gemeenschappen en een duurzame economie. We maken inwoners weerbaar en stellen ze in staat zelf oplossingen te vinden. We bieden ruimte aan duurzaam ondernemen en (maatschappelijke) initiatieven vanuit de stad. We nemen niet alle zorgen over, maar we doen het samen. Tegelijk blijft de gemeente klaarstaan voor wie het even allemaal niet meer overziet of de kracht mist om een sterk netwerk op te bouwen.

2

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

3

We gaan aan de slag met de grote opgaven waar we als gemeente voor staan om Arnhem verder toekomstbestendig te maken. Daar nemen we verantwoordelijkheid voor. Hoe we vandaag handelen, bepaalt de leefbaarheid van Arnhem morgen. De klimaatcrisis is urgent: elke keuze die we maken, heeft invloed op de toekomst van onze stad. Daarom zetten we stevig in op de overgang naar schone energie, goed functionerende energienetten en het verder vergroenen van de stad. We investeren in gezondheid en een gezonde leefomgeving, beschermen natuur, water, lucht en bodem, en werken aan een weerbare, biodiverse stad die klaar is voor toekomstige opgaven. Zo werken we toe naar een schone en gezonde leefomgeving voor mens en dier. De komende jaren richten we ons op actie, resultaat en de uitvoering van bestaande plannen. De focus ligt op de ontwikkeling van de Spoorzone Arnhem-Oost (waaronder Rijnpark), de energietransitie, de transformatie van het sociaal domein en het Nationaal Programma Arnhem-Oost, uiteraard met oog voor de overige wijken. MANIER VAN WERKEN Onze manier van werken is gebaseerd op respect, samenwerking en betrouwbaarheid. We hebben oog én oor voor elkaar en nemen elkaars zorgen, wensen en signalen serieus. In de raad en in de stad slaan we bruggen. Dat laten we zien; zowel binnen als buiten het stadhuis.

Arnhem is een plek waar iedereen zichzelf kan zijn; discriminatie en racisme hebben hier geen plaats. We zijn er voor iedereen en bouwen verder aan een gastvrije, inclusieve stad. Soms is het nodig om als overheid een grote rol te pakken. We doen het altijd samen met de stad. We stimuleren een cultuur van betrokkenheid, fatsoen en verantwoordelijkheid. Waarin inwoners hun rechten benutten en actief kunnen bijdragen aan het samen vormgeven van Arnhem.

4

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Inhoud Visie

2

1. Toekomstbestendig wonen en ondernemen 1.1 Bouwen aan veerkrachtige wijken, waarin iedereen goed kan wonen 1.2 Veerkrachtige en diverse wijken 1.3 Duurzame mobiliteit in een bereikbare en leefbare stad 1.4 Een toekomstgerichte economie

6 6 11 12 14

2. Groen, klimaat en gezonde leefomgeving 2.1 Energietransitie en energiezekerheid in een duurzaam Arnhem 2.2 Een gezonde stad 2.3 Circulaire stad 2.4 Een groen en diervriendelijk Arnhem

17 17 18 21 22

3. Kansrijk, ongedeeld en zorgzaam 3.1 Een sterke sociale basis en passende ondersteuning 3.2 Kansrijk opgroeien 3.3 Werk en inkomen 3.4 Nationaal Programma Arnhem-Oost

25 27 30 32 33

4. Veilig, leefbaar en verbonden 4.1 Een stad waarin we veilig zijn 4.2 Samenleven en meedoen in een inclusieve en diverse stad 4.3 Sportstad in het groen 4.4 Cultuur voor iedereen 4.5 Beleefbaar Erfgoed 4.6 Evenementen 4.7 Een betrouwbare en toegankelijke gemeente 4.8 Politiek, bestuur en participatie Tot slot

35 35 37 39 40 41 41 42 43 44

Financiën

45

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

5

op het concreet maken van plannen in beginfasen en het tot bouw brengen van al concretere plannen. We zorgen er nu en met het oog op de toekomst voor dat de woonbehoefte en de planvoorraad in balans blijven. Als uit onderzoeken een hogere behoefte blijkt, stellen we het aantal plannen bij.

1. Toekomstbestendig wonen en ondernemen 1.1 Bouwen aan veerkrachtige wijken, waarin iedereen goed kan wonen De komende jaren bouwen we duizenden woningen bij en laten we de stad zorgvuldig groeien, met voldoende voorzieningen, veel groen en goede bereikbaarheid.

betaalbare woningen. Tegelijk blijven bij de groei van Arnhem zowel de kracht van wijken als zorgvuldige ruimtelijke keuzes centraal staan. We bouwen aan sterke en toekomstbestendige buurten, met ruimte voor ontmoeting, groen en een prettige leefomgeving.

De ambities waarmaken Iedereen merkt de woningnood. Daarom kijken we verder dan alleen nieuwbouw en benutten we bestaande woon- en bedrijfsruimte beter, bijvoorbeeld via splitsen, optoppen, woningdelen en collectief wonen. Wonen is een grondrecht; daarom zetten we stevig in op sociale en

6

We voeren de in 2024 vastgestelde Woonvisie onverkort uit en hebben de ambitie om jaarlijks 800 tot 1.000 woningen te bouwen. We houden regie op woningbouw en werken nauw samen met corporaties, bouwers en ontwikkelaars. De komende jaren richten we ons

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

De vraag naar sociale huur en betaalbare koop blijft groot. Bij nieuwe projecten geldt dat 70% van de woningen betaalbaar moet zijn (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop). Afspraken met ontwikkelaars over bestaande projecten blijven in stand. Het aandeel sociale corporatiehuur (van alle woningen in de stad) groeit weer naar minimaal 35% en blijft op dat niveau. Omdat de (goedkoopste) sociale huurwoningen niet vanzelf door de markt worden gerealiseerd, vragen deze extra aandacht. Tegelijk zetten we in op woningzoekenden die (betaalbare) koopwoningen zoeken. Over projecten heen realiseren we minimaal 20% betaalbare koop. We sturen op een evenwichtige woningvoorraad met wijkgerichte eisen: in achttien wijken is bij nieuwbouw minimaal 50% koop; in zes wijken met weinig sociale huur (Schaarsbergen, Burgemeesterwijk/Hoogkamp, Alteveer/ Cranevelt, Velperweg e.o., Klingelbeek e.o. en Heijenoord/Lombok) minimaal 60% sociale huur. De studentenhuisvesting in Arnhem is kwetsbaar. We willen het marktaandeel

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

van de Stichting Studentenhuisvesting SSH& vergroten en maken afspraken over de realisatie van 200 extra studentenwoningen.

Actieve regie op wonen en verstedelijking De verstedelijkingsopgave en woningnood vragen om scherpe keuzes en actieve regie van de gemeente. We zetten in op echte volkshuisvesting en blijven actief grondbeleid voeren, zodat we grip houden op waar, wanneer en hoe er wordt gebouwd. We zetten het stadsontwikkelfonds en ons grondinstrumentarium in om woningbouw mogelijk te maken en te versnellen. We vinden het betrouwbaar om ook zelf (financieel) bij te dragen aan onze ambities en zelf risico’s te nemen. Daarom blijven we het stadsontwikkelfonds voeden volgens eerdere raadsbesluiten. Door veranderde wetgeving zijn de mogelijkheden vergroot om de kosten die de gemeente maakt bij gebiedsontwikkelingen, zoals voor infrastructuur, groen en voorzieningen, eerlijker te verdelen met de initiatiefnemers van bouwprojecten. Gemeenten zijn verplicht deze kosten deels op initiatiefnemers te verhalen. Zowel initiatiefnemers als de gemeente hebben baat bij projecten waar ook de rest van de randvoorwaarden goed zijn geborgd. Van deze bredere mogelijkheden zullen we gebruikmaken, door regels voor kostenverhaal uit te breiden.

7

In de nota grondprijzen zijn vaste grondprijzen opgenomen voor sociale huur en maatschappelijke functies. Deze zijn de afgelopen jaren niet geïndexeerd; dat gaan we nu wel doen. Daarnaast vergroten we onze slagkracht om actief grondbeleid te voeren. De maximale omvang van strategisch bezit in portefeuille wordt verhoogd van 100 miljoen naar 150 miljoen euro en de te activeren plankosten stijgen van 2 miljoen naar 5 miljoen euro. Zo creëren we meer ruimte om woningbouwprojecten mogelijk te maken en de bouw van woningen te versnellen. De projecten binnen de Spoorzone Arnhem-Oost, met Rijnpark als grootste project, hebben onze bijzondere aandacht. We begroten 1 miljoen kapitaallasten om fase 2 te realiseren en spelen daarmee tientallen miljoenen vrij. In dit gebied zullen de meeste huizen worden gebouwd om een antwoord te bieden op de grote woonvraag. We bouwen hier aan gemengde en groene stadswijken, met ruimte voor woningen, werkplekken, een park en de benodigde voorzieningen om daar fijn te kunnen leven. We vinden het bij project Schaapsdrift belangrijk om zo snel mogelijk duidelijkheid te bieden aan inwoners en bedrijven en over te gaan tot uitvoering. Bij de Drieslag en Presikhaaf liggen kansen om een impuls te geven aan de wijken en tegelijk op korte termijn veel woningen toe te voegen. We halen de planvorming naar voren en versnellen zo de woningbouw waar dat kan. De

8

Drieslag willen we transformeren tot het hart van de wijk met ruimte voor wonen, werken en ontmoeten. We zetten alle benodigde instrumenten in om dit te realiseren. Het burgerinitiatief Geitenkamp, inclusief de aangenomen amendementen en moties, voeren we doortastend uit. We verbeteren in deze wijk de leefbaarheid, veiligheid en sociale samenhang. Dit doen we via een actiegericht wijkplan, door de verkoop van sociale huurwoningen en later (ook) door het toevoegen van middenhuur met een evaluatieperiode en inachtneming van de rechten van zittende huurders. De woningen die op de Geitenkamp worden verkocht, compenseren we in andere woningbouwplannen. Door het unieke karakter van deze wijk, geldt uitsluitend voor de Geitenkamp dat speciale afspraken kunnen worden gemaakt over wijkgerichte verkoop van sociale huur. In andere wijken worden, bovenop de al gemaakte prestatieafspraken, geen sociale huurwoningen van woningcorporaties verkocht. Extra regie en aandacht is in het bijzonder nodig voor de voorgenomen uitbreiding van woonwagenstandplaatsen. We blijven ons inzetten om de locaties die we hebben beloofd te realiseren. Arbeidsmigranten zijn belangrijk voor stad en regio. Een deel van hen bevindt zich in een kwetsbare positie. Er is beperkt zicht op deze groep en er is risico op uitbuiting en overlast. We

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

verbeteren de registratie en het toezicht. Verhuurders van verblijfruimten gaan verblijfsbelasting betalen voor kortdurend verblijf van arbeidsmigranten die niet in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn ingeschreven. We zetten in op passende huisvesting voor ouderen, zodat zij zoveel mogelijk in hun eigen wijk en vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Dit doen we met het toevoegen van (levensloop)geschikte woningen en het continueren van de verhuiscoach, die helpt bij het wegnemen van drempels en zo doorstroming op gang brengt. Mantelzorgwoningen kunnen een waardevolle toevoeging in de stad zijn, omdat ze het mogelijk maken om dichtbij elkaar te wonen en toch zelfstandig te blijven. We willen deze vorm van wonen stimuleren door mogelijkheden bekender te maken en door waar nodig en waar verantwoord regels weg te nemen Bij huurwoningen pakken we misstanden aan, zoals te hoge huren en slecht onderhoud. We versterken de positie van huurders, zodat zij hun rechten beter kunnen benutten en laagdrempelig hulp krijgen. Huurders houden recht op kosteloos advies en juridische ondersteuning. Verhuurvergunningen gebruiken we om te kunnen handhaven en misstanden te voorkomen. We gaan door met campagnes om huurders te ondersteunen. Onderzoek laat zien dat slachtoffers

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

van huiselijk geweld met kinderen vaak tussen wal en schip vallen, ook in Arnhem. We vinden dat zij prioriteit moeten krijgen. Daarom zetten we bij het maken van de nieuwe regionale huisvestingsverordening (2028) in op soepelere regels en begeleiden we (dreigend) dakloze ouders met kinderen naar veilige, passende huisvesting. In de tussentijd voorkomen we schrijnende situaties door casussen, in samenspraak met de urgentiecommissie, milder te toetsen.

Groei en kansen in balans We gaan alle mogelijkheden inzetten om op slimme manieren woonruimten toe te voegen. We willen daarvoor meer dan nu inzetten op kansen voor verdichting en door ruimte te maken voor hoogbouw. Deze ambitie verankeren en werken we uit in een concrete visie. In de bestaande woningvoorraad liggen kansen om het aantal woningen te vergroten via splitsen, optoppen en woningdelen. Regels beschermen nu vooral de leefbaarheid en woonkwaliteit, maar belemmeren soms goede initiatieven. Daarom passen we de splitsingsregels aan: de eis voor een buitenruimte en parkeereisen vervallen. Wel geldt als voorwaarde dat binnen 300 meter een park of stuk groen om te recreëren aanwezig moet zijn; dit is in het overgrote deel van de stad al zo. Bij splitsingen worden de geluidsnormen van nieuwbouw toegepast. Ook blijft de leefbaarheid geborgd via een nieuwe leefbaarheidstoets. In deze toets wordt op basis van beschik-

9

bare gemeentelijke data gekeken naar relevante factoren, zoals meldingen van overlast in de wijk en de concentratie van splitsingen. Voor woningcorporaties (inclusief de SSH&) vervallen alle regels voor woningsplitsing en verkamering. In de prestatieafspraken leggen we vast onder welke voorwaarden dit gebeurt. Om splitsingen te stimuleren starten we een proef met een splitsingscoach. Na drie jaar evalueren we het beleid. Wij scherpen de planologische definitie van ‘wonen’ in het omgevingsplan aan. Hiermee voorkomen we dat zorgaanbieders zich zonder enige toetsing in reguliere woonhuizen vestigen. Zorgwoningen worden alleen onder voorwaarden toegestaan, zodat de gemeente kan sturen op locatie, spreiding en leefbaarheid. Zo voorkomen we overlast. Vanwege het succes van flexwoonproject Merwijde, maar ook door de snelle realisatie van opvanglocaties voor vluchtelingen, willen we vaker hoogkwalitatieve flexwoningen plaatsen op (onbenutte) plekken die zich hier goed voor lenen. Deze locaties brengen we in kaart. Kansen om ruimtelijke procedures te versnellen willen we beter benutten. Op basis van de pilots parallel plannen, passen we deze werkwijze bij meer projecten toe. Als het gaat om circulair en biobased bouwen hebben we hoge ambities die we van belang vinden. Waar

10

deze te vertragend werken of projecten financieel onmogelijk maken, maken we gebruik van maatwerk. We stimuleren circulariteit verder volop, onder andere door te experimenteren met het verbouwen van duurzaam materiaal binnen de gemeente. We blijven werken met ons puntensysteem voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. In een stad die snel groeit en met een grote woningnood, blijft het belangrijk om aandacht te hebben voor het voorzieningenniveau, de kwaliteit van leven en de kwaliteit van de leefomgeving. Kansen die er zijn om groen toe te voegen, benutten we. Bij extra verstening van de stad, komt ook extra groen. Woningen bouwen we via inbreiding en dus binnen de bestaande stad. De groene randen van de stad laten we ongeschonden. Bouwen in natuurgebieden, parken en ander bestemd groen is uitgesloten, tenzij er binnenstedelijk kansen zijn om de kwaliteit van groen en biodiversiteit te vergroten en woningen toe te voegen. We zien hiervoor bijvoorbeeld kansen bij de Mooieweg; waar woningbouw met stadslandbouw gecombineerd kan worden. De open en groene landschappen ten noorden van de Geitenkamp en in Rijkerswoerd-Zuid willen we versterken tot groene, beleefbare en biodiverse gebieden. Op Arnhemse recreatieparken mag niet worden gewoond. Recreatiewoningen zijn immers niet geschikt om te wonen; zo zijn ze slecht geïsoleerd en zijn er

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

geen voorzieningen in de buurt. We gaan in gesprek met de verschillende eigenaren om af te spreken dat permanente bewoning uitgesloten is en om aan te kondigen dat we strenger gaan handhaven. We begrijpen dat in de huidige tijd Defensie een belangrijke rol heeft en dat daar een nieuwe ruimtelijke vraag bij hoort. We vragen daarbij om aandacht voor de effecten voor natuur, mens en dier. Het is van belang dat de opgaven van Defensie in samenhang met andere urgente maatschappelijke opgaven worden beschouwd en afgestemd. We zullen de uitbreiding van de Oranjekazerne blijven faciliteren en de ontwikkelingen bij de dirtstrip bij Deelen kritisch bezien.

1.2 Veerkrachtige en diverse wijken Arnhemmers zijn trots op de wijken waar ze wonen en de banden die ze met buurtgenoten hebben opgebouwd. Die identiteit is waardevol en geeft kleur aan de stad. Tegelijk mogen verschillen tussen wijken niet leiden tot achterstand of ongelijkheid in kansen en leefbaarheid. Via het Nationaal Programma Arnhem-Oost en gebiedsgerichte aanpakken zorgen we voor meer variatie in woningen, meer groen en verbetering van de leefbaarheid. Bij nieuwbouw passen we ‘spiegelbeeldig’ bouwen toe: in wijken met veel sociale huur bouwen we vooral koopwoningen, en andersom. Sterke wijken vormen de basis van een sterke stad. Daarom blijven we investe-

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

ren in wijkvoorzieningen, ontmoeting en professioneel welzijnswerk. We onderzoeken de openstelling en het gebruik van multifunctionele centra (MFC’s) in de wijken, waarbij we ook kijken naar de rol van vrijwilligers, sociale ondernemers en maatschappelijke organisaties. Om de multifunctionele centra op een efficiënte manier te beheren, gaan we de bemensing anders inrichten. Dit betekent dat het beheer overdag tot 15.30 uur wordt gedaan door eigen medewerkers. Waar nodig kan het beheer van de locaties tot 19 uur via inhuur worden geregeld. Bij Malburcht en de Omnibus maken we gebruik van sociaal beheer door bijvoorbeeld sociaal ondernemers en maatschappelijke organisaties. De Salamander heeft na de verbouwing geen multifunctionele ruimtes meer en zal daarom waarschijnlijk worden ingezet als Integraal Kindcentrum (IKC). Voor de eerste twee jaar nemen we geld op om deze beweging in gang te zetten. We gaan door met de regeling Burgerkracht, met een duidelijke focus op het ondersteunen van nieuwe initiatieven. Bewoners krijgen ruimte en ondersteuning om plannen en activiteiten voor hun buurt op te zetten en verder te ontwikkelen, zodat gemeenschapszin en zelforganisatie worden versterkt. Ook intensiveren we de inzet op welzijnswerk, zodat bewoners beter worden ondersteund en met elkaar verbonden

11

in hun buurt. We hebben aandacht voor het belang van verenigingen en sociale ondernemers voor wijken. We willen hun kracht benutten en hen zo veel mogelijk ondersteunen. Zodat ze bijvoorbeeld de participatie van jonge en nieuwe Arnhemmers kunnen helpen verhogen, of gratis of betaalbare activiteiten kunnen organiseren voor kinderen van minima. Initiatieven vanuit verenigingen en sociale ondernemers die een brede sociale impact maken, krijgen onze steun.

1.3 Duurzame mobiliteit in een bereikbare en leefbare stad Een groeiend Arnhem vraagt om slimme, gezonde en duurzame mobiliteit. Met het Duurzaam Mobiliteitsplan (DMP) en het parkeerbeleid ligt er een duidelijke koers. Hier houden we aan vast. Het komt nu aan op zorgvuldige uitvoering. Een bewuste keuze over hoe we ons verplaatsen en hoe we de ruimte gebruiken staat centraal. Lopen, fietsen en openbaar vervoer krijgen prioriteit, zodat de stad veiliger, gezonder en beter bereikbaar wordt. De auto blijft belangrijk, maar in een meer ondersteunende rol: minder doorgaand verkeer in wijken en meer via de hoofdwegen. Tegelijkertijd moet er voor Arnhemmers die afhankelijk zijn van de auto, altijd de mogelijkheid blijven om met de auto naar de stad te komen. Ingrepen uit het DMP die als beperkend kunnen worden ervaren, gaan zoveel mogelijk hand in hand met het bieden van volwaardige alternatieven.

12

Bereikbaarheid We gaan vol voor duurzame mobiliteit en houden zo de stad bereikbaar voor iedereen. We maken van Arnhem een echte fietsstad. We versterken het fietsnetwerk in de stad door het vergroten van het aantal fietsstraten en door te werken aan de realisatie van twee nieuwe fietsbruggen, zodat Noord en Zuid beter verbonden zijn. Autoverkeer geven we goede parkeermogelijkheden aan de randen van de stad, onder meer met P+R-mogelijkheden. Verkeerstromen bundelen we in hubs. Zo houden we de stad leefbaar en bereikbaar. We zetten in op betere internationale treinverbindingen. Evenementen moeten op zo’n manier bereikbaar zijn dat iedereen er kan komen en we overlast voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door de blijvende inzet van pendelbussen naar het Gelredome tijdens Vitesse-wedstrijden. Voor evenementen onderzoeken we het gebruik van P+R-locaties in de regio, onder andere vanuit Elst. We halen de gesprekken in de wijken rondom het Gelredome over regulering naar voren, zodat de wijk goed bereikbaar blijft voor degenen die er wonen.

Parkeren We voeren gereguleerd parkeren in waar de parkeerdruk hoog is, volgens het stappenplan uit het parkeerbeleid. Op basis van metingen van de parkeerdruk hanteren we maatwerk en gaan we met

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

buurten in gesprek. Hierbij maken we afspraken over de nadere invulling van gereguleerd parkeren, zoals aantallen vergunningen, reguleringsperiode, de inrichting en de exacte gebiedsgrenzen. We kiezen ervoor om straatparkeren op zondagochtend gratis te houden, aangezien de parkeerdruk op dat tijdstip laag is. In Alteveer/ Cranevelt ervaren bewoners parkeeroverlast. We gaan met hen en Rijnstate in gesprek over de vraag of regulering, nu of in de toekomst, of andere oplossingen nodig zijn. Voor dit gebied zijn de gesprekken leidend voor het vervolg. Auto’s worden steeds groter en nemen steeds meer plek in. Bij herinrichting van straten en wijken neemt het aantal parkeerplaatsen soms af, doordat nieuwe ruimere richtlijnen meer ruimte per plek vragen. We laten parkeerplaatsen niet in omvang groeien. In straten met een groot aandeel krappe parkeerplaatsen geven we lengte- en breedtebeperkingen mee bij parkeervergunningen. We hanteren hierbij een passende overgangstermijn die aansluit bij het parkeerbeleid. Zo behouden we een goede balans tussen de auto en de leefkwaliteit in de wijk. Zoals eerder aangekondigd en besloten stopt de werkwijze waarbij het Spijkerkwartier eigen invulling kan geven aan de parkeeropbrengsten.

Verkeersveiligheid en leefbaarheid We geven prioriteit aan de verkeersvei-

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

ligheid rond scholen, door schoolstraten autoluw te maken en de inrichting aan te passen. We zorgen voor veilige omgevingen waar kinderen zelfstandig en veilig kunnen lopen en fietsen. Hierbij is ook voor ouders en scholen een rol weggelegd. Verder richten we ons op de tien meest onveilige verkeersplekken in de stad. We hebben daarbij in het bijzonder aandacht voor fietsers. We zetten hier gericht in op verbeteringen in inrichting, gedrag en handhaving, zodat we de risico’s op ongevallen verkleinen. Waar het kan, versnellen we de invoering van 30 kilometer per uur als standaard voor de stad. Ook binnen de centrumring gaan we naar 30 kilometer per uur. Dit maakt straten veiliger en prettiger. We verkleinen daarmee de kans op ongevallen en letsel. Omdat (permanente) herinrichting met participatieprocessen en ingrepen – zoals wegversmallingen, klinkerbestrating en meer groen – veel tijd kosten, willen we met extra inzet sneller resultaten boeken. Bij de maatregelen zullen we de hulpdiensten tijdig betrekken. Ook fietsgedrag draagt bij aan verkeersveiligheid. We willen het gebruik van fatbikes in de binnenstad en op drukke locaties verbieden of stevig beperken om deze gebieden (verkeers)veiliger en leefbaarder te maken. Bestaande regels, zoals het fietsverbod in parken en beperkingen voor auto- en vrachtverkeer, inclusief bezorgbusjes, na

13

11.00 uur, worden nu onvoldoende nageleefd. We versterken de handhaving. We onderzoeken hoe scanauto’s breder kunnen worden ingezet dan enkel het toezicht op onbetaald parkeren, bijvoorbeeld tegen foutparkeren. Daarbij hanteren we duidelijke privacywaarborgen en zetten we in op lagere foutpercentages. Hierdoor spelen we bovendien handhavingscapaciteit vrij voor andere leefbaarheidsvraagstukken. Toenemend zwaar goederenvervoer door Arnhem, inclusief vervoer van gevaarlijke stoffen, vinden we onwenselijk. We agenderen dit actief op regionaal, provinciaal en landelijk niveau. Datzelfde geldt voor de nadelige effecten van (nieuwe) vliegroutes boven de stad, die een schadelijke impact hebben op onze gezondheid, het milieu en onze woonkwaliteit.

1.4 Een toekomstgerichte economie Arnhem is de stad waar energie en creativiteit elkaar ontmoeten. Door ontwerpers, kunstenaars en technici aan elkaar te verbinden ontstaan baanbrekende innovaties. Arnhemse bedrijven bieden werk aan onze inwoners en dragen actief bij aan de energietransitie en circulaire economie. Ze houden onze stad bruisend. We werken verder aan onze positie als dé energiestad van het land. Samen met onze ondernemers, kennisinstellingen

14

en inwoners. We bieden ruimte voor innovatie, experiment en ontwerpend onderzoek. Daarbij verbinden we de creatieve sector steviger met de energiesector, waarbij ontwerpers en technici samen werken aan oplossingen voor de energietransitie. We maken van Arnhem een proeftuin voor innovatie, bijvoorbeeld via het Nationaal Kenniscentrum Netcongestie. We ontwikkelen toekomstgerichte werklocaties en werken verder aan het Innovatief Maakdistrict Arnhem (IMA), waaronder Het Broek, de Nieuwe Haven en Cleantech Park Arnhem. Door de ontwikkeling van Rijnpark moeten andere bedrijventerreinen slimmer en intensiever worden gebruikt. Daarom gaan we zorgvuldig om met de beschikbare milieuruimte. In gebieden zoals de Nieuwe Haven beschermen we die ruimte en verplaatsen we waar nodig functies die ontwikkelingen belemmeren of tot onveilige situaties leiden. Met sportverenigingen in het gebied zoeken we naar volwaardige alternatieven. We blijven ruimte bieden aan werk, industrie en creatief ondernemerschap in de stad. In het omgevingsplan houden we rekening met betaalbare werkruimte, broedplaatsen en het benutten van leegstaand vastgoed. Als ruimte vrijkomt aan de Oude Veerweg bestemmen we deze voor industrie. Bij de Koningspleij kiezen we voorlopig voor terughoudendheid en behouden we het groene en open karakter van het gebied.

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

We zetten de Green Deals op bedrijventerreinen voort en investeren ook daar in vergroening. Ondernemers werken steeds vaker samen om hun terrein aantrekkelijker en toekomstbestendig te maken. Die organisatiekracht willen we verder versterken, onder andere via afspraken met ondernemers en partners over een robuust financieringssysteem voor bedrijventerreinen, de binnenstad en wijkwinkelcentra. Arnhem is uitgeroepen tot nationale MKB-stad van het jaar 2026. Dat schept voor ons een verantwoordelijkheid voor de toekomst. We trekken actief bedrijven aan die passen bij het profiel van Arnhem. Onnodige regeldruk verminderen we en we zetten het ondernemerspunt en Loket Geldzaken voor ondernemers voort. We hebben grote ambities om onze binnenstad verder leefbaar en aantrekkelijk te maken. Daarom continueren we de uitvoering van het raadsbesluit ‘De koelste binnenstad van Nederland’ waarmee we het centrum van onze stad verder vergroenen en verkoelen. De transformatie naar een groen en compact winkelhart vraagt om een integrale benadering gericht op het vergroten van leefbaarheid. Bij de herbouw van het deel van de binnenstad dat door brand is verwoest, vinden wij het belangrijk dat nieuwe bebouwing past binnen de stijl en schaal van de historische binnenstad. Zo behouden we de uitstraling en het karakter van de binnenstad. Ook ondersteunen

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

en faciliteren we de ondernemers in de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Korenkwartier en BIZ Binnenstad actief. We werken aan vitale en aantrekkelijke winkelgebieden, met extra aandacht voor de winkelcentra in Arnhem-Zuid. Leegstand pakken we aan met tijdelijke invullingen, stimuleringsregelingen, investeringen in de openbare ruimte en door de leegstandsverordening uit te breiden naar bedrijfsruimten en een leegstandsheffing in te voeren. In onze stad werken we samen met onderwijs, bedrijven en overheid om innovatie te versnellen en talent voor de stad te behouden. We blijven intensief in de regio samenwerken aan verschillende opgaven en kijken ook over de landsgrenzen naar partners en internationale partner-gemeenten.

Gastvrije stad met ruimte voor toerisme en recreatie Arnhemmers en bezoekers willen kunnen ontspannen, elkaar ontmoeten en actief buiten zijn. Met onze groene omgeving met vele bossen en parken, de uiterwaarden en de Rijn heeft Arnhem daar volop mogelijkheden voor. We versterken toerisme en recreatie en willen een aantrekkelijke vrijetijdstad zijn. We houden daarbij oog voor de balans met natuur. We zetten ons in voor meer ontmoetingsplekken en recreatieve voorzieningen. We verkennen de mogelijkheden om zwemwater te realiseren, bijvoorbeeld in Meinerswijk.

15

In de gehele stad, maar vooral in Arnhem-Zuid, geven we ruimte aan meer plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, door bijvoorbeeld (dag)horeca en terrassen te faciliteren. We onderzoeken hoe we hiervoor het terrassenbeleid moeten aanpassen. We gaan hierbij zorgvuldig om met de beschikbare openbare ruimte. We voorkomen overlast en zorgen dat de stad toegankelijk blijft voor iedereen. In parken worden de regels voor terrassen niet verruimd.

pak uit. Het toekomstbestendig maken van passagiersvaart door verduurzaming van de sector speelt hierin een belangrijke rol. Om duurzaamheid te bevorderen, zetten we een volgende stap in het differentiëren van de tarieven van de passagiersvaart. Vervuilende schepen betalen meer.

Arnhem is een bruisende stad met ruimte voor evenementen, feest en uitgaan. Deze activiteiten concentreren zich vaak in de binnenstad, die ook steeds intensiever wordt bewoond. Dat vraagt om een zorgvuldige balans tussen levendigheid en leefbaarheid. We gaan met inwoners, ondernemers en bezoekers in gesprek over Arnhem als uitgaansstad, bijvoorbeeld over de horecatijden en vergroening van de openbare ruimte. Doel is om samen met de stad te bepalen hoe we Arnhem verder versterken als aantrekkelijke, gastvrije en bruisende stad.

2. Groen, klimaat en gezonde leefomgeving 2.1 Energietransitie en energiezekerheid in een duurzaam Arnhem De gevolgen van klimaatverandering en netcongestie worden steeds zichtbaarder. Stijgende en fluctuerende energieprijzen door de geopolitieke situatie tonen de kwetsbaarheid van ons energiesysteem. Het is daarom noodzaak onze klimaatdoelen te halen. We willen minder afhankelijk worden van externe energiebronnen en de energietransitie versnellen, waarbij iedereen moet kunnen meedoen en meeprofiteren.

We werken aan een evenwichtige spreiding van horeca en coffeeshops over de stad. We continueren verdere deelname binnen het wietexperiment en wachten de landelijke evaluatie af. We benutten de passagiersvaart voor de binnenstad beter, mede door de vernieuwde Rijnkade. Dit kan bijdragen aan meer bezoek aan Arnhem door toeristen. We voeren het bestaande plan van aan-

16

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Versnellen en doelen halen De komende jaren bouwen we voort op de New Energy Made in Arnhem (NEMIA), Energievisie Arnhem (EVA), de Arnhemse Aanpak Woningisolatie en de aanpak energiearmoede. Deze aanpakken vormen onze basis voor een duurzaam, betaalbaar en haalbaar energie- en klimaatbeleid. We zetten de huidige aanpak voort en intensiveren deze waar nodig om onze klimaatdoelen te halen. Dat doen we samen met inwoners en ondernemers. Ons beleid is een goede basis, maar er

17

is meer inzet nodig om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Daarom sturen we sterker, met extra maatregelen, betere ondersteuning en gerichte investeringen. Vroeg bijsturen loont en voorkomt hogere kosten later. We blijven meetbare tussendoelen stellen en maken extra middelen vrij om de energietransitie te versnellen. Duurzaamheid wordt standaard onderdeel van onze besluitvorming via onze raadsvoorstellen. We gaan onze huisbankier opnieuw aanbesteden, hierbij wordt duurzaamheid een belangrijk criterium.

Lokale energie en eigenaarschap We gaan voor meer lokale autonomie en schone energie, waarbij Arnhemmers kunnen meeprofiteren via lokaal eigenaarschap en energiecoöperaties. Ook ondernemers kunnen hieraan meedoen en versterken de innovatiekracht. We richten een gemeentelijk energiebedrijf op om meer regie te hebben over onze energievoorziening, met oog voor (financiële) risico’s en uitvoerbaarheid. Warmtenetten spelen een belangrijke rol in de energietransitie. Het is van belang dat ze betaalbaar zijn en kosten en risico’s eerlijk worden verdeeld tussen overheid, inwoners en bedrijven. Vooral blijven we inzetten op een mix van oplossingen en ondersteunen we inwoners bij het kiezen van passende alternatieven voor aardgas. Biomassa is geen duurzame oplossing. We zetten ons in voor sluiting van de biomassacentrale van Veolia en continueren onze gesprekken met de

18

provincie en partners over het uitfaseren van deze energiebron, in samenhang met het ontwikkelen van een duurzaam alternatief. De energietransitie moet voor iedereen haalbaar en betaalbaar zijn. We zetten de aanpak van energiearmoede voort en intensiveren deze waar nodig (in aanvulling op landelijke maatregelen). De huidige geopolitieke situatie is namelijk onberekenbaar en veel mensen hebben te maken met slecht geïsoleerde woningen. We zorgen dat inwoners goed worden ondersteund bij het verduurzamen van hun woning en het overstappen op alternatieve warmtebronnen. Netcongestie stelt ons voor grote uitdagingen. We blijven kijken naar verschillende vormen van besparing, energieopwekking en een gezonde energiemix. We volgen landelijke en technologische ontwikkelingen, waaronder nieuwe vormen van energie. Arnhem zet sterker in op circulariteit, om grondstoffen beter te benutten en verspilling tegen te gaan.

2.2 Een gezonde stad Een goede gezondheid speelt een belangrijke rol in een lang en onbezorgd leven. Daarom zien we de lichamelijke en mentale gesteldheid van onze inwoners – jong en oud – als prioriteit. De gezondheid van onze inwoners pakken we op een zo breed mogelijke manier op. Zo is bijvoorbeeld voldoende groen in de buitenruimte noodzakelijk, met een gezonde lucht, bodem en water.

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Gezond en vitaal leven in Arnhem Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen die we vanuit de gemeente starten, toetsen we de mate waarin het invloed heeft op de gezondheid van onze inwoners. Zo kijken we of het bijdraagt aan bewegen of mentale rust. Daarnaast stellen we een nieuw preventieakkoord op waarin we onder meer het belang van sport en gezond eten stevig verankeren. We werken hiervoor samen met lokale partners, zoals de GGD, de kinderopvang, bedrijven en scholen. Gezond eten is niet altijd eenvoudig met alle verleidingen om ons heen. We inspireren Arnhemmers om voor gezond voedsel te kiezen, door de aanpak schoolmoestuinen voort te zetten en door voorlichting op scholen. We willen dat er in de keukens van zorginstellingen en sportkantines meer focus komt op gezond en plantaardige voeding. We beperken ongezonde keuzes in de openbare ruimte en nemen extra stappen voor een rookvrije omgeving: in navolging van gemeente Breda willen we ten minste één park rook- en vapevrij maken. Ook dringen we middelengebruik terug, onder meer onder kwetsbare groepen en jongeren. Zodra branchering (het sturen op het type en aantal winkels) mogelijk is, gebruiken we die om een gezonde voedselomgeving te creëren. Zo voorkomen we dat ongezonde winkels of eetgelegen zich concentreren, vooral rond scholen.

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

We verhogen de vaccinatiebereidheid omdat dit raakt aan toekomstige generaties en de algehele publieke gezondheid. Als gemeente willen we dit aanjagen. We zorgen bijvoorbeeld voor toegankelijke informatie over vaccinaties door middel van een campagne, waarbij we ook gebruik maken van sleutelpersonen in de wijken. Mentale problemen van met name jongeren en studenten willen we voorkomen en beter bespreekbaar maken. Ook geven we prioriteit aan het voorkomen van zelfdoding. We maken ons zorgen over de impact van overmatig smartphone- en socialmediagebruik, vooral bij kinderen en jongeren. In lijn met landelijke ontwikkelingen onderzoeken we hoe we schadelijk gebruik kunnen ontmoedigen en de negatieve effecten van schermverslaving kunnen tegengaan. We stimuleren een omgeving waarin kinderen zoveel mogelijk smartphonevrij kunnen opgroeien, in samenwerking met en een verantwoordelijkheid voor ouders, scholen en maatschappelijke partners.

Een gezonde en schone leefomgeving In Arnhem zorgen we voor schone lucht, bodem en water. We gaan lichtvervuiling en geluidsoverlast tegen; dat doen we door te werken aan een plan van aanpak Donkerte en door samen met andere gemeenten te werken aan de Veluwe als Dark Sky Park. We moeten voldoen aan

19

landelijke en internationale normen, zoals de Kaderrichtlijn Water en de EU-luchtkwaliteitsnormen. Daarbovenop hebben we ook eigen ambities, zoals het streven naar de WHO-advieswaarden. Het Plan Gezonde Leefomgeving loopt af in 2027, terwijl de opgaven urgent blijven. Daarom stellen we een nieuw actieplan op met concrete maatregelen. We hebben daarbij in het bijzonder aandacht voor onze kwetsbaarste wijken.

niging door schadelijke stoffen brengen we zo goed mogelijk in kaart en lossen we indien mogelijk op. Bij de rijksoverheid dringen we aan op regelgeving voor het voorkomen van problemen.

We maken meer werk van het beperken van stikstof en het bevorderen van natuurherstel. Dat zorgt voor meer biodiversiteit, een gezondere stad en daardoor meer ruimte voor vergunningverlening, bijvoorbeeld voor woningbouw.

Houtstook heeft flinke negatieve gevolgen voor de luchtkwaliteit en de gezondheid van inwoners. Daarom staan we bij nieuwbouw geen rookgaskanalen voor houtstook meer toe, dit doen wij door afspraken te maken met ontwikkelaars en bouwers. Ook bij bestaande woningen maken we de voorwaarden strenger om nieuwe rookgaskanalen zoveel als mogelijk te beperken. We blijven het onderlinge gesprek aanmoedigen als inwoners (gezondheids)klachten hebben.

Schoon en voldoende drinkwater en goede waterkwaliteit zijn niet vanzelfsprekend. Ons grondwater, onze beken en rivieren staan onder druk door vervuiling en klimaatverandering. Samen met waterschappen, provincie, Vitens en andere partners willen we meer vaart maken met de Kaderrichtlijn Water en het beschermen van onze drinkwatervoorziening. Bewust watergebruik door Arnhemmers willen we verder stimuleren.

Arnhem kiest voor schone lucht in de hele stad. Met de milieuzone voor al het verkeer en de zero-emissiezone voor bestel- en vrachtverkeer, benutten we in de binnenstad momenteel de maximale ruimte die landelijke regels bieden om uitstoot terug te dringen. Als de rijksoverheid het mogelijk maakt om strengere normen te stellen, dan zorgen we in overleg met de stad voor een snelle maar zorgvuldige invoering.

Schadelijke stoffen zoals PFAS, microplastics, bestrijdingsmiddelen en staalslakken vormen een groeiend risico voor de volksgezondheid en onze leefomgeving. Arnhem werkt toe naar een PFAS-vrije gemeente en wil paal en perk stellen aan het gebruik van schadelijke materialen, zoals staalslakken. Verontrei-

We stellen geen gemeentelijk budget meer beschikbaar voor een vuurwerkshow of evenement tijdens de jaarwisseling. Wel staan we open voor het faciliteren van alternatieven van initiatiefnemers, zoals licht- of droneshows, die minder belastend zijn voor gezondheid, dieren en milieu.

20

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

2.3 Circulaire stad In Arnhem gaan we voor een circulaire stad. Dat blijkt ook uit de manier waarop we met onze grondstoffen omgaan. Onze ambitie is om het aantal kilo restafval per inwoner fors te verminderen. Met ruim 240 kilo is dit nu te hoog. Met de huidige manier van inzamelen lukt ons dat niet. Dat is niet alleen slecht voor het milieu, maar ook financieel nadelig, omdat de verbranding van restafval steeds duurder wordt en gemeenten meer geld krijgen voor goed gescheiden PMD-afval (Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drankkartons). Met de adviezen uit het burgerberaad zetten we een eerste stap om de afvalinzameling te verbeteren. Maar er zijn extra stappen nodig. Daarom willen we onze inwoners motiveren om minder afval te produceren en hun afval beter te scheiden. Zo kunnen we grondstoffen niet alleen optimaler recyclen, maar zal uiteindelijk ook de afvalstoffenheffing dalen. In Arnhem blijft bronscheiding het uitgangspunt. We kiezen alleen voor nascheiding als bronscheiding niet kan óf als nascheiding een aantoonbaar beter resultaat geeft voor het milieu. Daarbij voeren we een systeem in waarbij de vervuiler betaalt en we onze inwoners belonen voor het goed scheiden van hun afval (diftar). Door de verschillende soorten bebouwing (laag en hoog) in de stad, houden we de mogelijkheid van een hybride systeem open.

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Om deze veranderingen op een praktisch uitvoerbare en voor onze inwoners begrijpelijke manier uit te rollen, nemen we de tijd om deze nieuwe maatregelen goed in te voeren. We gebruiken 2026 voor het schrijven van een visie waarin we een keuze maken voor een specifiek inzamelsysteem. Vervolgens zetten we de benodigde stappen om dit in te gaan voeren. In 2029 moet dit proces voltooid zijn. Plastic, blikjes en peuken ontsieren onze mooie openbare ruimte. Daarom maken we een vuist tegen zwerfafval. We ondersteunen vrijwilligersinitiatieven rondom het opruimen van afval (financieel) bij de organisatie van hun waardevolle vrijwilligerswerkzaamheden rond bijvoorbeeld de containers, hotspots en gribusplekken. Zo willen we de kracht van de samenleving stimuleren. We intensiveren onze aanpak om zwerfafval tegen te gaan. Ook gaan we door met ons peukenoffensief, waarmee we de grote en vervuilende ergernis van rondslingerende sigarettenpeuken aanpakken. Via de gemeentelijke verordening APV regelen we bovendien een verbod op confetti en serpentine in de openbare ruimte. Op die manier voorkomen we milieuverontreiniging en dierenleed. Ook bedrijven, maatschappelijke organisaties en verenigingen spelen een belangrijke rol in het verder circulair maken van de stad en de manier waarop zij met afval omgaan. Om bedrijven te ondersteunen willen we randvoorwaarden

21

opstellen voor het creëren van ruimte voor afvalstromen op bedrijventerreinen en bij bouwprojecten. We stimuleren en helpen bedrijven, maatschappelijke organisaties en verenigingen hun kilo’s afval te verminderen en hun afvalstromen zoveel mogelijk te bundelen. We willen de milieustraat uitbouwen tot een circulair ambachtscentrum, waar we circulaire initiatieven aan elkaar verbinden en versterken. De manier waarop we nu de oud papierinzameling met behulp van verenigingen hebben ingericht, zal zoals aangekondigd stoppen. Dit heeft te maken met veiligheidsredenen, beschikbaarheid van personeel en efficiency. Omdat dit ook gevolgen heeft voor de inkomsten van verenigingen, bekijken we welke andere activiteiten zij desgewenst tegen een vergoeding op kunnen pakken.

2.4 Een groen en diervriendelijk Arnhem

bomen, biodiversiteit en verkoeling in wijken, waarbij we ons de komende jaren extra focussen op de meest versteende buurten. We houden vast aan de 3-30-300-regel: zicht op bomen vanuit huis, voldoende groen in de buurt en een groene plek om te recreëren op loopafstand. Hierbij blijven we uitgaan van de norm van 48 vierkante meter groen per inwoner. We willen meer groen in de stad en zorgen dat het onderhoudsbudget meegroeit. Jaarlijks investeren we fors in de aanplant van bomen. We gaan door met de regeling voor groen-blauwe bewonersinitiatieven en stimuleren Arnhemmers om zelf mee te doen aan het vergroenen van hun leefomgeving. Bij de aanleg en inkoop van groen wordt duurzaam, pesticidevrij en inheems het uitgangspunt. Alleen als het echt niet haalbaar is, wijken we daarvan af.

Groen in de stad

Natuur, bossen en parken

We blijven werken aan een radicaal groener en klimaatbestendig Arnhem. We zetten het bestaande groenbeleid voort, de Groenvisie en de plannen om de koelste binnenstad te realiseren. De wijkgroenagenda’s financieren we structureel. Ook de inzet op het behouden en versterken van de biodiversiteit is van groot belang vanwege de huidige biodiversiteitscrisis.

Arnhem loopt landelijk voorop met natuurvolgend beheer van bossen en parken. Dat betekent dat we de natuur meer ruimte geven om zichzelf te ontwikkelen en meer mét natuurlijke processen werken dan ertegenin. We maaien minder, geven meer ruimte aan spontane groei, creëren rustgebieden voor dieren en versterken de biodiversiteit. Brandveiligheid blijft daarbij ook essentieel.

Via de wijkgroenagenda’s werken we samen met Arnhemmers aan meer

Op dit moment is er geen ruimte voor hobbyjacht op onze eigen gronden en

22

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

dat blijft zo. Bij gronden die niet van ons zijn gaan we in gesprek met eigenaren. We zetten in op meer natuurvriendelijke oevers en werken toe naar een uitbreiding van 1% van het areaal bossen en parken, in lijn met Europese natuurhersteldoelen en onze eigen beheerplannen van bossen en parken. We brengen natuurgebieden beter met elkaar in verbinding. Ook blijven we werken aan de Arnhemse Kost: onze visie op stadslandbouw, lokaal voedsel en natuurinclusieve landbouw, waarin we voedselproductie, natuur en gezondheid dichter bij elkaar brengen. Daarnaast trekken we geld uit voor het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van het Zeegbos. De plannen voor Park Beekdal voeren we uit. Hier werken we aan een park met ruimte voor natuur, sport, ontmoeting, waterberging en recreatie. Daarnaast willen we natuurgebieden zoals de Veluwe en de Rijn beter beschermen. We doen dit door ons ervoor in te zetten om ze rechten toe te kennen. Erfgoed, natuur en recreatie willen we beter verbinden. We zetten in op een extra boswachter, met een specifieke focus op erfgoed en recreatie. Met name in gebieden waar natuur en cultureel erfgoed samenkomen. Zo zorgen we voor goede bescherming, duidelijke informatie en een prettige beleving voor bezoekers.

veilig en toegankelijk zijn voor iedereen. We investeren in slimme verlichting, goed onderhoud en het tegengaan van rattenoverlast, waarbij preventie voorop staat. Bij werkzaamheden aan riolering en de openbare ruimte koppelen we vergroening, waterbeheer en klimaatadaptatie zoveel mogelijk aan elkaar. Vanaf 2028 stellen we jaarlijks 4,5 miljoen euro beschikbaar voor klimaatadaptatie. De helft hiervan betalen we via de rioolheffing. We willen een openbare ruimte waarin iedereen zich prettig en veilig voelt, met aandacht voor toegankelijkheid, verblijfskwaliteit en ontmoeting. Daarbij kijken we ook nadrukkelijk naar hoe inwoners de openbare ruimte ervaren. We streven naar meer ruimte voor speel- en beweegplekken voor kinderen en jongeren in de stad en stellen in 2027 nieuw speeltuinbeleid waarin ook plek is voor kinderen boven de tien jaar. Zo willen we in navolging van RIVM-vuistregels dat bij nieuwe woningen minimaal 25% van de openbare buitenruimte zodanig wordt ingericht dat Arnhemmers er kunnen bewegen, spelen, lopen, fietsen of sporten. Graffiti en vandalisme pakken we actief aan, terwijl we ruimte blijven geven aan street-art, vrije graffitiplaatsen en kunst in de openbare ruimte die buurten aantrekkelijker en levendiger maken.

Openbare ruimte

Rechten en welzijn voor dieren

De openbare ruimte moet schoon, heel,

Arnhem is een stad waarin mens en dier

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

23

goed samenleven en waarin dierenwelzijn volwaardig wordt meegewogen in gemeentelijke keuzes. Dieren hebben recht op natuurlijk gedrag en goede opvang. Daarom blijven we het Dierentehuis en de dierenambulance ondersteunen. We willen de visie Dierenwelzijn vernieuwen, met aandacht voor zowel gehouden dieren als in het wild levende dieren. In deze nieuwe visie komen onder andere de verantwoorde verkoop van huisdieren, onze subsidieverlening en dierenwelzijnsbeleid op kinderboerderijen aan de orde.

3. Kansrijk, ongedeeld en zorgzaam

Wanneer een dier overlast veroorzaakt, kiezen we voor een zo diervriendelijk en natuurlijk mogelijke aanpak van de overlast.

Arnhem is een zorgzame en sociale stad waarin mensen naar elkaar omkijken. Voorzieningen zijn nabij, toegankelijk en dragen bij aan het welzijn en geluk van inwoners. Die betrokkenheid vormt een belangrijke basis voor hoe we samenleven en willen we dan ook behouden en versterken. Dat is ook nodig, want de vraag naar zorg en ondersteuning groeit door (onder andere) vergrijzing en complexere zorgvragen, terwijl we te maken hebben met toenemende personeelstekorten en stijgende kosten. Ook is er sprake van een versnipperd zorglandschap met ongewenste en soms criminele neveneffecten. Met een sterke sociale basis en scherper toezicht kunnen we deze groeiende en veranderende vraag beter opvangen en organiseren.

We zorgen in samenspraak met omwonenden voor voldoende hondenlosloopplekken, vooral in Arnhem-Zuid. We houden regelingen voor huisdieren in stand. Ook hebben we aandacht voor voorlichting en ondersteuning, bijvoorbeeld voor inwoners met huisdieren verhuizen naar een (woon-)zorginstelling of een opvanglocatie.

Willen we ook in de toekomst goede en toegankelijke zorg kunnen bieden, dan moeten we zorg en ondersteuning anders organiseren: slimmer en beter op el-

24

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

kaar afgestemd. We benutten de kracht van de stad en haar inwoners. Zo maken we gebruik van ervaringsdeskundigheid, bijvoorbeeld om de jeugdhulp verder te

25

verbeteren. Uiteraard krijgen inwoners die dat nodig hebben passende hulp, maar niet alles hoeft via de formele zorg te lopen. Nu al vinden en helpen mensen elkaar als familie, als buren, als vrijwilligers of binnen verenigingen. Juist die kracht van Arnhem speelt een belangrijke rol in het ondersteunen van elkaar bij mentale of lichamelijke uitdagingen, of bij het voorkomen ervan. Iedereen moet kunnen meedoen in de stad, ongeacht waar je geboren bent, waar je woont of hoeveel je verdient. Daarom werken we aan gelijke kansen voor alle Arnhemmers. We investeren gericht in wijken waar dat het hardst nodig is. Opleiding, werk, participatie en inkomen zijn daarbij essentieel. We maken het aantrekkelijker om (meer) te werken of naast een uitkering bij te verdienen, zodat mensen stappen kunnen zetten richting meer zelfstandigheid. We ondersteunen inwoners richting werk en zorgen dat iedereen écht mee kan doen in de stad, onder andere door een brede toegang tot regelingen zoals de Gelrepas.

Transformatie van het sociaal domein We zetten de ingezette transformatie van het sociaal domein centraal in deze raadsperiode: van zware naar passende ondersteuning en op de juiste plek, met meer nadruk op het collectief, preventie, vroegsignalering en betere samenwerking tussen formele zorg, welzijn en informele zorg. Dit is essentieel om te zorgen

26

dat we ook in de toekomst zorg kunnen blijven bieden aan onze kwetsbaarste inwoners. In de jeugdhulp hanteren we het uitgangspunt van normaliseren: opgroeien gaat met vallen en opstaan en niet elke hulpvraag vraagt om professionele ondersteuning. We zijn er uiteraard voor kinderen en gezinnen wanneer ondersteuning of specialistische zorg nodig is. We blijven kritisch kijken naar hoe we de ondersteuning organiseren: niet vanuit systemen, maar vanuit de behoefte, kracht en hulpvraag van inwoners. We willen toe naar minder zorgaanbieders, die op een andere en kwalitatief betere manier met elkaar samenwerken om Arnhemmers de juiste zorg en ondersteuning te geven. Dit komt samen in netwerken van wijkteams, welzijn en zorgorganisaties, waar mogelijk op wijk-, en waar nodig op stads- of regioniveau, afhankelijk van de complexiteit van de zorg. Wijkteams, welzijn en zorg werken samen om ondersteuning dichterbij, sneller en beter afgestemd te organiseren. Als gemeente brengen we de Sociale Wijkteams dichterbij, zodat we beter kunnen sturen op hun rol: het zorgvuldig beoordelen van de zorgvraag en het bieden van ondersteuning, of indien nodig, het verwijzen naar specialistische zorg. We werken vanuit vertrouwen en problematiseren gedrag niet te snel. Niet elk afwijkend of complex gedrag vraagt om zorg of ondersteuning. We stimuleren en

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

erkennen juist de veerkracht en diversiteit in gezinnen, gemeenschappen en netwerken, en bieden waar nodig passende ondersteuning, zonder onnodig te medicaliseren. Met zorg- en welzijnspartners gaan we langdurige samenwerkingen aan. We gaan werken met minder aanbieders, zodat het stelsel overzichtelijker en stabieler wordt. We passen het inkoopen aanbestedingsbeleid aan op netwerken van zorg- en welzijnspartners op wijk-, stad- en regioniveau. We beperken versnippering en de ruimte voor fraude. Zorggeld gaat naar inwoners die dit het hardste nodig hebben. We investeren fors om deze transformatie de komende jaren te kunnen realiseren en te zorgen dat inwoners tijdens de overgangsperiode zorg kunnen blijven ontvangen. Daarbij gaan de kosten voor de baten uit.

Preventie Preventie is het sleutelwoord in de transformatie. We versterken de samenwerking tussen inwonersinitiatieven, wijkteams, welzijn en zorg, zodat inwoners snel en laagdrempelig geholpen worden. Jongerenwerk en welzijnswerk spelen hierbij een belangrijke rol in het voorkomen én vroegtijdig signaleren van problemen, en in het versterken van de sociale basis in de wijk. Preventie gaat ook over gezondheid in brede zin: bewegen, gezond eten en meedoen. Daarom investeren we in sterke wijken met ruimte

Arnhems Coalitieakkoord 2026-2030

voor ontmoeting, gezonde voedselkeuzes, informele zorg en mantelzorg. Onze wijken kennen plekken waar inwonersinitiatieven en vrijwilligersnetwerken ruimte krijgen en mensen elkaar kunnen ontmoeten.

3.1 Een sterke sociale basis en passende ondersteuning We transformeren het sociaal domein door zorg, welzijn en inkomen te versimpelen en beter te organiseren, zodat inwoners sneller, dichterbij en korter ondersteuning krijgen waar dat kan. Zo houden we ruimte voor de zwaardere zorg voor wie dat echt nodig heeft. We zetten bestaande middelen slimmer in en versterken de samenwerking tussen partijen. Tijdens de transformatie zorgen we voor heldere en eenduidige communicatie over veranderingen en wat die betekenen voor inwoners. We vinden het bij de opgaven in het sociaal domein van belang dat transparant en navolgbaar is hoe de transformatie vorm krijgt en dat we weten en meten wat werkt. We stellen specifieke (financiële) doelen en indicatoren op om druk te houden op de transformatie. De wijknetwerken in Arnhem zijn samenwerkingsverbanden in de wijk waarin sociale wijkteams, welzijn, zorgaanbieders en inwonersinitiatieven samen optrekken om ondersteuning dichterbij en beter afgestemd te organiseren. Het doel is minder versnippering, minder aanbieders en meer samenhang in de hulp aan

27

inwoners. We bouwen deze werkwijze verder uit, op stads- en regionaal niveau. Wijknetwerken versterken inwonersinitiatieven, zoals zorgcirkels, in plaats van deze over te nemen, zodat hulp sneller, dichterbij en via minder loketten beschikbaar is. Voor een stabiel leven is een woning essentieel. Waar dat niet direct kan, zorgen we voor goede en waardige maatschappelijke opvang en voldoende plekken, zodat niemand tussen wal en schip valt. Daarbij hebben we ook aandacht voor mensen met huisdieren, zodat zij niet worden belemmerd in de toegang tot opvang. In onze werkwijze staat ‘wonen eerst’ centraal. Voor kwetsbare inwoners is een stabiele woonplek immers de basis om te kunnen herstellen en participeren. Mensen die geen woonplek hebben, kampen vaak ook met andere hulpvragen. Daarom kiezen we voor ‘wonen eerst’, waarbij we prioriteit geven aan een vaste woonplek als begin van herstel en perspectief. Tegelijkertijd werken we zo aan het voorkomen van dakloosheid en aan de verschuiving van langdurige opvang naar versneld zelfstandig wonen, waar nodig met ambulante ondersteuning en zorg. Dit doen we onder andere door het huidige beschikbare woning– aanbod beter te benutten. Om dit te realiseren geven we niet alleen een tijdelijke financiële impuls om deze transformatie goed te starten, maar trekken we ook structureel geld uit om dakloosheid

28

verder terug te dringen. Het is ons doel dat niemand langer dan drie maanden dakloos is en mensen zo snel mogelijk uitzicht krijgen op een eigen woning en stabiele leefsituatie. Dit biedt vele voordelen en leidt tot minder kosten.

In een groeiende en zorgzame stad zorgen we voor goede en voldoende huisartsenzorg, onder andere door te voorzien in voldoende fysieke ruimte voor huisartsenpraktijken. Hier denken we als gemeente in mee.

Preventie gaat ook over hoe we samenleven. Mensen met zorgen of problemen moeten terechtkunnen op plekken waar zij steun, een luisterend oor en verbinding kunnen vinden. Zo voorkomen we dat problemen verergeren en blijft hulp nabij en bereikbaar. Daarvoor zijn toegankelijke, fysieke ontmoetingsplekken in wijken nodig, zoals buurthuizen en jongerencentra. Daar blijven we in investeren en waar mogelijk benutten we hiervoor bestaand vastgoed, bijvoorbeeld door in gesprek te gaan met scholen, op momenten dat deze niet in gebruik zijn. Ook streven we in samenwerking met Stichting Arnhemse Buurthuizen naar een evenwichtigere verdeling van buurthuizen tussen Arnhem-Noord en Arnhem-Zuid.