Bijlage 4 - Omgevingskwaliteitsplan

Schakelketting

lijn van de nieuwe toren naar de mobiliteitshub.

De Schakelketting aan de noordzijde van het

Pioniersvegetatie

gebied loopt over de breuklijn tussen het broek en

In de parkzone wordt de relatie gelegd met het

Carré

het zand. Door de beplanting en inrichting aan

recente tijdsbeeld van het gebied. De vormgeving

Het behoud van het bomencarré legt een belang-

weerszijde aan te laten sluiten bij de ondergrond

en beplanting is geïnspireerd op de pioniersvegeta-

rijke relatie met het AKZO tijdperk. Landschapsar-

wordt deze breuklijn zichtbaar gemaakt. De

tie die op het voormalige fabrieksterrein spontaan

chitect Buys en van de Vliet koppelde een bomen-

Schakelketting is daarmee structurerend voor de

tussen de voegen van de stelconplaten ontstond.

Een duurzame toekomst Klimaatadaptatie Het plangebied is in de huidige staat versteend, zo goed als onbebouwd en weinig schaduwrijk. Hierdoor is het gebied hitte-gevoelig. De toekomstige gebouwontwikkelingen zorgen in combinatie met een maximaal groene inrichting van het openbare gebied voor de transformatie naar een gebied met een positief leefklimaat van de buitenruimte waar zon en schaduw elkaar afwisselen. In het gebied is breed aandacht voor een duurzame waterhuishouding. Er wordt in de uitwerking van de inrichting van het openbare gebied gestreefd naar een absoluut minimaal benodigde hoeveelheid verharding. Hierdoor ontstaat er maximaal ruimte voor een groene planten- en bomenrijke inrichting van het gebied. Hemelwater wordt zoveel mogelijk opgevangen en kan maximaal infiltreren in de bodem van het gebied. Groene daken en wadi structuren zorgen voor vertraagd infiltreren van regenwater in de bodem. Het systeem verrijkt de groene belevingswaarde van het gebied en kan gecombineerd worden in de uitwerking met natuurlijke speelvoorzieningen.

Sociaal en maatschappelijk De ontwikkeling draagt bij aan het versterken van sociale en maatschappelijke waarden. Het Zijdekwartier wordt een gedifferentieerde wijk voor verschillende doelgroepen die geldt als afspiegeling van de Arnhemse maatschappij. De woningen zijn voor 50% duurzaam betaalbaar. De verschillende ruimten en plekken die ontmoeten laagdrempelig maken, zorgen voor een inclusieve wijk waar bewoners naar elkaar omzien. Het plan zet in op een duurzame woon- en leefomgeving waar bewoners trots zijn op hun wijk, waar ze zich thuis en zelf verantwoordelijk voor voelen.

Mobiliteit Door de centrale ligging van het plangebied in Arnhem zijn voorzieningen goed en makkelijk bereikbaar. De gebiedsontwikkeling zet in op een groeiend gebruik van de fiets, het openbaar vervoer en elektrische voertuigen. De auto is slechts te gast in het gebied en zal op termijn in absolute aantallen afnemen. Het gebruik van de fiets wordt centraal gesteld. Collectieve fietsenberging in de woongebouwen krijgen een herkenbare en goed bereikbare toegang. In de openbare ruimte komen voldoende fietsenstallingen. Alle parkeervoorzieningen buiten de bezoekers aantallen worden uit het zicht geparkeerd om extra leef- en bewegingsruimte te creëren. Elektrische mobiliteit wordt gestimuleerd door het breed aanbieden van laadvoorzieningen. Energie Een combinatie van een hoogwaardig geïsoleerde gebouwen en een integraal energie-concept zorgt voor een toekomstbestendige gebiedsontwikkeling waarin gezondheid en comfort centraal staan. Goede en voldoende ventilatie brengt frisse lucht zonder tocht. De gebiedsontwikkeling heeft als doel om duurzame gebouwen te realiseren met een bijbehorende MPG-scores. Circulair Bouwen In de gebiedsontwikkeling wordt aandacht besteed aan circulair bouwen. Circulair bouwen betekent voor ons naast het inzetten van gebruikte of gerecyclede materialen uit het openbaar gebied, bouwen met toepassing van secondaire materialen.

Circulaire materialen zijn ook gezondere materialen zonder toxische stoffen die een negatieve impact kunnen hebben op de gezondheid van gebruikers. Wij kiezen voor materialen die herbruikbaar of recyclebaar zijn aan het einde van de gebruiksduur. Door toepassing van een materialenpaspoort voor de gebouwen zorgen we dat dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren. Natuurinclusiviteit en biodiversiteit Zowel in de definitieve inrichting van het gebied als in de opstal ontwikkelingen wordt rekening gehouden met natuurinclusiviteit en met het ondersteunen van de biodiversiteit in het gebied. De planontwikkeling volgt de door de college vastgestelde beIeidsregels natuurinclusief bouwen van 11 mei 2021. De beleidsregels richten zich op natuur in het gebouw, natuur aan, op en om de woning en op natuur in de buurt.

binnenstraat van entreetoren naar energiecentrale

12

moeraseiken in het talud van het Carré

pioniersoorten buiten het Carré 13

Zijdekwartier Arnhem - Omgevingskwaliteitplan

kaarsrechte lijn van de Loper

doorsnijding van het Carré

grid van groene voegen in de parkzone Het Zijdekwartier Arnhem

71

Principes van de openbare ruimte Verschil tussen binnen en buiten het Carré

In combinatie met nieuwe meer vrij lopende

Robuuste inrichting

Als contrast met de stedelijke bebouwing en het

waterstructuren bepalen deze groene patronen het

De inrichting van de openbare ruimte, is stoer en

rechte bomencarré er omheen, is de beplanting in

beeld van de parkruimte in het lage broek. Langs

robuust en is geïnspireerd op het industrële

de openbare ruimte binnen het Carré juist los en

de Loper binnen het Carré is het water juist gekana-

verleden. Zoveel mogelijk relicten uit het verleden

gevarieerd en geplant van gevel tot gevel. Dankzij

liseerd en wordt het water zichtbaar in goten langs

zoals de muur met talud blijven behouden maar

de verspringende rooilijnen is er ruimte voor deze

de Loper geleid naar de wadis in de buurtstraat

mogelijk andere interessante elementen kunnen

variatie en is er in de bredere delen ruimte voor

waarna het via de doorsnijdingen van het Carré

worden geoogst en opnieuw een functie krijgen in

voor een los geplaatste eerste orde boom.

naar de parkzone wordt gevoerd.

de openbare ruimte.

De Loper is over deze los vormgegeven, gevari-

Inheemse beplanting

eerde zone als een kaarsrechte loper 'uitgerold',

In de openbare ruimte van het gehele gebied wordt

met verbredingen ter plaatse van ontmoetingsplek-

zoveel mogelijk inheemse beplanting toegepast,

ken en pleinen die als verbijzonderde 'matjes' voor

passend bij de twee verschillende landschapstypen:

de gevels zijn gelegd.

de droge zandgronden en de nattere broeklanden. Er wordt ingezet op een biodivers ecosysteem van

In de parkzone buiten het Carré, refereert het groen

inheemse soorten met (Kruidenrijk) gras en ruigte,

aan de strepen van ruwe beplanting, die zich,

vaste planten, heesters en bomen. In het inrichtings-

tussen de kieren van stelconplaten waarmee het

plan wordt het beplantingsplan nader uitgewerkt en

terrein bedekt was, een weg omhoog worstelde. De

worden de ingrediënten van dit systeem nader

beplanting vormt hier een grid van lijnen: smallere

bepaald.

en bredere zones met een mix van inheemse bomen, struiken en ruige kruidenrijke grassen.

72

hiërarchie van ruimtes ontmoetingsplekken Het Zijdekwartier Arnhem

73

Hiërarchie van ruimtes Centrale Loper

bankje, een afvalbak, een deelbakfiets en fietsniet-

wenst, waarbij tussen de bestaande parkeerplaats

De Loper loopt dwars door het Carré over de

tjes voor bezoek wordt de Loper aan weerszijden

en de Loper een groenzone wordt gerealiseerd. Dit

voormalige binnenstraat van de ENKA-fabriek.

wisselend verbreed ter plaatse van de aantak-

profiel is verder in dit hoofstuk opgenomen.

Centraal in de groene zone (zie pag 72) ligt een

kingen naar de entrees. Zo is er plek om te blijven

breed pad als 'shared space' voor voetgangers en

plakken en ontstaan er toevallige ontmoetingen

fietsers. Aan het brede pad liggen drie pleinruimtes

tussen buurtbewoners.

die ontworpen worden om te verblijven. Deze plekken sluiten aan op de functies in de aangrenzende

De Loper is in de eindsituatie een straat, met aan

bebouwing.

weerszijden (woon) gebouwen met een hogere en actieve begane grond. Wanneer de ontwikkeling

74

Brugelementen verbinden de Loper met de entrees

van de Pinglocatie achter blijft is een alternatieve

van de gebouwen. Om ruimte te bieden aan een

tijdelijke maar ook hoogwaardige inrichting ge-

plek om te 'plakken'

Loper als shared space

verbreding tot pleinruimte

entrees met brugelementen

polderdak

1e orde boom

woonruimte direct aan het groen

verbrede groenzone

afwatering via goot langs de Loper

langs de Loper 10,30m

5,50m

21,75m

0,40m

5,55m

doorsnede loper verbrede zone Het Zijdekwartier Arnhem

Profiel Loper - breed

75

polderdak

waterberging langs de Loper met bergingsruimte in groenzone

entreehal appartementengebouw

verbreding Loper bij entrees: ruimte voor bankjes, fietsnietjes, etc doorsnede loper minimaal

1,50m 4,25m

1,50m

5,50m

5,75m

17,00m

76

Pro

grens plangebied bomen behouden in permanente situatie

groene afscherming

bestaande parkeerplaats

2,30m

5,50m

5,75m

13,55m

tijdelijke situatie Loper zonder Binglocatie

Profiel Loper - tijdelijk

Het Zijdekwartier Arnhem

77

Pleinruimtes Langs de Loper binnen het Carré worden drie

De pleinen zijn als bijzondere ruimtes in het plan

omtmoetingsplekken ontworpen. Het plein voor

aangemerkt en ze zullen in samenhang met de

de toren is de belangrijkste van de drie en vormt

bebouwing worden ontworpen. Ook voor deze

een belangrijk anker in het gebied. Het plein heeft

plekken dienen wind- en zonnestudies te wor-

betekenis op het schaalniveau van het AKZO terrein

den uitgevoerd. Bij het ontwerp van de pleinen

als geheel en zal ook aantrekkelijk zijn voor bezoe-

dient bovendien rekening gehouden te worden

kers van buiten het gebied, vanwege de ligging op

met klimaatverandering. Dat wil zeggen dat

het knooppunt van routes. Voor de voetganger die

door de seizoenen heen het een fijne plek is om

vanaf de Velperweg komt lopen is dit bovendien de

te verblijven: in de zomer schaduw en verkoeling

entree van het gebied. Het plein gaat samen met

en in de winter ruimte voor de zon.

een aantrekkelijke functies in de plint zorgen voor reuring. De fijne oriëntatie op de zon maakt het een uitstekende plek voor horeca met een terras. In de wind en zonnestudies die zullen worden uitgevoerd om de bebouwing de juiste vorm te geven, dient te worden gestuurd op veel zonuren per dag en een windklimaat dat past bij zitten en verblijven zodat de beoogde functies ook levensvatbaar zijn. De andere twee pleinruimtes spelen op buurtniveau een rol. Ze sluiten aan bij de beoogde buurtkamer op het knooppunt met de buurtstraat en het entreepleintje bij de toren van 35 meter op het knooppunt van de Loper en het Carré aan de zuidzijde. Op deze knoop ligt ook de Mobiliteitshub, met deelvoorzieningen.

78

pleinruimte met groen en zitelementen

relatie plint - pleinruimte

toren aan het plein

robuuste plantvakken op het plein gecombineerd met zitelementen

actieve plint

plein gelegen aan de Loper

10,50m

23,09m 33,59m

Loper doorsnedeProfiel plein aan de Loper thv plein

Het Zijdekwartier Arnhem

79

Markant Carré Het carré van bomen vormt de sterkste structuur in de openbare ruimte van het Zijdekwartier. Het Carré zorgt direct voor een groene woonbeleving in het gebied. Onder de bomen ontstaat ruimte om rondom het Carré te lopen. Een fijne ruimte met schaduw. Het Carré wordt slechts op drie plekken onderbroken om een verbinding te leggen met de gebieden buiten het Carré. Deze plekken zijn belangrijke overgangsplekken en met zorg gedetailleerd. De onderbeplanting van het Carré bestaat uit

huidige beplanting

onderzoek onderbeplanting

hedera. In het beplantingsplan wordt onderzocht of deze begroeiing gehandhaafd wordt of dat er alternatieve beplanting mogelijk is die meer inheems is, meer bijdraagt aan de biodiversiteit en een hogere belevingswaarde heeft. Het Carré is tevens de belangrijkste ontsluitingsstraat van het plan. Er wordt uitgegaan van een éénrichting profiel waarbij de richting zo wordt gekozen dat bezoekers zo snel mogelijk worden opgevangen in de parkeerhub. Tot de ontwikkeling van de Ping-locatie is het een tweerichtingenstraat, daarna wordt deze omgezet in een éénrichting straat. Duurzamer is direct de éénrichting situatie aan te leggen en met de eigenaar van de Pingloca-3,57m tie tot een afspraak te komen om gebruik te kunnen maken van de bestaande straat rond het westelijk deel van het Carré.

80

1,25m

6,92m

5,00m

23,62m

doorsnede carré oostzijde twee richtingen (tijdelijke situatie)

4,88m

2,00m

Profiel c

bestaande moeraseiken

halfverhard wandelpad

functionele zone voor deelmobiliteit, afvalinzameling, etc

(fietsen)berging onder privéterrassen en tegen de keermuur. In het vervolg wordt de exacte ligging onderzocht

3,57m

1,25m

8,42m

doorsnede carré oostzijde één richting

3,50m

23,62m

bestaande keermuur wordt geïntegreerd

4,88m

2,00m

Profiel carré - parkzone Het Zijdekwartier Arnhem

81

Portiersloge en Schakelketting De portiersloge is een ontmoetingsplek die een belangrijke verbinding vormt met de omliggende buurten. Veel buurtactiviteiten worden hier georganiseerd. De openbare ruimte rondom de portiersloge is voorzien van walletjes en beplanting die aansluit bij de zanderige bodem. Aan de zuidoost-kant slingert de schakelketting die de verschillende verblijfsplekken en parkelementen verbindt om het paviljoen dat ook aan deze zijde een terras krijgt dat aan de schakelketting wordt verbonden. Hier opent de ruimte zich en wordt het broeklandschap zichtbaar. De portiersloge is een paviljoen met een alzijdige oriëntatie. De inpassing in de omgeving, de vormgeving van het terras en de overgangen naar de openbare ruimte vragen daarom extra aandacht. Daarbij is van belang dat het gebouwtje voldoende ruimte krijgt en dat er rekening mee wordt gehouden dat het een alzijdige orientatie heeft. Buitenopslag en afvalcontainers in het zicht moet worden voorkomen en moet worden meeontworpen.

82

horeca in parkpaviljoen

ontmoetingsplekken langs Schakelketting

parkzone tussen woningen en Schakelketting

Schakelketting horecapaviljoen in de Portiersloge

2,00m

2,00m

13,72m

4,00m

terras voor horecapaviljoen

variabel

doorsnede Schakelketting bij de Portiersloge

Profiel fietsroute Arnhem Het Zijdekwartier thv Portiersloge

83

eigendomsgrens

vrijliggende fietsroute

bestaande parkeerplaats

auto-ontsluiting in 2 richtingen

De Enk

bestaande haag

profiel fietsroute ter hoogte van het Carré 84

1,94m

4,00m

3,36m

5,00m

3,50m

variabel

Profie thv ca

bestaande bebouwing Novahof

woonbebouwing parkzone vrijliggende fietsroute

wadi voor waterberging

2,42m

4,00m

8,86m

2,00m 1,00m

variabel

profiel fietsroute ter hoogte van Novahof

Profiel fietsroute thv Novahof

Het Zijdekwartier Arnhem

85

Tuinachtige hoven

Informele parkstraat

De hoven hebben een zacht en tuinachtig karakter

Voor een intieme sfeer is een zorgvuldige detaille-

De hoven worden verbonden met de parkstraat.

met ruimte voor weelderig groen dat doorgroeit

ring van belang. De bewoners van de hof moeten

Hier is een groene opening in het blok en in het

tegen de gevels. In de eerste fase van het plan is er

zich er thuisvoelen en de tuin ervaren als hun plek.

geval van opgetilde hoven is de trap gecombineerd

één hof op maaiveld en één hof op het dak van de

Rijke beplanting, meubilair maar bijvoorbeeld ook

met beplanting. Aan de parkstraat zijn ontmoetings

parkeerlaag. In het laatste geval is de gronddekking

sfeervolle verlichting draagt daaraan bij. Een

en speelplekken op de zon, bij de knooppunten van

voldoende voor kleine bomen en heesters. De ho-

verlichtingsplan is nodig om verlichting op galerijen,

routes. Het water wordt verzameld in wadi's aan de

ven zijn een fijne ontmoetingsplek voor bewoners

in de entreehal en verlichting in de tuin op elkaar af

schaduwzijde waarna het wordt afgevoerd richting

en een veilige speelplek voor jonge kinderen. De

te stemmen.

parkzone.

hoven zijn voor alle bewoners van de aangrenzende

De straat heeft een informeler karakter dan de

gebouwen. Het is de bedoeling dat bewoners die

De tuinen worden uitgewerkt met een eigen thema

Loper. In de parkstraat is het mogelijk om buiten-

op de verdiepingen wonen, via het trappenhuis

zodat het netwerk van openbare ruimtes in de wijk

ruimtes gedeeltelijk buiten het gevelvlak te maken,

toegang hebben tot de tuin. Elke tuin heeft een col-

uit verschillende plekken gaat bestaan.

maar deze zijn altijd gebouwd.

gevarieerd groen

verbinding van parkstraat naar hof op parkeerdek

lectieve verblijfsplek, met bijvoorbeeld een picknicktafel of een bankje rond een boom.

collectieve plek 86

brede leefgalerij

klimgroen ontmoetingsplek

leesbare 2 laagse plint

Profiel blok OW

doorsnede bouwblok Het Zijdekwartier Arnhem

87

De parkzone In de parkzone buiten het Carré, refereert het groen aan de strepen van ruwe beplanting, die zich, tussen de kieren van stelconplaten waarmee het terrein bedekt was, een weg omhoog worstelde. De beplanting vormt een grid van lijnen: smallere en bredere zones met een mix van inheemse bomen, struiken en ruige kruidenrijke grassen. Voor een maximale groenbeleving komen in de groene zones ook echte 'parkbomen' van 1e orde grootte. In combinatie met nieuwe wadi-achtige meer vrij vormgegeven waterstructuren bepalen deze groene patronen het beeld van de parkruimte in het lage broek ten zuiden van de Schakelketting. Water speelt een grote rol in de beleving: de wateropvang in en de afwatering van het gebied is zichtbaar in het park. Lichte hoogteverschillen tussen de gebieden waar bebouwing en de ontsluitingspaden van de woningen als 'terpen' op liggen en het parkgebied ertussen versterken dit beeld. In de parkzone liggen ook ontmoetingsplekken en speelplekken. Bij het ontwerp hiervan komt het voormalige industriële karrakter tot uiting.

88

patio als buitenruimte polderdak met zonnepanelen

margezone als overgang parkzone inzetten

openbaar - privé

voor waterberging

2,00m

2,00m

3,00m

8,70m

2,00m 1,00m

18,70m

doorsnede parkzone Het Zijdekwartier Arnhem

89

openbaar - privé parkzone inzetten voor waterberging

eigendomsgrens

margezone als overgang

grondgebied NS inzetten als ecologische zone onderhoudspad NS

hekwerk wandelpad

19,74m variabel

doorsnede parkzone richting het spoor 90

Spoorzone Het parklandschap gaat over in de spoorzone. De spoorzone is in eigendom van de NS. De NS heeft de ambities om bij te dragen aan de biodiversiteit, gezondheid, klimaatadaptatie. Op dit moment is in de spoorzone weinig tot geen betekenisvolle natuur. De ambitie is om samen met de NS een ecozone te ontwikkelen die aansluit op het parkgebied waar de woningen in staan. Die natuurlijke verbindingszone zou een gelaagde opbouw kunnen krijgen: een zone van wadi’s en beplanting die aansluit op het parklandschap en het water af kan voeren naar de ecozone Presikhaaf. Als overgang naar het spoortalud is een ruige natuurzone gedacht. In deze strook met opgaand groen met onderbeplanting kan een hek worden opgenomen om te voorkomen dat mensen proberen de spoordijk op te gaan. Het hek zorgt er tegelijk voor dat een luwe zone ontstaat voor dieren.

Het Zijdekwartier Arnhem

Profiel zuidzijde

91

Watersysteem Van gecultiveerd naar natuurlijk Het regenwater wordt in het Zijdekwartier oppervlakkig afgewaterd. De weg van het water loopt van gecultiveerd (gekanaliseerd) in het meest stedelijke deel binnen het Carré naar een steeds natuurlijker systeem van wadi's via de parkzone naar de ecozone Presikhaaf ten zuiden van het spoor. De daken worden uitgevoerd als polderdak waar het regenwater wordt opgevangen, deels vastgehouden om tuinen te bewateren, vervolgens afgevoerd via bovengrondse goten en wadi's. Binnen het Carré langs de Loper en de buurtstraat, stroomt het over naar het parklandschap waar het in wadi's wordt geïnfiltreerd en bij de spoorzone het overschot uiteindelijk afgevoerd wordt naar de ecozone Presikhaaf via de fietstunnel in de Beeldhouwerstraat. Naast hun functie in het watersysteem hebben de wadi’s een dubbele functie als recreatief medege-

afstroomrichting

bruik door speelplekken en de begrenzing van de woonwijk.

92

watersysteem

terugvaloptie indien grondgebied NS niet beschikbaar

Bereikbaarheid Autoluw gebied Het Zijdekwartier wordt ontworpen op voetgangers en fietsers. De automobilist is er te gast en op veel plekken niet gewenst. Vanzelfsprekend moeten nood- en hulpdiensten wel dichtbij kunnen komen, evenals mindervaliden. Er moet ruimte zijn om te laden en te lossen bij de voorzieningen tijdens verhuizingen

bereikbaarheid fietsenstallingen

bereikbaarheid hulp- en nooddiensten

groen- en afvalinzameling

bereikbaarheid mindervaliden en verhuizen

Er komt een ondergronds afvalbrengsysteem waarbij het Carré de routing is. Groenafval van de woningen in het parkmilieu wordt in kliko's verzameld, waarvoor op drie plaatsen opstelplekken zijn gereserveerd.

laden en lossen voorzieningen

Het Zijdekwartier Arnhem

93

Inrichting Beplanting

Verharding

Inrichtingselementen

Het uitgangspunt voor het beplantingspalet van het

Het verhardingsoppervlakte wordt in het Zijde-

Er worden voorzieningen opgenomen die ontmoe-

Zijdekwartier is de Potentieel Natuurlijke Vegetatie

kwartier beperkt tot het minimaal noodzakelijke

ten, bewegen, sport en spel stimuleren voor ver-

uit de Groenvisie 2017-2035. Het betreft hier twee

oppervlak. Er dient te worden gezocht naar een sa-

schillende doelgroepen. De positionering en keuze

landschapzones: droge wintereiken-beukenbos

menhang in verharding met een hoogwaardige uit-

voor inrichtingselementen worden afgestemd op

voor op de droge zandgronden, nattere broekgron-

straling, die eveneens voldoet aan de gemeentelijke

het gebruik en de sfeer van de openbare ruimte. On-

den: elzenrijk-essen iepenbos. De ruigere pioniers-

onderhoudsnormen. In de basis bestaat de verhar-

dergrondse containers worden bijvoorbeeld bij voor-

beplanting die we op het verlaten fabrieksterrein

ding uit een palet van betontegels en -stenen. De

keur niet geplaatst bij ontmoetingsplekken maar bij

aantroffen vormt de basis voor de nieuwe groen-

Loper en de paden in het park worden uitgevoerd

een openbare ruimte met een functionelere sfeer.

sfeer, aangevuld met soorten die de biodiversiteit

in wat grotere elementenverharding refererend aan

Trafohuisjes, cai-kasten, ondergrondse containers

en seizoensbeleving versterken. Het totale beplan-

het industriële verleden.

e.d. worden in de geest van het plan geïntegreerd in

tingspalet is passend in het veranderend klimaat en

het totaalontwerp van de gebouwde omgeving, in

heeft een lang bloeiseizoen, maar geeft ook buiten

principe geïntegreerd in het bouwblok.

de bloeiperiode een mooi beeld.

94

Het Zijdekwartier Arnhem

95

Duurzaamheid

Focusgebieden Bij de ontwikkeling van het Zijdekwartier wordt op

natuur aan, op en om de woning en op natuur in

alle vlakken gewerkt aan het creëren van een duur-

de buurt. Bij het opstellen van een inrichtingsplan

zame leefomgeving. Het gebied en zijn omgeving

zal in kaart worden gebracht hoe de biotoop van

geven aanleiding om focus aan te brengen op een

het gebied eruit ziet. In het inrichtingsplan wordt

aantal specifiek thema's. Deze vier thema's zijn

zo veel gebruik gemaakt van inheemse beplanting

natuurinclusiviteit, klimaatbestendigheid, mobiliteit

om de biotoop te ondersteunen. Niet-inheemse

en energie.

beplanting wordt alleen toegepast om voldoende diversiteit en variatie in bloeitijd te creëren. Deze vergroening vindt niet alleen plaats in de openbare

Natuurinclusiviteit

ruimte. In (collectieve) binnentuinen en daktuinen

Een duurzame toekomst

Zowel in het openbaar gebied als in de opstalont-

wordt volwaardig groen toegevoegd met aandacht

wikkelingen wordt ingezet op het ondersteunen van

voor een leeflaag met voldoende dikte en klim-

de biodiversiteit in het gebied. De bomen en het

groen tegen de gevels.

Klimaatadaptatie Het plangebied is in de huidige staat versteend, zo goed als onbebouwd en weinig schaduwrijk. Hierdoor is het gebied hitte-gevoelig. De toekomstige gebouwontwikkelingen zorgen in combinatie met een maximaal groene inrichting van het openbare gebied voor de transformatie naar een gebied met een positief leefklimaat van de buitenruimte waar zon en schaduw elkaar afwisselen.

In het gebied is breed aandacht voor een duurzame waterhuishouding. Er wordt in de uitwerking van de inrichting van het openbare gebied gestreefd naar een absoluut minimaal benodigde hoeveelheid verharding. Hierdoor ontstaat er maximaal ruimte voor een groene planten- en bomenrijke inrichting van het gebied. Hemelwater wordt zoveel mogelijk opgevangen en kan maximaal infiltreren in de bodem van het gebied. Groene daken en wadi structuren zorgen voor vertraagd infiltreren van regenwater in de bodem. Het systeem verrijkt de groene belevingswaarde van het gebied en kan gecombineerd worden in de uitwerking met natuurlijke speelvoorzieningen.

Sociaal en maatschappelijk De ontwikkeling draagt bij aan het versterken van sociale en maatschappelijke waarden. Het Zijdekwartier wordt een gedifferentieerde wijk voor verschillende doelgroepen die geldt als afspiegeling van de Arnhemse maatschappij. De woningen zijn voor 50% duurzaam betaalbaar. De verschillende ruimten en plekken die ontmoeten laagdrempelig maken, zorgen voor een inclusieve wijk waar bewoners naar elkaar omzien. Het plan zet in op een duurzame woon- en leefomgeving waar bewoners trots zijn op hun wijk, waar ze zich thuis en zelf verantwoordelijk voor voelen.

pioniersgroen leveren al een waardevolle bijdrage. De ontwikkeling van het Zijdekwartier moet hier

In het plan worden veel natuurinclusieve maatrege-

op voortborduren. Daarnaast sluit het gebied aan

len getroffen. In alle gebouwen (ook de mobiliteits-

op een belangrijke ecologische zone in en door de

hub) worden nestgelegenheden opgenomen.

stad. Een natuurinclusief Zijdekwartier is hierdoor

Daarbij wordt goed gekeken naar soorten, oriënta-

van waarde voor heel Arnhem.

tie, hoogte en invliegruimte en voedselbronnen. Op

Mobiliteit Door de centrale ligging van het plangebied in Arnhem zijn voorzieningen goed en makkelijk bereikbaar. De gebiedsontwikkeling zet in op een groeiend gebruik van de fiets, het openbaar vervoer en elektrische voertuigen. De auto is slechts te gast in het gebied en zal op termijn in absolute aantallen afnemen. Het gebruik van de fiets wordt centraal gesteld. Collectieve fietsenberging in de woongebouwen krijgen een herkenbare en goed bereikbare toegang. In de openbare ruimte komen voldoende fietsenstallingen. Alle parkeervoorzieningen buiten de bezoekers aantallen worden uit het zicht geparkeerd om extra leef- en bewegingsruimte te creëren. Elektrische mobiliteit wordt gestimuleerd door het breed aanbieden van laadvoorzieningen. Energie Een combinatie van een hoogwaardig geïsoleerde gebouwen en een integraal energie-concept zorgt voor een toekomstbestendige gebiedsontwikkeling waarin gezondheid en comfort centraal staan. Goede en voldoende ventilatie brengt frisse lucht zonder tocht. De gebiedsontwikkeling heeft als doel om duurzame gebouwen te realiseren met een bijbehorende MPG-scores.

Circulair Bouwen In de gebiedsontwikkeling wordt aandacht besteed aan circulair bouwen. Circulair bouwen betekent voor ons naast het inzetten van gebruikte of gerecyclede materialen uit het openbaar gebied, bouwen met toepassing van secondaire materialen. Circulaire materialen zijn ook gezondere materialen zonder toxische stoffen die een negatieve impact kunnen hebben op de gezondheid van gebruikers. Wij kiezen voor materialen die herbruikbaar of recyclebaar zijn aan het einde van de gebruiksduur. Door toepassing van een materialenpaspoort voor de gebouwen zorgen we dat dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren.

De planontwikkeling volgt de vastgestelde beIeids-

tels en steilwandjes van leem geplaatst ten behoef-

regels natuurinclusief bouwen van 11 mei 2021. De

te van de insecten en de educatieve waarde die

Natuurinclusiviteit en biodiversiteit Zowel in de definitieve inrichting van het gebied als in de opstal ontwikkelingen wordt rekening gehouden met natuurinclusiviteit en met het ondersteunen van de biodiversiteit in het gebied. De planontwikkeling volgt de door de college vastgestelde beIeidsregels natuurinclusief bouwen van 11 mei 2021. De beleidsregels richten zich op natuur in het gebouw, natuur aan, op en om de woning en op natuur in de buurt.

beleidsregels richten zich op natuur in het gebouw,

98

12

zichtbare plekken in het plan worden insectenho-

Zijdekwartier Arnhem - Omgevingskwaliteitplan

deze maatregelen hebben.

13

Groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving Biodiversiteit en natuurinclusiviteit Groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit worden versterkt op alle schaalniveaus

Richtlijn Waardevolle habitat en basiskwaliteit natuur realiseren Groene oplossingen gebaseerd op natuurlijke processen en structuren hebben de voorkeur boven technische oplossingen: groen, tenzij

Droogte Langdurige droogte leidt niet tot structurele schade aan bebouwing, funderingen, wegen, groen, water en vitale of kwetsbare functies.

Bodemdaling Bodemdaling van gebouwd gebied en de gevolgen ervan blijven beheersbaar en betaalbaar

Decentrale norm

Decentrale norm

Grondwaterstanden en zoetwaterbeschikbaarheid zijn sturend bij keuze functie, systeem en inrichting

Draagkracht bodem is mede sturend bij keuze functie, systeem en inrichting

Richtlijn

Verbonden met thema’s: Vergroten infiltratie en minimaliseren verharding Verbonden met thema’s:

Gebiedsspecifieke keuze ontwerppeil, restzettingseis, maatregelenset en materiaal op basis van de meest kosten effectieve investering gegeven de levensduur.

Hitte Tijdens hitte biedt de gebouwde omgeving een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving

Hergebruik van water, zuinig gebruik van drinkwater en verbeteren waterkwaliteit is onderdeel van het ontwerp

Voorkeursvolgorde

Klimaatbestendigheid

wadi's zorgt ervoor dat regenwater wordt vast-

Het plangebied is op dit moment versteend, zo

gehouden en kan infiltreren. Het gebied voldoet

goed als onbebouwd en weinig schaduwrijk.

hiermee aan de hoge eisen van de gemeente om

Hierdoor kan water slecht infiltreren en is het

ook voorbereid te zijn op piekbuien.

•Benutten en besparen, •Vasthouden en infiltreren, •Bergen, •Afvoeren

Wateroverlast Hevige neerslag leidt niet tot waterschade aan gebouwen, boven- en ondergrondse infrastructuur en voorzieningen. Kwetsbare en vitale functies en voorzieningen blijven beschikbaar.

Richtlijn

Richtlijn

Landelijke norm

Geen directe opwarming van verblijfsplekken in de private of openbare buitenruimte door gebouwen(installaties)

Overstromingsrisico’s van overstromingskans, waterdiepte en evacuatietijd en bijbehorende impact afwegen met specifieke aandacht voor vitale en kwetsbare functies

Geen waterschade tot en met een bui die 1 x per 100 jaar voorkomt, vitale en kwetsbare functies blijven beschikbaar

Schaduw op verblijfsplekken, loop- en fietsroutes en drinkwaterstroken Afstand tot groene koele verblijfsplekken Verbonden met thema’s:

Percentage groen op buurtniveau realiseren Verbonden met thema’s:

Gevolgbeperking overstromingen De gebouwde omgeving is via gevolgbeperking voorbereid op overstromingen in buitendijks gebied, vanuit het regionale watersysteem en door dijkdoorbraken

Warmtewerende oppervlakten

Vitale en kwetsbare functies en groenvoorzieningen zijn bestand tegen hitte

Voorkeursvolgorde De ladder van koeling door OSKA: •Koele omgeving •Warmte weren •Passief koelen •Actief koelen

Voorkeursvolgorde Voorbeeld: Basisveiligheidsniveau Metropoolregio Amsterdam

Geen waterschade bij 0,2 meter waterdiepte op straat Verbonden met thema’s:

Decentrale norm Neerslag op privaat terrein verwerken op privaat terrein of daarvoor bestemde extra voorzieningen in het plangebied of binnen de watersysteemgrenzen Ontwikkeling voorkomt afwenteling

Richtlijn In het gebied is natuurlijke en bovengrondse afwatering zoveel mogelijk aanwezig.

Voorkeursvolgorde •Benutten en besparen, •Vasthouden en infiltreren, •Bergen, •Afvoeren

gebied een hitte-eiland met een negatief effect op de hele stad. Deze situatie geeft de aanleiding om

Het systeem met zichtbare waterafvoer verrijkt de

in de nieuwe ontwikkeling volop in te zetten op een

groene belevingswaarde van het gebied en kan in

maximaal groene inrichting die als doel heeft het

de uitwerking gecombineerd worden met natuur-

klimaatbestendig maken van het gebied. Juist in

lijke speelvoorzieningen.

het meest stedelijke deelgebied (binnen het Carré) waar de grootste kans is op sterke opwarming zijn

Bewoners in het gebied worden bewust gemaakt

de openbare profielen groen van gevel tot gevel en

van klimaatbestendigheid door te stimuleren tot het

wordt er door verbredingen van het profiel ruimte

zo min mogelijk verharden van privétuinen, het

gecreëerd voor grote bomen die voor veel schaduw

leveren van regentonnen en het toepassen van

zorgen.

groene erfafscheidingen.

In het gebied is breed aandacht voor een duurzame

Bij de uitwerking van de plannen is de Landelijke

waterhuishouding. Er wordt gestreefd naar een

Maatlat voor een groene en klimaatadaptieve ge-

absoluut minimaal benodigde hoeveelheid verhar-

bouwde omgeving de leidraad om tot een aange-

ding in de openbare ruimte en in tuinen. Hemel-

naam stadsklimaat te komen.

water wordt zoveel mogelijk opgevangen en kan maximaal infiltreren in de bodem van het gebied. Groene polderdaken en een cascade systeem van

Het Zijdekwartier Arnhem

99

Mobiliteit

woningen krijgen 2 fietsparkeerplaatsen die direct

Door de centrale ligging van het plangebied in

ontsloten zijn. Ook komen er parkeerplekken voor

Arnhem zijn voorzieningen goed en makkelijk

moderne fietsvormen en het opladen van elektri-

bereikbaar met de fiets. De gebiedsontwikkeling zet

sche fietsen.

in op een groeiend gebruik van de fiets, het openbaar vervoer en elektrische voertuigen. De auto is

In het Zijdekwartier staan deelauto's in het zicht,

slechts te gast in het gebied en zal op termijn in

binnen een bouwblok of in de mobiliteitshub. In het

absolute aantallen afnemen.

plan worden elektrische deelauto's op makkelijk te bereiken plekken geplaatst net zoals deelbakfiet-

Wandelen door het gebied wordt in het ontwerp zo

sen.

veel mogelijk gestimuleerd. Een dicht netwerk van paden maakt het makkelijk om door het gebied te

Een groot aandeel van de parkeerplaatsen in het

bewegen. Voorzieningen zoals de mobiliteitshub en

plan is voorzien van een oplaadpunt om het

een pakkethub zijn centraal in het plan opgenomen

gebruik van elektrische auto's te stimuleren.

en stimuleren om te wandelen.

Parkeerplekken worden uitgerust met of voorbereid voor laadinfrastructuur. Bij privé parkeerplaatsen

Naast wandelen wordt het gebruik van de fiets

wordt een oplaadpunt of een loze leiding voor een

centraal gesteld. Het is altijd sneller om de fiets te

elektrische auto aangeboden om het gebruik te

pakken dan de auto. Collectieve fietsenbergingen in

faciliteren.

de woongebouwen krijgen een herkenbare en goed bereikbare toegang. In de openbare ruimte komen voldoende fietsenstallingen voor bezoekers. Alle

100