Bijlage 2 - Bijlagen gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem Zuid
Tekst van het document
Gemeente Arnhem
Stationsgebied Arnhem-Zuid
Integraal Programma van Eisen
Bijlage bij Gebiedsvisie
Opsteller: Projectgroep Stationsgebied Arnhem-Zuid, Bas Reijenga / Patricia Twente (PIM) Status: Definitief Datum: 1 november 2023 Opdrachtgever: Nanja Oliemans (G&V)
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 1
Inhoudsopgave 0.
1.
2.
VOORWOORD ................................................................................................................................. 4 0.1
Introductie ................................................................................................................................ 4
0.2
Samenhang en verschillen ...................................................................................................... 5
0.3
Opbouw Integraal Programma van Eisen ............................................................................... 5
DOEL EN OPGAVE ......................................................................................................................... 6 1.1
Inleiding ................................................................................................................................... 6
1.2
Achtergrond ............................................................................................................................. 6
1.2.1
Stationsgebied ..................................................................................................................... 6
1.2.2
Ontwikkellocatie ................................................................................................................... 7
1.3
Doelstellingen .......................................................................................................................... 7
1.4
Scope ....................................................................................................................................... 8
1.5
Bestuurlijke uitgangspunten .................................................................................................... 8
1.6
Raakvlakprojecten ................................................................................................................... 8
BESTAANDE SITUATIE ................................................................................................................ 10 2.1
3.
Bestaande situatie ................................................................................................................. 10
2.1.1
Eigendomssituatie ............................................................................................................. 10
2.1.2
Zakelijke rechten ................................................................................................................ 10
2.1.3
Ondergrondse infrastructuur .............................................................................................. 10
2.1.4
Bovengrondse infrastructuur, verkeersregeling en groen/natuur ...................................... 10
2.1.5
Archeologie ........................................................................................................................ 12
2.1.6
NGE’s ................................................................................................................................ 12
2.1.7
Bodem en grondwater ....................................................................................................... 12
2.1.8
Watersysteem .................................................................................................................... 13
KADERS EN BELEIDSSTUKKEN ................................................................................................. 14 3.1
Planologisch-juridisch kader .................................................................................................. 14
3.1.1
Bestemmingsplan .............................................................................................................. 14
3.1.2
Milieuaspecten ................................................................................................................... 14
3.2
Ruimtelijk kader ..................................................................................................................... 16
3.2.1
Welstand ............................................................................................................................ 16
3.2.2
Ruimtelijk beleid ................................................................................................................. 16
3.3
Eisen openbare ruimte (beheerkader) ................................................................................... 17
3.4
Beleidskaders ........................................................................................................................ 18
3.4.1
Beleid groene leefomgeving .............................................................................................. 18
3.4.2
Woningbouwbeleid ............................................................................................................ 19
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 2
3.4.3
Kantorenbeleid ................................................................................................................... 20
3.4.4
Mobiliteitsbeleid ................................................................................................................. 20
3.5 4.
EISEN GEBIEDSVISIE .................................................................................................................. 22 4.1
Ruimtelijk concept.................................................................................................................. 22
4.1.1
Stedenbouwkundig ............................................................................................................ 22
4.1.2
Landschappelijke context .................................................................................................. 22
4.2
Woningbouwprogramma ....................................................................................................... 22
4.3
Kantoren ................................................................................................................................ 23
4.4
Overige voorzieningen ........................................................................................................... 23
4.5
Verkeerskundige eisen .......................................................................................................... 24
4.5.1
Eisen op gebiedsniveau .................................................................................................... 24
4.5.2
Eisen stationsgebied.......................................................................................................... 24
4.6
5.
Coalitieakkoord (bestuurlijk kader) ........................................................................................ 21
Parkeren ................................................................................................................................ 24
4.6.1
Ontwikkelgebied ................................................................................................................ 24
4.6.2
Park & Ride ........................................................................................................................ 25
4.6.3
Kiss & Ride ........................................................................................................................ 25
4.6.4
Fietsparkeren station ......................................................................................................... 25
4.6.5
Bushaltes ........................................................................................................................... 26
4.7
Hemel- en vuilwaterafvoer ..................................................................................................... 26
4.8
Energie, klimaatadaptatie, natuurinclusief bouwen, circulariteit ............................................ 27
4.9
Kabels en leidingen ............................................................................................................... 29
4.10
Afval ....................................................................................................................................... 29
4.11
Spelen .................................................................................................................................... 29
4.12
Openbare verlichting ............................................................................................................. 29
4.13
Groen ..................................................................................................................................... 29
BIJLAGEN ...................................................................................................................................... 31
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 3
0. VOORWOORD 0.1
Introductie
Het stationsgebied van Arnhem-Zuid heeft de potentie uit te groeien tot een regionaal HOVknooppunt. In de verkenning naar hubs in de regio Arnhem-Nijmegen is het station kansrijk genoemd om de regionale bereikbaarheid te verbeteren. Daarnaast wordt in het kader van de Woondeal gewerkt aan een gefaseerde, forse woningbouwtaakstelling in Arnhem en de regio. De gemeente heeft al decennia lang een stuk grond met woningbouwpotentie in eigendom aan de Zuidoostzijde van het station. Dit kan een bijdrage leveren aan de noodzakelijke woningbouwproductie in Arnhem. Om in te spelen op deze ontwikkelingen is ambtelijk het initiatief genomen om een integrale gebiedsvisie voor het stationsgebied en de ontwikkellocatie op te stellen. Ten behoeve van een beheersbaar planproces is het college op 12 januari 2021 geïnformeerd over de richtinggevende uitgangspunten die hierbij worden gehanteerd. Op 29 juni 2021 zijn deze uitgangspunten herijkt, door het college vastgesteld en is de raad hierover geïnformeerd. In het najaar 2022 zijn de uitgangspunten nogmaals herijkt en verwerkt in voorliggend Programma van Eisen.
De contouren van het stationsgebied en de oostelijk daarvan gelegen ontwikkellocatie zijn in bijgevoegde vogelvlucht uitgelicht. De parkachtige setting van het Zuidelijke deel van de ontwikkellocatie is hierin goed te herkennen.
Om de ontwikkelingen inhoudelijk stabieler te maken, is vooruitlopend op de gebiedsvisie in het voorjaar van 2021 een concept-Integraal Programma van Eisen (IPvE) opgesteld. Hierin zijn richtinggevende eisen, randvoorwaarden, kaders en uitgangspunten nader uitgewerkt en vastgelegd waaraan de ontwikkelingen dienen te voldoen. Doel hiervan is om de kennis te vergroten, deze gebundeld vast te leggen en daarmee een betere risicobeheersing te bewerkstelligen. Parallel aan het opstellen en afronden van de gebiedsvisie in het najaar van 2023 is het concept-IPvE herijkt. Het IPvE is een bijlage bij de gebiedsvisie.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 4
0.2
Samenhang en verschillen Het stationsgebied en het Zuidoostelijk daarvan gelegen ontwikkelgebied hebben door hun ligging een belangrijke ruimtelijke en verkeerskundige relatie. Ruimtelijk omdat het regionale HOV-knooppunt en aanvullende bouwvolumes elkaar ondersteunen en er daarmee een passende overgang kan worden gemaakt naar de bestaande wijk De Laar. En verkeerskundig vanwege de dominante ligging van de Metamorfosenallee en de benodigde ontsluiting van beide onderdelen. Ook zijn er kansen om een gezamenlijke parkeeroplossing te realiseren, door de P&R-voorziening te combineren met bewonersparkeren. Tegelijkertijd zijn er ook verschillen. De gebiedsontwikkeling is inhoudelijk onvergelijkbaar met de doorontwikkeling van het stationsgebied tot stadsrandhub. Ook is de financiële verantwoording gescheiden. De ontwikkellocatie betreft strategische grond van de gemeente die wordt ondergebracht in een grondexploitatie (Gebiedsrealisatie en Vastgoed). De plannen voor het stationsgebied worden gefinancierd door Mobiliteit en mogelijk externe bronnen en leiden naar verwachting tot een investeringsproject. Om de integraliteit en samenhang te benadrukken is het Integraal Programma van Eisen voor het stationsgebied en het ontwikkelgebied gezamenlijk opgesteld. Waar nodig zijn accenten aangebracht in de opbouw van de hoofdstukken.
Ruimtelijk vertaalt zich dit in naastgelegen projectscope, met tussen het stations- en ontwikkelgebied een hybride grens.
Stations- en ontwikkelgebied
0.3
Opbouw Integraal Programma van Eisen
Het Integraal Programma van Eisen dient in samenhang te worden gelezen met de opgestelde Gebiedsvisie: • • • • •
In hoofdstuk 1 zijn doel en opgave van de ontwikkeling opgenomen; In hoofdstuk 2 is de bestaande situatie van het projectgebied in kaart gebracht. In dit hoofdstuk staan de randvoorwaardelijke aspecten centraal; In hoofdstuk 3 is een overzicht gegeven van de kaders en het relevante, vigerende beleid; In hoofdstuk 4 is een beschrijving van de inhoudelijke eisen opgenomen. Deze vormen belangrijke input voor de gebiedsvisie; In hoofdstuk 5 zijn de bijlagen opgenomen.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 5
1. DOEL EN OPGAVE 1.1
Inleiding
Station Arnhem-Zuid is een belangrijke locatie voor Arnhem. Het station is één van de regionale knooppunten waar de gemeente verder wil intensiveren; zowel in het verbeteren van de HOV-functie als het invullen van de ontwikkellocatie en daarmee bijdragen aan de woningvoorraad van Arnhem. Provinciale Staten hebben in juli 2020 de nieuwe mobiliteitsvisie vastgesteld. Daarin worden middelen beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van regionale 'hubs'. Station Arnhem-Zuid past goed in deze visie. Ook wordt de locatie kansrijk geacht in de verkenning van hubs in de regio Arnhem-Nijmegen van april 2021. Daarnaast wordt in het kader van de Woondeal gewerkt aan een gefaseerde, forse woningbouwtaakstelling in Arnhem en de regio. De gemeente heeft al decennia lang een stuk grond (oorspronkelijk bedoeld voor bedrijven en kantoren) met woningbouwpotentie in eigendom aan de Zuidoostzijde van het station. Om in te spelen op deze ontwikkelingen, kansen en risico's is medio 2020 ambtelijk voorgesteld om een integrale gebiedsvisie voor het stationsgebied en de ontwikkellocatie op te stellen. Er is een Plan van Aanpak geschreven om tot een bestuurlijke- en ambtelijke opdracht te komen. Op basis hiervan hebben meerdere (verdiepings)gesprekken plaatsgevonden met de betrokken bestuurders.
Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een aantal vastgestelde, richtinggevende, bestuurlijke uitgangspunten, zie par 1.5.
1.2
Achtergrond
1.2.1 Stationsgebied Station Arnhem-Zuid is eind 2004 geopend. Aanleiding hiervoor was het op stoom komen van de ontwikkeling van de naastgelegen wijk Schuytgraaf. In deze periode is de Metamorfosenallee als centrale wijkontsluitingsweg verbreed en onder het spoor doorgetrokken naar Schuytgraaf. Enkele jaren later is de route vanuit Schuytgraaf verder doorgetrokken naar de A50. Als gevolg hiervan en van de doorontwikkeling van Schuytgraaf is het gebruik van de Metamorfosenallee en het station sindsdien gestaag gegroeid. Inmiddels maken per dag ongeveer 25.000 motorvoertuigen gebruik van de Metamorfosenallee en 3.500 reizigers gebruik van het treinstation. Beiden kennen een stijgende trend. Het station wordt met name gebruikt als 'herkomst-hub'; een opstappunt voor mensen die in de omgeving wonen, 's ochtends met de trein hun reis aanvangen en 's avonds terugkeren. Recentelijke ontwikkelingen, zoals de bouw van het winkelcentrum en de vestiging van Rivers International School in Schuytgraaf en de opening van het nieuwe Lorentz College langs het spoor zorgen er voor dat de druk op de stationsgerelateerde voorzieningen verder is toegenomen. Op werkdagen is sprake van overloop van het huidige P&R-terrein naar de bermen en het centrum van Schuytgraaf en de capaciteit van het fietsparkeren is ontoereikend (situatie vóór Covid-19).
De toekomstige bouw van nog circa 1.700 woningen en aanvullende centrumvoorzieningen in Schuytgraaf voeren de druk op de voorzieningen verder op. Daarnaast is de oversteekbaarheid van de Metamorfosenallee tussen de rotonde in Schuytgraaf en het kruispunt Hollandweg/Brabantweg voor voetgangers en fietsers niet optimaal. Er zijn bij het station weliswaar geregelde, gelijkvloerse oversteekpunten, maar als gevolg van de toename van het gebruik van het huidige P&R-terrein en de Metamorfosenallee staan de groentijden van de verkeerslichten onder druk. Tegelijkertijd is het aantal oversteekbewegingen door scholieren toegenomen als gevolg van de opening van het Lorentz College en de bouw van de internationale school Rivers in Schuytgraaf. Dit leidt verkeersonveilige situaties. Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 6
Een ander knelpunt is de sociale veiligheid. Forensen gebruiken de huidige P&R overdag goed, maar ’s avonds en ’s nachts is deze nagenoeg leeg. Er zijn verder geen voorzieningen die voor sociale controle zorgen. Deze anonimiteit leidt tot sociale overlast in de vorm van drugshandel op de P&R en hangjongeren op het stationsplein. 1.2.2
Ontwikkellocatie De ontwikkellocatie is in gemeentelijk eigendom (strategische gronden) en sinds de bouw van De Laar begin jaren '70 bestemd als 'handel en nijverheid'. Omgezet naar de huidige bestemmingen zou dit 'kantoren en bedrijven' betekenen. Het gebied is sindsdien door de bewoners feitelijk in gebruik als wijkpark. In de periode van 2002-2007 is voor dit gebied (destijds nog samen met het deel ten noorden van de Metamorfosenallee waar nu het Lorentz is gebouwd) een nota van randvoorwaarden opgesteld. Deze ging uit van de realisatie van 65 appartementen (noordelijk, driehoek) en 67 grondgebonden woningen (Zuidelijk, langgerekt), volgens naastgelegen concept-verkaveling. Naar aanleiding van diverse gesprekken met bewoners uit De Laar zijn meerdere alternatieve verkavelingen uitgewerkt. Dit heeft echter niet tot consensus geleid. De nota van randvoorwaarden is uiteindelijk in september 2007 door de Raad vastgesteld. Daarbij is een motie aangenomen met de strekking 'dat er bij de verdere uitwerking zoveel mogelijk rekening moet worden gehouden met de wensen van bewoners'. Uiteindelijk is de verdere planvorming stilgelegd vanwege de bankencrisis in 2008. Gelet op het langdurige gebruik als wijkpark en het reeds doorlopen proces is de verwachting dat er opnieuw maatschappelijke weerstand zal zijn bij een gebouwde ontwikkeling in dit gebied.
Anderzijds is het bij bewoners min of meer bekend dat het een oude gemeentelijke ontwikkellocatie betreft waar een vorm van bebouwing kan gaan plaatsvinden.
1.3
Doelstellingen
Doelstellingen van de ontwikkeling zijn het stimuleren van duurzame mobiliteit, het versterken van de regionale stadsrand-HUB-functie van het station (overstappen op andere vormen van vervoer), het verbeteren van de sociale veiligheid en het leveren van een bijdrage aan de woningbouwtaakstelling en werkruimte in de stad. Doelstelling van de op te stellen gebiedsvisie is het bieden van ruimtelijke, functionele en financiële kaders waarbinnen de ontwikkeling verder kan worden uitgewerkt en uitgevoerd.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 7
1.4
Scope
De globale scopegrenzen zijn opgenomen in het kaartje uit par. 0.2. De grens tussen de stationsgerelateerde voorzieningen en het ontwikkelgebied is een hybride grens.
1.5
Bestuurlijke uitgangspunten
In het collegebesluit van 29 juni 2021 zijn de richtinggevende uitgangspunten bij deze ontwikkeling vastgesteld. In het najaar 2022 zijn de richtinggevende uitgangspunten gewijzigd. De gewijzigde uitgangspunten vormen de contouren van de gebiedsvisie: 1. Transformeren deel ontwikkelgebied tot bestemd wijkpark en dit aanvullen met passende nieuwbouw; 2. Uitgaan van gereduceerde parkeernormen, conform onderzoek Goudappel; 3. Uitgaan van groencompensatie, conform regels groenvisie; 4. Uitgaan van de 3-30-300 norm: 3 significante bomen zichtbaar vanuit de woning, 30% bladerdek door kroonbedekking van bomen in de wijk, 300 meter loopafstand van de woning tot een park van minimaal 1 hectare. 5. Uitgaan van circa 150 woningen; 6. Uitgaan van een sociale woningbouwtaakstelling van 50% van het totaal; 7. Onderzoeken van het combineren van een gebouwde P&R-voorziening met het bewonersparkeren om daarmee het maaiveldparkeren te minimaliseren; 8. Uitgaan van 1.500 – 6.500 m2 kantoorfuncties, waarvan maximaal 1.500 m2 BVO voor kleinschalige kantoren en circa 5.000 m2 voor een kantorencluster op een OV-locatie, conform onderzoek Ecorys en kantorennota (1) 9. Transformatie van het stationsgebied tot regionale 'HUB', waarbij in hogere dichtheid gewoond wordt, oog is voor de bestaande groen - blauwe lijnen en alle vervoersmodaliteiten goed aan elkaar verbonden worden.
In aanvulling hierop is besloten dat bij het opstellen van de gebiedsvisie zal worden onderzocht in welke mate het berekende financiële tekort op de grondexploitatie kan worden gereduceerd door optimalisatie van deze richtinggevende uitgangspunten. (1) Vanuit de vakgroep Economie is het initiatief genomen om de kantorennota te herzien. In dit kader is begin 2022 voorgesteld het maximum van 1.500 m2 BVO kantoren te verruimen tot een bandbreedte van 1.500 – 6.500 m2 BVO. Deze aanpassing is bestuurlijk besproken in de gezamenlijke staf Economie en Ruimte van 24 januari 2022 en aansluitend toegelicht in het participatietraject. In mei 2023 is de kantorennota (inclusief de bandbreedte) bestuurlijk vastgesteld.
1.6
Raakvlakprojecten
Parallel aan het opstellen van de gebiedsvisie hebben binnen en direct buiten de scopegrenzen ontwikkelingen plaatsgevonden die raakvlakken (kunnen) vormen met de gebiedsvisie. Deze raakvlakken zijn in beeld gebracht zodat er adequaat kon worden afgestemd. Als raakvlakken zijn geïnventariseerd:
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 8
1. Uitbreiding fietsenstallingen door ProRail ten westen van spoor. Strategie: is onderdeel van herinrichting stationsplein. 2. Vervangen en vergroening huidige abri langs MMA onder spoorviaduct. Strategie: Accepteren 3. Tracéstudie westflankroute (snelfietsroute Arnhem-Nijmegen) met opties direct ten westen van spoorlijn (Polluxstraat) of Marasingel, beiden richting spoorbrug over de Rijn. Strategie: Sturen op optie Marasingel 4. Verkeersstudie Burgemeester Matsersingel - Metamorfosenallee. Strategie: Nog geen uitkomst bekend, risico op mismatch accepteren 5. Woningbouwontwikkelingen buiten de gemeentegrenzen. Strategie: Accepteren (uit onderzoek is gebleken dat de woningbouw beperkt is en een marginale invloed op de voorzieningen van stationZuid heeft)
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 9
2. BESTAANDE SITUATIE 2.1
Bestaande situatie
2.1.1 Eigendomssituatie Binnen de plangrenzen is het grootste deel van het grondeigendom van de gemeente. De Eldense Zeeg en de Zuidelijke watergang zijn van Waterschap Rivierenland. Het Stationsplein is grotendeels in eigendom van Railinfratrust B.V. Voor een overzicht van de eigendomssituatie, zie bijlage 1 Railinfratrust B.V. (Prorail) is bij het opstellen van de gebiedsvisie betrokken. Het Waterschap heeft de gebiedsvisie ontvangen ter toetsing. 2.1.2 Zakelijke rechten Er zijn geen opstallen gelegen binnen het plangebied waarvoor een huur-, pacht- of gebruiksovereenkomst is gesloten. Wel zijn er diverse zakelijke rechten en kwalitatieve verplichtingen gevestigd, deze zijn door Dirkzwager op een rij gezet, zie kaart bijlage 2. Het gaat om zakelijke rechten van netwerkbeheerders, het Waterschap en Railinfratrust B.V. 2.1.3 Ondergrondse infrastructuur Binnen het plangebied zijn diverse kabels en leidingen aanwezig. Die concentreren zich met name rond het station en de Metamorfosenallee. De belangrijkste ondergrondse belemmeringen betreffen de stadsverwarmingsleidingen aan de noordzijde van de Metamorfosenallee en de grote duiker en persleiding onder de Metamorfosenallee door ten westen van het spoor. Langs de Tilburgweg ligt een middenspanningstracé in het plangebied.
Bij alle gebouwde voorzieningen (woningen, kantoren, P&R, ongelijkvloerse LV-verbinding) moeten de ondergrondse belemmeringen goed in beeld worden gebracht. Bij verlegging moeten alternatieve tracé's worden geboden. Vooralsnog vormt de aanwezige ondergrondse infrastructuur geen belemmering voor de planontwikkeling. Het is wel een belangrijk aandachtspunt. Voor een overzicht van alle ondergrondse infrastructuur, zie bijlage 3 2.1.4
Bovengrondse infrastructuur, verkeersregeling en groen/natuur
Bovengrondse infra (functioneel) Het fietsparkeren is momenteel verdeeld over alle 4 de kwadranten van het stationsplein. Aan de noordzijde van de Metamorfosenallee ligt het P&R-terrein. Bij de aanleg in 2005 waren hier 60 plaatsen beschikbaar. In 2010 is het aantal uitgebreid naar 115 en in 2019 is er uitgebreid tot de huidige 161 parkeerplaatsen. Ten zuiden van de Metaforfosenallee ligt een lus voor K&R. Hier zijn 4 wachtplaatsen, 3 taxiplaatsen en 5 gehandicaptenplaatsen gerealiseerd. De aansluitingen van P&R en K&R zijn gelijkvloers en - in combinatie met oversteekplaatsen voor voetgangers en fietsers - in een VRI-regeling opgenomen. Er is een locatie met 8 elektrische deelfietsen ingericht. Door het plangebied loopt een fietsroute (Kroonse Wal) die als verbinding moet worden ingepast. Verder moet aangesloten worden op de bestaande functies die grenzen aan het plangebied (Lorentz, auto's en fietsers Metamorfosenallee en Schuytgraaf, fietsroute Kroonse Wal). De bestaande ontsluitingsstructuren dienen in stand gehouden te worden.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 10
Bovengrondse infra (fysiek) De bovengrondse infrastructuur concentreert zich rond het station, de Metamorfosenallee, K&R, P&R en de fietspaden en bestaat uit asfaltverharding. Het stationsplein bestaat grotendeels uit elementenverharding (natuursteen). Er zijn geen opstallen aanwezig. Wel is er allerlei wegmeubilair, abri's en lichtmasten. De trolleymasten springen nog in het oog. Er is echter geen striktbehoudenswaardige infrastructuur binnen het plangebied. Verkeersregeling Met betrekking tot de toekomstige afwikkeling van het verkeer op de as Metamorfosenallee Burgemeester Matsersingel zijn problemen te verwachten aan de uiteinden van het netwerk. Daaronder valt het kruispunt AH018 bij Station-Zuid (rapport Vlek verkeerslichten 29 september 2020). In het verlengde van deze constatering is een verkeersstudie gestart naar de noodzakelijke toekomstige maatregelen (raakvlakproject 6, zie par. 1.6). Gelet op de grote raakvlakken, is voorgesteld om dit raakvlakproject te integreren in de ontwikkeling van Station-Zuid. Groen/natuur De ontwikkellocatie bestaat voor een groot gedeelte uit een groen- en bosgebied in een parkachtige setting. Het is door de jaren heen ontwikkeld tot wijkpark. Het noordelijke deel bestaat uit overwegend kruidenrijk grasland. Het westelijke deel evenwijdig aan het spoor en het zuidelijke deel bestaan uit vochtig bosgebied.
Oostelijk is een knotbomenlint dat het wandelpad volgt en er zijn diverse solitaire bomen. De bomen in het ontwikkelgebied staan niet op de waardevolle bomenlijst en zijn ook niet beschermd via het bestemmingsplan. Daardoor zijn ze niet kapvergunning plichtig. Vanuit het bomenplan is ontwerpen met behoud van bomen het uitgangspunt. In het zuiden ligt een trapveldje en een spelaanleiding van boomstammen. Helemaal in het zuiden van het plangebied ligt een paddenpoel. Deze moet worden behouden. Het wijkpark herbergt belangrijke inheemse oude bomen en andere natuurwaarden zoals extensief gemaaid kruidenrijk grasland en oevervegetaties. Het park als geheel is van belang voor het klimaatadaptief maken/houden van de omgeving en heeft een belangrijke recreatieve functie. Om de bestaande (natuur)waarden en ecosysteemdiensten goed in beeld te brengen heeft een inventarisatie plaatsgevonden door Cobra. Daarin is bepaald welk deel van het park (ongeveer 2 ha) het meest waardevol is om te behouden, zie bijlage 4. Als duidelijk is welk deel van het park wordt behouden, wordt advies ingewonnen hoe de waarden en kwaliteit van dit deel verder kunnen worden vergroot. Een deel van de bomen aan de noord- en westzijde en in het middendeel staat geregistreerd als laanen straatboom en wordt als zodanig onderhouden.
De groene omzoming aan de west- en zuidzijde is geregistreerd als wijkbos en wordt extensief onderhouden. Een overzicht van de bestaande bovengrondse infrastructuur, het bestaande groen en de bomen is opgenomen in bijlage 5 C2000 mast Politie, brandweer en ambulance maken bij hun werk gebruik van het C2000 communicatienetwerk. C2000 zorgt ervoor dat hulpverleners snel en betrouwbaar met elkaar en met de 112-meldkamer kunnen communiceren. Dat is belangrijk om tijdig de juiste hulp te verlenen als dat nodig is. In Arnhem De Laar en Schuytgraaf is de dekking van het netwerk op dit moment niet optimaal. Om deze situatie te verbeteren laat het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), de eigenaar van C2000,in de gemeente Arnhem een antennemast plaatsen voor het landelijk communicatienetwerk C2000. De mast wordt geplaatst in het stationsgebied Arnhem zuid, ter hoogte van de Tilburgweg.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 11
De plaatsing van de C2000-zendmast moet voldoen aan verschillende criteria en kan alleen gerealiseerd worden binnen een zoekgebied dat door C2000 wordt aangegeven. Deze locatie is in nauw overleg en afstemming met de gemeente Arnhem gevonden op bovengenoemde locatie. Het project Implementatie Vernieuwing C2000 (IVC) is verantwoordelijk voor het gehele proces van de plaatsing. 2.1.5 Archeologie Er is een advies opgesteld over de (verwachte) archeologische waarden in het gebied, zie bijlage 6. Er dient een archeologisch bureau- en booronderzoek te worden uitgevoerd naar de aanwezigheid van zandopduikingen uit de prehistorie. Het bureauonderzoek dient ook in te gaan op de 2 e wereldoorlog en daaruit voortvloeiende verwachtingen. Archeologie is vooralsnog geen belemmering voor de ontwikkeling. 2.1.6 NGE’s Het plangebied bevindt zich grotendeels in naoorlogs ongeroerde grond binnen het stedelijk gebied waar oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden. Daardoor is er een verhoogde kans op het aantreffen van CE uit de 2e wereldoorlog. Er wordt meer dan 100 m3 grond verzet. Daardoor is maatwerk nodig volgens de gemeentelijke handleiding uit 2016.
De verwachtingenkaart (oranje gebied) en de handleiding zijn te benaderen via: https://www.arnhem.nl/stad_en_wijken/veiligheid/Handleiding_over_omgaan_met_explosieven_WO_II _bij_graafwerk Er zal aanvullend historisch- en naoorlogs onderzoek nodig zijn. Dit wordt samen met de geplande werkzaamheden verwerkt in een werkadvies (PRA = Projectgebonden Risico Analyse). Deze wordt opgesteld na vaststelling van de gebiedsvisie. Het thema NGE's is geen belemmering voor de ontwikkeling maar wel een belangrijk aandachtspunt. 2.1.7
Bodem en grondwater Milieutechnisch Op basis van verkennend milieukundig onderzoek dat in 2008 door Verhoeve Milieu is uitgevoerd en het gemeentelijke bodeminformatiesysteem is licht tot matig verontreinigde grond (klasse wonen) te verwachten in het plangebied. In het kader van de nieuwbouwplannen zal het onderzoek moeten worden geactualiseerd (NEN 5740). Deze onderzoeken zijn maximaal 5 jaar 'houdbaar'. Direct grenzend aan het plangebied is een ernstig geval van bodemverontreiniging bekend. Het gaat om een koperverontreiniging in de spoordijk, zie de rode contour in het kaartje. Hierin mag niet worden gegraven zonder toestemming van het Bevoegd Gezag. De kwaliteit van de bodem (inclusief grondwater) vormt geen belemmering voor de planontwikkeling, voor zover gelegen binnen de plangrenzen.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 12
Geotechnisch Uit de boorprofielen van het uitgevoerde milieukundig onderzoek valt op te maken dat de bovenste 1 tot 1,5 meter bestaat uit zand. Daaronder is een kleilaag tot 5 meter onder maaiveld aanwezig. Er zijn geen sonderingen voorhanden waarmee een beeld wordt verkregen van de draagkrachtige lagen in de ondergrond. Voor de uit te geven kavels is het niet nodig om dat inzicht te krijgen, omdat de gemeente bij verkoop de verantwoordelijkheid voor de draagkracht van de gronden bij de koper neerlegt. Er wordt naar behoefte een aantal sonderingen uitgevoerd om een indruk te krijgen van de bodemgesteldheid en ter ondersteuning van het grondwerk in de openbare ruimte (aanleg riolering e.d.). Dit wordt gedaan na de vaststelling van de gebiedsvisie. Grondwaterstand Het plangebied heeft een maaiveldhoogte van ongeveer NAP+8,80 meter. De Tilburgweg ligt op ongeveer NAP+9,00/9,10 meter. Het freatisch grondwater heeft een niveau van ongeveer NAP+7,60 meter. Het ondiepe grondwater stroomt in Zuidwestelijke richting (bron: Verkennend milieukundig onderzoek uit 2008 van Verhoeve Milieu). Voor de uitwerking van de vloerpeilen en de hoogteligging van het openbaar gebied is nauwkeuriger informatie nodig. Die wordt ingewonnen na de vaststelling van de gebiedsvisie. 2.1.8 Watersysteem In het gebied ligt oppervlaktewater.
Dit zijn de oude Eldense Zeeg, een cultuurhistorisch polderlint dat ligt langs fietspad Kroonse Wal en een afwateringssloot van het spoortalud, die doorloopt in het zuidelijk deel van het ontwikkelgebied. De afwateringsloot ontvangt water van de Eldense Zeeg, vanaf het spoortalud, van de Metamorfosenallee en vanuit het oostelijke stationsgebied inclusief K+Rzone. Ook sluit de overloop van de bodempassage, gelegen aan de noordzijde van de Metamorfosenallee er op aan. De afwateringssloot heeft ook ecologische waarde. De afwateringssloot en de Eldense Zeeg moeten behouden blijven en genoemde verbindingen moeten in stand gehouden worden. Op de Eldense Zeeg is de Keur en legger van het waterschap van toepassing. Het streefpeil in de Eldense Zeeg bedraagt NAP+7,50 meter.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 13
3. KADERS EN BELEIDSSTUKKEN 3.1
Planologisch-juridisch kader
3.1.1 Bestemmingsplan Het ontwikkelgebied valt grotendeels binnen de oude bestemmingsplannen 207 en 213 uit de jaren '70. Die zijn destijds opgesteld ten behoeve van de aanleg van de wijk De Laar-west. Voor beide bestemmingsplannen geldt de bestemming Handel en Nijverheid. Voor 213 gelden rechtstreekse bouwtitels voor 'gebruik ten behoeve van handels- en industriële doeleinden en openbare diensten en bedrijven'. Het bebouwingspercentage is 80% en de maximumhoogte van bouwwerken is 12 meter. Voor 207 geldt een uitwerkingsplicht. Er is geen bebouwingspercentage vastgelegd en de maximale bouwhoogte is 9 meter. Het stationsgebied, inclusief de Metamorfosenallee is mogelijk gemaakt in bestemmingsplan Schuytgraaf uit 2018 (919). Hier gelden bestemmingen voor verkeersdoeleinden (weg- en railverkeer, verblijfsgebied). De bestemming 'wonen' is niet voorzien; in ieder geval voor het ontwikkelgebied zal een nieuw bestemmingsplan/omgevingsplan moeten worden opgesteld. Het ligt voor de hand om dit te combineren met het stationsgebied. Dit wordt later bepaald en uitgewerkt. De vigerende bestemmingsplannen binnen het plangebied zijn in kaart gebracht en weergegeven in bijlage 7. 3.1.2
Milieuaspecten
Geluid Het Stationsgebied staat onder invloed van twee bepalende geluidbronnen: Het spoor (railverkeer) en de Metamorfosenallee (wegverkeer). Railverkeer De voorkeursgrenswaarde van railverkeer ligt op 55 dB. Bij geluidbelastingen tussen de 55 en 68 dB is het verkrijgen van een hogere grenswaarde noodzakelijk om geluidgevoelige functies te kunnen realiseren. Hierbij geldt een onderzoeks- en motivatieplicht. Geluidbelastingen hoger dan 68 dB zijn niet toegestaan. Bij een geluidniveau tussen zeer onrustig (58 dB) en lawaaiig (68 dB) wordt de aanvullende eis gesteld om te voldoen aan een geluidluwe buitenruimte. Geluidluw wordt daarbij gelijk gesteld aan de voorkeursgrenswaarde, dus maximaal 55 dB. Aan de oostzijde van het spoor is langs het plangebied een geluidscherm geplaatst van 1,50 meter hoog. Wegverkeer De voorkeursgrenswaarde van wegverkeer ligt op 48 dB. Bij geluidbelastingen tussen de 48 en 63 dB is het verkrijgen van een hogere grenswaarde noodzakelijk om geluidgevoelige functies te kunnen realiseren. Hierbij geldt een onderzoeks- en motivatieplicht. Geluidbelastingen hoger dan 63 dB zijn niet toegestaan. Bij een geluidniveau tussen zeer onrustig (53 dB) en lawaaiig (63 dB) wordt de aanvullende eis gesteld om te voldoen aan een geluidluwe buitenruimte. Geluidluw wordt daarbij gelijk gesteld aan de voorkeursgrenswaarde, dus maximaal 48 dB.
Voor de ontwikkellocatie ten zuiden van de Metamorfosenallee zijn de geluidcontouren voor het jaar 2029 onderstaand indicatief weergegeven (lichtgroen = 48-53 dB, geel = 53-58 dB, oranje = 58-63 dB).
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 14
Zowel voor het railverkeer als het wegverkeer heeft DGMR begin 2021 de geluidcontouren op verschillende waarneemhoogten bepaald, zodat dit sturend werd in de gebiedsvisie, zie bijlage 8a. Op basis van de drie uitgewerkte scenario’s is begin 2022 een herijking uitgevoerd, zie bijlage 8b. Het aspect geluid is een belangrijke randvoorwaarde bij de uitwerking van de plannen.
Luchtkwaliteit Het uit laten voeren van een 'niet in betekenende mate toets' is voldoende. Dit zal later gebeuren, in het kader van het opstellen van het bestemmingsplan/omgevingsplan. Het aspect luchtkwaliteit is vooralsnog geen knelpunt voor de ontwikkeling. Externe veiligheid Het plangebied ligt tegen het spoor Arnhem-Nijmegen waarover transport van gevaarlijke stoffen plaatsvindt. Binnen 200 meter van het spoor zijn objecten voor het verblijf van personen die verminderd zelfredzaam zijn niet toegestaan, zoals ziekenhuizen en verpleeghuizen. Een eventuele huisartsenpraktijk is wel toegestaan. Op basis van het besluit externe veiligheid transportroutes geldt er in Arnhem geen 10-6 PR contour en geen PAG (plasbrandaandachtsgebied). Dit maakt woningbouw in het plangebied mogelijk. Wel moet er in het kader van de verantwoording van het groepsrisico aandacht zijn voor vluchtwegen en de bereikbaarheid voor hulpverleningsdiensten. Hierover moet de VGGM/brandweer adviseren. Dit gebeurt op basis van een (concept-)stedenbouwkundig plan. Het aspect externe veiligheid is vooralsnog geen knelpunt voor de ontwikkeling. Trillingen Voor trillingen bestaat nog geen wet- en/of regelgeving. Wel is er een SBR-richtlijn waarmee vanaf 2018 rekening wordt gehouden omdat er veel klachten over trillingsoverlast zijn.
De richtlijn geeft aan dat er bij ontwikkelingen binnen 100 meter van het spoor naar trillingen moet worden gekeken. Er dient dan een quick-scan te worden uitgevoerd. Er kan ook gebruik worden gemaakt van reeds uitgevoerde trillingsonderzoeken in Schuytgraaf (woontoren veld 15, op 50 meter van spoor en veld 6/11 op 40 meer van spoor), mits de bodemopbouw daar vergelijkbaar is als in het plangebied. Mogelijke maatregelen zijn het verstijven van de woningfundering door dieper te funderen op een trillingsarme bodemlaag. Het aspect trillingen is een aandachtspunt en moet nader worden onderzocht. Vooralsnog wordt ingeschat dat het aspect niet tot problemen leidt, mits een minimale afstand van 40 meter van het spoor wordt aangehouden. Stikstof Om vast te stellen of de stikstofdepositie voor deze ontwikkeling een knelpunt is, zal een aeriusberekening moeten worden uitgevoerd. Dat gebeurt op basis van de gebiedsvisie omdat er nu nog te veel onzekerheden zijn. Vooralsnog wordt ingeschat dat de stikstofdepositie bij dit project rond de grenswaarde zal liggen en daarmee kritisch wordt. Dit wordt gebaseerd op de volgende omstandigheden: • De verwachting is dat er geen mogelijkheid is tot intern salderen, omdat er geen stikstofbronnen binnen het plangebied komen te vervallen; • De afstand tot de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden is aanzienlijk (ca. 3 km tot de Veluwe en ca.
5 km tot Rijntakken) Het aspect stikstof is een risico voor de planontwikkeling en zal op basis van de gebiedsvisie nader worden onderzocht.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 15
Flora en fauna In het kader van de Wet Natuurbescherming dient een quick-scan te worden uitgevoerd naar de aanwezigheid van beschermde dier- en plantensoorten. In het westelijke en zuidelijke deel van het ontwikkelgebied is een natte boszone aanwezig met potentiële verblijfplaatsen voor amfibieën, waarmee in dit verband rekening moet worden gehouden.
3.2
Ruimtelijk kader
3.2.1 Welstand Voor het stationsgebied en de ontwikkellocatie zijn geen bepalingen opgenomen in de welstandsnota; het gebied is welstandsvrij. Wel vormt het gebied de poort tot Schuytgraaf waardoor er in een stedenbouwkundig- en omgevingskwaliteitsplan ruimtelijke criteria moeten worden vastgelegd. Binnen de gemeente worden gewerkt met ruimtelijke kwaliteitsteams (momenteel 4) en een team welstand en monumenten dat vanuit de omgevingsdienst ODRA is georganiseerd. De verantwoordelijkheid voor de toetsing van ruimtelijke plannen ligt bij de projecten zelf. In overleg met de opdrachtgever en de welstand coördinator is afgesproken dat de gebiedsvisie gelijktijdig door zowel het ruimtelijk kwaliteitsteam van Schuytgraaf als het (voltallige) team welstand en monumenten wordt getoetst. Overwegingen daarbij zijn: 1. Het ruimtelijk kwaliteitsteam van Schuytgraaf bestaat uit een stedenbouwkundige en een landschapsarchitect; het Team Welstand en Monumenten (TWM) wordt op gezette tijden betrokken. 2. De gebiedsvisie en de verdere uitwerking ondergaat op deze wijze een brede kwaliteitstoets, dat komt het eindresultaat ten goede; 3. De vervolgproducten, zoals het BKP en de bouwplannen zullen uiteindelijk getoetst worden door kwaliteitsteam Schuytgraaf en afgestemd worden met TWM; 4.
Het ruimtelijk kwaliteitsteam van Schuytgraaf kent de lokale context het beste; zij hebben ook andere ruimtelijke ontwikkelingen buiten Schuytgraaf (zoals het Lorentz) al getoetst. 3.2.2 Ruimtelijk beleid Het ruimtelijk beleid wordt gevormd door drie vastgestelde documenten: 1. Structuurvisie 2020-2040, vastgesteld op 10 december 2012 2. Koersdocument 2040, vastgesteld op 15 juli 2020 3. Omgevingsvisie Arnhem 2040, vast te stellen in 2023 In de Structuurvisie is het belang van het stationsgebied als mobiliteitsknooppunt beschreven, waarbij wordt ingezet op multimodale ontsluiting ervan (trein, bus, auto, fiets, P&R). Stapeling van ruimtelijke programma's wordt als kansrijk ingeschat. Als ontwikkelrichting en opgave is opgenomen dat de ontsluiting van het station naar de bestaande stad aan de westkant aandacht vraagt. In het Koersdocument worden 3 verschillende ruimtelijke scenario's beschreven met mogelijke ontwikkelingsrichtingen van de stad: Arnhem als netwerk (1), boulevards van Arnhem (2) en compact stadshart (3). Hiermee wordt de dialoog met de stad aangegaan in het kader van de omgevingsvisie. Het scenario 'Arnhem als netwerk' biedt een aantal interessante onderdelen: "De groei van de stad wordt vooral opgevangen op en rond de bestaande en nieuwe knooppunten in de stad zoals stations, winkelcentra of andere goed bereikbare plekken waar veel mensen komen.
Bij de OV-knooppunten ontwikkelen zich (hoog-)stedelijke en dynamische centra. De afhankelijkheid van de auto wordt sterk verminderd. Schone, veilige routes verbinden de knooppunten voor langzaam verkeer. Doordat er meer voorzieningen op de knooppunten ontwikkeld worden, willen meer mensen rond deze punten wonen waardoor ook de woningbouw zich op deze plekken concentreert en elke
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 16
wijk aan een centrum grenst." Station Arnhem-Zuid is een bestaand OV-knooppunt in de stad. Ook het scenario 'Boulevards van Arnhem' beschrijft verdichting langs boulevards en bij regionale knooppunten (zoals station Arnhem-Zuid). Het Koersdocument is in doorontwikkeld tot de Omgevingsvisie die ter vaststelling is aangeboden aan de gemeenteraad. Arnhem wil in 2040 aantrekkelijker, socialer en vitaler zijn als onderdeel van een sterke regio met veelzijdig landschap, waardevolle wijken en krachtige knooppunten. Om dit te bereiken, wordt aandacht gegeven aan: • een sterke positionering en profilering van Arnhem als groene, creatieve, ondernemende energiestad; • een gunstig vestigingsklimaat voor onderwijs en innovatieve bedrijvigheid in en rondom de • energiesector; • investeren en bouwen op die plekken in de stad, die goed met het OV bereikbaar zijn en al over voorzieningen beschikken én meer ruimte voor fietsen en wandelen; • woningen creëren ín de stad, met aandacht voor mensen met beperkingen, een achtergestelde maatschappelijke positie en/of een kleine portemonnee; • ruimte voor nieuwe gemengde woon-werkmilieus in de stad; • een aantrekkelijke, gezonde, groene woon- en leefomgeving passend bij het veranderende klimaat; • het vergroten van de biodiversiteit, het erkennen van de intrinsieke waarden van dieren en het verbeteren van dierenwelzijn; • een vitale stad met voldoende
werklocaties en werkgelegenheid; • gezonde wijken waar iedereen kan meedoen; • verduurzaming van wijken en het tegengaan van energiearmoede; • transformatie van de bruisende binnenstad van koop- naar ontmoetingscentrum. De ontwikkelingsrichting van het stationsgebied is hierin als volgt beschreven: "Ontwikkeling van het station tot dynamisch knooppunt waar ook de verstedelijkingsopgave aan gekoppeld kan worden als de woon-werk-milieus van de toekomst die zijn verbonden met de economische Hotspots van Arnhem." Aan de Metamorfosenallee komen op strategische plekken hoog dynamische ontwikkelingen, gericht op vitaliteit, variatie en verstedelijking. Met de stedelijke functies krijgt Arnhem Zuid meer zichtbaarheid. Hierdoor wordt de oriëntatie vanaf de singel en de herkenbaarheid verbeterd. Het park is onderdeel van de robuuste groen/blauwe hoofdstructuur die de wijken omzoomt en door de wijken verweven is.
3.3
Eisen openbare ruimte (beheerkader)
De gemeente hanteert voor de inrichting van de openbare ruimte gestandaardiseerde technische randvoorwaarden en kwaliteitseisen. Deze zijn weergegeven in het 'Handboek Inrichting Openbare Ruimte’, te benaderen via HIOR - Arnhem. Het handboek is een praktische uitwerking van een groot deel van het gemeentelijk beleid met betrekking tot de openbare ruimte. Het IPvE en de gebiedsvisie zijn getoetst door alle betrokken beheerders. Dit loopt via de gebiedsbeheerder. Hij/Zij heeft twee rollen: 1. Onderlinge afstemming van de verschillende gemeentelijke beheertaken; 2. Accountrol bij de beoordeling van plannen/projecten op beheersaspecten
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 17
3.4
Beleidskaders
3.4.1 Beleid groene leefomgeving Er heeft een brede inventarisatie plaatsgevonden van het relevante vastgesteld beleid met betrekking tot de groene leefomgeving. Dit is gebundeld in bijlage 9. De belangrijkste punten hieruit zijn: Groen en bomen: • •
•
Groenvisie 2017-2035, vastgesteld maart 2018: Vergroot de biodiversiteit, ontwikkel en bouw natuurinclusief, vergroen de stad en compenseer het verlies aan groen; Groencompensatieplicht bij verlies aan feitelijk aanwezig groen (bijlage 3 groenvisie): In het Collegebesluit van 29 juni 2021 is hierover opgenomen: Het bestemmen van een deel van de strategische ontwikkelgronden tot groen/park betreft een kwalitatieve compensatie en daarmee wordt voldaan aan de groencompensatieregels uit de groenvisie 2017. Bomenplan, vastgesteld in 2020: Beschermen bestaande bomen en een zorgvuldige afweging bij kap. Compenseer het verlies aan bomen conform de gewenste volgorde in bijlage 2 en 4: Verplanten - kwalitatief - kwantitatief - financieel. Goede groeiplaatsen voor nieuwe bomen. Vergroten kroonoppervlakte bomen met minimaal 5% door behoud van bomen en het aanplanten van extra bomen (bij hitte-eilanden 10% toename).
Klimaatadaptatie • • •
•
• •
Beleid 'Strategie Klimaatadaptatie Arnhem 2020-2030', vastgesteld 20 januari 2021; 4 pijlers: Voorkomen wateroverlast, droogte en hitte en waterveiligheid; Voorkomen toename wateroverlast door afkoppelen regenwater, minimaal 40 mm bergen, zowel op uitgeefbaar terrein als in de openbare ruimte, voorkomen toename wateroverlast bij nieuwe ontwikkelingen; Geen verslechtering van gevoelstemperatuur in oranje en gele gebieden van de hittekaart. Voorkomen toename hittestress door toepassen van bomen / toename kroonvolume (meer schaduw) en beperken verhardingen; Voorkomen droogte door beperken verhardingen, meer groen (schaduw), vasthouden hemelwater; Waterveiligheid is primaire verantwoordelijkheid van RWS en waterschappen.
Hitte: Op de huidige gemeentelijke hittekaart is het gebied geel gekleurd en daarmee geen hitteeiland. De kaart is echter gedateerd (ca. 9 jaar oud). Het stationsgebied (plein, K&R en P&R) is grotendeels verhard en schaduwgevende bomen ontbreken. Daardoor is er sprake van een lokaal hitte-eiland. De ontwikkellocatie is een bestaande koelteplek die deels wordt bebouwd.
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 18
Natuurinclusief bouwen • • • •
3.4.2
Beleid; ‘Beleidsregels Natuurinclusief Bouwen’, vastgesteld 11 mei 2021 Instandhouding en versterking van het leefgebied van gebouw gebonden diersoorten Behoud en versterk de biodiversiteit; Ontwikkel en bouw natuurinclusief, zowel voor de gebouwde omgeving als de openbare ruimte. Woningbouwbeleid
Woondeal 2.0, ondertekend 8 maart 2023 In de Groene Metropoolregio werken gemeenten, provincie, rijk, corporaties en marktpartijen samen aan de woningbouwopgave. Op 8 maart 2023 is de Woondeal 2.0 Regio Arnhem-Nijmegen ondertekend. Deze Woondeal vormt de concretisering van het partnerschap tussen gemeenten in de Groene Metropoolregio, de provincie en het Rijk. In april 2023 heeft de gemeenteraad besloten de Woondeal 2.0. als uitgangspunt te nemen bij de uitwerking van ruimtelijke projecten en bij de doorontwikkeling van beleid. In de Woondeal 2.0. staan afspraken over een aantal grote belangrijke onderwerpen. De afspraken gaan bijvoorbeeld over continuïteit en versnelling van de bouwproductie, verstedelijking en gebiedsontwikkeling, huisvesting van aandachtsgroepen, leefbaarheid, en klimaatadaptieve en circulaire woningbouw. We staan voor een enorme uitdaging om voldoende woningen en voldoende betaalbare woningen te bouwen. In de regio streven we naar de realisatie van 33.000 woningen tot 2030 en 50.000 tot 2040. In de Woondeal 2.0. zijn belangrijke afspraken opgenomen over betaalbaarheid. Dat betekent dat we in Arnhem binnen projecten ernaar streven dat minimaal 66% betaalbare woningbouw is, waarvan 30% sociale huur. Plan van aanpak woningbouwontwikkeling, vastgesteld door raad 8 juli 2020: • •
Inzet op versnelde woningbouwontwikkeling in alle segmenten Minimaal 30% van de toevoegingen over de projecten moet sociale huur zijn
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 19
•
Woningcorporaties zijn premium partner voor verhuur van de sociale woningen
De Arnhemse Woonprincipes 2025, vastgesteld 14 december 2020: • •
Toevoegingen dienen levensloopgeschikt te zijn Mix in wijken aan woningtypes en doelgroepen
3.4.3 Kantorenbeleid De kantoorbehoefte wordt beleidsmatig gebaseerd op het rapport van Ecorys uit oktober 2019. Daarin wordt specifiek ingegaan op stationslocaties in de regio Arnhem-Nijmegen voor invullen van de behoefte aan kantoren. Het gaat hierbij echter primair om de centrale stationslocaties. Dit stuk is daarom minder bruikbaar voor Station Arnhem-Zuid. Wel is in het stuk aangegeven dat de vraag naar kantoormeters rondom station Arnhem Centraal groter is dan waarin kan worden voorzien in het gebied. Andere (potentiële) kantoorlocaties kunnen, mits wordt voldaan aan bepaalde voorwaarden, de resterende vraag opvangen. In het RPW 2021-2024 (Regionaal Programma Werklocaties) zijn naast de centrale stations als werklocaties ook de HOV-locaties Arnhem-Zuid, Elst-centraal en Nijmegen-Lent genoemd als overlooplocatie. Specifiek voor de functie als overlooplocatie heeft Ecorys een aanvullend en op station Arnhem-Zuid toegespitst advies geschreven, zie par. 4.3. Inmiddels is de gemeentelijke kantorennota herijkt door Ecorys tot de versie 2022-2030.Deze visie is op 24 mei 2023 vastgesteld. In de kantorennota wordt ingezet op het behouden en uitbreiden van kwalitatieve kantoormeters op toekomstbestendige kantoorlocaties. Gebieden rondom stations worden gezien als toekomstbestendig, omdat kantoorgebruikers een goede ov-bereikbaarheid steeds belangrijker vinden.
In algemene zin wordt vanuit de vakgroep Economie aangegeven dat een stationsgebied levendig dient te zijn met gemengde functies, dus niet alléén moet bestaan uit wonen We gaan immers uit van een groeiende stad in balans. 3.4.4 Mobiliteitsbeleid Er heeft een brede inventarisatie plaatsgevonden van het relevante vigerende mobiliteitsbeleid, op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. Belangrijkste punten hieruit: •
• • •
•
Toekomstbeeld OV 2040 (vastgesteld in college en raad in 2019): Uitbreiding van 6 intercity's in 2021 naar 8 per uur op de lijn Arnhem-Nijmegen. Deze stoppen niet in Arnhem-Zuid. Aantal sprinters dat wél stopt blijft 4 per uur; NOVI (nationale omgevingsvisie): Nieuwe woningbouw en economische ontwikkelingen zoveel mogelijk concentreren nabij OV en stations; Kamerbrief over versnelling aanpak woningtekort 8-12-2020: Stationslocaties zijn nadrukkelijk locaties voor verstedelijking; HOV-Actieplan 2019-2023 (provincie): Investeringsvoorstel tot realiseren van HOV-knooppunt Arnhem-Zuid. In de eerste tranche (Movares 2020) is een aantal HOV-corridors uitgewerkt tot op lijnvoeringsniveau. Voor Station-Zuid geldt dat het aantal buslijnen vanaf december 2024 wordt verhoogd van 4 naar 5. In de spits zal de frequentie worden verhoogd van 8x/uur naar 22x/uur. Per april 2021 geeft Provincie aan dat het onzeker is of deze frequentieverhoging daadwerkelijk doorgang zal vinden in verband met Corona; Gelderse mobiliteitshubs (provincie, door Goudappel) d.d. 24-4-2020 met definitie van 6 verschillende types hubs. Station Arnhem-Zuid is een stadsrand-hub: Een P&R-knooppunt
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 20
•
• •
aan de rand van de stad. Transferium met carpoolplaatsen en voorzieningen waar personen overstappen van auto op actief of collectief natransport, zie bijlage 10; Beleidsmatige verkenning van kansen voor transferia in en om de stad d.d. 26-8-2020: Station Arnhem-Zuid heeft toegevoegde waarde voor met name forensen. De voorwaarden zijn gunstig. Enige nadeel is dat het niet direct aan de A325 ligt; Rapport hubs in de regio Arnhem-Nijmegen (Loendersloot-Van Uum), in opdracht van regio Arnhem-Nijmegen en door de provincie op 19 april 2021 bestuurlijk vastgesteld. Ambitiebrochure ‘Hubs made in [Arnhem], op 6 juni 2023 bestuurlijk vastgesteld en bouwsteen voor het Duurzaam Mobiliteitsplan.
Hoofdfietsnetwerk Arnhem-Zuid •
Regionaal fietsbeleid (vastgesteld in college en raad in 2019): Station Arnhem-Zuid is belangrijk regionaal fietsknooppunt (zie inzet)
Samenvattend kan worden gesteld dat in relatie tot de gebiedsvisie er in algemene zin steun uit het beleid wordt gehaald, er geen belemmeringen worden opgeworpen en er beperkte mate eisen uit te genereren zijn.
3.5
Coalitieakkoord (bestuurlijk kader)
Uit het coalitieakkoord 2022 - 2026 (GroenLinks, Partij voor de Dieren, Volt, D66, Arnhem Centraal en PvdA) zijn de volgende relevante, bestuurlijke kaders gedestilleerd. Deze zijn inclusief de allonge met aanvullend gemaakte afspraken: • • • • • • •
Klimaatfonds van € 15 miljoen voor verduurzaming en klimaatadaptatie; Bouwen in gebieden bestemd als natuur, bos, groen, landschap en park is uitgesloten; Meer betaalbare woningen voor éénpersoonshuishoudens, ouderen en mensen met een beperking of zorgvraag; Wijken met voldoende voorzieningen; Minimaal 30% sociale huurwoningen over de te realiseren projecten; In verdeling ruimte eerst voetganger, dan fietser, openbaar vervoer en dan pas de auto; Jaarlijks € 750.000,- beschikbaar voor vergroeningsplannen;
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 21
4. EISEN GEBIEDSVISIE 4.1
Ruimtelijk concept
4.1.1 Stedenbouwkundig Het stationsgebied Arnhem-Zuid is een belangrijk multimodaal knooppunt dat zowel ruimtelijk als infrastructureel een prominente positie heeft in Arnhem-Zuid. Het gebied is op de schaal van zowel Schuytgraaf als de aanliggende wijken erg belangrijk, maar is ook een belangrijke schakel in het mobiliteitsnetwerk op stedelijk en regionaal niveau. Ruimtelijk vormt het een stedelijk knooppunt en de poort naar Schuytgraaf. Om de eigen identiteit van het gebied te benadrukken sluit het in maat en schaal minder aan op de kleinschalige korrel van de aangrenzende woongebieden maar heeft het een kenmerkende grotere en stedelijke schaal en maat. Dit komt tot uitdrukking in de grootte en de korrel van de gebouwen alsmede de uitstraling van de inrichting van de openbare ruimte. Dit mag echter niet ten koste gaan van de menselijke maat aangezien de verblijfskwaliteit van het stationsgebied uitermate belangrijk is. Aspecten die bij de ontwikkeling een belangrijke rol spelen zijn onder andere multimodale mobiliteit, functiemenging, ontmoeten, verblijven, sociale veiligheid en het versterken van de relatie tussen de vier kwadranten gelegen ten oosten en westen van het station. Ook zal aandacht besteed worden aan de balans en het behoud van de leefbaarheid van de buurten en een goed functionerend stedelijk gebied rondom het station.
4.1.2 Landschappelijke context De landschappelijke onderlegger van het gebied is het polderlandschap. Hier liggen in hoofdzaak oost-west gerichte structuren, verwijzend naar vroegere rivierlopen, oeverwallen en dijklinten. De Metamorfosenallee en de Kroonse Wal zijn cultuurhistorische structuren die herkenbaar moeten blijven en worden versterkt. Laat dit grote herkenbare eenheden zijn die met zichtassen bijdragen aan de oriëntatie en geleding van het stedelijk gebied. In de basis is dit te bereiken met het continueren van de structurerende bomenlanen. Een andere kans die moet worden benut is het versterken van het groen-blauwe casco dat aan de zijde van het spoor loopt en afbuigt richting de Kroonse Wal. De spoorzone is in de vastgestelde groenvisie aangemerkt als zone voor ecologische doeleinden en heeft een natuurlijke invulling van bloemrijke bermen en bosschages.
4.2
Woningbouwprogramma
Vanuit Wonen en TLO (Team Leefomgeving De Laar) zijn de volgende eisen en randvoorwaarden voor het woningbouwprogramma meegegeven: 1. 2.
3.
4.
De locatie ruimtelijk vooral zien als stationslocatie, niet als onderdeel van de wijk De Laar. Qua programma juist inspelen op de behoefte uit de omliggende wijken; Er is in Arnhem een grote behoefte aan woningen voor kleine huishoudens, waarbij vergrijzing een belangrijk aandachtspunt is. Daarom zijn gestapelde woningen en levensloopbestendige bouw harde voorwaarden; De locatie is geschikt voor sociale huur. Inbedding van een relatief hoger percentage bewoners met minder sociaal-maatschappelijke draagkracht in de omgeving vraagt wel extra aandacht, zowel binnen het fysieke als het sociale domein; Een mix van dure koop (>355.000 euro) en zo veel mogelijk betaalbare koop (<355.000 euro), met een flink sociaal programma (minimaal 30% sociale huur). Meer is wenselijk omdat het
Gebiedsvisie Stationsgebied Arnhem-Zuid: IPvE
Pagina 22
ontwikkelgebied niet in het midden van een (kwetsbare) wijk ligt en de gemeente de grond in eigendom heeft. Betaalbare koop zou mooi zijn als alternatief voor middenhuur. Appartementen voor 1-2 personen, 50-75 m2, 1 of 2 slaapkamers (onderzoek Companen). Gelet op de behoefte aan woningen voor senioren en jongeren in de aangrenzende wijk (De Laar), zou een programma dat hierop aansluit goed passen.
5.
Door de Arnhemse woningcorporaties Portaal, Vivare en Volkshuisvesting zijn voor wat betreft het sociale huursegment de volgende voorkeuren aangegeven: • • • • • • • • •
4.3
Referentie Woonstandaard 2.0; Uitgangspunt 3-kamer appartementen, minimaal 60 m2 GO, voorkeur iets groter (65-70) m2; Eventueel klein deel 2-kamer appartementen, min. 42 m2 GO, voorkeur vanaf 50 m2; Beperkt aantal kleine EGW kan goede toevoeging zijn; Woonprogramma voor de corporatie niet in een VVE maar in een zelfstandig gebouw; Eventueel gebouwd parkeren beschouwen corporaties als onderdeel van de grondexploitatie, dus opgenomen in de sociale grondprijs; Programma sterk afhankelijk van welke maatschappelijke functies hier gewenst vanuit wijkfuncties/ stationsgebied en welke interesse vanuit netwerk Afhankelijk van programma is meer invulling geven aan inclusie wonen een mogelijke invulling. Dus combi met o.a. zorg, starters ed. Gewenst PMC product wijzigt hier niet door. Gezien de fysieke en functionele relatie met Schuytgraaf zijn de corporaties van mening dat een forser/ hoger programma passend is voor de plek, evenwel ondergeschikt aan Winkelcentrum en veld 6J