Bijlage 1 - Ontwikkelperspectief Malburgen Samen Vooruit

•

De twee basisscholen in Immerloo I (Malburgen OostZuid) zijn verouderd en toe aan een transformatie. De plek vraagt een integrale aanpak waarin de nieuwe Hobbit (met gymzaal), de vernieuwde basisscholen, kinderopvang, eventuele bebouwing in de flanken, de groene buitenruimte en de oevers van de Eimersplas in samenhang worden ontwikkeld tot een sterk buurtpunt. De basisscholen en de gymzaal in Immerloo II zijn verouderd en worden de komende jaren vernieuwd. Naast herontwikkeling van de scholen krijgt deze plek meer betekenis via een sterkere ontmoetingsfunctie, wijkeconomie en eerstelijnszorg: het nieuwe Hart van Immerloo II, waar ook de andere bestaande gebruikers van het gebied (SKAR, AM Support en Huis voor de Wijk) een plek krijgen.

Drie wijkwinkelcentra, met de Drieslag als het centrum van Malburgen De winkelvoorzieningen in Malburgen zijn geconcentreerd in de winkelcentra de Drieslag, het Kruidenplein en de Hoefbladlaan. De Drieslag heeft een wijkoverstijgende betekenis. Dit is een gebied vol met potentie, maar een forse kwaliteitsimpuls is nodig om deze potentie tot wasdom te laten komen. De gemeente investeert al in verbeteringen van de openbare ruimte voor de korte termijn en werkt samen met de ondernemers om de kwaliteit, leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. Daarnaast werkt de gemeente aan het versterken van het organiserend vermogen van de ondernemers in het winkelcentrum. Er wordt onderzocht of transformatie van het winkelcentrum mogelijk is waarbij winkels (qua branchering en type ondernemingen), mogelijkheden tot verdichting en openbare ruimte in samenhang bekeken worden.

52 Het Broek

Kleefse Waard

•

Winkelcentra de Hoefbladlaan (Malburgen-West) en het Kruidenplein (Malburgen Oost-Noord) blijven behouden voor de buurt. Bij de Hoefbladlaan liggen kansen om het winkelcentrum een impuls te geven onder andere door meer te verdichten. De Hoefbladlaan en de Drieslag kunnen elkaar versterken door de relatie met het nieuwe De Monchypark te verbeteren en het winkelaanbod af te stemmen.

Plekken voor werken en leren Op diverse plekken in Malburgen wordt ingezet op onderwijs voor jongeren (>12 jaar) en volwassenen en/of werk- en leerplekken. • Het Olympuskwartier groeit uit tot dé (urban)sportplek van Arnhem waar sporten, werken en leren samengaan. Het Olympuscollege waar naast middelbaar onderwijs ook ruimte is voor speciaal onderwijs, de Rijnhal, sporten en recreëren bij de Grote Koppel en een nieuwe beweegvriendelijke openbare ruimte. Dit biedt kansen voor leren in de praktijk, doorlopende leer-werklijnen en werken in de buurt onder andere gericht op het thema sport en bewegen. • Werkgebied Bakenhof en zone Wikkestraat/EimerssingelWest zijn belangrijke werkgebieden waar geen grote ontwikkelingen te verwachten zijn. • Het voormalige ROC-gebouw aan de Korianderstraat behoudt voorlopig de functie als creatieve broedplaats.

Olympuskwartier

Fresh

Kamillehof Eimerssingel-West

Bruishuis

Kamillehof

Hobbit De Bakenhof Huis vóór de Wijk

De Overmaat

Keizershof

Keizershof

Werken en voortgezet onderwijs

Buurtontmoeting

Buurtpunten voor ontmoeting In aanvulling op de rijke schoolomgevingen en winkelcentra zijn er diverse buurtpunten als plekken voor ontmoeting, waar ruimte is voor voorzieningen en wijkeconomie wordt gestimuleerd. • Fresh (Malburgen-West): versterken van de nu al belangrijke functie. Zoeken met de partners naar verbinding en samenhang invulling plinten Hoefbladlaan. • De Kamillelaan (Malburgen-Oost (Noord)) heeft een centrale positie in de buurt, de wijkfietsoute Graslaan kan dit versterken. Het biedt ruimte voor versterking van dit centrale punt, dat kan met detailhandel, maatschappelijke voorzieningen en horeca. • De winkelstrip aan de Pijlkruidstraat vervult met haar winkels en horeca eveneens een functie voor de buurt als ontmoetingsplek en voor de wijkeconomie. De toekomstige positie van deze winkelstrop wordt in samenhang met de ontwikkelingen in het gebied rond de Hobbit bekeken.

•

•

•

De bedrijfspanden aan Graslaan bieden de potentie voor herontwikkeling tot woningbouw, een markant punt langs de toekomstige fietsverbinding. Keizershof behouden van een kleinschalig buurtpunt gericht op ontmoeten, mogelijkheden onderzoeken voor het toevoegen van functies bijvoorbeeld als multifunctionele ruimte in de plinten van de flats Keizerstraat. Het Bruishuis heeft een belangrijke functie voor de wijk, de ambitie is om deze te behouden mits dit (technisch en financieel) haalbaar is. Hierover wordt in 2027 een besluit genomen.

53 Meinerswijk Medisch Centrum Malburgen

Sportpark West Gelredome

Stadsblokken Sportzaal Malburcht Olympuskwartier Eimersplas & Immerloopark

Sportpark Bakenhof

Nieuw Medisch Centrum

Cultuur als onderdeel van bruisende pekken in Malburgen

Zorg

Sport en recreatie

Een nieuw medisch centrum De zorgvoorzieningen in Malburgen zijn geconcentreerd in en rond Medisch Centrum Malburgen bij de Drieslag. Naast enkele plekken voor fysiotherapie, tandarts en consultatiebureaus zijn er weinig andere plekken waar eerstelijnszorg wordt aangeboden. Het Medisch Centrum Malburgen is voor veel bewoners ver weg en er is een tekort aan huisartsen. De ambitie is daarom om een tweede medisch centrum te realiseren, als onderdeel van het nieuwe hart voor Immerloo II. Aanvullende zorgvoorzieningen kunnen worden gekoppeld aan de buurtpunten.

Twee open sportparken Er wordt ingezet op het versterken van de relatie tussen de sportparken en de buurt: • Sportpark de Bakenhof biedt plek aan diverse sportverenigingen als voetbal, tennis, rugby, schermen en boogschieten. De verenigingen hebben veelal een stadsbrede en/of regionale functie. De ambitie is het sportpark te herinrichten tot open sportpark, met naast verenigingen ook ruimte voor (semi) ongeorganiseerde sport, recreatie, ontmoeting en functies voor de buurt. Een aantrekkelijk open sportpark aan de uiterwaarden, goed verbonden met de omgeving, voor sporters en bezoekers vanuit Malburgen en heel Arnhem. Met de ambitie voor een nieuwe wandel- en fietsbrug biedt dit sportpark nadrukkelijk ook veel kansen voor Rijnpark. • Ook het sportpark in Malburgen-West met voetbalvereniging MASV kan beter worden verbonden met de omgeving, de ontwikkelingen aan de Nijmeegseweg, het Olympuskwartier en de Spil.

Toegang tot kunst en cultuur voor alle inwoners van Malburgen vraagt om voorzieningen in de wijk. Dat verlaagt de drempels om aan cultuur deel te nemen, actief dan wel passief. Culturele activiteiten spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid van en sociale cohesie in Malburgen. In het Arnhemse cultuurbeleid en in de verschillende culturele subsidieregelingen wordt rekening gehouden met kunst en cultuur in de wijk. Aan de hand van referentienormen voor culturele voorzieningen wordt gezorgd dat in Malburgen wordt voldaan aan de ruimtebehoefte voor culturele voorzieningen. Het Nationaal Programma Arnhem Oost (NPAO) biedt extra kansen voor kunst en cultuur in Malburgen. Activiteiten en interventies vanuit kunst en cultuur is een belangrijk instrument om talentontwikkeling aan te wakkeren, sociale cohesie te stimuleren en ontmoetingen te organiseren. Met partners in het programma en in aansluiting op het Integraal Accommodatiebeleid, zoals woningcorporaties, welzijn en onderwijs wordt geïnventariseerd welke locaties en voorzieningen in Malburgen laagdrempelig geschikt te maken zijn voor ontmoeting en cultuuractiviteiten.

54

Tuin Voor de Wijk in Immerloo (foto: www.stadsgras.nl))

Voorzieningen en groen De (buurt)voorzieningen in Malburgen zijn gekoppeld aan de groene hoofdstructuur. Deze groene kwaliteit biedt een goede basis voor bijvoorbeeld een rijke schoolomgeving of buurtontmoetingsplek. Door de opzet van voorzieningen in het groen kunnen deze plekken echt ‘het hart’ van de buurt worden. Dit vraagt een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte met een of meerdere gebouwen in het groen. diverse voorbeelden van voorzieningen en groen

EEN WIJK VOOR IEDEREEN 55

Malburgen-West: 44% corporatiebezit

GRO

ENE

waarvan 3% sociaal

waarvan 14% sociaal

45%

30%

MID

WE

IDE KAMILLE

DEL waarvan 7% sociaal GR AA FLA AN 78%

HOF

53%

ENH OF

Een evenwichtige samenstelling Meer balans tussen (sociale) huur en koop Uit de Woonvisie (2024) volgt dat Arnhem inzet op een betere spreiding van de sociale voorraad over de stad. De ambitie is om in Malburgen meer balans aan te brengen tussen (sociale) huur en koop. Voor enkele gebieden is een beweegrichting sociale huur aangewezen die als richting voor deze woonstrategie dient: in Malburgen-Oost (zuid) is het aandeel sociale huurwoningen vooral hoog en het aantrekken van nieuwe bewoners met hogere inkomens het meest urgent. Ook in Malburgen-West is de beweegrichting naar beneden. Maar het beeld op buurtniveau is veel diverser. Zo is bijvoorbeeld te zien dat in

MALBURGEN WEST

BAK

Het toekomstperspectief zet in op een evenwichtige samenstelling van de wijk en een passende woonvoorraad. Door nieuwe woningen toe te voegen en meer diversiteit te brengen in het woningaanbod - zowel in type als segment - ontstaan er kansen voor een wooncarrière binnen de wijk en kansen om nieuwe doelgroepen naar de wijk te trekken. Malburgen blijft een gezinswijk, maar met meer woningen voor 1 en 2 persoonshuishoudens zoals starters en senioren. In delen van de wijk ligt een opgave voor verduurzaming en/of vernieuwing van de woningen. Hiervoor wordt een strategie woonbuurten opgesteld. Belangrijk is dat ook de ruimtelijke samenhang van de buurten behouden blijft. Renovatie en vernieuwing als kans om de ruimtelijke kwaliteit van Malburgen te versterken!

Malburgen-Oost (n): 40% corporatiebezit

MEINERSWIJK / DE PRAETS

52%

ZEE

waarvan 2% sociaal

GSI

NGE

waarvan 2% sociaal L

36% 83%

52%

IMME

Eigendomssituatie

RLOO

I 96%

Corporatiewoning

EIMERSWEID

Koopwoning

E

IMMERLOO II ‘T DUIFJE

Overige verhuur* Beweegrichting sociale huur gelijk blijven lichte afname

Malburgen-Oost (z): 73% corporatiebezit

67%

afname Indien aanwezig, is het aandeel particuliere sociale verhuur aangegeven als percentage van het totaal ‘overige verhuur’

Oost (noord) de buurt Stadseiland mooi in balans is, maar dat in Kamillehof het percentage sociaal hoog is. Bij de (her) ontwikkeling wordt ingezet op het creëren van gemixte wijken. Dat betekent in algemene zin een verschuiving richting de hogere sociale huurprijssegmenten en het middensegment, vooral in de buurten waar nu een disbalans is. Voor Malburgen geldt dat het aantal sociale huurwoningen niet zal afnemen, maar door de toevoegingen aan de woningvoorraad ontstaat er een andere balans, met name in de gebieden met een sterke concentratie van sociale huurwoningen. Vanwege het hoge aandeel sociale huur in Malburgen wordt bij nieuwe

woningbouwontwikkelingen ingezet op toevoegingen van koopwoningen. Voor alle woningbouwplannen (zowel transformatie- als nieuwbouwprojecten vanaf 30 woningen) in Malburgen geldt, in lijn met de Woonvisie, dat minimaal 66% in het betaalbare segment moet vallen. Daarvan moet 30% een sociale corporatiehuurwoning zijn, minimaal 50% koop, waarvan minimaal 20% een betaalbare koopwoning (conform de definitie van het Rijk).

56

Vitesse versiering in de Groene Weide, een van de arbeidersbuurten in Malburgen Oost (foto: Michel Lammerse)

57

Wooncarrière maken en nieuwe doelgroepen trekken Woningbouwontwikkelingen dragen bij aan twee doelstellingen: • Zorgen dat bewoners de kans hebben om de wooncarrière in Malburgen te maken. Iedereen zou een passende woning moeten kunnen vinden en niet noodgedwongen de wijk moeten verlaten omdat de juiste, betaalbare woning ontbreekt. • Bewoners van buiten aantrekken zodat er meer balans in de wijken ontstaat. Verdichting als kans Verdichting kan nodig zijn om alle woningtypen aan te kunnen bieden. Het zorgt voor meer inwoners, dus meer draagvlak voor de voorzieningen en meer investeringscapaciteit voor de versterking van Malburgen. Meer diversiteit in het woningaanbod Er wordt ingezet op diversificatie met veel aandacht voor levensloopgeschikte appartementen geschikt voor (door)starters én senioren. Een aanzienlijke hoeveelheid eengezinswoningen worden door één en tweepersoonshuishoudens bewoond, waaronder veel empty-nesters. Dit percentage zal vanwege de demografische ontwikkelingen alleen maar toenemen. Idealiter worden (naast woningen met 1 slaapkamer voor starters en kleine huishoudens) niet al te kleine, maar betaalbare appartementen met ‘een kamertje extra’ gerealiseerd, waardoor

empty-nesters worden verleid om te verhuizen. Dit stelt eisen aan de betaalbaarheid, veiligheid en kwaliteit. Vanuit de woonstandaard is dit bijvoorbeeld een levensloopbestendig appartement met 2 slaapkamers. De bouw van dit type woning biedt de kans om grondgebonden gezinswoningen vrij te spelen voor gezinnen. Door iets groter te bouwen kan de starter er ook langer blijven wonen en niet bij de eerste gezinsuitbreiding noodgedwongen de woning moeten verlaten. Voor senioren leidt dit tot nét iets meer kwaliteit die de verhuisstap makkelijker maakt, waarbij ze toch in de buurt kunnen blijven wonen (onder andere voor hun netwerk en behoud van mantelzorg). Zo dragen levensloopgeschikte appartementen bij aan de sociale cohesie. Daarnaast spelen voor senioren andere factoren een belangrijke rol bij het verhuizen, zoals veiligheid, nabijheid van voorzieningen en omgevingskwaliteit. Behoud van aanbod voor gezinnen Verhoudingsgewijs komen er minder grondgebonden woningen in Malburgen, waarbij het van belang is om voldoende gezinswoningen te behouden om het gezinskarakter te behouden. Er zijn ook aantrekkelijke woningen voor de nieuwe instroom nodig: de bouw van nieuwe gezinswoningen maakt dit mogelijk, dit zal bijdragen aan de doorstroom van gezinnen vanuit (te kleine) appartementen.

Zeker indien in buurten een aanzienlijke hoeveelheid gezinswoningen wordt gesloopt, is herontwikkeling van gezinswoningen wenselijk, ook in het sociale segment.

Nieuwe typologieën in de tussenschaal Malburgen heeft nu een vrij eenzijdige woningvoorraad: een grote hoeveelheid eengezinswoningen, portiekflats en hoogbouw in Immerloo II, ’t Duifje en rond De Drieslag. De nieuwbouw zal leiden tot nieuwe typologieën in de ‘tussenschaal’. Denk hierbij aan wonen aan een hof, collectief wonen, boven-benedenwoningen, veelal van drie tot zes lagen. Een schaal en vorm die past bij de gewenste woningtypen en betaalbaarheid. Voor elke ontwikkeling geldt dat aandacht moet zijn voor inpassing in de omgeving. Gezinswoningen kunnen ook in gestapelde vorm, mits voldoende maat, een handige indeling, directe toegang tot eigen of collectieve buitenruimte en zichtrelaties tot de buitenruimte. Door voorzieningen te combineren blijven de (gezins-)woningen betaalbaar.

De woonbuurten Beheren en consolideren Delen van Malburgen zijn de afgelopen jaren fors vernieuwd door middel van renovatie en nieuwbouw. In deze gebieden is goed beheer het devies: zorgen dat deze gebieden vitaal, veilig en aantrekkelijk blijven. MEINERSWIJK / DE PRAETS MALBURGEN WEST

GRO

ENE

WE

IDE

EW

EG

KAMILL

DEL GR

AA

FLA

AN

ENH

ME

MID

EHOF

BAK

GE

NS

Transformatiegebieden Een aantal gebieden wordt de komende jaren aangepakt. Grondige vernieuwing met sloop en vervangende nieuwbouw en/of forse vernieuwing van de openbare ruimte zijn hier aan de orde. Doorgaans betreft dit de gebieden met (ook) een niet-woonprogramma zoals Het Hart van Immerloo II, Hobbit / Immerloo I en Olympuskwartier, maar ook de Nijmeegseweg is een transformatiegebied.

NIJ

58

OF

ZEE

GSI

NGE

L

IMME

RLOO

EIMERSWEI

I

DE IMMERLOO II ‘T DUIFJE

Beheren en consolideren Transformatiegebieden Strategie woonbuurten Nieuwbouw, plannen in ver stadium Nieuwbouw, plannen in ontwikkeling

59

Strategie woonbuurten Een goede, betaalbare en goed geïsoleerde woning is een basisvoorwaarde voor een gezond leven. De onzekerheid over verzakkingen als gevolg van klimaatverandering en een slechte energetische staat van de woning dragen hier niet aan bij. De komende jaren wordt mede afhankelijk van de resultaten van de monitoring van de woningen, in de verschillende buurten een vastgoedstrategie ontwikkeld. Het gaat vooral om grondgebonden woningen en portiek-etagecomplexen uit de periode tot circa 1970. Het toekomstperspectief voor deze buurten is afhankelijk van de samenstelling en staat van de woningvoorraad. Het gaat dan om type woningen, eigendom, verduurzaming en de monitoring van de funderingen. Het gespikkeld bezit en de lage WOZ-waarden maken dit een lastige opgave. Op basis van deze informatie wordt de gewenste ontwikkeling van de woningvoorraad in de buurt bepaald. Dit doen gemeente, corporaties en bewoners samen. Gemeente en corporatie nemen hierin het voortouw. De strategie wordt opgesteld voor de volgende vijf buurten: Malburgen-West (gedeeltelijk), Groene Weide, Kamillehof, Immerloo I en Zeegsingel e.o.

Renovatie en vernieuwing als kans om ruimtelijke kwaliteit te versterken De buurten in Malburgen kennen ruimtelijk veel samenhang. Kenmerkend zijn de buurten met (smalle) woonstraten en woningen met voor-en achtertuin. Enkele buurten met flats in het groen vormen hierop een uitzondering. Vaak is er per buurt eenheid in de architectuur, kleur baksteen en woningtypes en wordt de buurt omringd door groen. Deze ruimtelijke samenhang draagt bij aan het buurtgevoel en de sociale netwerken. Bij renovatie of vernieuwing van (delen van) buurten is behoud van deze samenhang belangrijk. Er kunnen kansen zijn om nieuwe woningtypologieën toe te voegen en te verdichten, als het past binnen het bestaande karakter van de buurt. Niet de hele buurt hoeft hetzelfde te zijn, maar oud en nieuw moeten elkaar wel versterken. Dit kan zitten in bouwhoogte en architectonische uitwerking, maar ook de schaal van vernieuwing. Geen enclaves van nieuwe dingen in een verouderde buurt. Zaken als gespikkeld bezit en noodzakelijke fasering maken het complex om de samenhang te bewaren. Dit vraagt om een sterke visie per buurt, waarin renovatie en vernieuwing een kans zijn om de ruimtelijke kwaliteit te versterken.

De strategie voor een woonbuurt kan leiden tot verschillende scenario’s bijvoorbeeld renovatie, aankoop particulier bezit of sloop-nieuwbouw. Met het slopen van woningen wordt zorgvuldig omgegaan, wetende dat met sloop-nieuwbouw ook sociale netwerken worden aangetast. Desondanks kan sloop toch nodig zijn vanwege een ontbrekend toekomstperspectief van de woningen.

De vernieuwing kan ook op complexniveau plaatsvinden. Woongebouwen kunnen bijvoorbeeld worden opgetopt (woonlagen toevoegen op bestaande appartementencomplex). Dit is vooral kansrijk als het samengaat met renovatie/ vernieuwing van het complex. Woningen in bestaande complexen kunnen ook vergroot of verkleind worden om andere woningtypen toe te voegen.

Zeegsingelbuurt

Plantagebuurt

(Bouw van het) Sluiseiland Buurten in Malburgen zijn ontworpen als eenheid

60

Vernieuwing en vergroening als kans voor nieuwe stedelijke woonmilieus, met: • diversiteit in woningtypes, zowel grondgebonden als gestapeld • ruimte voor collectiviteit en ontmoeten • kindvriendelijke omgeving • auto op 2e plaats

diverse voorbeelden van nieuwe stedelijke woonmilieus

61

De bestaande voorraad De samenstelling en balans in buurten kan ook op een minder zichtbare manier veranderen door verschillende instrumenten in te zetten in de bestaande voorraad. Enkele voorbeelden die in Malburgen ingezet (kunnen) worden: Toewijzing aan doelgroepen Het labelen van woningen voor jongeren of 55+ helpt om huishoudens in een passende woning te huisvesten. Labeling is een goed instrument om woningen die geschikt zijn voor ouderen in de buurt van voorzieningen ook daadwerkelijk toe te wijzen aan ouderen. Het draagt ook bij aan het aantrekken van de doelgroepen zoals in het hoofdstuk gebiedsprofielen staat omschreven. Toewijzing aan niet-urgenten Via woningtoewijzing kan de keuze worden gemaakt om in een specifiek gebied (tijdelijk) meer ruimte te bieden aan nieturgenten om meer balans in een complex of straat te krijgen. Het is een mogelijke strategie in gebieden waar al een relatief groot aandeel bewoners in een kwetsbare situatie leven. Als de leefbaarheid onder druk staat en veel overlast wordt ervaren door bewoners is dit een manier om toenemende druk op de leefbaarheid zoveel mogelijk te voorkomen. Overigens geldt natuurlijk niet dat instroom van urgenten 1-op-1 gekoppeld is aan kwetsbaarheid, denk bijvoorbeeld aan huurders met stadsvernieuwingsurgentie.

Loting Toepassen van loting in de woonruimteverdeling kan leiden tot instroom van meer starters en minder weigeringen. Verschuiving in huurprijssegmenten Een wijkbrede strategie die relevant is voor buurten met een groot aandeel sociale huurwoningen in de lagere huurprijssegmenten is het bij mutatie omhoog brengen van de huurprijscategorie, mits de woning daar geschikt voor is. Hierdoor stromen bewoners in die – in algemene zin – in een minder kwetsbare situatie leven, bijvoorbeeld omdat zij betaald werk hebben. Deze strategie draagt via een ingreep in de bestaande woningvoorraad (toewijzing) bij aan diverse buurten. Wet betaalbare huur Via de Wet betaalbare huur en de Wet goed verhuurderschap kan worden gestuurd op een huurprijs die past bij de kwaliteit van de woningen. De gemeente zet in op verhuurdersvergunningen zodat particuliere huurders zekerder van een goede woning met eerlijke voorwaarden.

Renovatie als kans om het karakter van een buurt te versterken (muurschildering aan de Huissensestraat, foto: Michel Lammerse)

Maatregelen ten behoeve van doorstroming Bij buurtvernieuwing kunnen bestaande bewoners voorrang krijgen en worden verleid om te verhuizen gericht op de doorstroming. Hier zijn diverse maatregelen voor beschikbaar, zoals het project ‘Van Groot naar Beter’. Nieuw Cement Het bewust toewijzen van woningen aan draag- en veerkrachtige mensen die bijdragen aan sterkere gemeenschappen gebeurt al via Nieuw Cement.

Vernieuwing als kans om nieuwe woningtypologieën toe te voegen (nieuwbouw in Malburgen Oost-Zuid, foto: Michel Lammerse)

62

5. GEBIEDSPROFIELEN De gebiedsprofielen zijn de vertaling van het wijkbrede perspectief voor Malburgen 2040 naar buurtniveau. Wat gebeurt er straks per buurt?

63

Goede buren Wat vinden bewoners belangrijk in hun eigen buurt? Veel bewoners houden van hun buurt. Omdat het er prettig is, omdat ze er al lang wonen en er de mensen kennen. Ze willen er graag blijven wonen, ook als ze ouder worden. Dit vraagt een goede mix aan woningen en betaalbaar.

In gesprek tijdens het eerste Wijklab Malburgen Samen Vooruit bij de Hobbit (foto: Michel Lammerse)

GEBIEDSPROFIELEN 64

Stedelijke smaakmakers en buurten met buurtpunten De gebiedsindeling volgt niet één op één de CBS indeling van de buurten in Malburgen. In de indeling zijn buurten met een vergelijkbare opzet en opgaven samengevoegd rond de belangrijkste buurtpunten met voorzieningen. Er is onderscheid gemaakt in woonbuurten en de meer stedelijke plekken met wijkbrede betekenis: de Drieslag, het Olympuskwartier, sportpark de Bakenhof en de Stadsblokken/uiterwaarden.

Stadsblokken & uiterwaarden

Malburgen West-noord Groene Weide & Kamillehof

Malburgen West-zuid

Olympuskwartier

Drieslag e.o.

Stadseiland

Zeegsingel & Immerloo I

Sportpark Bakenhof

Eimersweide Immerloo II

‘t Duifje Plekken Buurten en buurtpunten

DRIESLAG EN OMGEVING 65

Het Bruisend centrum van Malburgen: dynamisch, ontmoetingsplek, voorzieningen, diversiteit, stads Toekomstperspectief Aan de voet van de Mandelabrug ligt het centrumgebied van Malburgen met aan de ene zijde de Drieslag, aan de andere zijde de Hoefbladlaan en straks in het midden het nieuwe De Monchypark als het visitekaartje van Malburgen. De goede ov-verbindingen maken de Drieslag een kansrijke plek voor onderscheidend winkelen, cultuur, werken en wonen in de context van heel Arnhem. Op deze plek wordt hoog ingezet op de kwaliteit. De ambitie is het gebied rondom de Drieslag grondig te vernieuwen tot een krachtig stadsdeelcentrum met stedelijke bebouwing en vernieuwende winkelconcepten. Dé plek met een onderscheidend winkelaanbod, waar je tegelijkertijd naar de gewone supermarkt kan en waar je specialistische - vaak multiculturele - winkels kan vinden; het multiculturele karakter van de wijk als trekker. Hier liggen kansen voor verdichting als impuls voor de voorzieningen

en een kans voor het toevoegen van andere woningtypes en nieuwe doelgroepen. Ook de plinten en de nieuwbouw aan de Nijmeegseweg horen hier bij. De vernieuwing van de Drieslag vraagt om een integrale aanpak van bebouwing en openbare ruimte om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Sloop en vervangende nieuwbouw van onderdelen lijkt onvermijdelijk. Verbetering van veiligheid is een belangrijke basisvoorwaarde. De openbare ruimte moet veilig en prettig zijn, een plek waar men elkaar ontmoet en kan verblijven. In het Akkerwindegebied liggen kansen om een parkachtige omgeving te ontwikkelen door transformeren van het bestaande vastgoed en het toevoegen van nieuwe woningen. Die groene zone is een beweegvriendelijke omgeving aantrekkelijk voor alle doelgroepen, van spelende kinderen tot ouderen. De ambitie is om de gebouwen Bruishuis en Akker 71 te behouden, als dit technisch en financieel haalbaar is. Idealiter wordt ook de functie van het Bruishuis behouden. In Akker 71 kan worden gedacht aan bijvoorbeeld woningen voor ouderen en/of collectief wonen.

Winkelcentrum de Drieslag tijdens de Sunshower Picknick georganiseerd door Ruimtekoers (foto: Michel Lammerse)

Waar willen we heen? 66

binn e

nsta

d

Vernieuwing winkelcentrum de Drieslag

- De Drieslag als wijkwinkelcentrum om trots op te zijn - Vernieuwing van het winkelcentrum met plek voor horeca, winkels en bedrijfjes - Openbare ruimte als echte verblijfsplek, uitnodigend en groen - Kansen voor toevoegen van woningbouw bij vernieuwing winkelcentrum

Vernieuwing winkelcentrum Drieslag

Verbeteren gebied Bruishuis & Akker 71

Hoefbladlaan

Verbeteren gebied Akkerwindegebied

egs

ew eg

Rijn

par

k

De Monchypark

Nij

me

Medisch Centrum Salvatorkerk

Hu

Kro

nen

bur g

iss

Bruishuis Kruiskerk Moskee

Behoud en beheer Aanpak woonbuurten

Scholen Immerloo I

en

ses

tra

at

- De wens is om de gebouwen Bruishuis en Akker 71 te behouden, als dit technisch en financieel haalbaar is. De wens is om de functie van het Bruishuis te behouden. Op termijn denken we aan het veranderen van Akker71, bijvoorbeeld naar woningen voor ouderen of collectief wonen - Sloop winkelstrip en mogelijk aanleunwoningen Akkerwindestraat en verbetering ruimtelijke structuur en de buitenruimte. Met aandacht voor de maatschappelijke voorzieningen in de winkelstrip. Kans voor toevoegen van nieuwe woningen aan de Akkerwindestraat, groen en aantrekkelijk woonmilieu van Drieslag tot Hobbit - Aanpak woonbuurten: onderzoeken funderingen en waar nog nodig verdere verduurzaming - Aandacht voor de maatschappelijke voorzieningen in de winkelstrip en in de buitenruimte (zoals de Buurtakker).

Transformatie Nieuwbouw Nieuwbouw, plannen in ontwikkeling Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute

Nieuwe fietsroute Arnhem-Zuid - binnenstad / Rijnpark

Vernieuwing openbare ruimte & nieuwe fietsroute - De Monchyplein wordt een park dat zorgt voor een mooie binnenkomst in de wijk Het verbindt de Drieslag en de nieuwe Nijmeegseweg. Het park wordt een fijne plek bijvoorbeeld om te ontmoeten en te spelen - Nieuwe fietsroute van Arnhem Zuid naar binnenstad en Rijnpark, via nieuwe fietsen wandelbrug

KENGETALLEN • DRIESLAG EN OMGEVING 67

Uitgangspunten wonen Doelgroepen en typologie Binnen dit gebied ligt de focus op woningen voor één en tweepersoonshuishoudens en jongeren.. Dit past bij het levendige karakter van de Drieslag . Het is ook een geschikt gebied voor ouderen; er zijn al veel levensloopgeschikte (ouderen)woningen. Een instrument om deze ook in te zetten voor de doelgroep is om deze te labelen voor ouderen. Er wordt beperkt ingezet op nieuwe ouderenwoningen. Rondom de Drieslag wordt sociale overlast ervaren. Daarom is de ambitie om hier niet meer huishoudens in een kwetsbare situatie te huisvesten.

DE BUURT NU Woninggrootte

Lopende projecten en ontwikkelingen • Vernieuwing openbare ruimte Drieslag • Renovatie flats Papaverstraat • Nieuwbouw aan de Nijmeegseweg (fase 2), plannen in ontwikkeling

Huishoudens

Leeftijdsopbouw

19% 45,7%

32%

28,3%

66%

6,5% 16,3% < 45m2 45 - 59 m2 60 - 74 m2 105m2+

20,6%

17,3%

3,3%

75 - 105m2

Segmentering Binnen dit gebied ligt het aandeel sociale huurwoningen boven de 66%. Vanwege de ambitie voor gemengde buurten ligt het aandeel sociale huurwoningen in dit gebied bij vernieuwing op de 30%. De focus ligt op woningen in het betaalbare koopsegment. In beperkte mate is er ook ruimte voor middenhuur en overige koop en huur.

Woningtype

5% 4%

14,6% 12,3% 9,9%

72%

8,1%

2% meergezinswoning eengezinswoning onbekend

eenpersoonshuishouden eenoudergezin paar met kinderen paar zonder kinderen

3,3%

8,6%

3,3% 2%

0-10

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

60-70

70-80

80-90

90-100

OLYMPUSKWARTIER 68

De urban sportsplek van Arnhem: dynamisch, sport en spel, werken en leren Toekomstperspectief Het Olympuskwartier is een bekende plek in Malburgen, vanwege het middelbaar onderwijs, het zwembad en de aanwezige bedrijvigheid. Het Olympuskwartier komt nog meer op de kaart te staan als bekende (urban) sportplek in Arnhem. De openbare ruimte wordt opnieuw ingericht met meer ruimte voor wandelen, fietsen en urban sports en de auto minder dominant. Naast middelbaar onderwijs is er ook ruimte voor speciaal middelbaar onderwijs. Door de combinatie van onderwijs, een beweegvriendelijke omgeving en de aanwezige bedrijvigheid ontstaat een sterke samenhang tussen onderwijs en bedrijfsleven. Kansen voor leren in de praktijk, doorlopende leer-werklijnen en werken in de buurt onder andere gericht op het thema sport en bewegen. Met de realisatie van woningbouwproject Olympus-kwartier Zuid, met commerciële ruimtes in de plint, krijgt het gebied ook een woonfunctie. Lopende projecten en ontwikkelingen De lopende ontwikkelingen richten zich in dit gebied op appartementen voor kleinere huishoudens. Ze voldoen aan de richtlijnen van de woonvisie en worden uitgevoerd conform bestaand plannen. • Woningbouw Olympus-kwartier Zuid ca. 250 appartementen • Herinrichting van de openbare ruimte • Nieuwbouw aan de Nijmeegseweg (fase 2), plannen in ontwikkeling

Terrassen bij de RijnBoulder Urban sports

Pumptrack

Waar willen we heen? 69

Transformatie tot urban sportsplek

nen

sta

d

Transformatie tot urban sportsplek

Drieslag

Nij m

eeg

sew eg

bin

- Vernieuwing openbare ruimte met voorzieningen voor (urban) sports, meer ruimte voor wandelen en fietsen en de auto minder aanwezig - Op de begane grond van nieuwbouwproject Olympus-kwartier Zuid is plek voor leisure, lichte gezondheidszorg, cultuur en ondersteunende horeca - Het Olympuscollege wordt vernieuwd en uitgebreid - Kans voor toevoegen werk-en leerplekken voor jongeren

Vernieuwen Olympus College Nieuwe woningen

Zee g

sing

el

urg

Formupgrade Versterken fietsroute oost-west Grote Koppel

Kro

nen b

Rijnhal

- Woningbouwproject Olympus-kwartier Zuid (ca. 250 appartementen) - Nieuwbouwproject Nijmeegseweg fase 2 (plannen in ontwikkeling)

bu nen

Nieuwbouw

Kro

Kronenburg

rg

Uitbreiding Anders Wonen

Nieuwbouw, plannen in ontwikkeling Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute Wandelpad

Nieuwbouwproject Olympus-kwartier Zuid

Nieuwe fietsroutes - Nieuwe fietsroute van Nijmeegseweg naar Kronenbrug - Doortrekken bestaande route oost west van Spil naar Immerloo

SPORTPARK DE BAKENHOF 70

Het open sportpark van Arnhem: aan uiterwaarden en buurtpark, stedelijke trekker Toekomstperspectief Sportpark de Bakenhof biedt plek aan diverse sportverenigingen als voetbal, tennis, rugby, schermen en boogschieten. De ambitie is het sportpark te transformeren tot open sportpark, met naast verenigingssport ook ruimte voor (semi) ongeorganiseerde sport, recreatie, ontmoeting en voorzieningen voor de buurt.. Een aantrekkelijk open sportpark aan de uiterwaarden, voor sporters en bezoekers vanuit Malburgen en heel Arnhem. Een plek met kansen voor alle leeftijden: jongeren uit de buurt die samen willen sporten, gezinnen die een uitje willen maken en gezonde beweging voor senioren. Door verbeterde fietsverbindingen vanuit Malburgen, Huissen en de ambitie voor de Rijnbrug wordt het sportpark op stadsniveau goed verbonden. Het sportpark wordt ook goed verbonden met de aangrenzende buurten Stadseiland en Immerloo II en met het naastgelegen buurtpark, via duidelijke entrees, een goede oversteek, wandel- en fietspaden. (Sociale) veiligheid is op dit moment een aandachtspunt. Met name op de parkeerplaatsen is weinig toezicht. Het park krijgt een nieuwe landschappelijke inrichting, met aandacht voor sociale veiligheid, vergroening en het stimuleren van beweging. Door het toevoegen van functies ontstaat er meer levendigheid en zijn er meer ogen op straat.

Lopende projecten en ontwikkelingen • Gebiedsgerichte uitwerking Bakenhof & Immerloo II

Sportverenigingen bijj Sportpark de Bakenhof

Waar willen we heen? 71

Sportpark de Bakenhof naar een open sportpark

Verbeteren (wijk)fietsroute richting Malburgse Bandijk

Sportpark de Bakenhof naar een open sportpark

Gra

slaa

n

Stadseiland

Hu

iss

en

ses

- Toevoegen van sport-, en speel- en ontmoetingsplekken in de buitenruimte - Onderzoeken kansen voor openbare buurtvoorzieningen voor ontmoeting, zoals een buitenschoolse opvang - Open karakter en goede routes naar de buurten - Vernieuwing van openbare ruimte met veel aandacht voor veiligheid en verbeteren verbinding met Immerloo II en Stadseiland - Aantrekkelijk maken om buiten te bewegen, bijvoorbeeld hardlopen - Verbeteren wandel- en fietsverbindingen van sportpark met buurten Stadseiland en Immerloo II en met de dijk/uiterwaarden

tra

at Nieuwe fietsroute Uiterwaarden Wandel- en fietsroutes Bakenhof - Immerloo II

Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute Wandelpad Verbeteren verbinding

Immerloo II Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen

- Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen (via Immerloo II) - Verbeteren fietsroute van binnenstad van Arnhem naar Malburgse Bandijk (via Graslaan)

STADSBLOKKEN, MEINERSWIJK EN UITERWAARDEN 72

Natuur en recreatie midden in de stad: natuurgebied, ruimtelijk gevoel, voor iedereen, rust in de stad, bijzonder woonmilieu Toekomstperspectief Stadsblokken, Meinerswijk en de uiterwaarden zijn een uniek natuurgebied midden in de stad. Arnhem Noord en Zuid komen hier samen voor bijzondere festivals op het evenemententerrein en om te genieten van de rust en ruimte. Er wordt ingezet op het versterken van het netwerk voor wandel- en fietspaden. Er worden nieuwe woningen gebouwd (maximaal 430 in de Stadsblokken en Meinerswijk samen) in een uniek woonmilieu aan de Nederrijn: wonen in de natuur. Er is plaats voor enkele voorzieningen bij de woningen op het gebied van horeca (ASM-haven) of cultuur (Meinerswijk), zodat er dynamiek ontstaat in het gebied. De ambitie is dat ook een breed publiek uit Malburgen gebruik kan maken van deze mooie plek. Met de ambitie voor een nieuwe wandel- en fietsbrug in Malburgen -Oost ontstaan er nieuwe kansen voor recreatieve rondjes en gebruik van de uiterwaarden.

Natuur en recreatie in de uiterwaarden

Lopende projecten en ontwikkelingen • Stadsblokken: tot 350 woningen • Meinerswijk: tot 80 grondgebonden woningen

Festivalterrein Stadsblokken

Bij de Stadsblokkenwerf vind je een theetuin en vaart een pontje (foto: Michel Lammerse)

Waar willen we heen? 73

Nieuwe voorzieningen

bin nen s

tad

Meinerseiland

- In de uiterwaarden staat de natuur voorop. - In de plannen voor de Stadsblokken en Meinerswijk is plaats voor enkele nieuwe voorzieningen, zoals horeca en cultuur - Op enkele plekken worden de paden om te wandelen en fietsen uitgebreid - Wens voor toevoegen laagdrempelige ontmoetingsplek, zoals een natuurspeeltuin of picknickplekken

Haven van Workum

Nieuwe woningen & voorzieningen

ens

tad

ASM Haven

Meinerswijk

Nieuwe woningen

binn

De Praets

Stadsblokken - Maximaal 430 woningen in Stadsblokken en Meinerswijk

Rijn

park

Festivalterrein Nieuwe verbindingen

Ambitie nieuwe brug (fiets & voetgangers)

Behoud en beheer

Impressie nieuwe brug

Nieuwbouw Fietsroute Wandelpad

Drie slag

Buurtpunt

- Ambitie nieuwe fiets- en voetgangersbrug naar de binnenstad - Wens verbeteren verbindingen van Malburgen naar uiterwaarden (goed vindbaar en veilig)

IMMERLOO I & ZEEGSINGEL 74

Gezellig wonen nabij de reuring: kleinschalig, ons-kent-ons Toekomstperspectief Kenmerkend voor Immerloo I en Zeegsingel zijn de stadse straatjes met arbeiderswoningen uit de jaren ’50. Het is een rustig gebied nabij de reuring van de Drieslag. Centraal liggen de Hobbit en twee basisscholen. Nieuw hart rond de Hobbit Beide scholen zijn verouderd en worden herontwikkeld tot Integraal Kind Centrum (IKC) (zoals opgenomen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, IHP) . Doel is de omgeving van de Hobbit en de nieuwbouw/renovatie voor de scholen te ontwikkelen tot een rijke schoolomgeving, waar ruimte is voor activiteiten voor kinderen, jongeren en volwassenen. . Een aantrekkelijke, kindvriendelijke, parkachtige, autoluwe omgeving met een ‘groene identiteit’, sterk verbonden met de Eimersplas. Dit vraagt een integrale transformatie waarin de nieuwe Hobbit (met gymzaal), de vernieuwde basisscholen, kinderopvang, eventuele bebouwing in de flanken, de groene buitenruimte en de oevers van de Eimersplas in samenhang worden ontwikkeld tot een sterk buurtpunt. Infrastructuur en parkeren staan in de rijke schoolomgeving niet langer centraal, maar natuur (educatie), ecologie, spelen en ontspanning vormen de identiteit van de plek. De gebruikswaarde van het groen wordt vergroot en de groene kwaliteit wordt meer de wijk in getrokken. De natuurkwaliteit van de Eimersplas blijft behouden.

Nabij de rijke schoolomgeving liggen kansen voor recreatieve voorzieningen.

De integrale aanpak dient ook terug te komen in de programmering en organisatie van het buurtpunt. De winkelstrip aan de Pijlkruidstraat kan onderdeel zijn van de integrale aanpak. Bijvoorbeeld door het verplaatsen van voorzieningen naar het buurtpunt. Door nieuwe fietsroutes van Arnhem-Zuid naar de binnenstad/ Rijnpark en van Malburgen-West naar Immerloo II wordt Immerloo I & Zeegsingel beter verbonden met de voorzieningen in Kronenburg en Malburgen. De wens is om de verbinding met de Eimersplas te versterken door een wandelroute rondom de plas aan te leggen. Strategie woonbuurten Voor de woonbuurten geldt een strategische aanpak: verdere verduurzaming en de kwaliteit van de funderingen wordt onderzocht. Indien woningen gerenoveerd worden, wordt dit ingezet als kans om ook de architectonische kwaliteit van de buurt te versterken. Indien herontwikkeling zich aandient, is dit mogelijk een kans om aanvullende woonconcepten aan te bieden, de buurt te vergroenen, te verdichten en andere doelgroepen aan te trekken. Aan de brede groenzoenes aan de randen van de buurten en parken kan nieuwe, hoogwaardige bebouwing de ruimtelijke structuur van de wijk versterken. Dit kan zowel grondgebonden als gestapeld. Bij vernieuwing is het behouden van sociale netwerken essentieel. Het gespikkeld bezit in deze buurten vraagt een gezamenlijke aanpak van woningcorporaties, gemeente en eigenaren.

De Dotterlaan (foto: Michel Lammerse)

Waar willen we heen? 75

par

k

bin

nen

sta

d

Nieuw hart rond de Hobbit

nen bin

Drieslag

Nijm

eeg

sew eg

sta

d/

Rijn

Nieuw hart rond de Hobbit

Kruiskerk Bruishuis

Moskee

Hu

Kro

nen

bur g

iss

en

ses

tra

at Kruidenplein

- Vernieuwen van scholen en voorzieningen toevoegen voor kinderen - Nieuwe Hobbit als ontmoetingsplek voor kinderen en volwassenen - Met nieuwbouw 12 sociale huurappartementen - Vernieuwen van de omgeving rond de scholen en Hobbit tot groen wijkpark, verbonden met de Eimersplas, in samenhang met winkelstrip Pijlkruidstraat bekijken - Het park wordt een omgeving met weinig auto’s, veel ruimte voor groen, leren en spelen

Aanpak woonbuurten - Aanpak woonbuurten: onderzoeken funderingen en waar nog nodig verdere verduurzaming - Als er kansen zijn woningen bouwen aan de randen van buurten

Behoud en beheer Aanpak woonbuurten

Immerloo II

Transformatie

Nieuwe routes

Eimersplas

Nieuwbouw Nieuwbouw, plannen in ontwikkeling

Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen

Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute Wandelpad Verbeteren verbinding Tiny forest

Nieuwe fietsroute Arnhem Zuid binnenstad / Rijnpark

Wens wandelrondje Eimersplas - Nieuwe fietsroute van Arnhem Zuid naar binnenstad (via De Whemedreef, Hobbit & Malburcht) - Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen via Immerloo II - Wens voor het maken van wandelpad rond Eimersplas (langs het groen)

KENGETALLEN • IMMERLOO-ZEESINGEL 76

Uitgangspunten wonen Doelgroepen en typologie In dit gebied is er specifiek aandacht voor ouderen vanuit de gedachte van ‘bouwen voor de buurt’. Door aan de randen van de buurt, of net buiten de gebiedsgrenzen, waar plek is voor verdichting, voor ouderen te bouwen kunnen zij in hun buurt blijven wonen in een passende woning. Dat draagt ook bij aan doorstroming. Daarnaast is dit gebied aantrekkelijk voor gezinnen, vanwege de rust, de scholen en het groen. Er zijn al veel eengezinswoningen en het gezinskarakter blijft behouden. Met de herinrichting van de omgeving van De Hobbit zal het gebied ook in de toekomst aantrekkelijk blijven voor gezinnen. Bij vervanging van woningen zal aandacht moeten zijn voor het op peil houden van de voorraad gezinswoningen, naast de ontwikkeling van levensloopbestendige woningen. Segmentering Binnen dit gebied ligt het aandeel sociale huurwoningen boven de 66%. Vanwege de ambitie voor gemengde buurten ligt het aandeel sociale huurwoningen bij nieuwbouw minimaal 30%. Het accent zal komen te liggen op het toevoegen van woningen in het betaalbare koopsegment. Langs de hoofdstructuren is (beperkt) ruimte voor het hogere segment in combinatie met verdichting. Lopende projecten en ontwikkelingen • Verduurzaming light Watermuntstraat - Weegbreestraat e.o. binnen drie jaar wordt een plan gemaakt over een vervolgaanpak.

DE BUURT NU Woninggrootte

Woningtype

0,4% 1,5%

3,2% 6,2%

7,3%

Huishoudens

Leeftijdsopbouw 16,5% 14,4%

19,6%

30,8%

14,5%

37,8%

13,6%

13,5%

12,3%

26,4% 60%

90,6%

8,3%

16,3%

5,5% < 45m2 45 - 59 m2 60 - 74 m2 75 - 105m2 105m2+

meergezinswoning eengezinswoning onbekend

eenpersoonshuishouden eenoudergezin paar met kinderen paar zonder kinderen

1,1% 0,2% 0-10

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

60-70

70-80

80-90

90-100

IMMERLOO II 77

Levendige stadswijk voor iedereen: multicultureel, ondernemend, aantrekkelijk voor gezinnen Toekomstperspectief Gebouwd in de jaren 70 aan de rand van de stad, woon je in Immerloo II in een relatief ruim appartement met prachtig uitzicht over de uiterwaarden en de Eimersplas. De buurt kent veel groen, is zeer multicultureel en er wonen veel gezinnen met kinderen. De twee basisscholen, het bekende Huis voor de Wijk en diverse andere maatschappelijke voorzieningen vormen het hart van de buurt. Nieuw hart van Immerloo II Beide scholen in Immerloo II zijn verouderd en worden herontwikkeld tot een Integraal Kind Centrum (IKC). Hierin komen onderwijs, (voor- en naschoolse) opvang en welzijnsactiviteiten samen. In de visie wordt ingezet op een nieuw hart voor Immerloo II als aantrekkelijke, veilige en levendige plek met allerlei voorzieningen; de nieuwe identiteitsdrager van de buurt. Een sterke rijke schoolomgeving en buurtpunt. Een veilig centrum met ruimte voor onderwijs, kleinschalig ondernemen, ontmoeten, en jongerencultuur. Er vindt nieuwbouw voor de scholen plaats en de andere maatschappelijke voorzieningen krijgen eveneens een plek in het nieuwe hart van de buurt. Ook wordt ingezet op het toevoegen van een medisch centrum. De haalbaarheid hiervan wordt onderzocht. De bestaande hoogbouw wordt beter verbonden met het vernieuwde hart.

Het activeren van de plinten van de flats (de plintenstrategie) maakt onlosmakelijk onderdeel uit van de gehele gebiedsstrategie.

Herinrichting openbare ruimte en verkennen kansen toevoegen woningen Veiligheid (zowel sociale veiligheid, verkeersveiligheid als ook afval en verloedering) is momenteel een groot aandachtspunt. De openbare ruimte zal daarom opnieuw ingericht moeten worden als beweegvriendelijke ruimte met meer ruimte voor wandelen, fietsen, ontmoeten, sporten en spelen; kortom; de auto is minder dominant aanwezig. Qua programmering en inrichting van de openbare ruimte wordt de relatie gelegd met het open sportpark de Bakenhof. Het toevoegen van nieuwe woningen kan de plek aantrekkelijker, veiliger en leefbaarder maken (meer ogen op straat). En zorgt voor financiële middelen om de ambities met betrekking tot de openbare ruimte waar te kunnen maken. Een goede en veilige wandel- en fietsverbinding zorgt ervoor dat de Bakenhof beter toegankelijk wordt. Via een nieuwe fietsroute van Huissen, via Immerloo II en de Hobbit, naar de binnenstad van Arnhem wordt Immerloo II goed verbonden met de omgeving.

Uitzicht vanaf de flats in Immerloo II (foto: Michel Lammerse)

78

“Er wordt niks gedaan met de grote grasvelden bij Immerloo II. Maak hier een buurttuin of theetuin van. “

Waar willen we heen? 79

Nieuw hart Immerloo II Wandel- en fietsroutes Bakenhof - Immerloo II

Hu

iss

Nieuw hart Immerloo II

en

ses

tra Kruidenplein at

Sportpark de Bakenhof

Scholen Immerloo I

- Herontwikkeling scholen tot Integraal Kind Centrum - Nieuw medisch centrum - Onderzoeken of er bedrijfjes of voorzieningen in plaats van de garageboxen onder de flats kunnen komen - Wens: bestaande maatschappelijke voorzieningen als onderdeel van het Nieuw hart Immerloo II

Verkennen kansen toevoegen van woningen

Eimersplas

Nieuwe fietsroute Huissen - binnenstad

- Onderzoeken toevoegen van woningen - Vooral voor gezinnen en ouderen

Huis voor de Wijk Nieuwe routes & aanpak openbare ruimte

Behoud en beheer Transformatie Voorzieningen

Immerlooplas

Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen ‘t Duifje

Buurtpunt Fietsroute Wandelpad Verbeteren verbinding

Vernieuwen openbare ruimte

- Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen (via Immerloo II) - Groene en veilige wandel- en fietsroute naar sportpark de Bakenhof - Openbare ruimte veiliger maken en meer ruimte om te bewegen - Meer plek voor wandelen en fietsen en minder voor de auto

KENGETALLEN • IMMERLOO II 80

Uitgangspunten wonen Doelgroepen en typologie Binnen dit gebied ligt de focus op huisvesting voor gezinnen, vanwege de nieuwe scholencampus, de groene omgeving en de nabijheid van sportpark de Bakenhof. Gezinnen die nu in een ruim appartement in de flats wonen kunnen doorgroeien naar een gezinswoning. In mindere mate is er ook ruimte voor ouderen (nabij zorg) en andere kleine huishoudens. Dit kan goed samengaan in gestapelde vorm (stadswoningen en appartementen). Er wordt in het gebied sociale overlast ervaren. Daarom is de ambitie om hier niet meer huishoudens in een zeer kwetsbare situatie te huisvesten. Een goede verbinding tussen privé en openbaar is essentieel voor een goede veiligheid.

DE BUURT NU Woninggrootte

Woningtype

Huishoudens

Leeftijdsopbouw 18,7%

0,8%

14%

13,4%

16,3%

13,2%

13,6%

40,6%

20.7%

12,2%

11,2%

11,9% 10,3%

86% 85,8%

22,4% 6,4%

< 45m2 45 - 59 m2 60 - 74 m2 75 - 105m2

meergezinswoning eengezinswoning onbekend

eenpersoonshuishouden eenoudergezin paar met kinderen paar zonder kinderen

105m2+

Segmentering Binnen dit gebied ligt het aandeel sociale huurwoningen boven de 66%. Vanwege de ambitie voor gemengde buurten ligt het aandeel sociale huurwoningen in dit gebied bij nieuwbouw minimaal 30% en met name in de hogere huurprijssegmenten binnen de sociale sector. De focus ligt echter op woningen in het betaalbare koopsegment.

(foto: VHV)

0% 0-10

(foto: VHV)

Lopende projecten en ontwikkelingen • Plintenstrategie voor transformatie van garageboxen van de flats • Gebiedsgerichte uitwerking Bakenhof & Immerloo II

2,2%

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

60-70

70-80

80-90

90-100

KAMILLEHOF & GROENE WEIDE 81

Knus & goed verbonden: elkaar kennen, voorzieningen om de hoek Toekomstperspectief Kenmerkend voor Kamillehof en Groene Weide zijn de stadse straatjes met arbeiderswoningen veelal uit de jaren ’50 en ’60 en een deel zelfs van voor de oorlog. Deze kwaliteit wordt gecombineerd met de nabijheid van de uiterwaarden en de Drieslag. Centraal tussen de buurten ligt MFC de Malburcht. Daarnaast zijn er het Kruidenplein voor dagelijkse boodschappen en het Kamillehof met buurtwinkels. Aan de zuidkant van Groene Weide zijn meerdere ondernemers gevestigd. Fietsroutes als impuls Met de ambities op het gebied van mobiliteit worden Kamillehof en Groene Weide nog beter verbonden met de stad. Met de nieuwe fietsroute van Arnhem-Zuid, langs de groenzone via de Hobbit en de Malburcht en gewenste Rijnbrug ontstaat er een directe verbinding naar werkgebieden en voorzieningen. Dit maakt Groene Weide en Kamillehof zeer centraal gelegen en aantrekkelijk voor vele doelgroepen. Een verbeterde fietsroute door de buurten (via de Graslaan, langs het Kamillehof en de Malburcht) brengt een impuls aan het gebied. De nieuwe fietsroutes bieden kansen voor de voorzieningen, ze worden beter bereikbaar. Ook bieden ze kansen voor het verbeteren van de inrichting van de openbare ruimte op strategische plekken (voorrang voor de fiets; de auto minder dominant).

Verbeteren bruisende buurtplekken MFC De Malburcht is een belangrijke kwaliteit van de buurt, maar is een introvert complex. Het kan een bredere rol gaan spelen binnen de buurt. Er wordt ingezet op een verbreding in programmering voor jongeren en volwassenen (bijvoorbeeld

met een muziekrepetitieruimte), de ontmoetingsfunctie kan versterkt worden door de inzet van sociaal beheer en een aantrekkelijkere, groene inrichting van de omgeving om het complex beter te verbinden met de aangrenzende groenzones. Aan de voorkant van de Malburcht wordt de openbare ruimte heringericht tot een schoolzone, met een veiligere oversteek van de Graslaan. De ambitie is om winkelstrip Kamillehof te behouden als plek voor voorzieningen en ontmoeting, en de kwaliteit van de voorzieningen te versterken. Dit kan zijn in de vorm van detailhandel, maatschappelijke voorzieningen en wijkeconomie. De winkelstrip Graslaan (Groene Weide) biedt potentie voor herontwikkeling tot woningbouw, een markant punt langs de toekomstige fietsverbinding. Een (ver)nieuwde commerciële plint is ook zeker mogelijk. De balans tussen de huidige aanwezige economische activiteiten aan de westkant van de Groene Weide en de leefbaarheid in de nabijgelegen woonbuurt staan op gespannen voet. De situatie vraagt van de gemeente om een betere balans hierin aan te brengen. Strategie woonbuurten Kamillehof: In de Kamillehof zijn veel woningen al (beperkt) verduurzaamd. Bij een deel van de woningen moet dat nog gebeuren. Een deel van de woningen is gebouwd voor de jaren ’70. Monitoring van de staat van de funderingen bepaalt mede de strategie.

Hierbij zal ook worden gekeken naar de verduurzaming op de lange termijn. Groene Weide: In de Vissenbuurt wordt sloop-nieuwbouw gepleegd. Een groot deel van de overige woningen is gebouwd voor de jaren ’70, maar er zijn ook al woningen vernieuwd. Aan de Grondelstraat worden de bedrijfspanden gesloopt voor nieuwbouwwoningen. Ook hier geldt dat monitoring van

de staat van de funderingen de strategie bepaalt. Vanwege het hoge percentage particuliere sociale huurwoningen gaat aandacht uit naar het stellen van voorwaarden voor particuliere verhuur via de Wet goed verhuurderschap, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en passende huurvoorwaarden. Zo zijn ook particuliere huurders zekerder van een goede woning met eerlijke voorwaarden. Indien woningen gerenoveerd worden, wordt dit ingezet als kans om ook de architectonische kwaliteit van de buurt te versterken. Indien herontwikkeling zich aandient, is dit mogelijk een kans om aanvullende woonconcepten aan te bieden, de buurt te vergroenen, te verdichten en andere doelgroepen aan te trekken. Aan de brede groenzones aan de randen van de buurten en parken kan nieuwe, hoogwaardige bebouwing de ruimtelijke structuur van de wijk versterken. Dit kan zowel grondgebonden als gestapeld. Bij vernieuwing is het behouden van sociale netwerken essentieel. Het gespikkeld bezit in deze buurten vraagt een gezamenlijke aanpak van woningcorporaties, gemeente en particuliere eigenaren.

Waar willen we heen? Verbeteren Malburcht & Kamillehof

bin nen s

tad

82

Nieuwe fietsroute

Rijn park

Grondelstraat Distellaan

Nieuwbouw Veerpolderstraat

Uitbreiden Malburcht

Nieuwe brug (fiets & voetgangers)

- Uitbreiden Malburcht met ruimte voor cultuur en muziek - Meer groen en een sport/speelplek bij de Malburcht - Behoud winkelstrip Kamillehof voor voorzieningen en ontmoeting - Aanleg schoolzone MFC Malburcht

Aanpak woonbuurten & vernieuwing Vissenbuurt

Nijm

eeg

sew eg

Groeneweide

Drieslag Kamillehof

Gra

slaa

n

Vernieuwing Vissenbuurt

Park Bakenhof

Hu

isse

Behoud en beheer Aanpak woonbuurten Nieuwbouw, plannen in ontwikkeling Nieuwbouw Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute Wandelpad Verbeteren verbinding

- Aanpak woonbuurten: onderzoeken funderingen en waar nog nodig verdere verduurzaming - Vernieuwing van de Vissenbuurt - Nieuwbouw woningen aan de Veerpolderstraat (39 huurappartementen) en Distellaan (ongeveer 19 huurappartementen)

Scholen Immerloo

Nieuwe fietsroutes

nse

str aat

Kruidenplein

(Wijk)fietsroute Malburgse Bandijk - binnenstad

Nieuwe fietsroute Arnhem Zuid binnenstad / Rijnpark - Nieuwe fietsroute van Malburgse Bandijk richting binnenstad (langs Malburcht en Kamillehof) - Nieuwe fiets- en voetgangersbrug naar de binnenstad en Rijnpark - Nieuwe fietsroute van Arnhem Zuid naar binnenstad (langs Hobbit & Malburcht)

83

Uitgangspunten wonen Doelgroepen en typologie Bij ontwikkelingen ligt een accent op levensloopbestendige woningen, zodat bewoners binnen de wijk door kunnen stromen, en op compacte appartementen voor kleine huishoudens die nabij de Drieslag en het stadscentrum willen wonen. Er zijn al veel (kleine) eengezinswoningen in het gebied. Bij een gebiedsgerichte vernieuwing is het van belang om het gezinskarakter te behouden.

KENGETALLEN • KAMILLEHOF & GROENE WEIDE DE BUURT NU Woninggrootte 3% 6% 17%

13%

Woningtype

35,1%

Lopende projecten en ontwikkelingen • Sloop-nieuwbouw Vissenbuurt: de huidige 186 woningen worden vervangen door circa 250 nieuwbouwwoningen • Nieuwbouw aan de Veerpolderstraat (39 huurappartementen) • Nieuwbouw Distellaan (ongeveer 19 huurappartementen) • Sloop-nieuwbouw Grondelstraat

45 - 59 m2 60 - 74 m2 75 - 105m2 105m2+

meergezinswoning eengezinswoning onbekend

18,6%

23% 13,5%

48,3% 10,6%

61%

< 45m2

Leeftijdsopbouw 18,7%

16,9% 63.5%

Segmentering Als herontwikkeling zich aandient wordt ingezet op een mix aan woningtypes, in zowel het sociale segment als betaalbare koopsegment en het overige koop en huursegment. Bij toevoegingen is de beweegrichting voor de sociale woningbouw is naar beneden; minimaal 30%. Langs de hoofdstructuren is (beperkt) ruimte voor het hogere segment in combinatie met verdichting.

Huishoudens

1,4%

12,3%

10,3% 8,4%

11,7%

5,5%

eenpersoonshuishouden eenoudergezin paar met kinderen paar zonder kinderen

1,9% 0,3% 0-10

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

60-70

70-80

80-90

90-100

STADSEILAND 84

Groen wonen tussen parken en uiterwaarden Toekomstperspectief Het Stadseiland is een relatief nieuwe woonbuurt tussen het groen: de uiterwaarden in het noorden, groene woonbuurt Immerloo II in het zuiden en sportpark De Bakenhof in het oosten. Het is hier rustig wonen. Centraal ligt een fraai buurtpark. Bewoners maken gebruik van de voorzieningen van het Kruidenplein, de Malburcht en zeker ook Huissen. Met de transformatie van sportpark de Bakenhof naar open sportpark - met ruimte voor sport en ontmoeting in de openbare ruimte en mogelijk ook buurtvoorzieningen - wordt het sportpark programmatisch en ruimtelijk beter met de buurt verbonden. Ook de transformatie van het hart van Immerloo II met nieuwe scholen en medisch cluster biedt kansen voor de bewoners van Stadseiland. Nieuwe fietsverbindingen verbeteren de relatie met de voorzieningen in Immerloo II en Huissen. Behoud en beheer woonbuurten Stadseiland is relatief nieuw en goed in balans. Ook ruimtelijk steekt de buurt goed in elkaar. Goed beheer houdt deze buurt aantrekkelijk. Er worden geen ontwikkelingen verwacht.

KENGETALLEN • STADSEILAND DE BUURT NU Woninggrootte

Woningtype

Huishoudens

Leeftijdsopbouw 17,5%

8%

11,1% 6,3%

76,2%

< 45m2 45 - 59 m2 60 - 74 m2 75 - 105m2 105m2+

14,6% 28%

6,3%

28%

31%

64% 35%

meergezinswoning eengezinswoning onbekend

13,9% 12,3%

11,6% 9,5%

9,5%

6%

7,1%

eenpersoonshuishouden eenoudergezin paar met kinderen paar zonder kinderen

3,2% 1% 0-10

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

60-70

70-80

80-90

90-100

Waar willen we heen? 85

Sportpark de Bakenhof naar een open sportpark - Openbare sport- en speelplekken bij het sportpark - Goede wandel- en fietspaden tussen de buurt en het nieuwe sportpark - Versterken relatie buurtpark en sportpark

Behoud & beheer buurten - De buurt is vrij nieuw, er zijn geen nieuwe ontwikkelingen nodig - Wens Stadseiland van het gas af

(Wijk)fietsroute Malburgse Bandijk - binnenstad

Nieuwe fietsroute & verbindingen omgeving

Gras

laan

Kruidenplein

Hu

isse

Park B

aken

hof - Verbeteren fietsroute van Malburgse Bandijk naar binnenstad van Arnhem (langs Park Bakenhof en Malburcht) - Goede en veilige route naar het nieuwe medisch centrum en de scholen in Immerloo II - Verbeteren fietsroute van binnenstad naar Malburgse Bandijk (via Graslaan)

nse

str aat

Sportpark de Bakenhof naar een open sportpark

Scholen Immerloo II Behoud en beheer Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute Wandelpad Verbeteren verbinding

Wandel- en fietsroutes Bakenhof - Immerloo II

‘T DUIFJE 86

Dorps wonen met de gemakken van de stad nabij: rustig, men kent elkaar, nabij het landschap Toekomstperspectief ’t Duifje is een typische jaren 70 buurt met veel hofjes en plantsoenen en enkele hoogbouw flats. De buurt is goed verbonden met de Immerlooplas. De buurt is sterk verbonden met Huissen: veel bewoners gaan daarheen voor de voorzieningen. Verbeteren verbindingen Er wordt ingezet op het versterken en veiliger maken van de verbindingen met Huissen via een nieuwe fietsroute van Huissen naar Arnhem langs ‘t Duifje. Belangrijk is ook het versterken van de wandel- en fietsverbindingen van de buurt met de omgeving aan de oost- en westzijde. De boerderij aan de oostzijde (fruitteelt) krijgt een nieuwe invulling en dit biedt mogelijk kansen hiervoor.

Verbeteren Keizershof als plek voor de buurt We willen een ontmoetingsplek voor de buurt behouden. De ambitie is het Keizershof levendiger en aantrekkelijker te maken. Dit kan door versterken van de voorzieningen (door bijvoorbeeld beter benutten van multifunctionele ruimte in flat), inrichting openbare ruimte en het beperkt toevoegen van woningen. Woningbouw kan hier kansen bieden voor bewoners om door te stromen binnen de eigen buurt en om van het hof een aantrekkelijke centrale plek voor de buurt te maken. Zorg komt dichterbij door de ontwikkeling van een medisch cluster in Immerloo II. Behoud en beheer woonbuurten In het Noorden is de kwaliteit van de woningen in het algemeen op orde. In het zuidelijke deel is de energetische kwaliteit van veel woningen laag. Verduurzaming van corporatiewoningen van Vivare gaat op korte termijn van start. Ook de flats Keizershof en Bergse Hoofd worden in 2024-25 nog verduurzaamd.

Markt tijdens Groen Weekend in ‘t Duifje (foto: Michel Lammerse)

Waar willen we heen? 87

Verbeteren Keizershof als plek voor de buurt Bakenhof sportpark

Scholen Immerloo II

Huissensestraat

- Behoud van een ontmoetingsplek in ‘t Duifje - Onderzoek naar ontmoetingsplek of zithoek in de flats Keizerstraat - Wens om Keizershof te versterken met bijvoorbeeld meer voorzieningen of bijvoorbeeld woningbouw.

Behoud & beheer grote buurten - De buurten zijn nieuw of vernieuwd. Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen. - Afronding verduurzaming flats Keizershof en Bergse Hoofd - Op korte termijn verduurzaming corporatiewoningen Vivare

uiterwaarden Nieuwe fietsroute & verbeteren verbindingen

Immerlooplas

- Nieuwe fietsroute Arnhem - Huissen (via Immerloo II) - Verbeteren verbindingen met Immerloo II, Huissen, Immerlooplas en uiterwaarden.

Behoud en beheer

Verbeteren Keizershof als plek voor de buurt

Transformatie Voorzieningen Buurtpunt Fietsroute Wandelpad

Verbeteren verbinding Immerlooplas

Nieuwe fietsroute Arnhem Huissen

KENGETALLEN • ‘T DUIFJE 88

Uitgangspunten wonen Doelgroepen en typologie Als ontwikkelingen zich aandienen worden met name levensloopbestendige appartementen voor empty nesters (toekomstige) ouderen - gebouwd, zodat deze groep in een beter passende woning in de buurt kan blijven wonen en er gezinswoningen vrijkomen. Het zorgpunt dat wordt ontwikkeld in Immerloo II is bijna randvoorwaardelijk voor een goed woonmilieu voor vitale ouderen. Het labellen van (een deel van) de bestaande flats voor ouderen kan inspelen op deze behoefte in de buurt, maar ook het toevoegen van woningen aan het Keizershof.