Bijlage 1 - Ontwikkelperspectief Malburgen Samen Vooruit

MALBURGEN SAMEN VOORUIT Een perspectief voor Malburgen 2040

Dit document ‘Malburgen Samen Vooruit’ is opgesteld door: Urhahn | stedenbouw en strategie In samenwerking met: De Stadmaker (participatie) Annelies Acda Advies In opdracht van: Gemeente Arnhem, Nationaal Programma Arnhem Oost & Volkshuisvesting Arnhem September 2025 Tekst, afbeeldingen en vormgeving in dit document zijn samengesteld door Urhahn | stedenbouw & strategie, Amsterdam. De meeste cijfers in dit document zijn gebaseerd op ‘Arnhem in cijfers’ en ‘Nationaal Programma Arnhem Oost’. Enkele referentiefoto’s zijn gevonden op internet. Deze visie is niet voor commercieel gebruik. Mocht er toch bezwaar zijn tegen het gebruik van een foto, neem dan contact op met op Malburgen Samen Vooruit, via malburgensamenvooruit@arnhem.nl

3

Kleurig Immerloo: 500 m beschilderd doek gemaakt door leeringen van de basisscholen in Immerloo (foto: Michel Lammerse)

VOORWOORD 4

Malburgen is een wijk met karakter, geschiedenis en een grote diversiteit aan mensen. Een wijk waar bewoners zich inzetten voor elkaar, voor hun straat en voor de toekomst van hun buurt. Dat hebben we gemerkt tijdens de bewonersbijeenkomsten zoals de wijklabs waar de opkomst, betrokkenheid en het enthousiasme groot was. We zijn dan ook trots hoe het Ontwikkelperspectief Malburgen Samen Vooruit tot stand is gekomen. Door samen te luisteren, te praten en vooral te dromen over de toekomst, hebben we een stevig fundament gelegd. Centraal staan thema’s als leefbaarheid, veiligheid, gezondheid, kansen voor jongeren, en een duurzame en groene leefomgeving. Niet bedacht vanachter een bureau, maar vooral gevoed door ervaringen en ideeën uit de wijk zelf.

Malburgen was ooit het ‘’begin’’ van zuid. Maar Malburgen is inmiddels een wijk die in het hart van Arnhem ligt. Een wijk met eigen kracht, maar ook dichtbij de rivier en uiterwaarden, de binnenstad, groene parken, Gelredome en andere voorzieningen in de zuidelijkere wijken. Dat hart gaan we de komende jaren nog mooier maken, stevig verbonden met de rest van de stad! Een wijk waar het goed wonen, ondernemen en leven is: we gaan vooruit en doen dat vooral samen! We wensen de huidige en toekomstige Malburgers een duurzame toekomst met veel woon- en leefgenot. Nu en in 2040 en verder. Paul Smeulders Liesbeth van Asten

Dit document is geen eindpunt, maar een gedeelde visie die richting geeft aan de ontwikkeling van Malburgen in de komende jaren. Een leidraad waar we in de toekomst naar toe willen werken. Daarbij blijven we geloven in de kracht van samenwerking. Bewoners weten als geen ander wat er speelt en wat nodig is. Daarom is Samen Vooruit niet alleen een titel, maar ook een belofte. Een belofte dat we elkaar blijven opzoeken, blijven luisteren, praten en dromen. Want alleen dan kunnen we samen blijven bouwen aan een toekomstig Malburgen waarin iedereen zich thuis voelt en kansen krijgt. Waarin we het karakter, de geschiedenis en de diversiteit koesteren, maar veranderen en verbeteren wat nodig is. Waar we successen samen vieren en als het soms tegen zit of langzamer gaat dan we willen samen de schouders eronder zetten.

bron: CASA tentoonstelling In Suburbia, illustratie: Karina Dimitriu

MALBURGEN SAMEN VOORUIT IN HET KORT 5

We werken samen aan: • Een groen, gezond en beweegvriendelijk Malburgen, klimaatadaptief en biodivers, met laagdrempelige plekken om te sporten en bewegen • Een kansrijke start voor de jeugd, met goed onderwijs in rijke schoolomgevingen • Malburgen als diverse wijk voor iedereen, met duurzame en comfortabele woningen, waardoor een mix aan woningtypes en woonsegmenten kansen biedt aan doorstromers binnen de wijk en nieuwe doelgroepen voor de wijk • Een levendig Malburgen met voorzieningen ‘om de hoek’, waar ontmoeten centraal staat • Blijvend leren en werken in Malburgen, door goede verbindingen naar werk in de omgeving en door werk- en leerplekken in Malburgen • Een schoon, heel en veilig Malburgen • Een Malburgen waar bewoners trots op zijn en andere Arnhemmers graag komen

Er worden bruisende plekken gemaakt, voorzieningen gaan elkaar versterken en ontmoeten staat centraal. Er wordt uitgegaan van vier rijke schoolomgevingen, versterking van de winkelcentra, open sportparken en de ambitie voor een nieuw medisch centrum in Immerloo II. Stedelijke voorzieningen zetten Malburgen positief op de kaart: winkelcentrum de Drieslag, Olympuskwartier als de plek voor urban sports, open sportpark de Bakenhof, Stadsblokken-Meinerswijk en de uiterwaarden.

We investeren in sterke buurten met sterke samenhang, waarin de wijkvernieuwing wordt gezien als kans om kwaliteit toe te voegen. Vernieuwen en verdichten is geen doel op zich, maar het biedt kansen voor meer diversiteit in het woonaanbod en geeft ruimte aan aan doorstromers en nieuwe doelgroepen. We brengen de woningvoorraad in balans met een goede verhouding tussen huur en koop en een betere verdeling in prijsklassen. Sterke sociale netwerken vormen de basis. Er wordt ruimte geboden aan verschillende doelgroepen, met de nadruk op een betaalbaar middensegment.

Binnenstad

Meinerswijk

Stadsblokken

Het groene karakter wordt versterkt en ingezet als basis voor een gezonde leefomgeving, aangename en veilige routes tussen voorzieningen en plekken om te sporten en spelen. De uiterwaarden als voortuin en de Eimersplas als park. Malburgen wordt optimaal verbonden, zowel met de omgeving als tussen de verschillende delen van Malburgen. Er komt meer ruimte voor wandelen en fietsen. De ambitie voor een nieuwe wandel- en fietsbrug over de Rijn biedt de kans om Noord en Zuid beter met elkaar te verbinden. Veel banen komen ‘dichterbij’ voor inwoners van Malburgen. De snelheid van de auto gaat omlaag en fietsen wordt gestimuleerd.

De Spil Drieslag

Rijnpark

Malburcht

Gelredome Olympuskwartier Kronenburg

Hobbit Huis voor de Wijk

INHOUD 6

Inhoud 1. Inleiding p. 7 2. Malburgen toen en nu p. 10 3. Integrale agenda p. 20 4. Perspectief Malburgen 2040 p. 32 5. Gebiedsprofielen p. 62 6. Ontwikkelagenda p. 97

Malburgen: groene stadswijk aan de uiterwaarden (foto: Michel Lammerse)

1. INLEIDING 7

Op naar een Malburgen waar bewoners graag wonen en bezoekers graag komen. Een toekomstbestendige wijk als goede basis voor gelijke kansen, bestaanszekerheid en gezondheid.

met in het centrum van de stad. Op stadsniveau zijn er grote ambities als het gaat om duurzame mobiliteit en een andere verdeling van de woonvoorraad. De opgave is om Malburgen mee te nemen in deze ontwikkelingen en te laten groeien tot een toekomstbestendige stadswijk.

Malburgen, een diverse wijk Malburgen is een veelzijdige wijk. De wijk is in de jaren 30 ontworpen als tuindorp en na de oorlog ontwikkeld met veel eengezinswoningen en hoogbouw in de jaren 70. De afgelopen jaren zijn er woningen gerenoveerd, nieuwe woningen en voorzieningen toegevoegd en is de openbare ruimte vernieuwd. Velen wonen en werken met veel plezier in Malburgen. Delen van de wijk zijn aantrekkelijk, maar op andere plekken is de openbare ruimte niet toekomstbestendig en zijn woningen en voorzieningen verouderd. Sociaalmaatschappelijk en cultureel is Malburgen divers. De culturele diversiteit is vanzelfsprekend. Er zijn forse sociaaleconomische opgaven; sommige bewoners leven in een kwetsbare situatie met achterstanden qua bestaanszekerheid, gezondheid en toekomstperspectief. Niet voor niets is Malburgen onderdeel van het Nationaal Programma Arnhem Oost. Het keren van deze situatie is een belangrijke ambitie in het gebiedsplan ‘Arnhem-Oost zijn we samen’. De ambitie is dat Malburgen ‘niet langer de plek is waar je wieg heeft gestaan, je levenspad bepaalt’, zoals burgemeester Marcouch stelt De kansenongelijkheid vraagt om ongelijk investeren voor gelijke kansen in de kwaliteit van de leefomgeving, de woningen en de voorzieningen. De opgaven zijn groot, maar de potentie is dat ook.

Malburgen is allang niet meer de solitaire woonwijk aan de ‘andere kant’ van de Rijn, maar ligt midden in Arnhem. Door de ontwikkelingen van Rijnpark, Coberco-kwartier, Stadsblokken en de ambitie voor een nieuwe fietsbrug, wordt Malburgen nog beter verbonden

Waarom dit toekomstperspectief? Het Ontwikkelingsplan uit 1998 bijna is afgerond. Tegelijkertijd staat er van alles te gebeuren in Malburgen: woningbouwplannen, verduurzaming van woningen, nieuwe fietsroutes en nieuwbouw van scholen en wijkvoorzieningen. Er is behoefte aan een nieuw overkoepelend perspectief. Gemeente en Volkshuisvesting, maar ook andere partners in de wijk, slaan de handen ineen om Malburgen fysiek, sociaal en economisch verder te versterken. Een nieuw perspectief om te zorgen dat deelprojecten in samenhang optimaal bijdragen aan een sterker Malburgen. Malburgen Samen Vooruit: sociale ambities als vertrekpunt In dit perspectief ligt de nadruk op de fysieke ontwikkeling, maar deze is verbonden met de sociaal-maatschappelijk opgaven in de wijk. Ruimtelijke projecten gaan een bijdrage leveren aan de sociaal-maatschappelijke opgaven . De ambities uit het Gebiedsplan Arnhem-Oost vormen het vertrekpunt. Het doel is een toekomstbestendige wijk als goede basis voor gezondheid, gelijke kansen en bestaanszekerheid. Op de Malburgse manier Veel Malburgers zijn trots op hun wijk en zetten zich in voor Malburgen en voor elkaar. Dit toekomstperspectief is ook de visie vanuit de bewoners, zij hebben een belangrijke rol gehad in de totstandkoming. Het is een inspirerend proces geweest met allerlei vormen van participatie. Van wijklabs www.a

voor alle inwoners van Malburgen en bijeenkomsten met wijkprofessionals tot bewoners vragen bewoners en pop-up participatie up participatie en online enquêtes. De uitkomsten staan aan de basis van dit perspectief en zijn samengevat in het participatieverslag in de bijlage. De uitkomsten staan aan de basis van dit perspectief en zijn samengevat in het participatieverslag in de bijlage. Projectgebied Dit perspectief richt zich op heel Malburgen, van Malburgen West inclusief Stadsblokken en Meinerswijk, de uiterwaarden, Malburgen Oost Noord en Malburgen Oost Zuid inclusief ‘t Duifje. Ook wordt de relatie met de omgeving gelegd, zoals met Kronenburg en Rijnpark.

Arnh emOos t zijn w sam e en

rnhem

.nl/arn hemo ost

GEB

IEDS

PLA

Alliant

N AR

ie Arn

hem-Oo

NHE

st i.o.

M-O

| Geme

OST

ente Arn 15 jun hem i 2023

8

OPVOEDEN & OPGROEIEN GEMEENSCHAPSONTWIKKELING WERK EN INKOMEN

GEMEENSCHAP & ONTMOETEN

Een kansrijke, inclusieve ontwikkeling voor ieder kind en iedere jongere

OPVOEDEN & OPGROEIEN

Leven in een duurzame woning en in een gezonde en veilige buurt

WONEN & LEVEN Bestaanszekerheid voor ieder gezin en huishouden

Wijklab in Malburgen (foto: VHV)

WERK EN INKOMEN

De sociale ambities uit het Nationaal Programma Arnhem Oost (NPAO) vormen het vertrekpunt voor de toekomstvisie. De ruimte om te wonen en te leven staat centraal. Deze dient bij te dragen aan de sociale ambities uit het NPAO: gezondheid, gelijke kansen en bestaanszekerheid

Leven doe je samen in een complete wijk

GEMEENSCHAP & ONTMOETEN

Ma nde lab rug

Centrum

n Fr ost b ru g

9

Joh

Stadsblokken

Meinerswijk Het Gemaal

sew eg

Malburgse Bandijk

Ned e

dst

osl

n laa

Ro

aan

pold

Gra

dijk

Kleefse Waard

e We id ene

slaa

aan

un tst

Kruidenplein

De Bakenhof

Sta

at

n

tra

Orionsi ngel

Eimersplas

aa

an

rst l

eli ela

edr eef

rvo

Wh em

n

Malburgen Oost-zuid Ke u

Fluit ekru

raa t

idst

raat

raa t lst pe Ko p

gelWe st

n

ijk

e ats

ijw eg

ing

rs

.M urg

Ple

el

De

laa

and

rssin

ses

n

De Hobbit Eim e

en

laa

Kronenburg

em

Elden

el

blo

sing

raa t

se B

Pijlkruidstraat

en

Grote Koppel

nst

iss

urg

raa t

an Zw

Zee g

go

Hu

est

Wa ter l

ind

ille

Wa ter m

Lau l

Stadswaa

Grasl

Kam

Dra

Akk erw

St.

singe

Olympus

rdenlaa

Kamillehof

laa

at

ard en

ren t

stra

Malb

Zeeg

ier en we g

Fan ny Bl n

nse

Bruishuis

Ba tav

at

dsw a

n

n

isse

t traa

laa

lderstra

Malburgen Oost-noord laa

em

Veerpo

n

ers

blo

Hu

laa

str aa t

l

Vel d

n

eg lde

ge

me

Me

Nij

lsin

De Drieslag ius

n lla a ete ne

Ban

ens Ko rske an

Bru

Do ven

e

rgse

De Malburcht

Gra

Gro

sew eg

n laa iks kap

ad

nn

sch

lbu

at

Graslaan

Hoefbladlaan

raa t

Mo

cht

Ma

tra

n

Malburgen West Na

ers

slaa

Vis s

kru i

se

Orc his

De Spil

rrijn

at

der

rstra

Gel

Vee r

Haz elaa

Elde n

Waardmanspad

Fon tei n

Gelderseplein

Kleefseplein Brandenburgse- st o plein l-O ge sin ers m Ei

Ing

en

ieu

rM

Huis voor de wijk

B

N325/Pleijroute

Vredenburg Immerlooplas

De drie wijken van Malburgen

Het Broek

Rijnpark

‘t Duifje

ols

we g

10

2. MALBURGEN, TOEN EN NU Malburgen is ontworpen als tuindorp met veel groen aan de overzijde van de rivier. In de naoorlogse decennia is Malburgen hard gegroeid. De afgelopen jaren is er veel vernieuwd, maar er zijn ook delen waar nog weinig is veranderd. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkeling van Malburgen tot waar de wijk nu staat en de sociaaleconomische context.

11

“Mijn lievelingsplek in Malburgen is de Drieslag, want daar ontmoet ik veel mensen”

“Mijn lievelingsplek in Malburgen is de Hobbit, omdat ze daar zoveel leuke activiteiten hebben” UUitdelen van plantjes als dank voor de bijdrage tijdens het tweede Wijklab Malburgen Samen Vooruit foto: Michel Lammerse)

MALBURGEN VAN VROEGER TOT NU 12

1939. Voorzieningen waren er in de jaren ‘30 nog nauwelijks. Hotel Zuid op de hoek van de Huissensestraat en Orchislaan is een van de weinige gebouwen in Malburgen die nog herinnert aan die tijd. 1936

1930

Malburgen is Arnhem’s eerste wijk aan de overzijde van de rivier. Na de bouw van de Rijnbrug in 1935 (nu de John Frostbrug) begon men in 1937 aan de aanleg van de wijk, gericht op ambtenaren en middeninkomens. Om bewoners naar Malburgen te trekken werden woningen gestoffeerd opgeleverd.

Jaren 30: De stap over de rivier

Malburgen is ontworpen als tuindorp met brede groene lanen en singels, buurten met smalle woonstraten en de meeste woningen met achtertuin. Kwaliteiten die bewoners nu nog steeds waarderen. Door de unieke ligging aan de voet van de binnenstad én uiterwaarden, heb je in Malburgen ook nu “ ‘t gemak der stad en ‘t genot van ‘t land nog steeds bij de hand!” zoals men in de jaren ’30 beloofde.

13

1949 (boven) & 1955-1960 (onder). Malburgen groeide hard in de wederopbouwperiode van de jaren 50 en 60. De geest van de tijd was ‘veel en vlug’. Er werden zowel arbeiderswoningen als portiekflats gemaakt. Hiermee breidde Malburgen uit naar het oosten. Foto’s: Gelders Archief.

1980. In Immerloo II en ‘t Duifje bouwde men ruime appartementen in hoogbouw met uizticht over het groen aan de rand van de stad. Foto: Gelders Archief

1969. Het duurde nog tot ver in de jaren 60 voor Malburgen een eigen winkelcentrum kreeg. De Drieslag was dé plek waar je elkaar tegenkwam. Circa 10 jaar daarna werd ook het winkelcentrum Kronenburg geopend. Foto: Gelders Archief.

In Malburgen zijn na de oorlog snel veel woningen gebouwd. Delen zijn al vernieuwd, maar grote gebieden nog niet. Het wordt weleens gesteld dat de verduurzamingsopgave waar Nederland nu voor staat net zo’n grote opgave is als de wederopbouw destijds.

In de loop van de jaren is Malburgen steeds beter verbonden met de binnenstad van Arnhem. Eerst alleen met de John Frostbrug, later kwamen ook de Mandelabrug en de Andrej Sacharovbrug erbij. Met de ambitie van een nieuwe wandel-en fietsbrug staan we ook nu aan de vooravond van weer een grote stap. Wat gaat de volgende brug over de Rijn brengen?

Jaren 50 & 60: Snelle groei

Jaren 70: Bloeiperiode met veel voorzieningen

1975. Bouw van de Mandelabrug als tweede vaste brug naar Arnhem-Zuid. Foto: Gelders Archief: Gerth van Roden Fotografie

14

Malburgen werd een Vogelaarwijk, een prachtwijk. Het Ontwikkelingsplan uit 1997 van gemeente en Volkshuisvesting vormde de basis voor een grootschalige vernieuwing. Foto: Michel Lammerse.

1981. In de jaren 80 had Malburgen een nieuw soort primeur. De eerste wijkwerker van Arnhem, Rob Klingen, vestigde zich in Malburgen. Veel bewoners trokken in deze jaren de wijk uit naar de nieuwere uitbreidingen van Arnhem Zuid. Malburgen werd steeds meer een plek voor mensen met kleine portemonnee, waaronder steeds meer arbeidsmigranten. Foto: Gelders Archief: 1544 - 9652-0001, 1544 - Gerth van Roden Fotografie

Het imago van Malburgen is niet altijd positief. Tegelijkertijd zijn veel bewoners zijn trots op hun wijk en wonen er met veel plezier.

Jaren 80: Bewoners trekken weg

Veel betrokken bewoners hebben meegedacht bij de vernieuwingen, onder andere georganiseerd in de wijkraden met wijkplatforms en de kerngroep burgerparticipatie. Foto: Michel Lammerse

Jaren 2000: Grootschalige vernieuwing

15

Wonen aan de dijk (jr 2000) Tuindorps karakter (jr 30)

Tuindorp 2.0 (jr 2000)

Arbeiderswoningen (jr 50,60) Tuindorp 2.0 (jr 2000) Tuinstadse portiekflats (jr 50,60)

Rationeel (jr 70)

Malburgen is een mengelmoes van bouwperioden en bouwstijlen. De grote gemene deler is het groen. Sinds de jaren 2000 zijn grote delen van Malburgen vernieuwd. De openbare ruimte is in bijna heel Malburgen vernieuwd en met name aan de randen zijn er nieuwe woningen gebouwd, ook ten koste van het groen. In het hart van de wijk zijn de woningen en voorzieningen verouderd.

Wonen aan het water (jr 2000) Hoogbouw licht, lucht & ruimte (jr 70)

Bouwperiode

Rationeel (jr 70)

<1944

1985-1994

1945-1959

1995-2004

1960-1974

2005-2014

1975-1984

>2015

DE STAAT VAN HET VASTGOED 16

Grote verduurzamingsopgave In de nog niet vernieuwde delen speelt een grote verduurzamings- en renovatieopgave om woningen toekomstbestendig te maken. Woningcorporaties, gemeente en particulieren werken hard aan deze opgave. De woningcorporaties verduurzamen hun woningen stap voor stap. Daarnaast onderzoekt de gemeente de mogelijkheden voor de aanleg van een warmtenet in Malburgen en ondersteunt particulieren bij de verduurzaming van hun woning, onder andere met de Subsiedregeling Eigen Woning Aanpak (SEWA).

Energielabel A B C, D E, F F

SOCIAALECONOMISCHE SITUATIE EN URGENTIE 17

Sociaaleconomische status In Malburgen wonen circa 20.500 inwoners, dit gebaseerd op Arnhem in Cijfers (Oost-Noord 6.400, West 4.820 en Oost Zuid 9.260). Het aandeel huishoudens met een laag inkomen is relatief groot, net als het aandeel kinderen in bijstandsgezinnen.

Malburgen Oost-Noord: 6.415 inwoners 13%

Relatie met gezondheid

Malburgen West: 4.640 inwoners

Stress, bijvoorbeeld door geldzorgen of een slechte woning, kan leiden tot fysieke klachten en mentale klachten (zoals depressie en concentratieproblemen). De sociaaleconomische status speelt een sterke rol bij gezondheidsverschillen. Het aandeel bewoners dat rookt of overgewicht heeft is relatief groot en de levensverwachting is lager dan gemiddeld in Malburgen. De kwaliteit van de gebouwde en ongebouwde leefomgeving heeft een grote impact op de gezondheid. De ambitie is om de gezondheidsverschillen te verlagen.

huishoudens met een laag inkomen

15%

18%

kinderen in bijstandsgezinnen

verwachte onderwijsachterstand

191 & 81

verwachte onderwijsachterstand overgewicht

53%

kinderen in bijstandsgezinnen

27%

30% 53%

huishoudens met een laag inkomen

14%

jeugdwet & WMO cliënten/1000 inw

158 & 85

overgewicht

jeugdwet & WMO cliënten/1000 inw

Grote verschillen tussen buurten Malburgen kent grote verschillen qua sociaaleconomische situatie op buurtniveau. Zo staat Immerloo II bekend als het armste postcodegebied van Nederland waar 57% van de huishoudens een laag inkomen tot 130% van het sociaal minimum heeft. In Immerloo I en Kamillehof ligt dit percentage op 40% respectievelijk 30%. In het naastgelegen Stadseiland is dit 12%, vergelijkbaar met het Arnhems gemiddelde.

Malburgen Oost-Zuid: 9.245 inwoners 22%

12%

10,5%

19%

30%

huishoudens met een laag inkomen

kinderen in bijstandsgezinnen

49%

172 & 86

45%

verwachte overgewicht onderwijsachterstand

58%

201 & 153

jeugdwet & WMO cliënten/1000 inw

Arnhem huishoudens met een laag inkomen

kinderen in bijstandsgezinnen

verwachte overgewicht onderwijsachterstand

jeugdwet & WMO cliënten/1000 inw

bron: De meeste cijfers in dit document zijn gebaseerd op ‘Arnhem in cijfers’ en ‘Nationaal Programma Arnhem Oost’

In Malburgen wonen veel gezinnen met kinderen. Het aandeel huishoudens met kinderen is 33% in Malburgen West, 31% in Malburgen Oost-Noord en 33% in Malburgen Oost-Zuid. Dit ligt boven het gemiddelde van Arnhem (27%) en het landelijk gemiddelde (26%).

18

(bron: Gebiedsplan Arnhem Oost)

Het groen is een fijne basis voor opgroeiende kinderen. Bubble Voetbal in park Malburgen West (foto: vakantieinMalburgen.nl)

VEEL (RELATIEF) BETAALBARE WONINGEN 19

Groot aandeel sociale huur, lage WOZ-waarden In Malburgen staan zo’n 10.000 woningen. Een groot aandeel van deze woningen is sociale huur. Er zijn grote verschillen tussen de buurten. Zo is het aandeel corporatiebezit in Stadseiland 36% versus 83% in Immerloo II. De WOZ-waardes (Waardering Onroerende Zaken) van de woningen zijn relatief laag. Enerzijds is het betaalbare woningaanbod een kwaliteit van de wijk. Anderzijds betekent een grote concentratie sociale huurwoningen in de lagere huurprijssegmenten dat er, door wet- en regelgeving, door de jaren heen steeds meer mensen in een kwetsbare positie in Malburgen zijn komen wonen. In Malburgen gaan individuele problemen van bewoners, op het gebied van armoede, werkloosheid en gezondheid samen met veel en vaak toenemende overlast en onveiligheid. De veerkracht van de wijk komt onder druk te staan. De verhuisgeneigdheid is relatief groot in Malburgen. Dit duidt doorgaans op een lage buurtbinding of ontevredenheid met de woning of woonomgeving. MalburgenWest scoort hier duidelijk beter dan Malburgen-Oost.

Malburgen Oost-Noord: 2.920 woningen Malburgen-West: 2.140 woningen 44%

272.000 272.000 aandeel corporatiebezit

gemiddelde WOZ waarde

aandeel corporatiebezit

niet geneigd te verhuizen

Malburgen Oost-Zuid: 4.380 woningen 73%

46%

231.000 aandeel corporatiebezit

Arnhem

60%

35%

323.000 aandeel corporatiebezit

gemiddelde WOZ waarde

niet geneigd te verhuizen

46%

40% 55%

gemiddelde WOZ waarde

niet geneigd te verhuizen

gemiddelde WOZ waarde

niet geneigd te verhuizen

20

3. INTEGRALE AGENDA Malburgen is een wijk met veel kwaliteiten waar bewoners trots op zijn, maar ook een wijk met forse opgaven. Dit vraagt om integrale agenda als gemeenschappelijke basis voor het toekomstperspectief. Wat vinden bewoners belangrijk in Malburgen? Wat houdt hen het meest bezig? Veel bewoners geven aan met veel

21

Wat vinden bewoners belangrijk in Malburgen? Wat houdt hen het meest bezig? Veel bewoners geven aan met veel plezier in de wijk te wonen en er ook graag te willen blijven wonen. Maar er zijn ook zorgen. Het verduurzamen van je woning, een hoge energierekening, veiligheid in de leefomgeving en een goede toekomst voor de kinderen. Grote opgaven waar veel Malburgers dagelijks mee te maken hebben.

In gesprek over woonwensen tijdens het tweede Wijklab Malburgen Samen Vooruit (foto: Michel Lammerse)

AGENDA SLUIT AAN OP GEBIEDSPLAN ARNHEM-OOST 22

Deze integrale agenda voor Malburgen sluit naadloos aan bij gebiedsplan ‘Arnhem-Oost zijn we samen’ en de programmalijnen uit het Nationaal programma Arnhem Oost. Malburgen is in 2040: • • • •

Een kansrijke, inclusieve wijk voor ieder kind en iedere jongere (Opvoeden en Opgroeien) Een wijk gericht op talentontwikkeling, sociale stijging en bestaanszekerheid (Werk en Inkomen) Een gezonde en veilige wijk met duurzame, betaalbare en passende woningen (Wonen en Leven) Een complete wijk met betrokkenheid en gemeenschapszin (Gemeenschapsontwikkeling)

SCHOOL

Een groen, gezond en beweegvriendelijk Malburgen

Een kansrijke start in Malburgen

Uit het participatieproces zijn de zeven agendapunten naar voren gekomen die een bijdrage leveren aan de programmalijnen. Deze zeven ambities staan op deze pagina’s verbeeld:

Malburgen, de diverse wijk voor iedereen

Malburgen is levendig met voorzieningen ‘om de hoek‘

WIJKBEDRIJF

Ons Malburgen, een plek om trots op te zijn Blijvend leren en werken in Malburgen

Een schoon, heel en veilig Malburgen

“Wij wonen fijn aan de Holpijpstraat.We hebben een ruime woning die net is gerenoveerd. We willen niet verhuizen, want we wonen fijn centraal, kunnen overal fietsend en lopend heen en hebben veel voorzieningen om de hoek. Ook hebben we een groot sociaal netwerk in de wijk.”

23

Dragonstraat (foto: VHV)

ONS MALBURGEN, EEN PLEK OM TROTS OP TE ZIJN 24

Bewoners van Malburgen zijn trots op hun wijk. Men is trots op de eigen leefomgeving: het huis, de straat, de stoep of de galerij. Het groene karakter wordt ook vaak genoemd als kwaliteit waar de bewoners trots op zijn. Maar Malburgen verdient meer plekken waar de bewoners én andere Arnhemmers graag komen, plekken die de identiteit van de wijk bepalen. Malburgen heeft veel kwaliteiten. Je kunt hier prettig samenwonen met veel sociale contacten. Daarnaast roemen velen het groene karakter van de wijk: de uiterwaarden, de parken, de speeltuin bij het Bruishuis en de Eimersplas zijn belangrijke kwaliteiten. Er liggen ook kansen om de wijk te verbeteren. Denk hierbij aan de verbetering van de Drieslag als bruisend hart van de wijk, de Bakenhof als een prachtig open sportpark, het Olympuskwartier als dé plek voor urban sports in Arnhem en natuurlijk de uiterwaarden. Dit zijn bijzondere plekken voor Malburgen en heel Arnhem.

Speeltuin Bruishuis

Bijzondere plekken die de identiteit van Malburgen bepalen

Fijn wonen

De parken als plek voor de buurt

Huis voor de Wijk

EEN GROEN, GEZOND EN BEWEEGVRIENDELIJK MALBURGEN 25

Groen is en blijft een kwaliteit van Malburgen. Tegelijkertijd geven bewoners aan dat de kwaliteit van het groen beter kan. Een groene, gezonde en beweegvriendelijke wijk is belangrijk. Een wijk waar je makkelijk kunt wandelen en fietsen, waar kinderen veilig buiten kunnen spelen en iedereen buiten kan sporten. Groen voor ontspanning en verbinding. Groen als plek om bij te komen. De nabijheid van de Rijn en de uiterwaarden zijn van grote waarde voor Malburgen. Het groen in de wijk levert een bijdrage aan de klimaatadaptatie, de wateropvang, de ecologie en het tegengaan van hittestress. De ambitie is meer groen in de woonstraten en in tuinen. Met het Duurzaam Mobiliteitsplan wordt ingezet op de mobiliteitstransitie met meer ruimte voor de fiets en autoverkeer dat maximaal 30km/uur rijdt. Dit sluit goed aan bij de gewenste vergroening. Bij herinrichting van wegen wordt gekeken naar mogelijkheden voor meer vergroening. Sport en bewegen zijn cruciaal in Malburgen. Bewoners komen letterlijk en figuurlijk in beweging. Dit draagt bij aan ontmoeting, sociale cohesie en kansen om je te talent te ontwikkelen. In Malburgen wordt ingezet op laagdrempelige en betaalbare mogelijkheden voor alle doelgroepen: van urban sports in het Olympuskwartier, buitensport op open sportparken, spelen in de buurt, recreatie in de uiterwaarden.

Dit alles leidt tot een gezonde leefomgeving die veilig en uitnodigend is, geen overlast veroorzaakt en zorgt voor ontspanning en rust.

Speelplekken in de buurt

Laagdrempelige en betaalbare plekken voor sport, bewegen en ontmoeten

Groene woonstraten met fijn leefklimaat

Fijne fiets-en wandelroutes langs het groen

Wandelen en fietsen langs de uiterwaarden

Groene woonbuurten

Voorbeeld open sportpark in het groen, met speelplekken voor de buurt

EEN KANSRIJKE START IN MALBURGEN 26

Malburgen is ooit gebouwd als gezinswijk; een prima basis om ook nu kinderen en jongvolwassenen weer een kansrijke start te bieden. Om kansengelijkheid te bereiken is een lange weg te gaan. Ongelijk investeren voor gelijke kansen vormt de basis: niet iedereen heeft hetzelfde nodig om gezond te zijn en talenten te kunnen ontwikkelen en versterken. Voldoende aandacht voor de ouders/verzorgers zodat zij vanuit een goede basis de kinderen kunnen opvoeden is voorwaardelijk. Denk hierbij aan opvang, sociale netwerken en werkgelegenheid nabij. Een gezonde leefomgeving, goede voorzieningen en uiteraard goede, betaalbare woningen zijn voorwaardelijk. Investeer in een doorgaande lijn van voor- en vroegschoolse educatie naar het basisonderwijs als centrum voor opvoeden en opgroeien. De schoolomgeving is als rijke schoolomgeving ingericht: groen, autoluw en kindvriendelijk. Er is ruimte voor zorg, voor- en naschoolse opvang, huiswerkbegeleiding/ huiswerkplekken en volwasseneneducatie. De komende jaren wordt aandacht besteed aan het toegankelijker maken van gemeentelijk vastgoed, waaronder de Multifunctionele Centra (MFC’s) en de Grote Koppel. Maar een kansrijke start gaat verder: zorg voor goede overgangen tussen basisonderwijs, middelbare school, beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt. Dat biedt de jeugd perspectief (zie ook Blijven leren en werken in Malburgen).

De voorzieningen voor de jeugd vragen aandacht (cultuur, sport, ontspanning en ontmoeting), het aanbod is beperkt en weinig divers.

Goed basisonderwijs in een rijke schoolomgeving Meer voorzieningen voor jongeren

SCHOOL

Aandacht voor ouders/verzorgers

Goede overgang tussen basisonderwijs, middelbare school, beroepsonderwijs en werk

Rijke schoolomgeving, De Spil

Voorbeeld Rijke schoolomgeving, kindcentrum verbonden met voedselbos

Wandelen en fietsen naar school

MALBURGEN, EEN DIVERSE WIJK VOOR IEDEREEN 27

De ambitie is een passende, duurzame en comfortabele woning voor iedereen. Hiervoor wordt de woningvoorraad in balans gebracht. Dat betekent een goede verhouding tussen huur en koop en een betere verdeling in prijsklassen. Kansen voor doorstromen binnen de wijk, meer woningen voor starters en senioren, aantrekken van nieuwe doelgroepen en behoud van sociale netwerken en het behouden van aanbod voor gezinnen. Malburgen is destijds bedoeld als een wijk voor ‘de gewone Arnhemmer’ met een modaal inkomen. De afgelopen decennia is een groot deel van de oorspronkelijke inwoners verhuisd naar nieuwere wijken aan de randen van de stad. Door deze uitstroom is Malburgen een wijk geworden waar huishoudens wonen die minder te besteden hebben, een lagere sociaaleconomische status hebben en vaak in een kwetsbare situatie en slechtere gezondheid leven. Het feit dat zorgbedrijven in toenemende mate woningen opkopen en kwetsbare mensen in de buurten huisvesten versterkt deze situatie.

Goede balans huur en koop, aantrekken nieuwe doelgroepen

Duurzame en comfortabele woning voor iedereen

Mix van appartementen en grondgebonden, mix van oud en nieuw (Malburgen)

Goede mix woningtypen, met meer woningen voor starters en senioren

WOO NVISIE ARNHEM 2024 – 2029/2034

W OON V I S I E A R N HE M 2024 – 2029/2034

28

De ontwikkelingen uit het Ontwikkelingsplan hebben er toe geleid dat er veel woningen zijn gebouwd voor draagkrachtige huishoudens. Dit betekent dat er op het niveau van heel Malburgen al meer balans is, maar nog onvoldoende. De vernieuwing heeft vooral plaatsgevonden aan de randen van Malburgen, met name in de kern van Malburgen ligt nog een opgave, zowel wat betreft renovatie / vernieuwing als samenstelling van het woonaanbod. De ambitie is om in Malburgen meer balans aan te brengen door een andere verhouding tussen het sociale, betaalbare en midden dure segment. Dit vraagt ondermeer om bouwen in het betaalbare en middensegment (koopsector). Dit is in lijn met de gemeentelijke Woonvisie. Arnhem zet daarmee in op een betere spreiding van sociale huur in de stad. Uitgangspunt is dat het aantal sociale huurwoningen in Malburgen niet afneemt. Verdichten is geen doel op zich, maar kan wel bijdragen maatschappelijke doelstellingen zoals: • het realiseren van een betere mix tussen sociale huur- en vrije sector woningen, • draagvlak voor voorzieningen, • bereiken van de Arnhemse woningbouwopgave • het faciliteren van de gewenste doorstroming. In Malburgen wordt op allerlei plekken al gewerkt aan verbetering. Er zijn woningbouwprojecten aan de Nijmeegseweg en in het Olympuskwartier. De vernieuwing van de Vissenbuurt wordt opgepakt.

Daarnaast levert de bouw van woningen op Stadsblokken-Meinerswijk, als onderdeel van Malburgen, een bijdrage aan diversiteit in woningaanbod. Het biedt een sterkere basis voor voorzieningen in de wijk. De ambitie is om de wijk stap voor stap te verbeteren met de juiste toevoeging aan woningen.

Het nieuwe woningaanbod - door nieuwbouw of transformatie – stimuleert oudere bewoners om binnen de wijk door te stromen zodat sociale netwerken behouden blijven. Empty nesters worden verleid om hun gezinswoning te verlaten, zodat starters en jonge gezinnen de ruimte krijgen. Er ontstaat ook ruimte voor nieuwe instroom in de wijk, juist in het middensegment. Dit vraagt om slim bouwen in het betaalbare en middensegment grotendeels in de koopsector. Instrumenten zoals huurniveaus aanpassen (tot maximale sociale huurgrens) of wijze van woningtoewijzing kunnen hier ook aan bijdragen. De ambitie is om Malburgen weer aantrekkelijk te maken voor 1 INLEID

VIS IE

ARN HEM

• 202 4

– 202 9/2

iedereen. Uiteraard vraagt dit ook gerichte acties ten aanzien van de andere thema’s uit deze agenda, dit is niet louter een woningbouwopgave. Een specifieke, complexe opgave in Malburgen is de combinatie van de staat van de woning (fundering en casco) en verduurzaming. Het gespikkeld bezit en de lage WOZwaarden maken dit een lastige opgave. De komende jaren zal voor buurten met woningen uit de periode tot de jaren ‘70 een ‘strategie woonbuurten’ worden ontwikkeld.

ING

ARNHEM

WO ON

4 WOON VI SI E VO

Op bas is maakten van de Arnhem se Woo die ook we gezame nvisie nlijk tot en met 202 e prestatie afsprake 8 lope n n

Luister naar de podcas t over het onderne mingsp lan

034

Onderne

ming

Vitaal splan Volkshuisvesting Ar nhem en verb onden

Gemeentelijke Woonvisie

Dit boekj

e is gedru

kt op Paper bestaat uit 100% landbouwa wise papier. papiersoort Deze milieu fval. Dit geen bome vriendelijke maakt voedselveil n gekap dat er papiersoort ig en comp t hoeve bij het produceren n te word leet comp en. Daarn van deze osteerbaar aast is (EN13432 PaperWisegecertificee papier rd).

Onze

2025-2

uitnodig

ing voo

r sam

enwerke

n met

impact

028>

Ambities met wonen sluit aan bij de ambities van het Ondernemersplan van Volkshuisvesting

MALBURGEN IS LEVENDIG MET VOORZIENINGEN ‘OM DE HOEK‘ 29

Malburgen is en blijft een woonwijk. De binnenstad en Kronenburg - met een groot aanbod winkels, cultuur en horeca - liggen dichtbij. In Malburgen zelf zijn betere dagelijkse voorzieningen en ontmoetingsplekken belangrijk voor een gezond en prettig dagelijks leven. Een stedelijke woonwijk vraagt om meer dan woningen. In je is je sociale netwerk, ken je de plekken en voel je je thuis. De ambitie is om iedereen zo gezond, zelfstandig en zo lang mogelijk in de buurt te laten wonen. Iedere buurt verdient een bruisende plek; een plek waar de voorzieningen laagdrempelig, betaalbaar en toegankelijk nabij zijn. De invulling van zo’n plek kan per buurt variëren. Het kan gaan om plekken voor ontmoeting, talentontwikkeling, ondersteuning of ontspanning. Voorbeelden zijn: buurthuizen, onderwijs, kinderopvang, winkels, zorg, maatschappelijke ondersteuning, cultuur en jongerenwerk. De bewoners missen goede horeca. De bestaande concentraties van deze voorzieningen zoals Hoefbladlaan, rond de Hobbit,de Kamillelaan en het voorzieningencluster Immerloo II worden versterkt.

De Drieslag als centraal winkelcentrum Buurtpunten als plek voor ontmoeting, met bijvoorbeeld onderwijs, zorg, winkels, cultuur of buurthuizen

Buurtontmoeting in buurthuizen (Huis voor de Wijk)

Voorbeeld buurtontmoeting met horeca (Buren van Thialf)

Levendige plekken in Malburgen (de Hobbit)

BLIJVEND LEREN EN WERKEN IN MALBURGEN 30

In de omgeving van Malburgen is veel werkgelegenheid. Er wordt ingezet op optimale verbindingen naar deze werkplekken. Ook meer opleiding en werk- en leerplekken in Malburgen zijn belangrijk. Ondanks alle werkgelegenheid in de directe omgeving van de wijk is werk en opleiding in de wijk zelf ook belangrijk. Voldoende werk in de buurten zorgt voor stageplekken, bijbaantjes, leerwerkplekken en reguliere banen. Juist voor jongeren in een kwetsbare situatie kan dit cruciaal zijn. Het is de opstap naar de arbeidsmarkt. Werk is niet alleen belangrijk voor de bestaanszekerheid maar ook voor gezondheid, talentontwikkeling en het sociaal netwerk. De overstap van leren naar werken in de wijk wordt eenvoudiger gemaakt door leerwerktrajecten en praktijkgericht onderwijs in de buurt. Ook begeleiding naar werk voor diegenen die geen baan hebben, maar dit wel graag zouden willen, is belangrijk. Dit vraagt om hulp op een laagdrempelige plek, dichtbij huis. De eerdergenoemde buurtpunten zouden hier goed geschikt voor zijn.

Inzetten op versterken wijkeconomie

Begeleiding naar werk in laagdrempelige buurtpunten WIJKBEDRIJF

Werk- en leerplekken in de buurt

Goede verbindingen naar werk in omgeving

Het uitgangspunt is ‘zien werken, doet werken’. Dit betekent dat de wijkeconomie de ruimte krijgt op zichtbare en strategische plekken. Er wordt ruimte geboden aan startende ondernemers. Wijkbedrijven als Malburgs BuurtBanenBedrijf (met het BuurtKlusbedrijf, BuurtHorecaBedrijf, BuurtGroenBedrijf, etc.) zijn van grote meerwaarde voor de wijk. Zo kunnen bewoners onder andere een rol spelen in de verduurzaming van Malburgen en het groenbeheer. Voorbeeld Markthal, World of Food

Werk- en leerplekken BuurtBanenBedrijf Malburgen

Techniek BSO

EEN SCHOON, HEEL EN VEILIG MALBURGEN 31

Veiligheid is de basis voor een prettig, leefbaar, gezond en aantrekkelijk Malburgen. Het gaat om verkeersveiligheid, sociale veiligheid en (drugs)criminaliteit/ondermijning. Veiligheid is 1-op-1 gekoppeld aan de thema’s schoon en heel. Veiligheid is een basisconditie om andere ambities succesvol te laten zijn. Verkeersveiligheid is een belangrijk thema: iedereen moeten veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. De transitie naar 30km/uur draagt daaraan bij. In Malburgen worden bepaalde plekken als onveilig ervaren. Toezicht, overzicht en ‘ogen op straat’ helpen om dat gevoel te verminderen. Een laatste dimensie is criminaliteit en ondermijning. Er is een toenemend probleem met jongeren die in de (drugs) criminaliteit terechtkomen. Dit vraagt forse investeringen om enerzijds alternatieve perspectieven te bieden (opleiding, werkgelegenheid voor jongeren, rolmodellen, sociale netwerken en ruimte voor jongerencultuur, sport en ontmoeting) en anderzijds te zorgen voor toezicht en handhaving.

Preventie door kansen bieden

Meer ogen op straat Herinrichting openbare ruimte, goede verlichting

Verhogen onderhoudsniveau

Veiligheid is een-op-een gekoppeld aan de thema’s schoon en heel. De leefomgeving dient schoon, heel en veilig te zijn. Zwerfaval, het bijzetten van afval en slecht onderhouden panden bepalen mede het straatbeeld. Het herinrichten van openbare ruimte, herontwikkelen van verouderde panden, goede voorlichting over afval en het verhogen van het onderhoudsniveau dragen bij aan de veiligheid.

Kansen bieden aan jongeren zoals door AM support

Voorbeeld wonen en voorzieningen op de begane grond (Knikflat Rotterdam)

Voorbeeld verlichting langs parkroute

32

4. PERSPECTIEF MALBURGEN 2040 In dit hoofdstuk wordt het perspectief voor Malburgen in 2040 geschetst. Allereerst wordt in het onderdeel ‘Groene stadswijk midden in Arnhem’ ingegaan op de toekomstige positie van Malburgen binnen Arnhem. Vervolgens worden zeven agendapunten uit het vorige hoofdstuk vertaald naar vier ruimtelijke pijlers voor Malburgen zelf: • Groen als bijzondere kwaliteit – groene leefomgeving • Malburgen verbonden – mobiliteit • Bruisende plekken– voorzieningen en wijkeconomie • Een wijk voor iedereen– wonen

33

Samen genieten. Kijkend naar de toekomst, wat zouden Malburgers graag willen in hun wijk? Als eerste dat het goed gaat met kinderen, dat er mooie speelplekken zijn en goede scholen. Maar ook, de wens om te ontmoeten. Leuke plekken waar het gezellig is, toegankelijk voor iedereen, maar waar je ook gewoon samen kunt genieten van een kop koffie. Het eerste Wijklab Malburgen Samen Vooruit was een drukbezochte buurtbarbecue bij de Hobbit (foto: VHV)

GROENE STADSWIJK MIDDEN IN ARNHEM 34

Malburgen is ontworpen als tuinwijk met veel groen. Deze groene kwaliteit wordt ingezet om Malburgen nieuw leven in te blazen als fijne, gezonde wijk midden in Arnhem. De centrale positie benutten Malburgen is een van de meest centrale wijken van Arnhem. Met zowel de natuur om de hoek als de voorzieningen van de binnenstad én Kronenburg dichtbij, heb je in Malburgen alles bij de hand. Met de ontwikkelingen van Rijnpark, Coberco-kwartier en Stadsblokken-Meinerswijk schuift de binnenstad steeds meer richting Malburgen. Malburgen heeft alle ingrediënten voor een fijne thuisbasis voor velen. Omgekeerd heeft Malburgen ook veel te bieden voor de andere Arnhemmers. De Drieslag als multicultureel winkelcentrum, sportpark de Bakenhof, de uiterwaarden of bijvoorbeeld het Olympuskwartierzijn onderscheidende kwaliteiten voor de hele stad.

Groen als basis In Malburgen kun je fijn en ontspannen wonen. Daar waar het groen in Arnhem-Noord vooral als groene vingers tussen de wijken ligt, is het in Arnhem-Zuid verweven met de buurten. Groen is in Malburgen altijd dichtbij en vormt een sterke basis voor een gezonde leefomgeving, met fijne fietsroutes, sport-, speel-, ontspanning- en onmoetingsplekken.

Een echte stadswijk+ Door de centrale ligging kunnen bewoners van Malburgen gebruikmaken van veel voorzieningen in de omgeving. Daarnaast is er ook behoefte aan voorzieningen in Malburgen zelf. Malburgen wordt een echte stadswijk, waar ontspannen woonbuurten worden afgewisseld met stedelijke plekken.

Groen als basis

Een echte stadswijk met wonen (oranje) met daarbij horende voorzieningen (geel; rood). Stippen slechts ter indicatie.

35 Binnenstad Meinerswijk

Stadsblokken

Rijnpark

De Spil Drieslag

Malburcht

Gelredome

Olympuskwartier

Hobbit Sportpark de Bakenhof

Kronenburg

Malburgen als schakel Malburgen is de schakel tussen de binnenstad en Arnhem-Zuid. Veel (fiets)routes komen vanuit de regio via Malburgen de binnenstad binnen. Ook programmatisch kan Malburgen een schakel zijn tussen de binnenstad en Kronenburg, het centrum van Zuid. Door in te zetten op bruisende stedelijke plekken als de Drieslag en het Olympuskwartier, stepping stones langs de hoofdroutes, worden voorzieningen beter met elkaar verbonden. De wens voor de nieuwe Rijnbrug voor fietsers en wandelaars versterkt deze positie enorm.

Huis voor de Wijk

36

Het ontwikkelperspectief voor Malburgen bevat de vier pijlers: • Groen als bijzondere kwaliteit • Optimaal verbinden • Bruisende plekken • Een wijk voor iedereen Groen als bijzondere kwaliteit • Verfijnd groen netwerk • Als basis voor een gezonde leefomgeving

Optimaal verbinden • Goed verbonden met de omgeving • Delen van Malburgen goed verbonden met elkaar

Bijzondere plekken • Bronpunten voor de buurt • Stedelijke smaakmakers

Een wijk voor iedereen • Sterke sociale netwerken • Ruimtelijke samenhang

GROEN ALS BIJZONDERE KWALITEIT 37

Malburgen heeft een sterk raamwerk van lanen, singels en parken. In het perspectief wordt ingezet op het verder verfijnen van het netwerk als basis voor een mentaal gezonde en beweegvriendelijke omgeving, klimaatadaptief en biodivers.

Meinerswijk

Stadsblokken

Rijn

Park West De Monchypark

Hoofdstructuur groen/blauw Groene lanen, singels en parken

Park Bakenhof

Dijkzone Groene zone langs N-wegen Sloten en singels Park Hobbit

Overig Sportparken Buurten met bebouwing in het groen Voorzieningen in het groen Volkstuinen & akkers

Immerloo II Eimersplas

Ambities De Monchypark Vergroenen buurten (tegen hittestress) Herinrichten openbare ruimte met oog op veiligheid en bewegen

Immerlooplas

Verbeteren sociale veiliheid en zicht op uiterwaarden Versterken groene verbinding tussen parken en voorzieningen Bebouwing richten op groen Rondje Eimersplas

Immerloopark

38

The Art of Connection in Stadseiland (foto: Michel Lammerse)

39

dubbele ruit

Groene randen

Parken verbinden

Versterken groene dubbele ruit De Nijmeegseweg en Huissensestraat hebben het karakter van een parklaan / groene stadsstraat. Samen met Zeegsingel, Orionsingel/Visserslaan, Graslaan, De Whemedreef, en binnen deze ruit Koppelstraat, Sint Gangulphusplein, Sint Laurentiuslaan en Groene Weide, vormen deze structuren een groene ruit en mooie basis voor wandelen en fietsen. De Nijmeegseweg wordt de komende jaren heringericht, met behoud van het groene karakter. De transformatie van de Huissensestraat naar 30 km/u biedt kansen om het groene karakter te vergroten en om in te zetten op meer verblijfskwaliteit. Door de Graslaan samen met sportpark de Bakenhof te vergroenen, ontstaat er een dubbele ruit waarmee de groenstructuur ook in Malburgen-Oost goed is verweven.

Versterken omliggende landschappen Malburgen is omringd door mooie natuurgebieden waar bewoners kunnen genieten van natuur, rust en ontspanning en waar ruimte is voor wandelen, fietsen en bewegen. Malburgen wordt aan noordzijde omringd door de Stadsblokken, Meinerswijk, uiterwaarden en Malburgse Bandijk. Een uniek natuurgebied midden in de stad. Arnhem-Noord en -Zuid komen hier samen voor bijzondere evenementen en om te genieten van de rust en ruimte. Er wordt ingezet op het versterken van het netwerk voor wandel- en fietspaden. Er worden nieuwe woningen ontwikkeld en er is plaats voor enkele voorzieningen bij de woningen op het gebied van horeca of cultuur in de Stadsblokken of Meinerswijk. De dijkzone grenst aan een mooie, groene parkzone met veel grote bomen. Sociale veiligheid, logische routes en de vindbaarheid van de verbindingen naar de uiterwaarden zijn hier een aandachtspunt. Door meer openheid te creëren kan het gebruik van deze zone worden verbeterd. Ook de Eimersplas heeft veel potentie als natuur- en recreatiegebied. Door de oevers openbaar te houden, de relatie met de omgeving te versterken (onder andere bij de Hobbit en Immerloo II) en een

wandelrondje mogelijk te maken wordt dit een aantrekkelijke plek voor heel Malburgen. Parken en verbinden met groene routes Malburgen heeft mooie buurtparken met buurtvoorzieningen. In de omgeving van de Malburcht, de Hobbit, de scholen in Immerloo I en de scholen in Immerloo II liggen kansen om buurtvoorzieningen meer te verbinden met het bestaande groen en ruimte toe te voegen voor groen en spelen. Zo worden ook deze plekken aantrekkelijke ontmoetingsplekken voor de buurt. De buurtparken zijn veelal onderling met elkaar verbonden door de groenblauwe hoofdstructuur; een goede basis voor veilige en aangename looproutes tussen de voorzieningen. Op enkele plekken zijn er verbindende schakels nodig: • Verbinding tussen Park West en het nieuwe De Monchypark • Verbinding tussen Immerloo II en sport- en buurtpark Bakenhof • Verbinding tussen het nieuwe De Monchypark en de groene omgeving rondom de Malburcht

40 Herinrichten openbare ruimte met het oog op veiligheid Malburgen kent buurten zoals Immerloo II met een groene, open opzet met flats: veel groen, weinig toezicht en weinig gebruikskwaliteit. De opgave is hier om het groen meer betekenis te geven en het veiliger te maken door goede verlichting, veilige wandel- en fietsroutes, ruimte voor sport en spel of meer ogen op straat door bebouwing toe te voegen. Ook gebieden als de Drieslag en sportpark de Bakenhof vragen om een veiligere inrichting. Groene omlijsting buurten

Buurten vergroenen

Groene omlijsting buurten verfijnen In aanvulling op de groene hoofdstructuur, is voor Malburgen het verfijnde groene netwerk om de buurten heen kenmerkend. Dit is een bijzondere kwaliteit van Malburgen die ervoor zorgt dat groen altijd dichtbij is. Dit verfijnde groene netwerk wordt gekoesterd en waar mogelijk verder verfijnd.

Buurten vergroenen De meeste buurten in Malburgen bestaan uit smalle straten met woningen met voor- en achtertuin. In enkele van deze buurten wordt het op zomerse dagen erg warm. Tuinen, bomen en (groene) speelvoorzieningen dragen bij aan een prettig leefklimaat. In deze buurt wordt gezocht naar mogelijkheden om te vergroenen. Ook de omgeving van de Drieslag is erg stenig, vergroening kan ook hier een inspelen op de gewenste verkoeling en het tegengaan van hittestress.

Malburgen vergroent! Foto: Michel Lammerse

41

Groenstedelijke kwaliteit als basis voor: • sporten en spelen • gezonde mobiliteit • kindvriendelijke omgeving • moderne woonvormen • recreëren en ontmoeten • biodiversiteit • tegengaan van hittestress • regenwateropvang

diverse voorbeelden van groenstedelijke kwaliteit

a br ug

n Fr ostb rug

Ma sew eg

Joh

Rijnpark

Fon tei n

Gra

kru id

an

eeg

Regulier lijnennet HOV HOV ambitie Bushalte

tra

Wijk fi

at

Orion

Regionale weg

30 Van 50 naar 30 km/u Openbaar vervoer

te

singe l

Kronenburg

Stedelijk hoofdfietsnetwerk ambitie Auto

Wijkontsluiting

el

ses

25

A3

Stedelijke hoogwaardige fietsroute ambitie

Stadsontsluiting

sing

en

etsr oute

Zee g 30

Regionale en stedelijke hoogwaardige fietsroute Stedelijk hoofdfietsnetwerk

rsla

n laa ntiu s ure

Fiets

tsrou

iss

dijk

30

Wijk fie

Hu

Ban

30

30

St. La

te

Nijm

rou

gse bur

ets

n Mal

Wi jkfi

slaa

sew eg

str aat

Vis se

Arnhem werkt actief aan de transitie naar gezonde en duurzame mobiliteit. In het Duurzaam Mobiliteitsplan (vastgesteld in 2025) staan wandelen en fietsen voorop, gevolgd door goed openbaar vervoer. Voor Malburgen betekent dit meer fietsroutes en een grote stap in het verbeteren van de verbindingen met de omgeving door de gewenste nieuwe Rijnbrug. De snelheid voor de auto gaat omlaag naar 30 km/u. Met name de transformatie van de Nijmeegseweg - van barrière naar verbindend element - is beeldbepalend.

Eld en

42

Binnestad

nde l

OPTIMAAL VERBINDEN

Rijnwaalpad

Route Arnhemse Zuidasbinnenstad

em

h Arn

d Zui

Route Arnhem-Huissen

N325/Pleijro

ute

Route Arnhem Zuidbinnenstad / Rijnpark Route ArnhemHuissen

43

Hardlopen over de Malburgse Bandijk tijdens de Bridge to bridge hardloopwedstrijd (foto: Michel Lammerse)

44

Lopen Traag netwerk tussen voorzieningen Lopen en recreatief wandelen is gezond. Veel bewoners van Malburgen fietsen of lopen, al dan niet in combinatie met gebruik van het ov. Er wordt ingezet op een fijnmazig loop- en fietsnetwerk van de woning naar de (buurt)voorzieningen als scholen en winkelcentra, tussen de verschillende voorzieningen en naar het ov. Dit zijn veilige routes voor kinderen en ouderen, goed toegankelijk voor iedereen. Deze routes worden zoveel mogelijk gekoppeld aan het groene netwerk met voldoende uitrustplekken (bankjes). In het wandelnetwerk van Malburgen zijn deze routes vaak al aanwezig. Op enkele plekken worden ontbrekende schakels aangevuld.

netwerk te verfijnen en ook de inrichting van het groen hierop af te stemmen, wordt Malburgen beter verbonden met de uiterwaarden. Rondje Eimersplas Het Immerloopark is een prachtig park in Arnhem-Zuid en de Eimersplas is hiervan het verlengde. Veel bewoners van Malburgen wandelen hier graag. Een rondje wandelen om de Eimersplas is nu echter niet mogelijk. Dit is een sterke wens vanuit bewoners. De Eimersplas is een belangrijk natuurgebied. In de uitwerking van een rondje Eimersplas is de balans tussen natuur en recreatief gebruik belangrijk.

Voorbeeld wandelpad langs de plas (Arninge, Zweden)

Nieuwe wandel- en fietsbrug over de Rijn Met de eventuele komst van een nieuwe Rijnbrug wordt Malburgen-Oost beter verbonden met de binnenstad en werkgebieden. Dat betekent meer banen dichtbij voor Malburgen-Oost, een betere bereikbaarheid van de Malburgse voorzieningen voor bewoners van de nieuwe wijk Rijnpark en kansen voor ondernemers, (sport)verenigingen en voorzieningen. Dit biedt ook kansen voor recreatieve wandelrondjes van brug-tot-brug. Wandelen over de dijk en door de uiterwaarden Veel Malburgers wandelen graag over de dijk en door de uiterwaarden. In de plannen voor de Stadsblokken en Meinerswijk zijn verschillende nieuwe verbindingen gepland die ontbrekende schakels in de bestaande routes invullen en zo het wandelnetwerk verfijnen. Er zijn al diverse verbindingen naar de bestaande woonbuurten, maar deze zijn niet altijd goed vindbaar en voelen niet overal (sociaal) veilig. Door het

Dijkroute

Hoofd-loopnetwerk

Rondje Eimersplas

Verbindingsnetwerk Recreatieve wandelroutes Toekomstig loopnetwerk, indicatief (nieuwe routes gestippeld)

Fietsen Versterken verbindingen met de regio en binnen de wijk Er wordt ingezet op het versterken van de fietsverbindingen met de regio (o.a. Nijmegen en Huissen). Deze fietsroutes verbinden de regio via Malburgen met de binnenstad. Naast de bestaande doorfietsroute Arnhem - Nijmegen via de Nijmeegseweg en de Eldenseweg (RijnWaalpad) wordt er geïnvesteerd in routes in met name het oosten van Malburgen. Deze fietsroutes zijn gekoppeld aan de groene hoofdstructuur en komen veelal langs voorzieningen. Zo vormen deze routes ook een impuls voor Malburgen. • Nieuwe doorfietsroute Arnhem-Zuid - binnenstad Arnhem via De Whemedreef • Nieuwe doorfietsroute Huissen – binnenstad Arnhem door Immerloo II • Ook de fietsverbindingen binnen de wijk worden versterkt, het gaat om de routes: • Doortrekken bestaande fietsroute west-oost naar Immerloo II • Fietsverbinding Immerloo II en de Bakenhof • Alle kruisingen vragen aandacht bij de aanleg van de diverse fietsroutes in Malburgen.

Voorbeeld doorfietsroute als fietsstraat (Arnhemse Broek)

Voorbeeld doorfietsroute langs het groen

wij

kfi

ets

rou

te

wijk

Fietsen over de dijk Fietsen en wandelen over de dijk is en blijft een belangrijke kwaliteit van Malburgen.

fiets

rout e

Rijnwaalpad

Route Arnhemse Zuidas-binnenstad

rout e

fiets

Nieuwe wandel- en fietsbrug De gewenste nieuwe Rijnbrug vormt de ontbrekende schakel tussen de hoofdfietsroutes van Malburgen-Oost en de binnenstad. Dit is een belangrijke schakel in het regionale (fiets) netwerk.

wijk

45

Route ArnhemHuissen Route Arnhem Zuidbinnenstad / Rijnpark

Toekomstig fietsnetwerk (nieuwe routes gestippeld)

Route ArnhemHuissen

46

Auto Herinrichting Nijmeegseweg De komende jaren wordt de Nijmeegseweg heringericht tot een weg met enkele rijstroken. De weg wordt in fasen getransformeerd met behoud van groene karakter. Van 50 naar 30 km/u Op de lange termijn transformeren een groot deel van de hoofdwegen binnen het stedelijk gebied van Arnhem van 50 naar 30 km/u. Ook in Malburgen gaat de snelheid van de auto omlaag. Dit verbetert ook verkeersveiligheid, zodat kinderen op straat kunnen spelen en kwetsbare groepen veiliger kunnen oversteken. In Malburgen gaat het om de Nijmeegseweg, Huissensestraat, Koppelstraat, Sint Laurentiuslaan, Sint Gangulphusplein en Zeegsingel.

Openbaar vervoer Verfijning van het busnetwerk Het hoofdbusnetwerk wordt doorgetrokken over de Nijmeegseweg, inclusief enkele nieuwe haltes. Daarnaast wordt gewerkt aan een snelle regionale busverbinding (Bus Rapid Transit) tussen de campussen van Nijmegen, Arnhem en EdeWageningen. Deze busverbinding komt door Malburgen, over bestaande busbanen. De exacte route is nog niet bekend.

Voorrang voor de fiets In Malburgen wordt er ingezet op nieuwe doorfietsroutes die Malburgen beter verbinden met de omgeving. Dit vraagt op strategische plekken om voorrang en meer ruimte voor de fietser. Dit kan bijvoorbeeld door het maken van een fietsstraat of knip in de doorgaande route.

Regulier lijnennet

50

Betaald parkeren Bij grootschalige ontwikkelingen en om parkeeroverlast te voorkomen wordt in delen van Malburgen gereguleerd parkeren ingevoerd.

Hubs In het Duurzaam Mobiliteitsplan wordt ingezet op enkele stadrandhubs voor de overstap van de auto op openbaar vervoer naar de binnenstad. Er is een stadrandhub gepland bij het GelreDome. Daarnaast wordt ingezet op enkele wijkhubs, waar plaats wordt geboden aan bijvoorbeeld deelfietsen en deelauto’s. De locaties zijn nog niet bekend.

30

100

HOV

80

Toekomstig autonetwerk (hoofdroutes)

Toekomstig netwerk openbaar vervoer

47

Energietransitie Energie voor Arnhem De energietransitie betreft de de overgang van fossiele energie (zoals olie en gas) naar duurzame energie. Deze grote transitie vraagt om een goed plan. Met het plan Energie voor Arnhem (Eva) wordt de stad ingedeeld in negen energiegebieden. Voor elke gebied wordt bekeken hoe de transitie naar duurzame energie plaatsvindt. Eva biedt duidelijkheid aan bewoners en bedrijven. Welke energieoplossingen komen waar beschikbaar? Wat betekent dat financieel? En wanneer gaat deze verandering plaatsvinden? Eind 2026 is de uitwerking van de energiegebieden gereed. Daarbij wordt gekeken naar lopende en nieuwe projecten. Ook het bestaande warmtenet MalburgenOost is een onderdeel hiervan.

Warmtenet Malburgen-Oost Gemeente, Volkshuisvesting, Vivare en Vattenfall hebben onderzocht of het warmtenet in Malburgen-Oost uitgebreid kan worden. Dit is met subsidie vanuit het Rijk mogelijk. In 2024 heeft Vattenfall besloten niet meer mee te doen. Gemeente wil in samenwerking met de woningcorporaties onderzoeken of er alsnog een warmtenet kan komen. De komende tijd worden de plannen uitgewerkt en worden de inwoners van Malburgen-Oost betrokken. Als dit project doorgaat wordt de komende 10 jaar het warmtenet in de buurten aangelegd. Dat gaan inwoners zien in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld door dat de straten open gaan en met de komst van warmtestations. Het biedt ook kansen voor het verbeteren van de woonomgeving. We bekijken deze plannen ook in samenhang met de gebiedsgerichte aanpakken, verduurzaming van woningen en de aanpak woonbuurten.

Lokale energie Eva zet in op lokale energieoplossingen in de Arnhemse wijken en buurten. Dit betekent dat de opwek en het gebruik van energie zo dicht mogelijk bij elkaar worden gebracht. Ook wordt zoveel mogelijk energie gebruikt op het moment dat het beschikbaar is of wordt het opgeslagen voor op een later moment. Zo wordt ervoor gezorgd dat er minder (nieuwe) infrastructuur nodig is. Ook wordt ingezet op netbewust bouwen, zodat we minder energie gebruiken. Voor de overstap naar duurzame energie zijn er netuitbreidingen nodig zoals meer onderstations en extra transformatorhuisjes. Voor Malburgen betekent dit bijna een verdubbeling van het aantal trafohuisjes. Dit heeft impact op de openbare ruimte. Kansen om trafohuisjes onder te brengen in nieuwe gebouwen worden onderzocht.

48

Volkshuisvesting, gemeente en bewoners werken hard aan het verduurzamen van de woningen in Malburgen.

BRUISENDE PLEKKEN MAKEN 49

Bruisende buurtplekken staan centraal in de buurten. De plekken waar mensen samenkomen zoals rijke schoolomgevingen, de plekken voor buurtontmoeting en wijkeconomie, het (nieuwe) medisch centrum, de wijkwinkelcentra, het Olympuskwartier en de Bakenhof als open sportpark. In dit hoofdstuk wordt de structuur van de buurtplekken van Malburgen beschreven. De invulling van de plekken is verder uitgewerkt in het hoofdstuk ‘Gebiedsprofielen’.

Zorg

Onderwijs Rijke schoolomgeving Olympuscollege Buurtontmoeting & religie

Medisch centrum Nieuw medisch centrum Sport en recreatie

Buurthuizen

Gebouwde sportvoorzieningen

Religie

Sportpark

Commercieel Winkelcentra Overige centra Overige bedrijven

Recreatie & natuur

50

Voorzieningen en doelgroepen Bij de voorzieningen in Malburgen is het belangrijk om rekening te houden met een brede doelgroep. Malburgen is zeer divers qua culturele achtergronden, inkomen en opleidingsniveau. Er zijn bewoners die er al heel lang wonen en ook veel nieuwkomers. Aspecten als taal, betaalbaarheid en laagdrempeligheid spelen een grote rol. Het mooiste zijn plekken die voor alle inwoners iets te bieden hebben..

(foto’s: Michel Lammerse)

•

51

MFC De Malburcht

MFC De Spil

Hoefbladlaan

De Drieslag Kruidenplein

Hart van Immerloo I Kronenburg

Hart van Immerloo II

Rijke schoolomgevingen

Winkelcentra

Voorzieningen en groen (tekst in kader) De (buurt)voorzieningen in Malburgen zijn gekoppeld aan de groene hoofdstructuur. Deze groene kwaliteit biedt een goede basis voor bijvoorbeeld een rijke schoolomgeving of buurtontmoetingsplek. Door de opzet van voorzieningen in het groen kunnen deze lekken echt ‘het hart’ van de buurt worden. Dit vraagt een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte met een of meerdere gebouwen in het groen. Voorzieningen en doelgroepen (tekst in kader) Bij de voorzieningen in Malburgen is het belangrijk om rekening te houden met een brede doelgroep. Malburgen is zeer divers qua culturele achtergronden, inkomen en opleidingsniveau. Er zijn bewoners die er al heel lang wonen en ook veel nieuwkomers. Aspecten als taal, betaalbaarheid en laagdrempeligheid spelen een grote rol. Het mooiste zijn plekken die voor alle inwoners iets te bieden hebben..

Vier sterke rijke schoolomgevingen De huidige vier basisschoollocaties worden rijke schoolomgevingen: groen, autoluw, kindvriendelijk en open voor de buurt als meer dan alleen een plek voor onderwijs voor kinderen. • MFC De Spil is relatief nieuw. Het complex is gelegen in buurtpark West en speelt een belangrijke rol voor de buurt. Hier liggen geen grote opgaven. • Ook MFC De Malburcht is relatief nieuw en is een belangrijke kwaliteit van de buurt, maar is een vrij introvert complex. Het kan een bredere rol gaan spelen binnen de buurt. Dit betekent een verbreding in programmering voor jongeren en volwassenen (bijvoorbeeld met een muziek repetitieruimte), versterking van de ontmoetingsfunctie (door inzetten van sociaal beheer) en het verbeteren van de verbinding met de buurt door een aantrekkelijkere, groene inrichting van de omgeving.