Bijlage 1 - Jaarstukken 2020

Jaarstukken 2020

Inhoudsopgave Infographic .................................................................................................................................................................................. 1

Deel 1 Hoofdlijnen ........................................................................................................................................................................ 2 2020, een samenvatting .............................................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................................................... 6

Deel 2 Jaarverslag ........................................................................................................................................................................ 8 Wijken ............................................................................................................................................................................................. 9 Wijken algemeen ....................................................................................................................................................................... 10 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek .............................................................................................................................. 17 Noordwest ................................................................................................................................................................................. 22 Noordoost.................................................................................................................................................................................. 26 Presikhaaf .................................................................................................................................................................................

32 Malburgen ................................................................................................................................................................................. 36 Schuytgraaf, Elderveld .............................................................................................................................................................. 40 De Laar, Elden .......................................................................................................................................................................... 44 Rijkerswoerd, Kronenburg, Vredenburg .................................................................................................................................... 48 Stad .............................................................................................................................................................................................. 52 Bestuur, dienstverlening en financiën ....................................................................................................................................... 53 Veiligheid...................................................................................................................................................................................

64 Bereikbaarheid .......................................................................................................................................................................... 72 Economie .................................................................................................................................................................................. 78 Onderwijs .................................................................................................................................................................................. 87 Cultuur....................................................................................................................................................................................... 91 Participatie en armoedebestrijding ............................................................................................................................................ 98 Zorg ......................................................................................................................................................................................... 112 Welzijn en inclusie ...................................................................................................................................................................

124 Gezondheid en sport ............................................................................................................................................................... 133 Klimaat en energie .................................................................................................................................................................. 139 Ruimtelijke ontwikkeling .......................................................................................................................................................... 145 Wonen en leefomgeving.......................................................................................................................................................... 151 Paragrafen .................................................................................................................................................................................. 161 Lokale heffingen ...................................................................................................................................................................... 162 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................................................

165 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................................................. 181 Financiering............................................................................................................................................................................. 192 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................................................ 196 Verbonden partijen .................................................................................................................................................................. 201 Grondbeleid............................................................................................................................................................................. 221 Investeringen........................................................................................................................................................................... 229 Subsidies.................................................................................................................................................................................

232 Integriteit ................................................................................................................................................................................. 236

Deel 3 Jaarrekening .................................................................................................................................................................. 239 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ............................................................................................ 240 Balans en de toelichting .............................................................................................................................................................. 249 Bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ......................................................................... 278 Bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa tabel)................................................................ 280 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ................................................................................................................. 292

Deel 4 Bijlagen .......................................................................................................................................................................... 293 Afkortingenlijst ......................................................................................................................................................................... 294 Begrippenlijst........................................................................................................................................................................... 297

Infographic

1

Deel 1 Hoofdlijnen Deel 1 bestaat uit: 1.

Hoofdlijnen van beleid

2.

Leeswijzer

2

2020, een samenvatting 2020 liep totaal anders dan we aan het begin van het jaar verwachtten. Het jaar begon hoopvol met de Woondeal en de Arnhem-Oost aanpak, maar corona gooide al snel roet in het eten. Toch hebben we in een jaar van crisis als stad mooie projecten opgezet, vele doelen bereikt en diverse plannen gemaakt. Woondeal Arnhem-Nijmegen Er is de afgelopen jaren volop gebouwd in Arnhem en er zijn ook nog plannen in ontwikkeling of in voorbereiding. Daar bovenop sloten Arnhem, Nijmegen en het Rijk een woondeal, met als inzet de bouw van nog meer woningen in beide steden dan al gepland was. De Woondeal moet ervoor zorgen dat er sneller en meer betaalbare huur- en koopwoningen komen. Maar het gaat om veel meer dan woningen alleen. We gaan ook sociale problemen zoals armoede en taalachterstand in combinatie met overlast en criminaliteit in de wijk aanpakken. Dit noemen we de Arnhem-Oost aanpak en heeft als doel om alle Arnhemmers gelijke kansen te bieden en tweedeling in de stad tegen te gaan. Hierbij worden woningen bouwen, de leefomgeving verbeteren en de sociale problematiek integraal opgepakt. Corona Toen kwam corona. Een crisis die zijn weerga niet kent en waarvoor we alle zeilen moesten bijzetten. Een crisis met een enorme impact op Arnhem en de Arnhemmers.

Bijna de helft van de ondernemers gaf aan te verwachten dat het voortbestaan van hun bedrijf door de crisis in gevaar komt. De cultuur- en evenementensector stond op omvallen. Al snel namen we meer dan 100 maatregelen om de acute gevolgen van corona te bestrijden en verzachten, mede met ondersteuning van het Rijk en de Provincie. Zo zorgden we voor laptops voor kinderen uit gezinnen die dat zelf niet kunnen betalen, boden we extra ondersteuning voor ondernemers en regelden we extra opvangplekken voor dakloze Arnhemmers. Ook presenteerden we voor onszelf en voor de stad een coronadashboard, dat inzicht geeft in de effecten van de coronacrisis op het gebied van gezondheid, economie, welzijn en werk. Tegelijk zijn we ervan doordrongen dat de coronacrisis niet zomaar voorbij is. Dat we ook verder moeten kijken. Zeker tot en met 2021, en misschien nog wel langer. Investeren in de stad Daarom presenteerden we nog voor de zomer de Arnhemse Herstelagenda Coronacrisis. Niet bezuinigen, maar juist fors investeren. Om zo de stad een fikse steun in de rug geven om de gevolgen van de coronacrisis het hoofd te bieden. De herstelagenda bevat een pakket aan investeringen van ruim €19 miljoen euro in sectoren die getroffen zijn en in de bedrijven en mensen die veel geleden hebben onder de crisis. Door juist nu te investeren zorgen we tegen de stroom in voor een impuls in de lokale economie.

Met als doel de stad te versterken en zo goed mogelijk uit de crisis te komen. We investeren daar waar het bijdraagt aan grote transities en de opgaven die daarbij horen, zoals de energietransitie, duurzame mobiliteit, circulaire economie en klimaatadaptatie. Daarmee zorgen we lokaal voor werkgelegenheid en extra bedrijvigheid. Daarnaast investeren we in cultuur. De gemeenteraad stemde in met ons voorstel om het Stadstheater te vernieuwen en ook Introdans en Toneelgroep Oostpool op die locatie te huisvesten. Ondernemers Natuurlijk gebeurde er meer. En ondernam de gemeente meer. In het kader van 'Van bedrijven weten' willen we de ruim 15.000 Arnhemse ondernemers beter van dienst zijn. Een team van accountmanagers verbetert de contacten en brengt beter in kaart wat de Arnhemse bedrijven van de gemeente verwachten. Arnhem kende al de Ondernemersdesk. Hierdoor leggen ondernemers snel contact en krijgen ze sneller antwoorden op hun vragen . Ook over wat de nieuwe coronaregels voor hen betekenen. Deze desk werd daarnaast uitgebreid met het loket 'geldzaken en ondernemers', speciaal voor ondernemers met financiële problemen. Vaak zochten we de samenwerking in de regio, bijvoorbeeld met de mkb regiodeal Arnhem-Nijmegen. Daarmee kunnen midden- en kleinbedrijven hulp krijgen op het gebied van digitalisering.

Klimaat en energie Op het gebied van klimaat en energie werden in 2020 flinke stappen gezet. De plannen van de gemeente om in Elderveld zo'n 800 woningen van het gas af te halen, kregen een impuls doordat het Rijk hier zes miljoen aan bijdraagt. Het is de bedoeling dat deze woningen uiterlijk in 2028 met restwarmte van de rioolwaterzuivering verwarmd worden. Behalve in Elderveld onderzoeken we in nog elf andere buurten of er een serieus alternatief voor aardgas is. Ook op het gebied van duurzame mobiliteit gingen de ontwikkelingen verder. Er zijn steeds meer laadpunten gekomen voor elektrische auto's en dat aantal blijft doorgroeien. Daarnaast zetten we in op deelvervoer, bijvoorbeeld met eHubs waar je elektrische fietsen, bakfietsen of elektrische auto's kunt huren. Het afgelopen jaar hebben we meer dan 12 miljoen aan subsidie voor mobiliteitsprojecten ontvangen. Goed nieuws voor de bereikbaarheid van Arnhem. Meer grip op sociaal domein In het sociaal domein kreeg de gemeente beter grip op de uitgaven, en dus ook meer mogelijkheden om tijdig bij te sturen als de kosten onverhoopt stijgen. Daarnaast zijn we gestart met het visietraject sociaal domein, waarin ook de inzichten van de visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein van de VNG worden meegenomen. Ook werd een nieuwe aanbesteding van zorgaanbieders afgerond.

Er zijn nu minder aanbieders van zorg die ook nog eens voldoen aan strengere kwaliteitseisen. De coronacrisis legt een extra druk op onze inwoners. Ze ervaren meer stress en voelen zich somberder. Daar zijn we nu extra alert op. Daar hebben vooral de sociale wijkteams een grote rol. Ook zetten we ons volop in om kinderen niet

3

de dupe te laten worden van de scholensluitingen tijdens corona. Daarvoor hebben we de Arnhemse aanpak onderwijs, waarmee we onder meer vroegtijdig schoolverlaten proberen tegen te gaan. Afvalinzameling Per 1 juli werd diftar ingevoerd. Vanaf die datum kunnen Arnhemmers hun afval met behulp van een afvalpas kwijt in de vele ondergrondse containers. Het doel van dit systeem is dat afval beter wordt gescheiden en er meer recycling van afvalstoffen mogelijk is. Over het vervolg van diftar is in maart 2021 een referendum georganiseerd waarbij zo'n 53 procent van de Arnhemmers zich uitsprak tegen het diftar-systeem. We gaan nu kijken welk systeem voor afvalinzameling passend is voor de stad. Het doel blijft overigens wel om zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen en de hoeveelheid restafval te verminderen. Veiligheid In de strijd tegen ondermijning en criminaliteit werden op last van de burgemeester in 2020 diverse panden gesloten vanwege criminele activiteiten. Dat is nodig, want de georganiseerde criminaliteit probeert de bovenwereld mee te sleuren met fout geld, intimidatie, chantage en bedreigingen. Het ondermijnt een eerlijke samenleving met eerlijke handel en horeca. In november en december was Arnhem gaststad van Orange the World, de internationale campagne tegen geweld tegen vrouwen.

In het kader van de campagne werden niet alleen diverse activiteiten georganiseerd, maar ook vele gebouwen en plekken oranje aangelicht, zoals het Stadhuis, de Markt en de John Frostbrug. Medewerkers Ook voor onze medewerkers was 2020 een bijzonder jaar. Thuiswerken werd de norm, hetgeen een grote omschakeling betekende. Naar de toekomst toe willen we de positieve elementen hieruit vasthouden en verankeren; we bewegen naar een vorm van hybride werken. Goed te zien, is dat de verzuimcijfers een positieve ontwikkeling laten zien. De omvang van ons personeelsbestand is in 2020 gegroeid, enerzijds door invulling van vacatures die aan het begin van het jaar reeds open stonden anderzijds doordat we in onze begroting rekening hielden met een stijging van de formatie. Eind 2020 is sprake van een kleine overschrijding: 11 fte (1,2%) ten opzichte van een begrote formatie van 938 fte. Binnen dit totaal is sprake van afwijkingen die elkaar (deels) compenseren. Zo is binnen het cluster Werk & Inkomen sprake van vacatureruimte terwijl de bezetting binnen het cluster Strategie, Beleid en Regie zich boven de begrote formatie bevindt.

Er gebeurde meer En verder werden er meer dan duizend gratis bomen uitgedeeld aan Arnhemmers om de stad verder te vergroenen, werd de Gelrepas vernieuwd tot handige app, werd bij de verbouwing van Museum Arnhem een nieuwe vleugel spectaculair boven een afgrond geschoven, keurde de gemeenteraad de plannen voor de Blauwe Golven, Stadsblokken-Meinerswijk en het Stadstheater goed, kwamen er 21 flitsparkeerplaatsen, werd Arnhem wereldnieuws met de plannen om asfalt te verwijderen, schaduwroutes en koelteplekken aan te leggen en meer bomen te planten, startte een mondmaskerfabriek waar statushouders aan het werk gingen, mag het asielzoekerscentrum in Elden nog eens vijf jaar blijven, kreeg de armoedeaanpak een impuls met de armoedeagenda en de uitvoeringsagenda schulddienstverlening en werd Arnhem vereerd met twee bezoeken van de Koning. Eén helemaal in de tijdgeest via een videocall met Museum Arnhem. Maar ook een écht bezoek in september. De Koning liet zich informeren over de Arnhemse aanpak om jongeren te helpen de verleidingen te weerstaan van een loopbaan in de drugscriminaliteit. Al met al was 2020 een bijzonder jaar. Een jaar waarin we te maken kregen met een onverwachte crisis. Maar waarin we ook samen veel mooie mijlpalen bereikten, waar we onze stad de komende jaren weer verder op kunnen bouwen.

Financieel resultaat Algemeen We sluiten het jaar 2020 af met een positief financieel resultaat voor mutaties in de reserves van €19,8 miljoen. Gedurende het jaar zijn overeenkomstig de genomen raadsbesluiten mutaties gedaan in de reserves. Per saldo is er in 2020 al €1,1 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve. Daarnaast is er per saldo €1,8 miljoen toegevoegd aan diverse bestemmingsreserves voor door de raad bestemde uitgaven die in toekomstige jaren nog volgen. Door deze mutaties die al in het jaar gedaan zijn, komt het positieve financieel resultaat na mutaties in de reserves in 2020 uit op €16,9 miljoen. Bij dit financieel resultaat is een aantal kanttekeningen te plaatsen. Als gevolg van de corona maatregelen, heeft de gemeente compensatie ontvangen via voornamelijk het gemeentefonds en de TOZO uitkering. Er is geen sprake van een terugbetalingsverplichting voor deze gelden waardoor deze, overeenkomstig de verslaggevingsrichtlijnen, ten gunste van het resultaat zijn gekomen. Een deel van deze gelden is echter door het Rijk aan ons toegekend omdat wij ook in de toekomst extra kosten gaan maken voor deze aangewezen onderwerpen. Voorbeelden hiervan zijn uitvoeringskosten voor TOZO, culturele voorzieningen en re-integratie. Voorgesteld wordt om deze gelden van in totaal € 3,9 mln te reserveren in de bestemmingsreserve taakmutaties.

Ten aanzien van het resterende financiële resultaat ad. €13,0 wordt voorgesteld dit toe te voegen aan de algemene reserve. In het jaarverslag is per programma uiteengezet waardoor de belangrijkste afwijkingen tussen realisatie en begroting worden veroorzaakt. Hieruit blijkt dat het veelal gaat om incidentele afwijkingen, waaronder een incidenteel voordeel op de gebundelde uitkering (BUIG) en de winstneming in de grondexploitatie (waaronder op de complexen Zuidelijke binnenstad, Schuytgraaf en 4

Leidenweg). Het incidentele karakter van dit positieve resultaat leidt er toe dat deze effecten niet structureel meegenomen kunnen worden naar de toekomst. De weerstandsfactor komt uit op 1,0. De ratio komt overeen met de weerstandsfactor van 1,0 zoals in de begroting is opgenomen. De weerstandsfactor drukt uit in welke mate de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen, zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Deze weerstandsfactor is lager dan voorgaand jaar omdat corona extra risico's met zich heeft meegebracht. Dit wordt nader toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. De gerealiseerde solvabiliteit is met 19% ten opzichte van de begrote solvabiliteit van 15% beter dan verwacht. Coronakosten in de jaarrekening Gedurende het jaar is de impactanalyse corona opgesteld en periodiek geactualiseerd. In deze impactanalyse zijn de nadelen in de exploitatie ingeschat die het gevolg zijn van de coronamaatregelen. In de laatste versie van de impactanalyse d.d. 1 maart 2021 is een nadeel gemeld van € 14,6 miljoen. Hiervan is €8,8 miljoen bij Turap 2 al in de begroting verwerkt. In de jaarrekening wordt, naast het reeds in de begroting verwerkte nadeel bij Turap 2, een nadeel gemeld van €3,4 miljoen. Het verschil tussen de gemelde afwijkingen in de impactanalyse d.d.

1 maart 2021 en de werkelijke afwijking in Turap 2 en de jaarrekening wordt voornamelijk veroorzaakt doordat voor een aantal onderwerpen een hogere compensatie (dekking in 2020) is ontvangen. Een voorbeeld hiervan is bovengenoemde ontvangst voor de TOZO uitkering, waarvoor de gemeente in de toekomst nog kosten moet maken. Daarnaast is door de corona-maatregelen een aantal activiteiten niet uitgevoerd, waardoor een voordeel ontstaat binnen het programma dat een deel van de corona-nadelen heeft kunnen dekken. Schematisch ziet dit er als volgt uit: Omschrijving

Bedrag €14,6 miljoen

Financieel nadeel in impactanalyse d.d. 1 maart 2021 Reeds in begroting verwerkt bij turap 2

€ 8,8 miljoen

Verschil (verwacht nadeel bij jaarrekening)

€ 5,8 miljoen

Gerealiseerd nadeel in de jaarrekening a.g.v. corona

€3,4 miljoen

Voordelen en dekking uit andere middelen

€ 2,4 miljoen

In de jaarrekening zijn afwijkingen als corona-afwijking benoemd wanneer deze volledig aan corona toe te wijzen zijn. Soms is dit echter niet goed mogelijk. Het komt ook voor dat slechts een deel van de afwijking een relatie heeft met corona. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een prijsvoordeel is behaald (door bijvoorbeeld een nieuwe aanbesteding) maar er ook minder uitgaven zijn geweest als gevolg van corona. Wanneer dit het geval is, is dit in de toelichting van de afwijking uiteengezet.

5

Leeswijzer Inleiding De jaarstukken zijn een onderdeel uit de P&C-cyclus. In de Meerjarenprogrammabegroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. In de jaarstukken wordt zowel beleidsinhoudelijk als financieel verantwoording afgelegd over de resultaten die in 2020 zijn behaald. De jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Jaarverslag In het jaarverslag staat de beleidsinhoudelijke verantwoording centraal. Deze verantwoording wordt gegeven aan de hand van de 3W-vragen:  wat wilden we bereiken?  wat hebben we gedaan?  wat heeft het gekost? Jaarrekening De jaarrekening is financieel van aard. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de financiën van de gemeente. In deze leeswijzer wordt aangegeven hoe de indeling van de jaarstukken eruit ziet.

Opbouw van de jaarstukken In de inhoudsopgave staat vermeld uit welke hoofdstukken de jaarstukken bestaan. In het kort worden deze hoofdstukken hier toegelicht. Deel 1 - hoofdlijnen van beleid In het eerste hoofdstuk staan de belangrijkste opgaven en het beleidsinhoudelijke en financiële resultaat in 2020 benoemd. Deel 2 - jaarverslag Het jaarverslag is opgebouwd uit drie onderdelen: 1. Acht wijkprogramma's (W) - Sinds 2017 zijn acht wijkprogramma's ingesteld. De 24 wijken zijn geclusterd in acht gebieden: Noord-West, Noord-Oost, Presikhaaf, Centrum/Spijkerkwartier/Arnhemse Broek, Malburgen, Rijkerswoerd/Kronenburg/Vredenburg, Elden/De Laar en Schuytgraaf/Elderveld. 2. Dertien stedelijke programma's (S) - Met ingang van de begroting 2020 zijn de tien reguliere programma's (R0 tot en met R9) gewijzigd naar dertien stedelijke programma's (S00 tot en met S12). Voor de toelichting op deze gewijzigde programma-indeling wordt verwezen naar de bijlage 'Toelichting op gewijzigde programma-indeling ('was/wordt lijst')' in de MJPB 2020-2023. In de stedelijke programma's zijn de 3 W-vragen opgenomen. De doelenboom is een belangrijk onderdeel in de stedelijke programma's. Bij het onderdeel 'wat hebben we bereikt' is de verantwoording op de doelen opgenomen. Het onderdeel 'wat hebben we gedaan' bestaat uit de verantwoording op de inspanningen.

Bij de doelen en inspanningen wordt aangegeven of deze op koers (groen bolletje), gedeeltelijk op koers (oranje bolletje), niet op koers lopen (rood bolletje) of gerealiseerd zijn (grijs bolletje). Binnen de wijkprogramma's en stedelijke programma's zijn bij het onderdeel 'wat heeft het gekost' een financieel overzicht met een toelichting op de afwijkingen opgenomen. In de tabel met de afwijkingen zijn de volgende afkortingen opgenomen:  V/N - Voordeel/ Nadeel;  C - Hoofdzakelijk coronagerelateerd met daarbij de keuze tussen Ja en Nee;  I/S - Incidenteel/ Structureel;  AR/BR - Algemene reserve/ Bestemmingsreserve. 3. Tien paragrafen - De paragrafen vormen een 'dwarsdoorsnede' van de begroting. Er worden kaderstellende beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten. De paragrafen geven daarmee belangrijke aanvullende informatie over de meerjarige financiële positie van de gemeente. Een deel van de paragrafen zijn in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht voorgeschreven. De volgende verplichte paragrafen vanuit het BBV zijn opgenomen: 1. Lokale heffingen - In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners.

6

2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. In deze paragraaf zijn ook financiële kengetallen opgenomen, zoals het weerstandsvermogen, de solvabiliteit en de schuldquote 3. Onderhoud kapitaalgoederen - In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen (zoals wegen, riolering, gebouwen) gewaarborgd is. 4. Financiering - Hier wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente is omgegaan. 5. Bedrijfsvoering - In de paragraaf wordt gerapporteerd over de voortgang van interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie. 6. Verbonden partijen - De gemeente werkt samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft bij een partij, is dit een zogenoemde verbonden partij. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen toegelicht. 7. Grondbeleid - De gemeente speelt een rol in het kopen en verkopen van gronden. Hier wordt verder ingegaan op het gevoerde grondbeleid. Op verzoek van uw raad zijn drie niet verplichte paragrafen in de jaarstukken opgenomen: 8. Investeringen - In deze paragraaf wordt over de realisatie van de investeringen gerapporteerd. 9.

Subsidies - De gemeente verstrekt subsidies aan instellingen die een bijdrage leveren aan gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf wordt aangegeven welke instellingen subsidie hebben ontvangen inclusief de subsidiebedragen. 10. Integriteit - In deze paragraaf wordt aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan het Arnhemse integriteitsbeleid. Deel 3 - Jaarrekening Het derde deel van de jaarstukken bestaat uit de financiële jaarrekening. Dit hoofdstuk biedt, conform de vereisten vanuit het BBV, diverse financiële overzichten. In de jaarstukken kunnen afrondingsverschillen ontstaan in de balans of winst- en verliesrekening.

Interactieve website jaarstukken De jaarstukken zijn digitaal beschikbaar op: financien.arnhem.nl. Op de website is bij de stedelijke en wijkprogramma's de volgende extra informatie te vinden:  In de doelenboom zijn ook de teksten te zien vanuit de Begroting 2021 en Turap-2.  Bij de onderdelen 'wat heeft het gekost' de overzichten per kostensoort, portefeuilleonderdelen en taakvelden.  Totaaloverzicht subsidies.  Totaaloverzicht reserves.

7

Deel 2 Jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit drie onderdelen: 1.

Wijkprogramma's (W)

2.

Stedelijke programma's (S)

3.

Paragrafen

8

Wijken De diverse taken waarvoor de gemeente verantwoordelijk is en die op wijkniveau plaatsvinden, zijn opgenomen in de volgende 8 wijkprogramma’s (bundeling van logisch samenhangende wijken): W1

Wijkprogramma Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek (CSA) Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek

W2

Wijkprogramma Noordwest Burgemeesterswijk, Hoogkamp, Transvaal, Heijenoord, Lombok, Klarendal, Klingelbeek e.o., Schaarsbergen e.o., Sint Marten en Sonsbeekkwartier

W3

Wijkprogramma Noordoost Alteveer, Cranevelt, Geitenkamp, Monnikenhuizen, Velperweg e.o.

W4

Wijkprogramma Presikhaaf Presikhaaf West en Presikhaaf Oost

W5

Wijkprogramma Malburgen Malburgen West, Malburgen Oost/Noord, Malburgen Oost/Zuid, waaronder Het Duifje en Immerloo

W6

Wijkprogramma Schuytgraaf/Elderveld Schuytgraaf en Elderveld

W7

Wijkprogramma De Laar/Elden De Laar en Elden

W8

Wijkprogramma Rijkerswoerd, Kronenburg en Vredenburg (RKV) Rijkerswoerd, Kronenburg en Vredenburg

9

Wijken algemeen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan Uitvoering van Wijken Weten Ondanks de coronacrisis zijn de Teams Leefomgeving in 2020 in elk gebied doorgegaan met het werken dichtbij bewoners. De wijkprogramma's zijn uitgewerkt met inbreng van bewoners en professionals. Deze wijkprogramma's zijn een vast onderdeel van de Arnhemse begroting. De budgetten zijn waar dat kan ontschot ingezet, zodat maatwerk per wijk mogelijk is. Bij vraagstukken die in meerdere wijken spelen wordt gekeken naar combinaties en gezamenlijke inzet van budgetten. Ook bij stedelijke projecten, voorzieningen en oplossingen is er voor gezorgd dat we in de uitvoering aansluiten bij situaties en behoeften in de verschillende wijken. En in het opdrachtgeverschap naar externe partijen wordt wijkgericht gewerkt. Hier zijn de invloed en het belang van bewoners en organisaties ook verankerd. Op wijkniveau signaleren we een aantal stadsbrede thema's die in meerdere of in alle wijken spelen. Hierop zijn stadsbrede doelen geformuleerd. We scherpen voortdurend met elkaar doelen aan zodat het voor onze inwoners helder is waaraan we werken. In 2020 is, na bijna vier jaar uitvoering inclusief een pilotfase, gestart met de evaluatie van Van Wijken Weten. Deze evaluatie, uitgevoerd door een extern onderzoeksbureau, is in het voorjaar van 2021 gereed.

Daarna worden aanbevelingen vertaald in een nieuwe koersnota Van Wijken Weten 2.0. Van Wijken Weten blijft ook na vier jaar nog een proces van experimenteren en leren. Processen, budgetten en bevoegdheden zijn daarbij zodanig ingericht dat de leefwereld van bewoners centraal staat. De basisgedachte blijft dat bewoners en professionals uit de wijken direct of indirect méér invloed hebben op beslissingen die worden genomen. Versterken van leefbare wijken In sommige wijken staat de leefbaarheid meer onder druk dan in andere wijken. Deze buurten hebben extra aandacht nodig. Op plekken waar dit speelt, ontwikkelden we in 2020 samen met bewoners en professionals een aanpak. Zo ontwikkelden we de Arnhem-Oost aanpak, een buurtaanpak in combinatie met stadsvernieuwing 3.0, de Woondeal en de wijkveiligheidsagenda. Daarnaast is, als onderdeel van prestatieafspraken van het college met woningcorporaties, in enkele wijken gestart met het opstellen van gezamenlijke en integrale handelingskaders. Het is de bedoeling deze werkwijze uit te breiden. We werken aan een set interventies die stadsbreed inzetbaar zijn, waarbij de vorm en uitvoering kan verschillen, omdat we per buurt doen wat nodig en passend is. Naast de aanpak van bestaande problemen willen we ook voorkomen dat de kwetsbaarheid van wijken en bewoners toeneemt.

De raad heeft hiervoor bij de begrotingsraad in november 2020 een motie aangenomen 'voorkomen stadsvernieuwing 4.0' waarin het belang van preventie wordt onderstreept. In alle wijken is ingezet op kansengelijkheid, investeren in preventie en het doorbreken van generatiepatronen bij sociale problematiek. Met het programma Kansrijk Opgroeien vergroten we het perspectief van kinderen en jongeren (0-27) en versterken we hun sociale omgeving (onder andere ouders en verzorgers). Ontmoeten en verbinden In Arnhem bestaan al allerlei initiatieven in de wijken waarbij mensen elkaar tegen komen. 'Ontmoeten' draagt bij aan het tegengaan van sociaal isolement en aan vergroting van zelfstandigheid van Arnhemmers. We willen dat iedereen gelijke kansen heeft en toegang heeft tot voorzieningen in de wijk. In vrijwel alle wijkprogramma's is ontmoeten benoemd als speerpunt. Ook in de opdrachten aan welzijnsorganisaties komt het thema vaak terug. Een belangrijk speerpunt vanuit de wijken is maatschappelijk vastgoed en het kwalitatief beheer van buurthuizen en MFC's. Vanaf 2020 is er jaarlijks €500.000 beschikbaar om fysieke voorzieningen, zoals een buurthuis of sportclub, te verbeteren of indien mogelijk toe te voegen in wijken waar de behoefte het grootst is en de noodzaak het hoogst.

Het gaat dan om buurthuizen en MFC's, maar ook om mogelijkheden voor ontmoeting in de publieke ruimte, onder andere in combinatie met sport en bewegen en particuliere locaties zoals cafés en (sport)verenigingen. In verband met de coronacrisis is er ook oog voor bestaande buurthuizen die het moeilijk hebben. Bewonersondersteuning waar nodig Ook in 2020 is bewonersondersteuning door de teams Leefomgeving ingezet. In de beleidsnota 'Samen werken aan een sterke sociale basis (juli 2020)' wordt beschreven dat bewonersondersteuning gericht is op het faciliteren en stimuleren van actieve bewoners. Bewoners en bewonersgroepen worden ondersteund door het welzijnswerk. Bewonersondersteuners en opbouwwerkers in de wijken geven informatie en advies aan bewoners en helpen bij het oprichten van een bewonersgroep of werkgroep. Zij ondersteunen het realiseren van plannen, organiseren van bijeenkomsten of de uitvoering van een activiteit. Daarmee stimuleren wij bewoners om actief te worden en zich mede verantwoordelijk te voelen voor hun wijk. Ook helpen wij groepen en individuele burgers op deze manier met het vergroten van hun zelfredzaamheid, eigen verantwoordelijkheid en zelf oplossend vermogen. Tegelijkertijd verbeteren wij de samenwerking tussen organisaties die werken ten behoeve van de wijkbewoners doordat we hen stimuleren om dit gezamenlijk op te pakken.

10

In 2020 zijn er in de wijken verschillende vormen van (nieuwe) bewonersondersteuning ingezet. De coronacrisis heeft laten zien dat ook het gebruik van online communicatie belangrijker is geworden. Méér bewoners kunnen ook via digitale platforms worden bereikt. Door de komst van de wijkmanagers zien we dat er andere rollen worden gevraagd dan de traditionele rol van een opbouwwerker: procesmatiger en meer buurtmakers (niet zelf doen, maar verbinden en bewoners in beweging brengen). Iedere Arnhemse wijk heeft netwerken en een (sociale) infrastructuur die passen bij de wijk en haar bewoners. In de ene wijk betekent dit dat diverse bewonersgroepen en -initiatieven elkaar weten te vinden, samenwerken en kennis delen. In een andere wijk wordt meer ingezet op een ketenaanpak van diverse maatschappelijke organisaties en vrijwilligersinzet. De gemeente heeft hierin een stimulerende en faciliterende rol. Ook stellen we als opdrachtgever en subsidieverstrekker voorwaarden aan onderlinge samenwerking en samenhang in het aanbod. We versterken de netwerken in de wijken langs de pijlers sociaal, fysiek en veiligheid. Burgerkracht Arnhem wil burgerinitiatieven en zelf- en samenredzaamheid van inwoners in Arnhemse wijken blijven stimuleren. De regeling Burgerkracht Sociaal Domein is de basis voor de uitvoering. Deze regeling is al in 2016 vastgesteld.

In 2020 is de regeling geëvalueerd en de gemeenteraad heeft aangegeven verder te willen met de regeling. De regeling wordt breed gewaardeerd. Zo’n 180 initiatieven hebben financiële en inhoudelijke ondersteuning gekregen vanuit het Innovatiefonds Burgerkracht en bijna 130 initiatiefnemers zijn geholpen door de Ideeënmakelaars. Arnhem is er een mooiere stad door geworden, met meer onderling contact en sociale samenhang. Op onderdelen is het aanvraagproces aangepast. Uitkomst van de evaluatie is een verlenging in 2021. Diverse organisatie van bewoners en instellingen werken aan een plan voor continuering van de regeling, ook na 2021. Met Burgerkracht is een nieuwe manier van samenwerken ontstaan, doordat inwoners (als onderdeel van de adviescommissie Burgerkracht), de teams Leefomgeving en de gemeente gezamenlijk betrokken zijn bij de afweging. De regeling is laagdrempelig en toegankelijk. Dit stimuleert mensen om hun idee voor buurt, wijk of stad daadwerkelijk tot uitvoering te brengen. Invloed en betrokkenheid van bewoners Bewoners hebben invloed op hun leefomgeving en wat daar gebeurt. Voor elk van de acht gebieden in Arnhem is in 2020 een wijkprogramma opgesteld waarin het bewonersperspectief en het perspectief van professionals en partners in de wijk is ingebracht. Daarnaast krijgen en nemen bewoners ruimte om zelf initiatieven in en voor hun wijk te organiseren.

Ze kunnen daarbij indien nodig rekenen op advies en ondersteuning vanuit de gemeente. Beschikbare (openbare) data en kennis wordt gedeeld, zodat bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties daar gebruik van kunnen maken. Participatie Gemeentelijk beleid komt tot stand in samenspraak met bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Burgerparticipatie is verankerd in gemeentelijke processen en projecten en we betrekken bewoners op verschillende manieren, waarbij we onder andere gebruik maken van betrokkenheidsprofielen.

Inspanningen benoemd in de Herstelagenda Prestatiedoelen/Inspanningen

Status

Investeren in een sociaal sterke stad In de wijken zorgen we - samen met onze partners - voor alternatieve dagbesteding voor ouderen en zetten we in op ontmoeting en beweging in de openbare ruimte. We willen nog beter weten wat voor hen - ook na een lange periode alleen - nu van belang Vanuit het netwerk Voor Elkaar in Arnhem zijn diverse activiteiten georganiseerd. Vele vrijwilligers zijn aan hulpvragen van mensen gekoppeld. Groepsbegeleiding voor de meest kwetsbare groepen via de Wmo is ook gewoon doorgegaan. Door de latere aanscherping werden er vanuit het Rijk wel beperkingen opgelegd aan enkele voorzieningen. Hiervoor zijn door onze partners alternatieven ingezet, met name via één op één contact (telefonisch en via beeldbellen). Tijdens de tweede coronagolf eind 2020 zijn onder andere voor ouderen kerstactiviteiten opgezet. Er zijn kaarten verstuurd en er zijn maaltijden verstrekt. In de wijken zetten we - samen met welzijnspartners en sportbedrijf - in op zomerprogramma's voor jongeren In de zomerperiode zijn diverse activiteiten opgezet voor jongeren in alle wijken. De combinatie van welzijn en sport is daarbij van groot belang gebleken. De behoefte aan inzet verschilt sterk per wijk. Door de jongerenwerkorganisaties is ook veel samengewerkt met straathoekwerkers, met BOA's en met de politie. Er wordt vooral gericht op het voorkomen van overlast.

11

Investeren in een leefbare en groene stad We kijken wat nodig is om buurthuizen coronaproof te maken en kijken naar mogelijkheden voor mensen die niet met regulier openbaar vervoer durven (en geen indicatie hebben) Door de coronacrisis heeft ontmoeten en verbinden een bijna geheel nieuwe invulling gekregen in de stad. Arnhemmers ontmoetten elkaar veelal online, ontmoetingsplekken waren (tijdelijk) gesloten en vrijwilligers van buurthuizen zochten mogelijkheden om te zorgen dat mensen elkaar toch blijven zien. Buurthuizen hadden te maken met dalende inkomsten die vaak nodig zijn om de buurthuizen exploitabel te houden. Buurthuizen zijn actief geattendeerd op subsidiemogelijkheden bij provincie voor onder andere aanpassingen gemeenschapsvoorzieningen, energiebesparende maatregelen en de toegankelijkheid accommodaties verbeteren voor personen met een beperking of chronisch zieken. In september 2020 is een eerste uitvraag gedaan onder alle buurthuizen met inzet van gemeentelijke middelen. Voor ondersteuning is ook doorverwezen naar Praktische Zaken, de Ideeënmakelaars en de AdviesBrigade. Er is geen uitwerking gegeven aan mogelijke oplossingen van vervoer. Er werd geen gebruik gemaakt van de voorzieningen die er zijn (bijvoorbeeld het automaatje), waardoor er hiervoor geen alternatief is uitgewerkt en opgezet.

In het kader van het doel 'Investeren in een leefbare en groene stad' hebben we in 2020 ook de volgende inspanning uitgevoerd: Meer groen, bomen en klimaatadaptieve maatregelen Het streven om meer groen, bomen en klimaatadaptieve maatregelen te realiseren hebben we ook vertaald naar de wijken. Op kleine schaal zijn op diverse plekken groen en bomen toegevoegd in de wijken en zijn bewoners met een subsidie ondersteund om hun eigen tuin te vergroenen. De komende jaren zal dit op meer plekken gaan gebeuren; veel voorstellen zaten in 2020 nog in de planfase en zullen komend jaar buiten zichtbaar worden. Daarnaast is groen en waterberging toegevoegd in combinatie met verschillende onderhoudsmaatregelen in de wijken.

12

Toelichting financiële afwijkingen Hieronder worden de grootste afwijkingen tussen de begroting 2020 en rekening verklaard. Onderwerp

V/N Toelichting

Totale

C

I/S

afwijking

AR/ BR

(x €1.000) Lasten

12.576

V

Totaal Bedrijfsvoering

8.514 1.130

V V

Resultaat SB&R

N

I

AR

Zorg

-631

N

Jeugdzorg

N

I

AR

Zorg

1.728

V

Maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning

N

S

AR

Zorg

1.444

V

Groepsbegeleiding en activerend werk

N

I

AR

Zorg

470

V

Doelgroepenvervoer

N

I

AR

Zorg

3.720

V

Beschermd wonen

N

I

AR

Zorg

653

V

WMO begeleiding

N

I

AR

Totaal Armoedebeleid

4.062 300

V

Armoedebestrijding, inclusief capaciteitskosten.

N

I

AR

Bedrijfsvoering

391

V

Resultaat SB&R

N

I

AR

Groen

418

V

Jaarprogramma groot onderhoud Groen

N

I

BR

Groen

346

V

Eindafrekening aanbesteed werk wijkonderhoud 2019

N

I

AR

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni)

406

V

Beheer MFC's (incl. Coronakosten)

N/J

I

AR/BR

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni)

963

V

Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB)

N

I

AR

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni)

600

V

Verschuiving lasten onderwijsbeleid

N

I

AR

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni)

-16

N

Kinderopvang vitale beroepen

J

I

AR

12

V

Eigen bijdrage peuteraanbod

J

I

AR

-692

N

J

I

AR

Sociale wijkteams (SWT)

Teams Leefomgeving (TLO)

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni) Openbare ruimte Openbare ruimte

180

V

Afvalbeheer Jaarprogramma groot onderhoud Openbare Ruimte

BR

-120

N

Reclame

N J

I

Openbare ruimte

I

AR

Schulddienstverlening

432

V

Schulddienstverlening

N

I

AR

Schulddienstverlening

32

V

Preventie Schulden

N

I

BR

Werk en Inkomen

496

V

Onderuitputting op het re-integratiebudget

N

I

AR

Werk en Inkomen

314

V

Minder inzet Regisseurs (Participatie)

N

I

AR

Baten Armoedebeleid

352 100

V V

Armoedebestrijding, inclusief capaciteitskosten

N

I

AR

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni)

252

V

Beheer MFC's

N/J

I

AR

Toevoegingen aan reserves Schulddienstverlening

-1.092 -28

N N

Preventie Schulden

N

I

BR

Onderwijs (incl. biblioth, volksuni)

-1.064

N

Beheer MFC's

N

I

BR

Onttrekkingen aan reserves

0

13

Sociale Wijkteams (SWT) De grootste afwijkingen van € 8.516.000 wordt hieronder toegelicht: Bedrijfsvoering De salariskosten van SBR zijn in 2020 niet volledig doorbelast op wijkniveau. Hierdoor is er een voordeel ontstaan, dit voordeel is een nadeel op stad voor hetzelfde bedrag. Hierbij wordt opgemerkt dat het totale voordeel op de wijk €1,7 miljoen bedraagt. Deze bestaat voor het grootste gedeelte uit de hierboven genoemde voordelen. Het restant voordeel (€0,2 miljoen) is gezien het bedrag niet in bovenstaande tabel genoemd. Jeugdzorg Op totaalniveau is bij de Jeugdzorg geen afwijking te melden. Echter is er binnen de wijken en stad een verschuiving te zien. De huidige begroting per wijk en stad is gebaseerd op de realisatie van 2018 en eerste halfjaar 2019. Een voorbeeld hiervan is dat vanaf de zomer 2019 in de wijk Schuytgraaf/Elden een toename te zien is van het aantal cliënten en totale kosten. Deze groei is in lijn met de groei van het aantal jeugdigen in de wijk Schuytgraaf/Elden. In de wijk RKV (Rijkerswoerd Vredenburg en Kronenburg) is een daling van het aantal cliënten en de kosten te zien vanaf eind 2019. Deze daling ligt in lijn met de daling van het aantal jeugdigen sinds 2018 in deze wijk. De begroting 2021 zal daarom op basis van de realisatie van 2020 gewijzigd worden.

Maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning Per 1 juli 2020 heeft een beleidswijziging plaatsgevonden, waarbij een verschuiving van maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning naar algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning wordt gestimuleerd. De verschuiving is vanaf juli/augustus zichtbaar. Dit voordeel wordt gecompenseerd met het nadeel op programma S07 Zorg bij algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning. Groepsbegeleiding en Activerend werk Sinds maart 2020 is een daling te zien bij groepsbegeleiding en activerend werk (2). De daling in maart tot en met juni is zoals verwacht. Na de lockdown is de ingezette zorg niet meer op het niveau gekomen van voor maart 2020. Doelgroepenvervoer Het doelgroepenvervoer is uitbesteed aan de DRAN en deze heeft eerder een hogere gewijzigde begroting ingediend welke werd veroorzaakt door een hogere prijsindex, een nieuwe aanbesteding die duurder is uitgevallen en volumegroei. Daar staat tegenover de vastgestelde maatregel uit de MJPB 2020 van € 250.000 ter verlaging van het tekort. Hiervoor zijn beleidsregels Wmo en Jeugdwet opgesteld en vastgesteld. Ook is er een nieuwe Verordening Leerlingenvervoer aangenomen. Corona heeft effect gehad op het gebruik van het doelgroepenvervoer binnen alle doelgroepen. De gewijzigde verordeningen en beleidsregels zijn vanaf de zomer 2020 langzaam doorgevoerd.

Daarnaast lijkt de nieuwe aanbesteding positiever uit te werken dan in eerste instantie verwacht. Dit maakt dat voor 2020 de jaarcijfers doelgroepenvervoer met een positief resultaat afgesloten kunnen worden. Beschermd wonen Bij beschermd wonen is er een netto voordeel van € 1,6 miljoen. Op programma S07 Zorg wordt een nadeel vermeld van € 2,1 miljoen. Dit voordeel komt voornamelijk door: 1. Sinds 2019 is er een gestage daling van aantal intramurale cliënten zichtbaar. Deze daling heeft een doorwerking naar 2020. 2. De nieuwe contracteringsronde in 2020, waarbij de (kwaliteits-)eisen zijn aangescherpt, waardoor een groot aantal aanbieders is afgevallen. 3. Per 1 juli 2020 (nieuwe contractering) wordt het product 'beschikbaarheidscomponent' op een andere manier gefinancierd, waarmee besparing is gehaald. WMO Begeleiding Bij programma S07 Zorg is een nadeel van € 653.000 voor WMO begeleiding gemeld. Dit resulteert in een netto resultaat van nul. Teams Leefomgeving (TLO) Afwijkingen die zich in alle wijken voordoen, worden hieronder toegelicht. Wijkspecifieke afwijkingen worden toegelicht op het desbetreffende wijkprogramma. Armoedebestrijding, inclusief capaciteitskosten. Er is een totaal voordeel van €409.000 op armoedebestrijding ontstaan. Dit bestaat uit stedelijke kosten (€46.000), stedelijke baten (-€37.000), kosten in de wijken (€300.000), baten in de wijken (€100.000).

Er is minder gebruik gemaakt van de diverse armoederegelingen omdat bijvoorbeeld activiteiten niet doorgingen bij de Gelrepas. Het aantal aanvragen waarbij inwoners gebruik maken van een intermediair (hulpverlener, vrijwilliger, wijkcoach), is door de coronamaatregelen afgenomen. Jaarprogramma's groot onderhoud (Openbare ruimte, Groen, Mobiliteit) Een deel van de jaarprogramma's groot onderhoud aan groen, bomen en spelen is niet gerealiseerd (€ 0,6 miljoen). De middelen worden gereserveerd voor de uitvoering in 2021. 14

Eindafrekening aanbesteed werk wijkonderhoud 2019 Eindafrekeningen op in 2019 uitgevoerd aanbesteed werk hebben in 2020 geleid tot een incidenteel voordeel van € 0,3 miljoen. Beheer MFC's Op het beheer van de MFC's is in 2020 een voordeel ontstaan van per saldo € 0,7 miljoen (voordeel lasten € 0,4 miljoen en voordeel baten € 0,3 miljoen). Dit voordeel werd veroorzaakt door:  lagere kosten voor onderhoud (€ 1,1 miljoen). Om dit onderhoud alsnog te kunnen uitvoeren, worden deze middelen toegevoegd aan de BR Onderhoud Vastgoed (conform het meerjarenonderhoudsplan);  een nadeel bij het gebruikersbeheer door hogere schoonmaakkosten en inkoop van materialen (€ 0,2 miljoen);  een nadeel op bedrijfsexploitatie (€ 0,2 miljoen). Deels komt dit door corona omdat de incidentele verhuur is achtergebleven terwijl de kosten zijn doorgelopen;  voor onder meer spatschermen schoonmaak en inhuur; als gevolg van corona zijn extra kosten gemaakt voor € 34.000. Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) De OAB begroting 2020 was ingericht op een uitbreiding van de VVE uren van 12 naar 16 uur per kind per week. Uiteindelijk is er een uitbreiding naar 14 uur gerealiseerd. Bovendien is het bereik van de doelgroep (onder andere door de lockdown en angst corona) flink teruggevallen.

Dit heeft geleid tot een onderbesteding van €500.000, waarvan een voordeel van €963.000 zichtbaar is op de wijken en een nadeel van €459.000 op de stad. Verschuiving lasten onderwijsbeleid Door een verschuiving in de begroting is er een nadelig resultaat op het stedelijk programma ontstaan en een voordelig resultaat op de wijkprogramma's. Op totaalniveau is de afwijking nihil. In de begroting 2021 wordt dit gecorrigeerd zodat deze afwijking niet opnieuw zal ontstaan. Kinderopvang vitale beroepen In Turap 2 is een afwijking gemeld voor de kinderopvang van kinderen van ouders met vitale beroepen van €65.000. Dit is in de begrotingswijziging bij Turap 2 verwerkt. De uiteindelijke kosten zijn €81.000. Uiteindelijk resulteert derhalve een nadelig resultaat van €16.000 in de jaarrekening. Eigen bijdrage peuteraanbod In Turap 2 is een afwijking gemeld betreffende de vergoeding van de eigen bijdrage van ouders die gebruik maken van de gemeentelijke regelingen: peuteraanbod, SMI en Voorschoolse Educatie. Een bedrag van € 50.000 is in de begrotingswijziging bij Turap 2 verwerkt. De uiteindelijke kosten zijn €38.000. Uiteindelijk resulteert derhalve een voordelig resultaat van €12.000 in de jaarrekening. Afvalbeheer De coronacrisis heeft grote financiële gevolgen gehad voor het afvalbeheer in 2020.

De bij de afvalbrengstations aangeboden extra hoeveelheden en gratis ophaalrondes grof afval hebben tot kostennadelen geleid. Dit effect is nog versterkt door extra inzamelkosten oud-papier en opschalen callcenter in het tweede kwartaal. Medio 2020 werd een nadelig corona-effect van € 0,6 miljoen verwacht. Voor dit bedrag is het kader na behandeling van Turap 2020-2 gecorrigeerd. In het najaar werd duidelijk dat de kosten nog hoger zouden uitvallen en werd een aanvullend tekort van € - 0,7 miljoen gerapporteerd. Uiteindelijk is dit aanvullend tekort opgelopen tot € - 1,2 miljoen (het totale effect van de coronacrisis op het resultaat van afvalbeheer komt daarmee op € - 1,8 miljoen). Daarnaast hebben ongunstige marktontwikkelingen rond het inzamelen oud-papier geleid tot lagere opbrengsten van € - 0,3 miljoen. In de meerjarenbegroting 2021-2024 zijn de marktontwikkelingen oud papier reeds verwerkt door middel van een kaderaanpassing. De overige afwijkingen bedragen € - 0,2 miljoen waaronder eenmalige hogere kosten invoering diftar (onder andere extra communicatie). De totale financiële afwijking 2020 op de werkzaamheden rond het afvalbeheer bedraagt zodoende € - 1,7 miljoen. Zowel het stadsprogramma als de acht wijkprogramma's hebben hun aandeel in deze afwijking.

Reclame Wegens corona zijn de inkomsten uit de reclame mogelijkheden op gemeentelijk terrein onzeker en moest een voorziening worden getroffen van € 120.000. Dit is gelijk verdeeld over alle wijken. Schulddienstverlening / Preventie schulden Er zijn door de coronacrisis minder schulddienstverleningstrajecten uitgevoerd dan verwacht. Ten opzichte van 2019 is nog wel een groei in aantal aanvragen zichtbaar. Er zijn meer middelen uit Amendement Schulden Voorkomen (17A50) overgehouden dan in het najaar 2020 werd verwacht. Dit komt voornamelijk doordat een aantal activiteiten rond communicatie later zijn gestart (communicatiecampagne, ontwikkeling van methodiek met persona's, doorontwikkeling website geldzorgen). 15

Onderuitputting op het re-integratiebudget Diverse re-integratietrajecten hebben vertraging opgelopen of zijn later van start gegaan door corona. Zo is Scalabor gedurende een periode tijdens de eerste lockdown gesloten geweest. Later in het jaar zijn de trajecten wel weer op gang gekomen en nagenoeg volledig gevuld, maar de financiële afwikkeling heeft door de vertraging maar deels plaatsgevonden in 2020 en zal doorlopen naar 2021. In 2020 leidt dit tot een onderuitputting op het re-integratiebudget van € 496.000. Ondanks de onderuitputting op het re-integratiebudget constateren we dat Arnhem, wat betreft ontwikkeling uitkeringslast, beter heeft gepresteerd dan de door het Rijk verwachte landelijke ontwikkeling. Het tekort op BUIG is gedaald van 9% in 2019 naar 4,5% in 2020. Minder inzet Regisseurs (Participatie) Bij de doorontwikkeling van Werk en Inkomen heeft de nieuwe regisseursfunctie een sleutelrol. Als gevolg van corona heeft er vertraging plaatsgevonden in het aantrekken van nieuw personeel. Hierdoor is het in 2020 niet gelukt om de regisseurs functie volledig te bezetten. Dit leidt tot een voordeel van € 314.000 in 2020 op de uitvoeringskosten. Inmiddels is de bezetting van de regisseursfunctie op orde.

16

Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek

In het wijkprogramma Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek (CSA) bevinden zich de wijken Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek. Een beknopte beschrijving van de wijkkenmerken per wijk is in Staat van de stad opgenomen.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan Prestatiedoelen

Status

Leefbaarheid en preventie 



Implementatie van de Buurtschakel (buurtcommunity) is een feit. Door een samenwerking van het team Leefomgeving en het Sociale wijkteam worden bewonersnetwerken en het netwerk van de professional met elkaar verbonden. De buurtschakel zorgt, met lichte ondersteuning van een coach en vrijwilliger, voor samenredzaamheid tussen bewoners die net die steun nodig hebben om zelfstandig door te kunnen. In het Arnhemse Broek en het Centrum is samenwerking tussen politie, handhaving, welzijn en de hulpverlening verder uitgebreid om preventief de overlast van jongeren en overlastgevende (verwarde) personen in de openbare ruimte aan te pakken en erger te voorkomen. De aanpak in het Centrum is in voorbereiding om ook naar het Spijkerkwartier uit te breiden.

Veilig en leefbaar      

In het Centrum, Spijkerkwartier en Arnhemse Broek (CSA) is er geen geschikte huisvesting op voorraad die een project zoals magicmix mogelijk maakt gezien de schaalgrootte die nodig is. We zetten stappen in het versterken van het netwerk van professionals in de wijk. De wijkveiligheidsoverleggen die deels in het vierde kwartaal hebben plaatsgevonden, dragen bij aan een nauwere samenwerking op het vlak van een veiligere leefomgeving. In het centrum is er een veiligheidsoverleg met partners. De inbedding van de straatcoaches is gerealiseerd. De eerste stappen in de uitbreiding van het verzorgingsgebied project centrum zijn gezet. De eerste aanzet tot het project 'Welkome wijk' in samenwerking met stichting Samen sterk zonder stigma en het Trimbos-instituut is gedaan. Dit project is gericht op het vergroten van tolerantie in de wijk door te weten van elkaar.

17

Circulaire Economie 

 

De laatste stappen in 2020 zijn gezet op het gebied van het onderzoek van een borging van de wijkbedrijven binnen de Arnhemse begroting. Het wijkbedrijf BuurtBaanBureau heeft in 2020 één traject uitgevoerd waarbij 18 deelnemers een traject succesvol hebben gevolgd waarbij 75% van de deelnemers is uitgestroomd naar werk, vrijwilligerswerk of een opleiding. Het tweede traject heeft door corona vertraging opgelopen en is later dit jaar gestart en zal eind eerste kwartaal worden beëindigd. Spijkerbike heeft de eerste fietsen opgeknapt die na de weesfietsenruiming zijn vrijgekomen en deze zijn weer verhuurd aan de bewoners. Buurtgroenbedrijf heeft een sterke organisatie neergezet en is deels zelfvoorzienend door projecten in het groen te draaien voor en door bewoners.

Kansrijk opgroeien De volgende acties zijn dit jaar gerealiseerd of in uitvoering:  project Fort in het Arnhemse Broek;  gezonde leefstijl door inzet op integrale aanpak stakeholders (primair onderwijs en Sportbedrijf);  vroegtijdige aanpak schuldenproblematiek jongeren;  perspectief op werk project '50 gezinnen uit de bijstand en aan het werk';  doorontwikkeling op de twee basisscholen in het Arnhemse Broek in het kader van een doorgaande leerlijn en Vroeg Eropaf;  stedelijk jongerenwerk Willemeen 2.0. Burgerparticipatie 



 

 

Spijkerkpeil heeft voor de tweede keer een peiling gehouden onder alle bewoners van het Spijkerkwartier. Bewoners konden een week lang zowel digitaal als via een formulier stemmen op belangrijke thema's en ook thema's aandragen. Een kleine 9% van de bewoners heeft actief deelgenomen aan het Spijkerpeil. De uitkomsten zijn meegenomen in het wijkprogramma van het team Leefomgeving. Er is een eerste start gemaakt met de doorontwikkeling van een nieuw democratisch proces voor de wijk, die de legitimiteit kan borgen bij besluitvorming door de wijk in de nabije toekomst. Een voorbeeld hiervan is de uitvoering van het parkeerplan door de inzet van parkeergelden. Hierbij wordt gekeken naar het voorbeeld uit Groningen de 'coöperatieve wijk'. In het Centrum is er een digitale enquête uitgevoerd waaraan alle bewoners van het centrum konden deelnemen. Het Project Goede Buur is afgerond. Dit is een participatietraject over de toekomstplannen van de Rijn IJssel locatie aan de Thorbeckestraat. Samen met bewoners van het Spijkerkwartier en het Arnhemse Broek, Rijn IJssel college en de gemeente is een ontwikkelkader gemaakt, dat naar verwachting het eerste kwartaal van 2021 in de gemeenteraad besproken wordt en vastgesteld. Buurtgroenbedrijf heeft vergroeningsprojecten samen met en door bewoners uitgevoerd. De herinrichting van de Kastanjelaan is samen met bewoners uitgewerkt en uitgevoerd.

Ontmoeten  

 

Samenwerking met het Sociale wijkteam heeft gezorgd voor de implementatie van de Buurtcirkels ondanks vertraging door corona. Deze voorliggende voorziening bevordert de samenredzaamheid en voorkomt eenzaamheid door ontmoeting. De ontmoetingsplekken zijn ondanks de coronamaatregelen in goed overleg met de wijkpartners de Kansen, de Symfonie en Broek omhoog, open gehouden voor de kwetsbare bewoners. De openingstijden van Broek omhoog zijn in de zomerperiode en kerstperiode uitgebreid om te voorkomen dat deze bewoners vereenzamen of erger; terugvallen. Het Toon Hermans Huis is mensen telefonisch/digitaal gaan benaderen. De Lommerd heeft een plan ingediend in het kader van ontmoeten om het buurtcentrum toegankelijker te maken.

Gezond en fit 

Het Programma GO! Gezond Onderweg is gestart in Het Broek. Dit is een ketenaanpak voor 0-18 jarigen met (ernstig) overgewicht.