Bijlage 1 - Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2029

BELEIDSPLAN SCHULDHULPVERLENING 2025 - 2029

Route naar financiële zelfredzaamheid

2

Inhoudsopgave

Spoor 2:

Voorwoord door wethouder

3

Leeswijzer en enkele begrippen uitgelegd

5

Inleiding

Elkaar versterken door integrale aanpak Mensen met schulden in Nederland en in Arnhem

6

Hoofdstuk 1.

Landelijke ontwikkelingen Beperkte invloed van gemeente op het aantal mensen met schulden Basisdienstverlening voor alle gemeenten met focus op begeleiding Schuldregelen een goed te automatiseren proces

7

Hoofdstuk 2.

Schuldhulpverlening in eigen beheer Redenen om schuldhulpverlening in eigen beheer te gaan uitvoeren Eerst een goede basis neerzetten.... ...en daarna door ontwikkelen

9

Hoofdstuk 3.

Visie en doelstellingen Onze vernieuwde visie op Schuldhulpverlening

10

Uitgangspunten voor de uitvoering van schuldhulpverlening

11

Spoor 1:

Meer schulden voorkomen en kleine schulden klein houden Preventie met focus op: • Financiële educatie • aansluiten bij ingrijpende levensgebeurtenissen Vroegsignalering met focus op: • Vroegsignalering als wettelijke taak • Samenwerking met ketenpartners en de Nederlands Schuldhulproute Onze plannen in het kort

11

14

Geen drempels Aanmelding via meerdere ingangen Directe doorverwijzing door ketenpartners Onze plannen in het kort Spoor 3:

Effectiever schulden regelen voor Arnhemmers en werken aan perspectief 16 Begeleiding van onze inwoner Flankerende hulp van onze ketenpartners als onderdeel van het begeleidingstraject Inzet van ervaringsdeskundigen Inzet van vrijwilligers Een efficiënt proces van schuldregelen • Kwaliteitsmaatregelen • Beleidsregels Aanpak voor (ex) ondernemers en jongeren Ondersteuning gedupeerden van Kinderopvangtoeslagenschandaal Samenhang met Experiment Immerloo Schuldenvrij (EIS) Onze rol als schuldeiser en het Convenant Lokale Overheden Onze plannen in het kort

Spoor 4:

Meer Arnhemmers duurzaam schuldenvrij Nazorg

Ambitie en doelstellingen van onze Schuldhulpverlening Hoofdstuk 4.

Meer Arnhemmers met schulden helpen door een laagdrempelige toegang tot hulp bij schulden

21

Budgetbeheer als mogelijke uitstroomroute Samenwerking met bewindvoerders Onze plannen in het kort Infographic met sporen en speerpunten

23

Hoofdstuk 5.

24

Communicatie, monitoring en financiering

Samenvatting

25

Bijlage

26

Elementen basisdienstverlening

3

Voorwoord beleidsplan schuldhulpverlening

Een kleine schuld kan al snel uitgroeien uit tot een problematische schuld die je je hele leven bij je draagt. Als onkruid overwoekert het langzaam ieder leefgebied, tot er uiteindelijk geen enkel licht meer doorheen kan schijnen. Zo verwoesten schulden levens, soms al op hele jonge leeftijd.

begin tot eind bij de hand en laten ze niet meer los tot ze hun weg gevonden hebben. Onderweg kijken we daarbij ook naar andere leefgebieden, zoals bestaanszekerheid, welzijn en het voorkomen van gezondheidsproblemen. Want schulden komen zelden alleen.

Goede schuldhulpverlening is daarom van levensbelang. Het is voor gemeenten niet alleen een wettelijke taak, maar ook een wezenlijke. De afgelopen jaren hebben we in Arnhem de manier waarop we naar schulden kijken onder de loep genomen. We willen anders omgaan met dit grote nationale

Om onze schuldhulpverlening verder te verbeteren richten we ons op vier sporen. We willen voorkomen dat schulden zich verder opstapelen door in te zetten op vroegsignalering en preventie. Ook willen we zoveel mogelijk drempels wegnemen en mensen proactief de juiste hulp bieden.

probleem om onze inwoners een beter toekomstperspectief te geven. Bijvoorbeeld door meer aandacht voor jongeren met schulden. Extra investeren in vroegsignalering. Geen BKR-registratie na je schuldentraject. En het schrappen van de problematische schulden van tientallen gezinnen in Immerloo om te laten zien dat je daar heel veel verdere ellende mee kan voorkomen.

Daarnaast kijken we naast het aflossen van de schulden ook naar de toekomst en hoe we inwoners hierin kunnen ondersteunen. Tot slot gaan we voor zoveel mogelijk Arnhemmers duurzaam schuldenvrij, ook als dat bij sommige mensen extra ondersteuning bij hun financiën betekent.

Maar we zien dat er nog meer mogelijk is. Daarom hebben we besloten om onze schuldhulp niet langer uit te besteden maar vanaf 2025 weer in eigen huis te nemen. Een grote stap, maar wel een die ervoor zorgt dat we zoveel mogelijk grip op de schuldhulpverlening in onze stad houden. We nemen mensen met schulden die door de bomen het bos niet meer zien van

Bij alles wat we doen houden we de Arnhemmer in ons achterhoofd. Want die verdient een waardig bestaan, schulden maken immers niet schuldig. Zo werken we ook de komende jaren verder aan een Arnhem waar inwoners hun schulden niet meer als een last meedragen. Maar weer schuldenzorgvrij in het leven kunnen staan.

Mark Lauriks, wethouder Bestaanszekerheid

4

Leeswijzer In hoofdstuk 1 leest u over landelijke ontwikkelingen rondom schuldhulpverlening en hoe wij deze vertalen naar de Arnhemse situatie. In hoofdstuk 2 leggen we uit waarom we schuldhulpverlening in eigen beheer gaan uitvoeren. In hoofdstuk 3 staat onze visie die in hoofdstuk 4 uitgewerkt is in vier sporen. Hoofdstuk 5 gaat tenslotte in op de monitoring en financiering.

Enkele begrippen Financiële bestaanszekerheid Volgens Divosa: Een bestaan met voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven.

Opr€cht Opr€cht is een samenwerking van drie Arnhemse jongerenorganisaties die zich inzet om schulden bij jongeren te voorkomen en op te lossen.

Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) Brancheorganisatie voor organisaties die werkzaam zijn op het gebied van financiële hulp. Organisaties die lid zijn worden ge-audit op basis van het kwaliteitskader.

Wettelijke Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP) Wet schuldsanering natuurlijke personen. Mogelijkheid om bij een niet geslaagde minnelijke schuldregeling via een verzoek aan de rechter via het wettelijk traject tot een oplossing te komen. Bij toelating wordt een WSNP bewindvoerder aangesteld.

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) Wet uit 2012 waarin de verantwoordelijkheid voor schuldhulpverlening bij gemeenten is belegd. Deze wet is in 2021 gewijzigd. Vroegsignalering Het proactief benaderen van inwoners op basis van signalen over betaalachterstanden van vaste-lasten-partners. Sinds 1 januari 2021 als wettelijke verplichting opgenomen in de gewijzigde Wgs. Schuldhulpverlening Hulpverlening om schulden te voorkomen, op te lossen of te beheersen en nazorg die is verankerd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Ook bekend als minnelijke schuldsanering natuurlijke personen (Msnp). De Sociale Wijkteams (SWT) De Sociale Wijkteams (SWT) voeren voor de gemeente Arnhem de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet, het Vervoer (leerling en maatwerk) en een deel van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit. Ook zijn de wijkteams verantwoordelijk voor enkele taken uit de Participatiewet.

Bewindvoerder Een bewindvoerder wordt door de rechter benoemt om voor een inwoner de financiën en goederen te beheren als die persoon dat zelf niet kan. Flankerende hulp Flankerende hulp helpt inwoners de omstandigheden creëren om tot een duurzame oplossing voor of beheersing van de financiële problemen te komen. Financiële zelfredzaamheid Volgens het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD): Het vermogen om bewuste keuzes te maken, zodat de financiën, zowel op korte als op lange termijn in balans zijn.

5

Inleiding Het hebben van geldzorgen en schulden heeft grote impact op veel Arnhemmers. Het raakt aan een basisbehoefte als er onvoldoende geld is om van te leven. Schulden veroorzaken vaak ook problemen op andere leefgebieden of vormen een belangrijke belemmering om deze problemen op te lossen. Juist omdat er zoveel samenhang is tussen het hebben van schulden, en bijvoorbeeld psychische problemen of gezondheidsproblemen, is het zo belangrijk dat we in Arnhem inzetten op een integrale aanpak. Want schulden komen zelden alleen en worden ook niet snel en makkelijk opgelost. Voor u ligt het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2029. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) schrijft voor dat de gemeenteraad elke vier jaar een plan vaststelt met de hoofdlijnen van beleid voor integrale schuldhulpverlening. Dit plan sluit aan op de Voortgangsrapportage Armoedeen Schuldenaanpak 2021 en vloeit voort uit de in 2019 door de raad vastgestelde visie op Schuldhulpverlening “Zij aan zij, schuldenvrij”. Onze visie op schuldhulpverlening, zoals verwoord in de visie uit 2019 staat nog steeds; Uitgangspunten uit deze visie zoals vertrouwen en gelijkwaardigheid, samenwerking en oplossingsgericht vinden we onverminderd belangrijk. We hebben in dit Beleidsplan een vernieuwde visie beschreven naar aanleiding van landelijke en actuele ontwikkelingen rondom schuldhulpverlening.

Hierover leest u meer in hoofdstuk 3. Met name in de vertaling van deze visie naar de uitvoering van onze schuldhulpverlening in eigen beheer, is het mogelijk om onze inwoner veel meer centraal te stellen. Dat leest u terug in dit Beleidsplan.

In de afgelopen jaren hebben we in lijn met het voorliggende plan al veel concrete stappen gezet. Een greep hieruit; het verwijderen van de BKR registratie na een schuldregeling; onze jongerenaanpak met inzet van Maatschappelijke Diensttijd, onze eigen rol als schuldeiser waarin we ons zo sociaal mogelijk opstellen en het Experiment Immerloo Schuldenvrij. We hebben de rente voor sociale leningen verlaagd en sturen net-18-jarigen een verjaardagskaart met informatie over hun financiën. We hebben extra geïnvesteerd in vroegsignalering en werken samen met Liander, corporaties en Vitens om huisuitzettingen en afsluitingen te voorkomen. We ondersteunen gedupeerden van het Toeslagenschandaal en hebben tijdens de energiecrisis acties uitgevoerd om Arnhemmers tegemoet te komen. Elkaar versterken door integrale aanpak In dit beleidsplan zoomen we in op de aanpak van schulden die we vanaf 2025 weer in eigen beheer gaan uitvoeren. Maar deze aanpak staat niet los van andere aanpakken en inspanningen op andere beleidsthema’s. In 2021 is onze visie op het Sociaal Domein vastgesteld door de raad. De uitgangspunten (we werken gebiedsgericht, stellen preventie voorop en verrichten maatwerk) worden één op één overgenomen en uitgewerkt in dit Beleidsplan Schuldhulpverlening.

We zetten met dit Beleidsplan in op een integrale aanpak binnen het Sociaal Domein die beleidsterreinen, domeinen en organisaties overstijgt. Waarbij er over oplossingen wordt nagedacht vanuit de leefwereld van mensen. Waar we vanuit de schuldenaanpak niet alleen aandacht hebben voor financiële problemen, maar ook doorvragen naar problemen op andere leefgebieden. En waar we vervolgens partners proactief opzoeken om problemen van inwoners zoveel mogelijk in samenhang aan te pakken. We streven daarbij naar locaties verspreid over de stad, waar Arnhemmers terecht kunnen met alle vragen rondom financiën, zorg en welzijn.

6

Zo is onze schuldenaanpak onlosmakelijk verbonden met de armoedeaanpak. Want mensen met schulden leven vaak in

Een mogelijke verklaring van het hogere percentage inwoners met problematische schulden in Arnhem kan zijn

armoede, en door armoede ontstaan vaak schulden. We trekken samen op waarbij de inspanningen vanuit de schuldenaanpak de armoedeaanpak versterken en andersom. Door in te zetten op het vergroten van de effectiviteit en het bereik van onze inkomensregelingen, en te werken aan een armoedepact met partners in de stad, zorgen we voor een vangnet voor Arnhemmers met een laag inkomen. Maar ook al onze inspanningen om inwoners met een bijstandsuitkering stappen te laten zetten richting werk (zoals met loonkostensubsidie, beschut werkplekken, persoonlijke ondersteuning en de bijverdienbeloning) dragen bij aan de financiële bestaanszekerheid van onze inwoners. En hierdoor helpen we armoede en schulden te voorkomen of te verminderen. We zetten de komende jaren nog meer in op de samenwerking met andere beleidsterreinen zoals gezondheid, onderwijs, inburgering, zorg en welzijn.

dat we in Arnhem relatief meer uitkeringsgerechtigden (zowel bijstand als WW 1) hebben. Het aandeel Arnhemse inwoners dat leeft van een laag inkomen ligt al jaren hoger dan het landelijk gemiddelde. Arnhem staat bijvoorbeeld in de top 10 van gemeenten waarin het aandeel huishoudens met een laag inkomen het hoogst is. De wijk met de armste postcode uit Nederland ligt in Arnhem. Mensen die langere tijd met een laag inkomen moeten rondkomen, lopen een groter risico op armoede en schulden**. Uit het CBS-dashboard blijkt daarnaast dat er in Arnhem relatief meer alleenstaanden 2 3 zonder en met kinderen wonen. Volgens het CBS ligt het risico op problematische schulden ook bij deze groepen hoger***.

Mensen met schulden in Nederland en in Arnhem Iemand heeft problematische schulden als te voorzien is dat iemand schulden niet zal kunnen blijven afbetalen of is gestopt met betalen. In Nederland had in januari 2023 8,8% van de huishoudens problematische schulden (726.210

Als we dan constateren dat in de afgelopen jaren in Arnhem ongeveer 650 huishoudens per jaar zich melden voor hulp bij hun schulden, is het zonneklaar dat we een enorme uitdaging hebben. En daarmee ook onze ambitie om méér inwoners met schulden sneller te bereiken, en efficiënter te helpen! In hoofdstuk 3 gaan we dieper op deze ambitie in.

huishoudens). In Arnhem ligt het percentage geregistreerde problematische schulden met 12,4% hoger dan het landelijke gemiddelde*. Uitgedrukt in aantal huishoudens gaat het in Arnhem om 10.460 huishoudens met schulden.

*

Bron: CBS-dashboard Schuldenproblematiek in beeld, 2023

** Bron; Staat van de stad 2023 *** Bron; CBS-dashboard Schuldenproblematiek in beeld, 2023

1

Aantal inwoners in bijstand: 65 per 1.000 in Arnhem tov 34 in Nederland;

1

Aantal inwonersmet WW-uitkering 100 per 1.000 in Arnhem tov 87 in Nederland;

2

Aantal alleenstaanden 48,7% in Arnhem tov 39.5 in Nederland;

3

Aantal eenoudergezinnen 8.3 % in Arnhem tov 7,4 % in Nederland

7

1. Landelijke ontwikkelingen Er zijn veel landelijke ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening. Enerzijds spelen er allerlei factoren waardoor mensen schulden krijgen waar de gemeente geen invloed op heeft. Anderzijds wordt er vanuit het Rijk veel ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Beperkte invloed van gemeente op het aantal mensen met schulden De gemeente is verantwoordelijk voor een effectieve schuldhulpverlening en zet daar volop op in. We sluiten daarbij aan bij alle relevante landelijke ontwikkelingen en vertalen deze naar de Arnhemse situatie. Maar een gemeente heeft geen invloed op factoren als landelijk incassobeleid, commerciële kredietverstrekking of de bestaansonzekerheid die veel inwoners ervaren. En deze factoren bepalen voor een groot deel of inwoners in de schulden komen. Daarnaast bestaat de gehele schuldenketen uit veel publieke en private organisaties die verantwoordelijk zijn voor het voorkomen van schulden, het verantwoord incasseren van schulden en het oplossen van problematische schulden. Van kredietverstrekker, tot incassobureau en uiteindelijk de Schuldhulpverlening. Wat opvalt is dat de gehele schuldenketen onvoldoende samenwerkt of soms tegengestelde belangen heeft. Deze veelvoud van oorzaken maakt het erg moeilijk om het aantal mensen met schulden terug te dringen.

Als gemeente doen we extra ons best om meer Arnhemmers met schulden te bereiken en hen beter te helpen. Tegelijkertijd wenden we onze invloed aan om systemische veranderingen op landelijk niveau te bewerkstellingen zodat ook landelijke oorzaken worden aangepakt.

Basisdienstverlening voor alle gemeenten met focus op meer begeleiding Landelijk is geconstateerd dat er voor alle gemeenten een basisniveau aan schuldhulpverlening moet komen. In maart 2024 heeft het Rijk met de Vereniging voor Gemeenten (VNG), Divosa (Vereniging van leidinggevenden in het sociaal domein) en de NVVK (branchevereniging voor Schuldhulp) daar afspraken over gemaakt. Doel van deze basisdienstverlening is het vergroten van het bereik en de kwaliteit van gemeentelijke schuldhulpverlening en het gelijktrekken van de hulpverlening van gemeenten. Zodat de hulp toegankelijk wordt en in elke gemeente uit minimaal dezelfde elementen bestaat. De gemeente houdt wel de mogelijkheid om de hulpverlening te laten aansluiten bij de lokale structuren van hulp en ondersteuning. De basisdienstverlening bestaat uit een aantal elementen waarmee gemeenten geïnspireerd en gestimuleerd worden om mee aan de slag te gaan. Belangrijke elementen van deze basisdienstverlening vormen de grotere focus op begeleiding, coaching en nazorg voor de inwoner en de inzet van flankerende hulp. In bijlage 1 vindt u een weergave van alle elementen. Deze basisdienstverlening is nog in ontwikkeling. Een aantal elementen is reeds in gebruik terwijl een aantal nog op landelijk niveau wordt (door)ontwikkeld.

Wij implementeren in onze Arnhemse schuldhulpverlening vanaf 2025 alle elementen die reeds in gebruik zijn. We volgen de landelijke ontwikkelingen rondom de overige elementen op de voet, zodat we op termijn alle elementen in onze eigen hulpverlening hebben geïmplementeerd. Schuldregelen een goed te automatiseren proces De trend dat steeds meer schuldeisers ruimhartig instemmen met een schuldsanering, als daarmee de inwoner is geholpen en terugval wordt voorkomen, zet door. Daarnaast zijn op landelijk niveau instrumenten ontwikkeld om bijvoorbeeld sneller en efficiënter schulden te inventariseren en te regelen. Door deze ontwikkelingen wordt het schuldregelen steeds meer een technisch goed te automatiseren proces. En ook hierdoor kunnen we in Arnhem meer focus leggen op de begeleiding van onze inwoner.

8

2. Schuldhulp- verlening vanaf 2025 in eigen beheer Redenen om schuldhulpverlening in eigen beheer te gaan uitvoeren Armoedebestrijding en schuldhulpverlening zijn wezenlijke taken voor de gemeente. We willen daarom meer grip op de kwaliteit daarvan en daarom is een plan van aanpak opgesteld om deze taken beter te organiseren, binnen onze eigen publieke dienst. Dit heeft ertoe geleid dat op 19 september 2023 het Arnhemse college heeft besloten om onderdelen van schuldhulpverlening in eigen beheer te gaan uitvoeren. Hierdoor kunnen we de schuldhulpverlening als onderdeel van de totale en integrale aanpak van armoedebestrijding en bestaanszekerheid betrouwbaar en nabij Arnhemmers en partners in de stad organiseren. We kunnen beter dan voorheen inspelen op landelijke ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening en halen schakels tussen de vroegsignalering en schuldhulpverlening weg waardoor inwoners sneller de juiste hulp krijgen. Ook leggen we sneller en makkelijker verbindingen met onze dienstverlening op het gebied van werk en inkomen, zorg en welzijn. Tenslotte kunnen we ons in eigen beheer meer dan voorheen sterker maken om inwoners waar nodig budgetbegeleiding aan te bieden.

Eerst een goede basis neerzetten... Het in eigen beheer gaan uitvoeren van een hele nieuwe hulpverlening is ambitieus. Met tal van uitdagingen om aan de wettelijke vereisten te voldoen en om goed gekwalificeerde medewerkers te werven. Maar ook om de meest effectieve vorm van ICT-ondersteuning te implementeren zodat de medewerkers ook echt de focus op (begeleiding van) Arnhemmers kunnen leggen. Daarom kiezen we er bewust voor om in 2025 te starten met een robuuste basis. We nemen een aantal onderdelen van schuldhulpverlening in eigen beheer, en we laten een aantal andere onderdelen nog door externen uitvoeren. In 2025 gaan we voor particulieren de onderdelen vroegsignalering, toegang tot Schuldhulpverlening, stabilisatie en schuldregeling, budgetbegeleiding en budgetbeheer en nazorg in eigen beheer uitvoeren. Preventie van schulden voeren we samen met onze partners uit. De uitvoering van de onderdelen, sociale kredietverstrekking, Bewindvoering; de wettelijke schuldregeling (WNSP) en schuldhulpverlening voor ondernemers blijven door externen uitgevoerd worden. We zorgen ervoor dat de basis stevig wordt verankerd in onze gemeentelijke hulpverlening en dat er een integrale aanpak van schulden komt. Ons motto hierbij is “werkend leren”. We betrekken daarbij ook ervaringsdeskundigen en hun input helpt ons om te doen wat onze inwoner nodig heeft.

Het zal tijd kosten om deze basis goed neer te zetten en de onvermijdelijke kinderziektes eruit te halen. En om van de nieuwe medewerkers een hecht team te maken dat samenwerkt met de vele partners in de stad. Daar zetten we in de komende jaren volop op in! ...en daarna door ontwikkelen We hebben ambities om de totale aanpak van armoede en schulden nog verder te optimaliseren en weten dat er in de stad ook veel wensen en ambities leven. Vanaf de herfst van 2025 gaan we hierover met de raad en partners in de stad in gesprek om te verkennen welke doorontwikkeling wenselijk en mogelijk is.

9

3. Visie en doelstellingen In onze visie op schuldhulpverlening uit 2019 stellen we dat iedere Arnhemmer recht heeft op een perspectiefrijke toekomst. Daarom bestrijden we bestaansonzekerheid. Wij willen dat alle Arnhemmers kunnen meedoen in de samenleving. Waar kan op eigen kracht, waar nodig met hulp van anderen. Iedereen die (tijdelijk) een steuntje in de rug nodig heeft, kan in Arnhem passende ondersteuning krijgen op het brede gebied van het sociaal domein. Deze uitgangspunten zijn voor ons onveranderd. In dit beleidsplan actualiseren we deze visie. Onze vernieuwde visie op Schuldhulpverlening Arnhem ziet de waarde van elke inwoner, en wil dat Arnhemmers kunnen meedoen in de maatschappij. De mens staat centraal en we hebben aandacht voor problemen op alle leefgebieden die in samenhang en met samenwerkingspartners opgepakt worden. We zetten in op preventie en vroegsignalering, maar ook op begeleiding en nazorg zodat de Arnhemmers stappen kunnen zetten richting een duurzaam schuldenvrije toekomst. Het hebben van schulden veroorzaakt een sneeuwbaleffect van gerelateerde problematiek. Mensen raken verstrikt in een kluwen van oorzaken en gevolg. Het hebben van een ‘schuld’, geeft sommigen het gevoel ‘schuldig’ te zijn en niet zelden verliezen mensen hun waardigheid of ziet de omgeving de waarde van die persoon niet meer.

Schuldhulpverlening probeert het verschil te maken in dat ene gezin, voor die ene man, vrouw of kind. Maar het hebben van schulden brengt ook maatschappelijke kosten met zich mee die op de hele stad Arnhem impact hebben. Door effectieve schuldhulpverlening worden ook deze kosten teruggedrongen.

Schuldhulpverlening vormt een onderdeel van onze dienstverlening binnen het Sociaal domein. Binnen dit domein werken we ernaar toe dat iedere Arnhemmer dezelfde kansen heeft op ontwikkeling. Daarnaast streven we ernaar dat alle Arnhemmers een stabiele basis hebben en in veiligheid en vrijheid leven. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn; we werken gebiedsgericht; stellen preventie voorop en verrichten maatwerk. Deze uitgangspunten worden één op één uitgewerkt in dit Beleidsplan Schuldhulpverlening. Rondom financiën willen wij bestaansonzekerheid voor onze Arnhemmers bestrijden. Daarom hebben we in onze begroting en Perspectiefnota de volgende doelstellingen opgenomen: • Bij meer inwoners wordt voorkomen dat ze financiële problemen krijgen • Meer inwoners kunnen rondkomen en • Meer inwoners met een uitkering worden begeleid naar werk of werk met ondersteuning. In dit beleidsplan richten we ons vooral op de eerste twee doelstellingen uit de begroting.

10

Ambitie en doelstellingen van onze Schuldhulpverlening

Spoor 4: Meer Arnhemmers duurzaam schuldenvrij

Vanaf 2025 willen we meer Arnhemmers met schulden sneller bereiken en effectiever helpen. Daarom zetten we in op de volgende vier sporen:

We ondersteunen Arnhemmers om maximaal financieel redzaam te worden. Daarbij accepteren we dat een aantal Arnhemmers structureel ondersteuning bij hun financiën nodig heeft.

Spoor 1: Meer schulden voorkomen of klein houden

Bovengenoemde doelstellingen worden in de komende periode meer concreet en smart gemaakt. In dit Beleidsplan worden voor de komende vier jaren de kaders gelegd. We richten een (voor ons) nieuwe hulpverlening in die qua begeleiding niet geheel vergelijkbaar is met de huidige hulpverlening. Het is daarom niet wenselijk om op basis van de huidige aantallen van bijvoorbeeld aantal aanvragen, doorlooptijden in een schuldtraject of slagingspercentages SMART streefcijfers te formuleren. We monitoren de komende periode deze aantallen (zie ook hoofdstuk 5) en scherpen vervolgens bovengenoemde doelstellingen aan. We streven er in 2025 naar om minimaal hetzelfde aantal mensen te bereiken met onze hulp en dit in de komende jaren uit te bouwen.

Speerpunten hierbij vormen preventie en vroegsignalering. Inzet is gericht op het voorkomen van probleemschulden dan wel ze in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen en op te lossen.

Spoor 2: Meer Arnhemmers met schulden helpen door een laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening te bieden We willen zo snel mogelijk in contact komen met inwoners met geldzorgen en hen proactief de juiste hulp bieden. We doen dit ook door zoveel mogelijk drempels weg te nemen om hulp te zoeken, contact te leggen en vertrouwen op te bouwen.

Spoor 3: Effectiever schulden regelen voor Arnhemmers en werken aan perspectief We willen samen met onze inwoner afrekenen met het verleden, het hier en nu stabiliseren en bouwen aan zelfredzaamheid in de toekomst.

11

Spoor 1: Meer schulden voorkomen en kleine schulden klein houden

12

Een wellicht oud, maar treffend gezegde luidt: voorkomen is beter dan genezen. In de eerste plaats voor de mensen zelf.

Naast jongeren leggen we ook focus op nieuwkomers. Op termijn zetten we ook in op financiële educatie bij andere

Omdat schulden een verlammend effect kunnen hebben en impact heeft op het hele gezin en meerdere leefgebieden. Maar schulden zijn niet alleen een individueel, maar ook een maatschappelijk probleem. Ze zetten de bestaanszekerheid onder druk, zitten sociale participatie in de weg en leiden tot veel gezondheidsproblemen waarbij de samenleving als geheel de kosten draagt. Daarom blijven we de komende jaren inzetten op preventie en vroegsignalering.

doelgroepen zoals ex-gedetineerden en Arnhemmers die vanuit een instelling zelfstandig gaan wonen.

Preventie Preventie is een breed begrip waarbij focus belangrijk is. Want men kan zich binnen preventie op veel verschillende thema’s richten. Die versplinterde aandacht zorgt voor minder effect. De Vereniging van Gemeenten (VNG) geeft in de Routekaart Financiële Zorgen twee belangrijke invalshoeken aan: 1. Focus op het faciliteren en stimuleren van financiële educatie en voorlichting aan inwoners. 2. Het aansluiten bij ingrijpende levensgebeurtenissen omdat er dan iets in het leven van mensen verandert waardoor het risico op schulden groter wordt. De gemeente voert preventie uit samen met onze partner Rijnstad. Financiële educatie We willen dat alle Arnhemse jongeren al vóór hun 18e financiële educatie krijgen waardoor ze financiële vaardigheden aanleren om zelf hun financiën op orde te brengen en te houden. En zich daarnaast bewust zijn van de risico’s van het maken van schulden. We werken samen met scholen aan het streven om deze educatie op alle scholen in Arnhem structureel in te bedden. Onze rol is daarbij faciliterend en stimulerend. We enthousiasmeren scholen via onder andere de landelijke Week van het Geld.

Behalve financiële educatie richten we ons op het laagdrempelig verstrekken van informatie en het helpen van inwoners met financiële vragen. Via de Goed Geregeld Arnhem Loketten van Rijnstad bieden we inwoners in onze wijken een centrale toegang voor alle vragen op financieel gebied. Daar wordt ook laagdrempelige ondersteuning bij de financiële administratie aangeboden. Vanuit onze schuldhulpverlening sluiten we zoveel mogelijk aan op deze inloopspreekuren. Hierdoor kunnen onze inwoners met schulden direct en laagdrempelig worden doorverwezen. Aansluiten bij ingrijpende levensgebeurtenissen Schulden ontstaan vaak als er in het leven van mensen iets verandert. Bijvoorbeeld wanneer een jongere 18 jaar wordt, een eigen inkomen krijgt en zelf verantwoordelijk wordt voor zijn schulden. Of wanneer echtparen uit elkaar gaan en in korte tijd veel (ook financiële) beslissingen moeten nemen. Of de komst van een baby brengt extra kosten met zich mee.... Vanuit de gemeente willen we samen met onze partners inzetten op financiële bewustwording bij al deze ingrijpende levensgebeurtenissen. Door ons eigen preventieve aanbod en aanbod van bijvoorbeeld het NIBUD en de Rijksoverheid beschikbaar te stellen en onze partners trainingen aan te bieden om betalingsproblemen te signaleren en bespreekbaar te maken.

Via deze trainingen nemen we onze partners ook mee in ons gemeentelijke aanbod en maken we samenwerkingsafspraken over een goede doorverwijzing naar ons hulpaanbod.

13

Vroegsignalering

Vanuit de nieuwe gemeentelijke schuldhulpverlening worden met partners samenwerkingsafspraken gemaakt

Onze plannen in het kort

Vroegsignalering als wettelijke taak Sinds 2021 vormt vroegsignalering een wettelijke taak voor de gemeente. De aanpak is erop gericht om op basis van signalen over betalingsachterstanden bij schuldeisers (inzake huur/hypotheek, zorgverzekering, energie en water) Arnhemmers proactief te benaderen met ons hulpaanbod. Arnhem is aangesloten op diverse landelijke experimenten om ook signalen van andere schuldeisers, zoals de Belastingdienst en een aantal hypotheekverstrekkers, te ontvangen. Ook lokaal kijken we naar oplossingen, zoals de samenwerking die wij als gemeente hebben met netbeheerder Liander.

over doorverwijzing en contact tijdens een schuldtraject. Daarnaast zijn we aangesloten op de Nederlandse Schuldhulproute waardoor ook Arnhemmers die digitaal op zoek zijn naar hulp, snel de juiste informatie krijgen over ons gemeentelijke hulpaanbod.

• Preventie met focus op financiële educatie voor jongeren en statushouders. • Aansluiting op ingrijpende levensgebeurtenissen voor financiële bewustwording, voorlichting en educatie. • Goed Geregeld Arnhem loketten voor alle Arnhemmers met vragen over financiën. • (Wettelijke) vroegsignalering in eigen beheer waarbij we direct hulp bij schulden aanbieden als dat nodig is en de inwoner hiervoor open staat. • Afspraken met ketenpartners, werkgevers en schuldeisers voor goede doorverwijzing en een effectieve samenwerking tijdens een schuldtraject. • Aansluiting op de Nederlandse Schuldhulproute.

We ontvangen maandelijks gemiddeld 1.300 signalen van betalingsachterstanden. Onze aanpak zorgt ervoor dat op alle signalen een aanbod voor hulp wordt gedaan, door middel van een huisbezoek, telefonisch contact of een brief of email. Als iemand open staat voor hulp, bieden we ondersteuning bij het oplossen binnen een maand van kleine betalingsachterstanden (zogenaamde Quick fix). Bij grotere schuldenproblematiek bieden we onze inwoner een intake voor schuldhulpverlening aan. Samenwerking met ketenpartners en de Nederlands Schuldhulproute Naast de wettelijke vroegsignalering vormen onze partners in de stad belangrijke ingangen voor inwoners met geldzorgen. Huisartsen spreken patiënten bij een consult, een verloskundige komt bij ouders thuis na een geboorte of een leraar krijgt vaak geldzorgen mee via een leerling. Maar ook de samenwerking met schuldeisers zoals woningcorporaties, energiemaatschappijen en zorgverzekeringen is erg belangrijk. En datzelfde geldt voor werkgevers die zich zorgen maken over hun werknemers met geldzorgen. We versterken onze samenwerking met partners en schuldeisers via onze jaarlijkse ketenpartnerbijeenkomst, de nieuwsbrief en onze trainingen Alert op geldzorgen. Medewerkers van Opr€cht zijn structureel aanwezig bij ROC Rijn-IJssel en bij de Rechtbank.

14

Spoor 2: Meer Arnhemmers met schulden helpen door een laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening

15

Ook in Arnhem zijn er nog veel mensen met schulden die nog niet in beeld zijn bij schuldhulpverlening. Zij vragen

Directe doorverwijzing door ketenpartners

Onze plannen in het kort

geen hulp omdat zij de weg naar deze hulp niet weten te vinden, de hulp niet vertrouwen of omdat er schaamte of taboe is. Daardoor wachten onze inwoners met schulden vaak heel lang en lopen schulden onnodig op. Daarom zetten we de komende tijd volop in op een laagdrempelige toegang tot onze schuldhulpverlening waarbij we zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande spreekuren in de stad.

Zoals al eerder aangegeven maken we met ketenpartners en schuldeisers afspraken over doorverwijzing en samenwerking tijdens een traject. We waarderen het als ketenpartners samen met onze inwoner bij het aanmeldgesprek aanwezig zijn zodat een warme overdracht mogelijk is en afspraken gemaakt kunnen worden over het vervolg van het traject.

• Aanvraag zonder drempels. • Meerdere ingangen voor aanvragen van Schuldhulpverlening. • Een eigen ingang voor aanvragen waarbij we zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande spreekuren in de stad. • Directe doorverwijzing door en samenwerking met ketenpartners.

Geen drempels Eén van de elementen van basisdienstverlening die we vanaf de start in 2025 gaan implementeren is ervoor zorgen dat iemand zich zonder drempels kan aanmelden. Wanneer een Arnhemmer met schulden zich meldt, volgt zo snel mogelijk een gesprek. Daarbij hoeft de inwoner nog geen papierwerk aan te leveren. Doel van dit gesprek is vooral het vaststellen van de hulpvraag waarbij we zorgdragen voor verbinding en werken aan het opbouwen van vertrouwen. Ook wordt er zo snel mogelijk gewerkt aan het verbeteren van de financiële situatie door na te gaan of alle inkomensverruimende maatregelen worden benut. De begeleiding start dan ook vanaf het allereerste gesprek. Als het nodig is voor het opstarten van het traject, helpen we inwoners met het ordenen van de administratie. Dat doen we zelf of met hulp van vrijwilligers.

Aanmelding via meerdere ingangen We breiden onze bestaande ingangen voor hulpaanvragen uit. Arnhemmers kunnen zich nog steeds melden via de Sociale Wijkteams, via Opr€cht of via een bewindvoerder. Maar ze kunnen zichzelf vanaf 2025 ook rechtstreeks zelf aanmelden voor schuldhulpverlening. Ook andere ketenpartners zoals bijvoorbeeld Goed Geregeld Arnhem, of de Voedselbank kunnen direct doorverwijzen naar onze hulp.

Nazorg

16

Spoor 3: Effectiever schulden regelen voor Arnhemmers en werken aan perspectief

17

In de loop van jaren is de aard van schuldhulpverlening veranderd. Vroeger lag de focus vaak op het regelen van de

We hebben gekozen voor een methodiek van begeleiding met de volgende uitgangspunten:

schulden en het onderhandelen met schuldeisers over een gedeeltelijke kwijtschelding. Tegenwoordig ligt de focus veel meer op wat mensen nodig hebben om af te rekenen met het verleden en toe te werken naar een schuldenvrij bestaan. Financiële stabiliteit is een basisvoorwaarde voor het welbevinden van inwoners. Niet elke inwoner is in staat deze financiële stabiliteit zelfstandig (weer) te bereiken. Voor sommigen is de benodigde ondersteuning tijdelijk, voor anderen heeft de ondersteuning die men nodig heeft een langdurig karakter. Voor al onze inwoners geldt dat financiële stabiliteit leer- en ontwikkelruimte biedt. Daarom vormt een belangrijk element van de basisdienstverlening de begeleiding van onze inwoner.

• Zoveel mogelijk één aanspreekpunt Arnhemmers hebben zoveel mogelijk één aanspreekpunt voor het gehele schuldtraject van aanmelding tot en met nazorg. • Mogelijkheden en behoeften van de mensen zijn leidend We bieden maatwerk waarbij er verschillende vormen van budgetbegeleiding mogelijk zijn. Daarbij staat de autonomie van iemand centraal. En we sluiten zoveel mogelijk aan bij de belevingswereld van onze inwoner. • Vrijwillig maar niet vrijblijvend Om begeleiding goed te kunnen uitvoeren is het nodig dat een inwoner aan een aantal voorwaarden voldoet (zoals het doorgeven van wijzigingen in inkomsten). Als dat voor iemand erg moeilijk is, zoeken we samen naar een alternatief, zoals bijvoorbeeld Bewindvoering. • Ondersteuning zo kort als kan en zo langs als nodig We zetten begeleiding in zo kort als mogelijk en zo lang als nodig. Begeleiding is in principe een tijdelijke ondersteuning, waarbij vanaf aanvang wordt ingezet op een traject om onze inwoner te ondersteunen om de financiën zelf weer (zo veel als mogelijk) uit te voeren. Maar we accepteren dat een aantal inwoners structureel

Begeleiding van onze inwoner Door schuldhulpverlening in eigen beheer te gaan uitvoeren, hebben we de kans om onze methodiek en onze werkprocessen naar de nieuwste inzichten in te richten. En daarbij de meest passende ICT-systemen aan te schaffen die deze methodiek zoveel mogelijk ondersteunen. Onze begeleiding start vanaf het eerste gesprek en we geven maatwerk. De begeleiding richt zich op het versterken van de financiële kennis en vaardigheden maar richt zich ook op het financiële gedrag van de inwoner en het gezin. Wanneer er inwonende minderjarige kinderen zijn, hebben we daar extra aandacht voor. Als het nodig is, zetten we aanvullende, flankerende hulp in. Daarbij werken we samen met onze ketenpartners in de stad. Daarnaast kunnen we budgetbeheer inzetten waarbij we het inkomen van iemand beheren en zorgen voor de betaling van (alle) vaste lasten. We begeleiden onze inwoner niet alleen gedurende het schuldtraject, maar ook als de minnelijke regeling niet mogelijk blijkt, en een aanvraag voor het wettelijke schuldtraject (Wsnp) nodig is. We blijven iemand ook tijdens het Wsnp traject begeleiden en na de aflosperiode bieden we nazorg aan.

budgetbeheer nodig heeft. • Samenwerking met de keten Wanneer er sprake is van problematiek op meerdere leefgebieden, werken we samen met onze partners. Zo zetten we flankerende hulp in als er bijvoorbeeld sprake is van een verslaving of psychische problematiek. • De ondersteunende rol van ICT-systemen/ automatiserings- systemen We willen dat de mensen zelf zoveel mogelijk betrokken blijven bij zijn/haar financiën. Dat doen we ook door de ondersteunende rol van de ICT-systemen. Door dat iemand op elk moment van de dag kan zien wat er met zijn budget gebeurt, ervaart hij meer eigenaarschap. Door de inwoner zelf keuzes te laten maken in spaardoelen, kan deze meer autonomie ervaren. Vanzelfsprekend passen we hier maatwerk toe. Als iemand geen digitale vaardigheden heeft, helpen we hem op een andere manier inzicht in zijn financiën te krijgen.

18

Flankerende hulp van onze ketenpartners als onderdeel van het begeleidingstraject Omdat tijdens de intake ook gekeken is naar de verschillende leefgebieden van Arnhemmers, kan naar voren komen dat naast financiële begeleiding ook begeleiding vanuit flankerende hulp nodig is. Flankerende hulp bestaat uit alle vormen van hulp- en dienstverlening die schuldhulpverlening ondersteunen om inwoners financieel zelfredzaam te maken. Vaak spelen bij mensen met problematische schulden achterliggende psychosociale problemen op verschillende leefgebieden. Als de professional constateert dat de achterliggende problemen de aanpak van financiële problemen of de weg naar financiële zelfredzaamheid in de weg staan, dan wordt flankerende hulpverlening in het begeleidingstraject opgenomen. Als dat relevant is voor het proces van de financiële begeleiding, houdt de professional regelmatig contact met de organisatie waarnaar is doorverwezen. Voor het bieden van flankerende hulp kunnen verschillende organisaties betrokken worden zoals maatschappelijk werk; verslavings- zorg, reclassering maar ook informele netwerken.

Inzet van ervaringsdeskundigen We betrekken ervaringsdeskundigen bij zowel de keuzes in de implementatie en communicatie over de nieuwe hulpverlening, als ook in de uitvoering van onze schuldhulpverlening vanaf 2025. Het betrekken van ervaringsdeskundigen is niets nieuws. De gemeente Arnhem maakt al langere tijd (al dan niet via externe partners) op verschillende plekken in de organisatie en op verschillende beleidsthema’s gebruik van kennis en ervaringen van inwoners. Hierbij valt te denken aan inzet van ervaringsdeskundigheid rondom laaggeletterdheid, bij Bureau Nieuwkomers, bij de ondersteuning van gedupeerden van het Kinderopvangtoeslagschandaal en bij de jeugdzorg. Wat wel nieuw is, is onze verkenning om een beleidsadviseur met ervaringsdeskundigheid aan te nemen met de focus op de ervaringsdeskundigheid an sich. Deze collega gaat op inhoud meekijken met het nieuwe team schuldhulpverlening, maar ook meedenken over gemeente brede inzet van ervaringsdeskundigheid en het eventueel formeren van overkoepelend beleid op dit thema.

Inzet van vrijwilligers bij schuldhulpverlening Wij kiezen ervoor om de mens centraal te zetten bij onze Schuldhulpverlening en om focus te leggen op begeleiding. Dat hoeft niet alleen via professionals te gebeuren. Voor de praktische en mentale ondersteuning van Arnhemmers die daar behoefte aan hebben, zetten we vrijwilligers in. Vooral het informele en flexibele contact met vrijwilligers wordt gewaardeerd waardoor een inwoner zich mentaal sterker voelt. Daarnaast helpen vrijwilligers met het op orde krijgen en houden van de administratie en kunnen ze een stimulerende rol spelen op bijvoorbeeld participatie.* Wij hebben daarom samenwerkingsafspraken gemaakt met een aantal vrijwilligersorganisaties die nu in Arnhem actief zijn. Uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: 1. Een vrijwilliger wordt alleen ingezet als iemand het nodig heeft, of wenst. 2. Er worden heldere afspraken gemaakt over wat een vrijwilliger wel of niet doet. De vrijwilliger neemt niet de plek van de professional in, maar is aanvullend. 3. De gemeente verzorgt inhoudelijke deskundigheidsbevorderingen over de schuldhulpverlening van de gemeente om de vrijwilliger mee te nemen in onze werkwijze en ontwikkelingen. 4. De vrijwilligers/organisatie zijn een belangrijke ingang voor inwoners met geldzorgen. Zij kunnen onze inwoners motiveren om hulp bij de gemeente te vragen en hebben daarbij ook een brugfunctie.

5. Tijdens een schuldtraject en in de nazorgfase bepaalt de regisseur de inzet van de vrijwilliger. De regisseur is en blijft verantwoordelijk voor de begeleiding, maar kan op onderdelen hulp van een vrijwilliger inzetten.

*

Bron; Routekaart Financiële Zorgen van de VNG

19

Deze hulp kan tijdens een schuldtraject zijn: • Op het mentale vlak de inwoner steunen en te motiveren om het traject vol te houden en om afspraken na te komen. • Op het praktische vlak ondersteunen door mee te gaan met gesprekken met instanties, te helpen met het bellen met instanties e.d. En op die manier een brug te vormen tussen onze inwoner en instantie. Daarnaast kan de vrijwilliger ook in overleg met de regisseur onderdelen oppakken rondom ordenen administratie en overzicht over inkomsten en uitgaven.

Bijzondere aanpak voor (ex)ondernemers en jongeren Naast onze maatwerkaanpak voor alle Arnhemmers, hebben we een specifieke aanpak voor zowel ondernemers die hoofdelijk aansprakelijk zijn voor hun schulden als voor jongeren. We hebben gekozen voor een specifieke aanpak voor beide groepen omdat reguliere schuldhulpverlening niet altijd passend is.

Kwaliteitsmaatregelen In 2025 regelen we als lid van de NVVK (Branchevereniging voor Schuldhulp en financiële dienstverlening) de schulden van Arnhemmers. We volgen daarbij de uitgangspunten zoals beschreven in de Gedragscode Schuldregeling. Kern van de gedragscode is dat de inwoner gedurende een periode maximaal aflost en dat op basis van deze aflosruimte betalingsvoorstellen aan schuldeisers worden aangeboden.

(ex)ondernemers Door ondernemers gerichte hulp te bieden, helpen we niet alleen de ondernemer en zijn gezin, maar werken we ook aan een gezond ondernemersklimaat in Arnhem. Zij kunnen laagdrempelig contact opnemen met de afdeling Geldzaken voor Ondernemers van de gemeente voor informatie en advies. Als schuldhulpverlening nodig is, wordt de ondernemer doorverwezen naar een gespecialiseerde (externe) schuldhulpverlener. Maar de gemeente behoudt de regie op het proces. Daarnaast zet de gemeente vrijwilligersorganisatie Over Rood in voor praktische en mentale ondersteuning aan de ondernemers met geldzorgen.

We gaan daarbij zoveel mogelijk uit van een sanerings-

Jongeren

krediet met een aflosperiode van 18 maanden. We streven ernaar dat de periode tussen moment van aanmelding en eerste gesprek zo kort mogelijk is en niet langer dan 4 weken. Voor het inventariseren van de schulden sluiten we aan op alle (landelijke) instrumenten zoals VISH en het Schuldenknooppunt. Zodra in de toekomst andere elementen van de basisdienstverlening zijn ontwikkeld, werken we deze ook zoveel mogelijk uit in onze dienstverlening.

We zetten onze schuldenaanpak voor jongeren van 18 tot en met 27 jaar voort en helpen hen via een reguliere schuldregeling of (als dat niet mogelijk is) via het Jongerenperspectieffonds (JPF). Doordat veel jongeren weinig of geen aflosruimte hebben, is reguliere schuldhulpverlening niet altijd mogelijk. De JPF-aanpak zorgt ervoor dat jongeren schulden(zorg) vrij zijn én werken aan hun perspectief. Als een jongere geen aflosruimte heeft, kunnen we Maatschappelijke Diensttijd (MDT) inzetten. Door hen gerichte hulp en intensieve ondersteuning te bieden, doorbreken we ook zoveel mogelijk de generatiearmoede die ook in Arnhem voorkomt. We benaderen de jongeren proactief door onder meer Opr€cht en bieden hun intensieve begeleiding tijdens een schuldtraject door zowel professionals als buddy’s.

Een efficiënt proces van schuldregelen

Beleidsregels De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is een kaderwet die ons als gemeente veel ruimte geeft om schuldhulpverlening zelf in te richten. Ook in onze beleidsregels kiezen we ervoor om zoveel mogelijk Arnhemmers zo laagdrempelig te helpen. We hebben ons nieuwe beleid vastgelegd in beleidsregels. We hebben de beleidsregels in een aparte bijlage toegevoegd.

20

Ondersteuning van gedupeerden van het Kinderopvangtoeslagenschandaal

Onze rol als schuldeiser en het Convenant Lokale Overheden.

Binnen onze integrale schuldenaanpak hoort ook de brede ondersteuning die we vanuit de gemeente bieden aan gedupeerden en hun kinderen van het Kinderopvangtoeslagenschandaal (KOT). Hoewel het Rijk inmiddels een landelijke (schulden)aanpak voor gedupeerden heeft uitgewerkt, kampen nog steeds honderden gedupeerden in Arnhem met de (financiële) gevolgen van dit schandaal. Wij proberen hen vanuit de gemeente zo goed mogelijk te ondersteunen bij problemen op alle leefgebieden. Hiervoor is een speciaal team ingericht met medewerkers vanuit zowel de Sociale Wijkteams als Opr€cht. De kosten van deze brede ondersteuning worden gedeclareerd bij het Rijk. We zijn in Arnhem inmiddels ook gestart met het faciliteren van de werkwijze van Stichting Gelijkwaardig Herstel. Deze Stichting, door en voor ouders, werkt samen met onafhankelijke experts aan oplossingen voor gedupeerden waarbij eigen regie, vertrouwen, neutraliteit en collectiviteit de basis vormen.

Een gemeente biedt niet alleen schuldhulpverlening aan, maar heeft bij sommige Arnhemmers ook een rol als schuldeiser. In onze rol als schuldeiser hanteren we een zo sociaal mogelijk terugvorderings- en invorderingsbeleid inzake vorderingen die voortvloeien uit onder meer de Participatiewet en gemeentelijke heffingen. Daarbij hebben we in ons eigen handelen als schuldeiser altijd oog voor de bestaanszekerheid van onze inwoners en gebruiken we de maximale ruimte binnen de huidige wettelijke regels. Op deze manier proberen we zoveel mogelijk te voorkomen dat we in onze rol als schuldeiser vorderingen op Arnhemmers (moeten) verhalen. Als er toch vorderingen ontstaan, gaan we hier op een zo sociaal mogelijke manier mee om. Nu we de schuldhulpverlening in eigen beheer gaan uitvoeren, wordt het makkelijker om interne samenwerkingsafspraken te maken met elkaar.

Samenhang met Experiment Immerloo Schuldenvrij (EIS) Naast de reguliere schuldhulpverlening is vanuit het Nationaal Programma Arnhem-Oost in 2024 gestart met het Experiment Immerloo Schuldenvrij (EIS). We helpen daarbij een aantal gezinnen op een innovatieve manier met hun schulden. We lossen hun schulden af en helpen hen om aan de slag te gaan met een persoonlijk plan voor een perspectiefrijke toekomst. We onderzoeken met dit experiment of we mensen met schulden op deze manier sneller en beter kunnen helpen. We gebruiken alle lessen die we in deze aanpak leren om beleid en uitvoering beter te maken. We experimenteren niet met de mensen, maar met mandaten, regelingen en routes. Hierdoor biedt dit experiment input voor de discussie op landelijk niveau over mogelijke verbeteringen van de schuldhulpverlening.

In 2023 zijn we aangesloten bij het landelijke Convenant Lokale Overheden. Dit convenant sluit naadloos aan bij ons beleid om zoveel mogelijk mee te werken aan betalingsvoorstellen voor vorderingen die wij op inwoners hebben. In de kern wordt in het convenant gesteld dat de gemeente altijd met minnelijke betalingsvoorstellen akkoord gaat tenzij…. De gemeente behoudt dus de mogelijkheid om in individuele gevallen niet akkoord te gaan met een voorstel. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als dit in strijd zou zijn met de wet. Daarnaast geeft de gemeente haar akkoord ook al in het begin van het schuldhulptraject, waardoor ook verdere correspondentie hierover kan vervallen. Dit is effectiever voor zowel het team Schuldhulpverlening, als ook voor de afdelingen die belast zijn met de invordering van vorderingen.

Onze plannen in het kort • Onze schuldhulpverlening zet de mens centraal met focus op begeleiding. • Budgetbeheer zo kort als het kan en zo lang als nodig is. • Heldere en begrijpelijke schriftelijke en verbale communicatie aansluitend op de belevingswereld van de inwoner. • Efficiënt schuldregelingsproces met ondersteunende ICT-systemen. • Input van ervaringsdeskundigen. • Aanvullende ondersteuning door vrijwilligers. • Kwaliteitsmaatregelen en beleidsregels zijn vastgelegd. • Specifieke aanpak voor jongeren en (ex)ondernemers met schulden. • Brede ondersteuning van gedupeerden en hun kinderen van het Kinderopvangtoeslagenschandaal. • In onze rol als schuldeiser is ons beleid zo sociaal mogelijk. • Er is samenhang met Experiment Immerloo Schuldenvrij.

21

Spoor 4: Meer Arnhemmers duurzaam schuldenvrij

22

In onze hulpverlening vanaf 2025 vormt de nazorg een onlosmakelijk onderdeel van onze hulpverlening. Nazorg

Sinds 2020 zijn inmiddels 26 bewindvoerders aangesloten bij ons convenant “Samen Sterker”. Het doel van het

Onze plannen in het kort

vloeit voort uit onze begeleiding en is geen apart en los traject. We zetten met onze begeleiding in op het versterken van de financiële zelfredzaamheid van onze Arnhemmers. Deze pakken stapje voor stapje het beheer van zijn financiën weer zelf op. De professional begeleidt de inwoner tijdens deze stappen.

convenant is om samen met bewindvoerders Arnhemmers met (een risico op) financiële problematiek op de best passende wijze te ondersteunen. Ook hierbij geldt dat we inzetten op zo licht mogelijke ondersteuning waar kan en zo intensief als nodig. De kwaliteit van deze dienstverlening aan deze Arnhemmers staat voorop, met daarbij specifieke aandacht voor een vlotte doorstroom naar schuldhulpverlening.

• Nazorg vloeit voort uit onze begeleiding en is geen apart en los traject. • We bieden begeleiding zo kort als het kan en zo lang als nodig. Sommige Arnhemmers hebben structurele begeleiding (vaak budgetbeheer) nodig. • We werken samen met bewindvoerders om iemand de best passende ondersteuning te bieden en hebben afspraken over een vlotte aanmelding bij schuldhulpverlening en de manier waarop we tijdens een schuldtraject met elkaar samenwerken.

Zodra de schulden zijn afgelost, en de inwoner eraan toe is om de financiën weer volledig zelf te beheren, blijven we hem gedurende een jaar volgen via onze professionals of onze vrijwilligers. Zodat bij nieuwe (financiële) problemen de lijnen kort zijn om hiervoor een oplossing te bieden.

Budgetbeheer als mogelijke uitstroomroute Onze begeleiding is erop gericht dat Arnhemmers zelf stappen zetten richting financiële zelfredzaamheid. We bieden daarbij maatwerk. De ene Arnhemmer heeft al na een aantal maanden geen begeleiding meer nodig. We accepteren dat een andere groep Arnhemmers structureel begeleiding (vaak in de vorm van budgetbeheer) nodig zal hebben, ook na het aflossen van de schulden. We spreken deze Arnhemmers na de aflosperiode minimaal één keer per jaar om te beoordelen of zij weer zelf stappen kunnen zetten richting financiële zelfredzaamheid.

Samenwerking met bewindvoerders Bewindvoerders vormen voor ons een belangrijke ingang voor mensen met geldzorgen. Mensen worden door de rechter onder bewind gesteld waarna de bewindvoerder het inkomen beheert. Als er schulden zijn en de financiële situatie wordt door de hulp van de bewindvoerder stabiel, meldt de bewindvoerder de inwoner rechtstreeks aan bij onze Schuldhulpverlening.

Op weg naar....

23

Een stad waarin alle Arnhemmers meedoen. Waar kan op eigen kracht, waar nodig met hulp van anderen. Waar we werken aan financiële rust en zelfredzaamheid en het bieden van perspectief.

Route naa r Preventie met focus op financiële educatie

financië

le zelfred

zaamheid

Aanvraag zonder drempels

Onze schuldhulpverlening zet de mens centraal

Nazorg vloeit voort uit onze begeleiding en is geen apart en los traject

Budgetbeheer zo kort als het kan en zo lang als nodig is

Aansluiting op ingrijpende levensgebeurtenissen

Meerdere ingangen voor aanvragen van schuldhulp

Goed Geregeld Arnhem loketten voor Arnhemmers vragen over financiën

Efficiënt schuldregelingsproces met ondersteunende ICT-systemen

Input van ervaringsdeskundigen

Aanvullende ondersteuning door vrijwilligers

We bieden begeleiding zo kort als het kan en zo lang als nodig

SPOOR 1

SPOOR 2

SPOOR 3

SPOOR 4

Schulden voorkomen en kleine schulden klein houden

Laagdrempelige toegang tot hulp bij schulden

Schulden regelen en werken aan perspectief

Duurzaam schuldenvrij

(Wettelijke) vroegsignalering in eigen beheer

Een eigen ingang voor aanvragen, zoveel mogelijke aansluiting bij bestaande spreekuren in de stad

Kwaliteitsmaatregelen en beleidsregels zijn vastgelegd

Afspraken met ketenpartners voor effectieve samenwerking

Aansluiting op de Nederlandse Schuldhulproute

Specifieke aanpak voor jongeren en ondernemers met schulden Directe doorverwijzing door en samenwerking met ketenpartners

Brede ondersteuning van gedupeerden en hun kinderen van het Kinderopvangtoeslagenschandaal In onze rol als schuldeiser is ons beleid zo sociaal mogelijk

We werken samen met bewindvoerders om de inwoner de best passende ondersteuning te bieden

24

5. Communicatie, monitoring en financiering Communicatie Om onze hulpverlening bekend te maken bij Arnhemmers is een gerichte communicatiecampagne opgezet. Deze campagne richt zich op drie doelgroepen; de interne organisatie; de inwoners van Arnhem met/zonder geldzorgen en de externe ketenpartners. Doel van de campagne is primair dat alle Arnhemmers die geldzorgen hebben de hulp van de gemeente weten te vinden. Ook na de implementatie van onze schuldhulpverlening blijft communicatie een belangrijk aandachtspunt. Monitoring Om de kwaliteit en voortgang van de schuldhulpverlening desgewenst bij te kunnen sturen, is monitoring erg

Maar we vinden de beleving en ervaringen van de inwoners zelf ook belangrijk. We houden elke twee jaar een klanttevredenheidsonderzoek en monitoren daarnaast signalen zoals klachten, bezwaren, agressie-incidenten en casuïstiekbesprekingen. Financiering Schuldhulpverlening is een ‘open einde regeling’. Zodra het aantal Arnhemmers dat hulp vraagt stijgt, stijgen ook de kosten van schuldhulpverlening. De vraag naar schuldhulpverlening is lastig te voorspellen. Landelijk wordt er vanwege de inflatie nog steeds een extra toeloop op schuldhulpverlening verwacht. Daarnaast zet het Kabinet in op het beter bereiken van mensen met schulden. In Arnhem zetten we in op een meer laagdrempelige schuldhulpverlening, waarbij schakels tussen vroegsignalering en schuldhulpverlening zijn weggehaald, en meer integraal gewerkt wordt. We verwachten daarmee meer Arnhemmers met hun schulden te kunnen helpen. Indien de vraag naar schuldhulpverlening toeneemt en de bijbehorende extra kosten niet passen binnen de budgetten, nemen we dit mee in de Planning & Control-cyclus.

Na mijn scheiding moet ik alles alleen betalen. Samen maakten we een plan. Menno, 45 jaar

belangrijk. We gebruiken Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) om meer zicht te krijgen op effectiviteit en efficiency van onze dienstverlening. We ontsluiten zoveel mogelijk informatie vanuit de bronsystemen aan op ons Datawarehouse. De gemeenteraad heeft toegang tot informatie om haar controlerende taak te kunnen uitvoeren, het management krijgt daarnaast informatie om het team en de processen te kunnen managen en de medewerkers krijgen uitgebreide dashboards die hun werkzaamheden ondersteunen. Daarnaast ontsluiten we ook informatie die nodig is om de KPI’s in de Planning & Control-cyclus te kunnen monitoren en om diverse Benchmarks te kunnen vullen.

ga naar arnhem.nl/geldzorgen

25

Samenvatting Schulden vormen een hardnekkig probleem en hebben impact op het hele gezin en alle leefgebieden. Wij willen proberen het verschil te maken in dat ene gezin, voor die ene man, vrouw of kind. Het hebben van een ‘schuld’, geeft sommigen het gevoel ‘schuldig’ te zijn en niet zelden verliest iemand zijn waardigheid of ziet de omgeving de waarde van de persoon niet meer. Maar het hebben van schulden brengt ook maatschappelijke kosten met zich mee die op de hele stad Arnhem impact hebben. Door effectieve schuldhulpverlening worden ook deze kosten teruggedrongen. Onze visie op Schuldhulpverlening: Arnhem ziet de waarde van elke inwoner, en wil dat onze Arnhemmers kunnen meedoen in de maatschappij. De mens staat centraal en we hebben aandacht voor problemen op alle leefgebieden die in samenhang en met samenwerkingspartners aangepakt worden. We zetten in op preventie en vroegsignalering, maar ook op begeleiding en nazorg zodat Arnhemmers stappen kunnen zetten richting een duurzaam schuldenvrije toekomst. Schuldhulpverlening in eigen beheer Vanaf 2025 voeren we voor particulieren de vroegsignalering, de toegang tot schuldhulpverlening en de intake, stabilisatie en schuldregeling, de budgetbegeleiding en het budgetbeheer in eigen beheer uit.

We zetten een robuuste basis neer, en gaan vanaf de herfst van 2025 met de raad en partners in de stad in gesprek om te verkennen welke doorontwikkeling wenselijk en mogelijk is.

Dit beleidsplan We zoomen in dit beleidsplan in op de integrale aanpak van schulden. Deze aanpak is onlosmakelijk verbonden met andere aanpakken op verschillende beleidsterreinen. We bespreken met onze inwoners niet alleen hun financiële problemen, maar vragen ook door naar problemen op andere leefgebieden zoals een verslaving. We nemen dan proactief contact op met onze partners om problemen zoveel mogelijk in samenhang aan te pakken. In onze schuldhulpverlening implementeren we de landelijke elementen van de basisdienstverlening voor schuldhulpverlening door gemeenten. Belangrijkste element vormt de begeleiding van de inwoner. Vier sporen In spoor 1 richten we ons op het voorkomen van schulden en de vroegsignalering. We zetten in op financiële educatie en sluiten daarbij aan bij ingrijpende levensgebeurtenissen van inwoners. We blijven onze aanpak van vroegsignalering ook in eigen beheer continueren en zetten daarnaast in op een effectieve samenwerking met onze ketenpartners. Want zij vormen belangrijke ingangen voor mensen met schulden. In spoor 2 richten we ons op een laagdrempelige toegang voor inwoners met schulden. Zij kunnen zich eenvoudig bij meerdere ingangen aanmelden voor hulp. In spoor 3 rekenen we, samen met onze inwoner, af met diens verleden, we stabiliseren het hier en nu en bouwen aan zelfredzaamheid in de toekomst.

We doen dat via een schuldregelingsproces met daarin de focus op begeleiding. We werken met ervaringsdeskundigen en vrijwilligers om zoveel mogelijk de inwoner te versterken.