Agendabundel

Bundel van de Politieke Avond van 7 april 2021

Agenda bijlagen Raadskamerindeling 7 april 2021 1.RZ

18.45 uur - 20.15 uur: Agenderingsverzoek "Huizenbouw Kronenburg" Locatie: Raadzaal Behandeladvies 7 april 2021 Agenderingsverzoek "Huizenbouw Kronenburg" van de fractie Arnhem Centraal Schriftelijke bijdrage Rozet Kronenburg Schriftelijke bijdrage mw. J. Otten Schriftelijke bijdrage mw. M. Teunissen Schriftelijke bijdrage dhr. J. Reussing Schriftelijke bijdrage dhr. R. Wiedemeyer Lijst met deelnemers Behandelresultaat 7 april 2021

2.WG

18.45 uur - 20.15 uur: Agenderingsverzoek "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen" Locatie: Walburgis Behandeladvies 7 april 2021 Agenderingsverzoek "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen" van de fractie van Arnhem Centraal Raadsbrief "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen", d.d. 21-01-2021 Bijlage - Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (2021), Dadermonitor mensenhandel 2015-2019 Factsheet bij de Dadermonitor mensenhandel 2015–2019 Kader voor de aanpak van Mensenhandel door gemeenten, publicatie VNG Raadsvoorstel "Concept Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland en ontwerp Meerjarenbeleidsplan politie 2019-2022" Bijlage 1 - Aanbiedingsbrief d.d. 7 februari 2019 Bijlage 2 - Concept Veiligheidsstrategie 2019-2022 Bijlage 3 - Concept Meerjarenbeleidsplan politie 2019-2022 Bijlage 4 - Kadernota Veiligheid 2018-2022 Arnhem; Veilige Stad Raadsbrief "Uitvoeringsplan mensenhandel en utbuiting 2017-2020", d.d. 06-06-2017 Bijlage - Uitvoeringsplan Mensenhandel en Uitbuiting Arnhem 2017 - 2020 Presentatie - Uitbuiting en seksueel geweld - Een inleiding door de Nationaal Rapporteur Behandelresultaat 7 april 2021

3 4.RZ

20.15 uur - 20.30 uur: Pauze 20.30 uur - 21.45 uur: Visie 'Circulaire Economie Arnhem' Fase: meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal Dossier 2360 voorblad Behandeladvies 7 april 2021, meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel "Visie Circulaire Economie Arnhem" Bijlage 1 - Visie circulair Arnhem Bijlage 2 - Op weg naar een circulair Arnhem (PvA) Schriftelijke inspraakbijdrage van dhr. W. Huntink

Schriftelijke inspraakbijdrage van VNO-NCW Arnhem Schriftelijke inspraakbijdrage van StAB Lijst van deelnemers aan rondetafelgesprek Manifest circulaire economie Regio Arnhem Nijmegen Behandelresultaat 24 maart 2021, informatieve behandeling Behandelresultaat 7 april 2021, meningsvormende (1) behandeling Regionale Agenda - Regio Arnhem Nijmegen Voorbeelden van bedrijven op het gebied van circulair 5.LF

20.30 uur - 21.45 uur: Herijking welzijnsopdracht 2020 Fase: meningsvormend (2) Locatie: Landgoed/Festival Dossier 2135 voorblad Behandeladvies 7 april 2021, meningsvormende (2) behandeling amendement "Verlies meiden niet uit het oog" (21A09) van de fracties GroenLinks, ChristenUnie en VVD amendement "Geef betrokken burgers en TLO regie in groepsgerichte inzet" (21A10) van de fracties ChristenUnie, D66 en Arnhem Centraal amendement "Geef zingeving een plek" (21A11) van de fractie ChristenUnie amendement "Beslispunten wijzigen kennisnemen en uitwerken" (21A12) van de fracties D66 en Arnhem Centraal amendement "Gevolgen corona meenemen" (21A13) van de fractie D66 motie "Behoud welzijnswerk in Coronatijd" (21M31) van de fracties CDA, PvdA, D66 en ChristenUnie motie "Locatie voor jongeren in Schuytgraaf reserveren" (21M32) van de fracties PvdA, DENK Verenigd Arnhem en ChristenUnie Raadsvoorstel "Herijking welzijnsopdracht 2020" Bijlage - Richtinggevende notitie Herijking welzijnsopdracht 'Samen werken aan een sterke sociale basis' Vervolgstappen (update van het huidige hoofdstuk 6 in de nota) Tijdlijn herijking op hoofdlijnen Raadsbrief "Herijking Welzijnsopdracht 2020", d.d. 03-12-2019 Lijst met deelnemers 1e rondetafelgesprek, d.d.

02-12-2020 Behandelresultaat 9 december 2020, informatieve behandeling (1e rondetafelgesprek) Schriftelijke inspraakreactie van het samenwerkingsverband Arnhemse buurthuizen en het BurgerserviceLab Lijst met deelnemers 2e rondetafelgesprek, d.d. 20-01-2021 Behandelresultaat 20 januari 2021, informatieve behandeling (2e rondetafelgesprek) Behandelresultaat 3 maart 2021, meningsvormende (1) behandeling Behandelresultaat 10 maart 2021, 2e meningsvormende (1) behandeling Memo van wethouder Louwers inzake "Hoofdlijnen Planning Samen Werken aan een sterke Sociale Basis", d.d. 12-03-2021 Memo van wethouder Louwers inzake "Aanvullende informatie herijking welzijn: financiën, planning jeugdbeleid, jongerenvoorzieningen in Zuid, OZO en buurtbemiddeling", d.d. 18-03-2021 Raadsbrief "Besteding BR Transformatie Zorg en BR WMO en Jeugdzorg", d.d. 06-04-202 Bijlage - Verloopoverzicht BR Transformatie Zorg en BR WMO en jeugdzorg Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 14-04-2021

6.WG

20.30 uur - 21.45 uur: Regionale energiestrategie Arnhem Nijmegen (RES) 1.0 Fase: informatief Locatie: Walburgis Dossier 2662 voorblad Behandeladvies 7 april 2021, informatieve behandeling Raadsvoorstel "Regionale energiestrategie Arnhem Nijmegen (RES) 1.0" Bijlage 1 - Regionale energiestrategie (RES) 1.0 Arnhem Nijmegen

Bijlage 2 - Reactienota bij RES 1.0 Wensen en bedenkingen + antwoorden Schriftelijke bijdrage mw. J. van de Geer - Rijn en IJssel Energie Coöperatie Schriftelijke bijdrage mw. S. Vodovar - Jong-RES Arnhem-Nijmegen Presentatie - RES Behandelresultaat 7 april 2021, informatieve behandeling 7 8.RZ

21.45 uur - 22.00 uur: Pauze 22.00 uur - 23.15 uur: Vaststelling bestemmingsplan Whemedreef Fase: informatief & meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal ***Op verzoek van het DB is dit onderwerp van de agenda afgevoerd.*** Dossier 2509 voorblad Behandeladvies 7 april 2021, 2e informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel "Vaststelling bestemmingsplan Whemedreef" Bijlage 1a - Vast te stellen bestemmingsplan 'Whemedreef' - tekst Bijlage 1b - Plankaart bestemmingsplan Whemedreef Aanvullende Bijlage 1c - Bijlagen bestemmingsplan Whemedreef Aanvullende Bijlage 2 - Akoestisch onderzoek Aanvullende Bijlage 3 - Onderzoek stikstofdepositie Aanvullende Bijlage 4 - Onderzoek luchtkwaliteit Aanvullende Bijlage 5 - Ontheffing flora en faunawet Aanvullende Bijlage 6 - Flora en faunaonderzoek Aanvullende Bijlage 7 - Archeologisch onderzoek bijlage Aanvullende Bijlage 8 - Verkennend bodemonderzoek Aanvullende Bijlage 9 - Duurzaamheid natuurinclusiviteit en klimaat Bijlage 2 - Overzicht participatietraject Bijlage 3 - Brief Volkshuisvesting financiële onderbouwing d.d. 14-9-2020 Bijlage 4a - Zienswijzenrapport geanonimiseerd Bijlage 4b - Gebundelde zienswijzen geanonimiseerd Schriftelijke bijdrage dhr. W. Hendriks Schriftelijke bijdrage dhr. S. Hamer & dhr. W. Klein Nienhuis Schriftelijke bijdrage Koopmans Projecten b.v.

Schriftelijke bijdrage Ter Heide van Volkshuisvesting Behandelresultaat 24 maart 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling 2e Schriftelijke bijdrage, dhr. W. Hendriks d.d. 02-04-2021 Aanvullende technische informatie: Notitie residuele berekening Malburg - De Wheme d.d. 06-04-2021 Bijlage 1 - Residuele berekening Bijlage 2 - Parkeerexploitatie Bijlage 3 - Quickscan prijzen en bk

9.LF

10.WG

22.00 uur - 22.45 uur: Herijking welzijnsopdracht 2020 (vervolg) Fase: meningsvormend (2) Locatie: Landgoed/Festival 22.00 uur - 23.15 uur: Regionale energiestrategie Arnhem Nijmegen (RES) 1.0 (vervolg) Fase: informatief Locatie: Walburgis

Agenda bijlagen 1 Raadskamerindeling 7 april 2021

Raadskamerindeling Politieke Avond 7 april 2021

Raadszaal

Landgoed/Festival

Walburgis

18.45 uur - 20.15 uur (90)

18.45 uur - 20.15 uur (90)

Agenderingsverzoek "Huizenbouw Kronenburg"

Agenderingsverzoek "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen" 20.15 uur - 20.30 uur: Pauze

Raadszaal

Landgoed/Festival

Walburgis

20.30 - 21.45 uur (75)

20.30 - 21.45 uur (75)

20.30 - 21.45 uur (75)

Visie 'Circulaire Economie Arnhem' (m1)

Herijking welzijnsopdracht 2020 (m2)

Regionale energiestrategie Arnhem Nijmegen (RES) 1.0 (i)

21.45 uur - 22.00 uur: Pauze Raadszaal

Landgoed/Festival

Walburgis

22.00 uur - 22.45 uur (45)

22.00 uur - 23.15 uur (75)

Herijking welzijnsopdracht 2020 (m2) (vervolg)

Regionale energiestrategie Arnhem Nijmegen (RES) 1.0 (i) (vervolg)

(met mogelijkheid om uit te lopen)

1.RZ 18.45 uur - 20.15 uur: Agenderingsverzoek "Huizenbouw Kronenburg" 1 Behandeladvies 7 april 2021

Titel/onderwerp:

Agenderingsverzoek Huizenbouw Kronenburg

Raadsadviseur:

W. Lammers

Telefoonnr:

377 2581

Van: Initiatiefnemers Portefeuillehouder:

Arnhem Centraal Manders C. Bouwkamp

Ambtenaar:

Thor Smits

Telefoonnr: E-mailadres:

377 3448 Thor.Smits@arnhem.nl

Doel activiteit Toelichting

Rondetafelgesprek

Willem.lammers@arnhem.nl

Inhoud Arnhem Centraal ziet dat er ontwikkelingen zijn rondom Winkelcentrum Kronenburg in Arnhem en wilt graag in een vroeg stadium dat de raad in gesprek komt met de wijk en belanghebbenden. De input van de insprekers kan dan worden betrokken bij verdere planvorming. Aan het rondetafelgesprek zullen 11 insprekers deelnemen. Voorgesteld resultaat van de bespreking Spreekrecht publiek Behandeladvies

Beslissen door de initiatiefnemers of met het rondetafelgesprek voldaan is dan het agenderingsverzoek of dat vervolgbehandeling wenselijk is Ja De voorzitter opent de vergadering met een welkomstwoord. Vervolgens stellen de insprekers zichzelf voor en geven een korte inleidende pitch over hun belangrijkste inbreng (in max. 1,5-2 minuut). Daarna is er ruimte voor een open gesprek tussen de fractievertegenwoordigers en de insprekers. Hierin kunnen fractievertegenwoordigers vragen stellen aan de insprekers.

Bijlagen Agenderingsverzoek "Huizenbouw Kronenburg" van de fractie Arnhem Centraal

1 Agenderingsverzoek "Huizenbouw Kronenburg" van de fractie Arnhem Centraal

Arnhem, 20 augustus 2020

AANVRAAG RONDE TAFELGESPREK OVER HUIZENBOUW KRONENBURG Afgelopen periode publiceerde de Gelderlander over de wens van Wereldhave om op termijn 500 tot 700 woningen te bouwen bij Winkelcentrum Kronenburg in Arnhem. Het bericht verraste niet alleen omwonenden, maar ook de fractie van Arnhem Centraal, omdat juist de zo broodnodige belofte tot vergroening is gedaan. Deze wijk behoort tot een van de meest verhitte en versteende gebieden van de stad. De fractie van Arnhem Centraal ziet in dit stadium al graag dat de raad in gesprek komt met de wijk en belanghebbenden. Ook vernemen wij graag van het college welke plannen er nu liggen. Hoe gaat het nu in de wijk? Waarin zien de diverse partijen knelpunten of juist kansen? En waar bestaat de vergroening van de wijk exact uit? Verdere planontwikkeling kan dan beter aansluiten op datgene wat er leeft en als mogelijkheden wordt gezien, zoals een park voor de wijk. Ook wil de fractie weten (mede in het kader van de nieuwe Omgevingswet en het aangenomen raadsinitiatief burgerparticipatie) hoe de wijk mede dit proces kan vormgeven en kan participeren. Ondanks Covid-19 lijkt het onze fractie mogelijk een gesprek te organiseren, met in achtneming van de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen. Namens de fractie van Arnhem Centraal Lea Manders

1 Schriftelijke bijdrage Rozet Kronenburg

Dromen mag. Hoe mooi zou het zijn als

Arnhem Zuid net zo'n prachtige huiskamer van de stad krijgt als Rozet Centrum. We hebben gezien wat de betekenis daarvan is voor de Arnhemmers en de omgeving inclusief de economische impact. Rozet is van en voor de inwoners van Arnhem. Samen maken we persoonlijke ontwikkeling mogelijk. Dit doen we met taal, kunst en erfgoed. Of het nu gaat om grote sprongen of kleine stapjes: ontdekken, ontmoeten en ontwikkelen moet voor iedere Arnhemmer mogelijk zijn. Juist in Arnhem-Zuid. Rozet heeft in winkelcentrum Kronenburg een zeer drukke bibliotheek vestiging die uit zijn jasje is gegroeid en door de groei van de inwoners ook meer ruimte nodig heeft voor alle functies van Rozet. De inwoners van het zuidelijk stadsdeel hebben behoefte aan cultuur in Zuid: soms is een brug gewoon te ver.

Rozet Kronenburg 220.00 bezoekers die ruim 370.00 boeken per jaar lenen. Onze droom is de huiskamer van stadsdeel Zuid te zijn voor jong en oud waar je welkom bent en jezelf mag zijn. Op welk moment in je leven je ook staat, bij Rozet vind je altijd iets dat aansluit bij jouw ontwikkeling, interesses of uitdagingen van dat moment. We ondersteunen je om de juiste kennis te vinden, iets nieuws te leren of samen te creëren. Steeds met taal, kunst en erfgoed als pijlers vind je inspiratie en word je verrijkt. Dit doen we met cultuur in de ruimste zin van het woord zoals exposities, meemaakpodium, klooilab, taalcafe’s, muziekstudio, digicafe’s, cursussen, studieen werkplekken, auditorium, huiswerkbegeleiding, dans en theaterlessen, een krant of tijdschrift lezen met een lekker kopje koffie.

Groei Om dit te bereiken is meer ruimte nodig, van hoogwaardige kwaliteit en moeten we doorgroeien van 850 m2 naar 1700 m2. Deze extra ruimte is multifunctioneel inzetbaar, voor de partners binnen en buiten winkelcentrum Kronenburg.

Randvoorwaarden • Budgettair neutraal voor de huisvestingslasten van Rozet • Lange termijn samenwerkingen aangaan met anderen in en buiten winkelcentrum Kronenburg om de droom waar te maken: zoals gemeenteloket, wijkteam, sportbedrijf • Horeca gelinkt aan Rozet

Dit is een allereerste aanzet die we met groot genoegen samen met Gemeente Arnhem en Wereldhave verder willen onderbouwen met onderzoeken, cijfers en samenwerkingspartners.

1 Schriftelijke bijdrage mw. J. Otten

Pitch Rondetafelgesprek met Gemeente Arnhem Ik ben Jannet Otten en sinds 2001 woonachtig in Arnhem-Zuid, waarvan de laatste 15 jaar in de wijk Kronenburg. Wij -als Grrroen in Kronenburg- maken ons samen sterk voor een leefbare en aangename wijk! Dit in goed overleg met de gemeente en andere partijen en meestal naar ieders tevredenheid. De wijk Kronenburg is omringd door wegen, hoge kantoor- en flatgebouwen, scholen, het Gelredome en een enorm winkelcentrum. Dit maakt wonen in Kronenburg praktisch en centraal, maar het heeft ook zeker nadelen. Door de jaren ‘80 architectuur is de wijk een hittebron geworden en de hoeveelheid asfalt en steen houden dit grotendeels vast. De vervuiling door de hoeveelheid mensen die hier wonen, werken en komen shoppen wordt niet opgelost. Op de website van Arnhem Klimaatbestendig is duidelijk te zien dat Arnhem Zuid qua projecten erg achterloopt op Arnhem Noord. Het is dus zeker belangrijk dat er meer aan ons leefklimaat gedaan wordt! ( de link staat hieronder.) Om ervoor te zorgen dat Kronenburg leefbaar blijft voor de toekomst, hebben wij behoefte aan meer structureel groen in onze straten. Dit door o.a. het vergroten van boomspiegels en de aanpassing van de openbare ruimte met hoogwaardiger groen. Dit zal de biodiversiteit stimuleren en onze wijk klimaatbestendiger maken. Bovendien willen wij als bewoners van onze wijk graag gezond blijven.

Wij wonen in deze wijk en verwachten dat de andere stakeholders ook energie willen steken in een leefomgeving die toekomstproof is en voldoet aan de meest actuele eisen. Laten wij samen gaan voor een duurzaam resultaat. Alleen dan is het project geslaagd!

https://www.facebook.com/grrroen https://www.arnhemklimaatbestendig.nl/projecten/

1 Schriftelijke bijdrage mw. M. Teunissen

Sinds december 1998 huur ik een huis in Appelgaard. Toen ik er pas woonde viel het me op dat de mensen elkaar groetten, snel een praatje maakten en wisten wie hun buren waren en wat er speelde in de buurt. In de loop der jaren heeft deze positieve houding plaatsgemaakt voor een zekere mate van onverschilligheid. Dat men zich niet meer betrokken voelt bij de buurt uit zich onder andere door het uitblijven van respons op vragen van het buurtoverleg Kronenburg-Appelgaard en het – tot twee keer toe – stranden van een ‘social sofa’ project vanwege te weinig animo. Ook de participatie bij wijkactiviteiten is weinig tot nul. En dat terwijl er wel degelijk signalen zijn van eenzaamheid onder bewoners. Een ander probleem is dat de onverdraagzaamheid toeneemt. Eén van de redenen voor het ontstaan van deze sociaal maatschappelijke problemen is het ontbreken van een plek waar mensen elkaar ongedwongen kunnen treffen. En dan is Appelgaard maar klein en overzichtelijk vergeleken met Kronenburg waar sprake is van dezelfde sociale problematiek maar dan in het kwadraat. Hier zijn relatief veel eenpersoonshuishoudens en verhoudingsgewijs veel senioren, die vaker behoefte hebben aan sociale contacten in de directe omgeving. Zij leven nu al anoniem, veelal in de hoogbouw in de wijk.

Door de recente transformatie van kantoorpanden naar woningen op het Kroonpark heeft de wijk er al zo’n 20% aan woningen, en dus ook buurtbewoners, bijgekregen. Er staan nog meer transformaties op stapel en nu komt Wereldhave ook nog met het plan om 500 tot 700 woningen te realiseren. Dat zou betekenen dat het huidige aantal van bijna 2000 huizen nog eens met 25 tot 35% zal toenemen! Onze zorg is dat het gevoel van anonimiteit alleen nog maar verder vergroot zal worden en dat de sociale problematiek evenredig toeneemt. Net als Appelgaard heeft ook Kronenburg geen wijkcentrum, buurthuis of ontmoetingsruimte. Tot 2015 konden we gebruik maken van een pand aan het Croydonplein maar daar zit tegenwoordig het sociale wijkteam. Het aanbieden van laagdrempelige activiteiten in de eigen woonomgeving kan de sociale participatie bevorderen. Dit is één van de acht domeinen die de WHO heeft vastgesteld als belangrijk om prettig en gezond oud te worden. Het vinden en/of creëren van een gemeenschappelijke ruimte wordt daarmee nog urgenter. Wellicht ligt daar dan ook een taak voor Wereldhave….. Bijkomend probleem is dat het buurtbudget waarover het buurtoverleg KronenburgAppelgaard kan beschikken niet evenredig met het aantal bewoners meestijgt. Het uitbrengen van de wijkkrant slokt nu al het overgrote deel daarvan op waardoor er niet veel overblijft voor activiteiten.

Marjon Teunissen Secretaris Stichting Wonen In Kronenburg en Appelgaard Secretaris Buurtoverleg Kronenburg-Appelgaard

kronenburgappelgaard

buurtoverleg

www.kronenburg-appelgaard.nl

1 Schriftelijke bijdrage dhr. J. Reussing

Kronenburg kent al jaren een stilstand in ontwikkelingen op duurzaam gebied. Uit veel onderzoek is onder andere gebleken dat de wijk kampt met een enorme hittestress veroorzaakt door al het aanwezige steen in de wijk. Het is versteende wijk, verdeeld in meerdere stukken doordat het winkelcentrum ons opsplitst in meerdere delen. Meer dan 80 % aan steen en slechts weinig groen en water maakt de hittestress in onze wijk. het is dan ook een groot contrast om meer steen toe te voegen in deze wijk. Ook de uitstoot van CO2 is heel hoog. De directe aanwezigheid van de N325 en A325 alsmede de aantallen bezoekers die het winkelcentrum trekt leveren deze uitstoot op. Ook het toevoegen van meer woningen levert nog meer verkeer en uitstoot op. Dit wordt niet gecompenseerd door groen in de wijk omdat er geen ruimte is en dit ontbreekt. Wij maken ons zeer grote zorgen over alle ontwikkelingen op het gebied van uitbreiden en het niet compenseren van maatregel die hittestress en uitstoot reduceren. De wijk vinden wij nu al te vol. Mensen leven nu al met een gevoel als haringen in een ton te zitten. Met de komst van veel meer woningen wordt dit alleen maar versterkt. Hierdoor neemt ook de parkeerdruk en alle hinder van dien toe. Verkeer dat zich opstroopt bij regenachtige en feestdagen. Routing richting het winkelcentrum is niet goed.

Hierdoor rijden de auto’s die gebruik maken van de AH XL ingang dicht langs de woningen. Dit veroorzaakt veel overlast in de vorm van stank, geluid en uitstoot. Hoe kan het mogelijk zijn om in een zwaar versteende wijk nog meer steen toe te voegen? Problemen nemen alleen maar toe, de gezondheid voor bewoners komt meer in gevaar en het sociaal aangenaam voelen in de wijk komt onder zware druk te staan. De wijk is nu al los zand, waar amper burgerparticipatie is. Een verdeelde wijk door een groot winkelcentrum die zich als een bunker binnen de wijk zich bevind. Laten wij eerst eens beginnen met het aanbrengen van meer groen in de wijk, neem maatregelen op gebied van hittestress en gezondheid, reduceer co2 in de wijk en andere zaken alvorens men überhaupt kan praten over bijbouwen .

1 Schriftelijke bijdrage dhr. R. Wiedemeyer

Leefbaarheid in Kronenburg Aan mij is gevraagd om een ‘pitch’ te schrijven over mijn ervaringen en de leefbaarheid in Kronenburg. Sinds 2001 ben ik woonachtig in Kronenburg. Vanuit het westen naar Arnhem verhuisd, een huurwoning toegewezen gekregen in Kronenburg, een voor mij totaal onbekende wijk in een totaal onbekende stad. Ik kwam er wonen en werken. Het huis paste als een jas, wij voelden ons er onmiddellijk thuis. Wat een heerlijke woning, met een heerlijke tuin. Op het moment dat het winkelcentrum jaren geleden wilde uitbreiden, kwamen wij in actie. Geen gebouw in onze achtertuin was het motto. Inmiddels hebben wij al vele colleges, wethouders, wijkwethouders en managers versleten. En wij zitten er nog steeds, in die prachtige woning in Kronenburg. Op het moment dat we het konden kopen van de woningcorporatie, hebben wij dit ook direct gedaan. Kun je nagaan hoeveel wij van de plek houden, ons huis, onze tuin, ons buurtje. Maar met het buurtje gaat het niet goed. Ik schaam mij, ik schaam mij diep. Voor vrienden, familie en kennissen. Op het moment dat ik moet vertellen dat ik in Kronenburg woon, ik visite ontvang. Want ja, wie ons huis kent weet dat wij het prachtig hebben opgeknapt. Een huis waar je je thuis voelt. Maar die buurt, die is afschuwelijk. Mij is gevraag om iets te vertellen over de leefbaarheid in Kronenburg.

Volgens wikipedia wordt met het begrip leefbaarheid aangegeven hoe aantrekkelijk en/of geschikt een gebied of gemeenschap is om er te wonen, of te werken. Hoe leefbaar is het als je iedere dag de daklozen en bedelaars nee moet verkopen als je naar de Albert Heijn gaat? hoe aantrekkelijk is het als er steeds meer projectontwikkelaars panden ombouwen tot woonhuizen en totaal geen affiniteit hebben met de wijk? De buurt wordt een puinhoop. Hoe aantrekkelijk is het als het winkelcentrum of gemeente in het weekend totaal niet omkijkt naar het parkeerterrein en met kerst de puinhopen van het winkelpubliek laat liggen? Het maakt hen niet uit dat ik met kerst ook visite in een nette buurt wil ontvangen. De vogels, ratten, katten en honden maakt het trouwens ook niet uit. Zij hebben wat te eten. Hoe aantrekkelijk is het als de sociale woningcorporaties niet tot weinig in hun bezit investeren? Tuinen van bewoners zijn een rommel, schilderwerk bladdert af, ingegooide ramen worden niet meer gerepareerd. Deze wijk zit vol met sociale huur, met de daarbij behorende sociaal economische status van haar inwoners. Hun honden kunnen er ook niets aan doen dat zij goedkoop hondenvoer krijgen, de boel op straat onderschijten omdat er niet eens een fatsoenlijke uitlaatplaats is.

Hoe aantrekkelijk is het als ik ’s ochtends de gordijnen open doe en zie dat de overburen niet eens voldoende geld hebben voor gordijnen en de ramen met vuilniszakken moeten afplakken. Hoe aantrekkelijk is het nog, als ik weer eens midden in de nacht de politie moet bellen omdat er jongelui onder de parkeergarage staan te voetballen of lachgas gebruiken. Dat ik er de volgende ochtend om kwart over 6 uit moet maakt hen tenslotte niet uit. Hoe aantrekkelijk is die buurt nog als de meest dure auto’s onder de parkeergarage staan, op de meest onmogelijke tijden. En dat is vast niet om die zwerver een euro te geven. Ik maak mij zorgen over de wijk, grote zorgen. En niet voor mijzelf. Ik woon tenslotte in een fijn huis, met een fijne tuin. Maar wel over mijn omgeving.

Al jaren roepen wij dat er iets moet veranderen, er een plan van aanpak moet komen. Iedereen is het er altijd mee eens, maar ja….. men wacht op wat het winkelcentrum gaat doen. De meest recente geruchten zijn dat zij zich gaan richten op woningbouw. Nog meer mensen in deze al zo volle wijk. En de politiek? Ach ja, volgend jaar zijn er weer verkiezingen, weer een nieuw college, nieuwe wethouders en straks weer een nieuw wijkteam. Wat zou het toch gaaf zijn om in een wijk te wonen waar men over praat, de wijk waar je moet wonen, waar het gebeurt……… En dan bedoel ik natuurlijk de wijk waar iedereen zo naar tevredenheid woont, waar het zo prettig, mooi en schoon is.

1 Lijst met deelnemers

Lijst met deelnemers aan het rondetafelgesprek Kronenburg

1. 2. 3. 4. 5. 6

Inspreker Jeroen Reussing Anne vd Hoek Tom Erdhuizen Jeroen Verwolf Mark van Dongen

7

Annette Hylkema Vincent Rensing

8 9

Ronald Wiedemeyer Frank Abbenhuis

10 11 12 13 14 15

Jannet Otten Marjon Teunissen Ursula Weihrauch Daisy Willemsen Eus Spaan Marie-Louise Hermans

1 Behandelresultaat 7 april 2021

BEHANDELRESULTAAT Agenderingsverzoek, rondetafelgesprek - 07-04-2021

Agenderingsverzoek "Kronenburg"

Initiatiefnemer

Arnhem Centraal

Zaaknummer: Portefeuillehouder:

C. Bouwkamp

Resultaat van bespreking:

Aanwezig De raadsleden/fractievolgers Prinsen (GL), Loos (VVD), Loor (D66), Visser (PvdA), Manders (AC), Eliëns (PvdD), Henzen (PVV) Hutten (CDA), Zijlstra (CU), Dilekci (Denk VA) en Van Plateringen (AOP). De fractie van de SP was niet bij de beraadslagingen aanwezig. Bespreking Aan het rondetafelgesprek hebben vijftien insprekers deelgenomen. Tijdens het gesprek hebben de insprekers zich voorgesteld en de belangrijkste boodschap aan de raad meegegeven. Vervolgens zijn vragen gesteld door de aanwezige fractievertegenwoordigers. Conclusie De voorzitter heeft aan het einde van de beraadslaging aan de initiatiefnemer gevraagd of er in een vervolg voorzien is. Mevrouw Manders van Arnhem Centraal heeft aangegeven dat zij een vervolgbehandeling met de wethouder in overweging neemt. Daarbij houdt zij rekening met het feit dat de gebiedsvisie over Kronenburg in voorbereiding is en daarover in ieder geval een debat met de wethouder aan de orde is. . De raadsadviseur,

De voorzitter,

W. Lammers

E. Greving

2.WG 18.45 uur - 20.15 uur: Agenderingsverzoek "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen" 1 Behandeladvies 7 april 2021

Titel/onderwerp:

Agenderingsverzoek Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen

Raadsadviseur:

P. Wielaard

Telefoonnr:

3774836

Van: Portefeuillehouder:

Arnhem Centraal A. Marcouch

Ambtenaar: Telefoonnr: E-mailadres:

M. Lauriks 377 5794 mark.lauriks@arnhem.nl

Doel activiteit

De bespreking van het onderwerp stelt de raadskamer in staat om zich te laten informeren en het door het college gevoerde beleid te controleren. De fractie van Arnhem Centraal heeft naar aanleiding van het verschijnen van de Dadermonitor 2015-2019 en de bijgaande raadsbrief onder andere de volgende vragen aan de portefeuillehouder: 1. Heeft het college inzicht en controle op de gemelde incidenten en klopt dat met de conclusies uit de monitor? 2. Is bekend waardoor deze jonge mensen in de criminaliteit komen? Uit welke wijken komen zij en welke achtergrond hebben zij? 3. Hoe gaat u de 3 aanbevelingen die in de monitor zijn benoemd aanpakken? ­ Aanbeveling 1: Zet gericht in op het voorkomen van daderschap van mensenhandel, specifiek onder jongeren. ­ Aanbeveling 2: Onderzoek of de aanpak van resocialisatie aansluit bij de daders van mensenhandel om herhaald daderschap te voorkomen. ­ Aanbeveling 3: Inventariseer kwetsbare sectoren en werknemers op lokaal niveau om aanpak arbeidsuitbuiting te sturen.

Toelichting

petra.wielaard@arnhem.nl

Het Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen hebben in het Interbestuurlijk Programma van februari 2018 afgesproken dat elke gemeente in 2022 beleid moet hebben om mensenhandel tegen te gaan en dat gemeenten werken aan passende regionale opvang, ondersteuning en nazorg en een landelijk dekkend netwerk van zorgcoördinatie. Bekijk het VNG webinar Gemeentelijke aanpak van mensenhandel.

De Nationaal Rapporteur Mensenhandel, de heer Bolhaar, is bereid gevonden om voorafgaand aan de bespreking van het agenderingsverzoek het rapport "Dadermonitor 2015 - 2019" toe te lichten. In de bijdrage van de heer Bolhaar zal ook worden gerefereerd aan onderstaande twee rapporten: Slachtoffermonitor 2015-2019 Vertrouwen in Veerkracht Voorgesteld resultaat van de bespreking Spreekrecht publiek Behandeladvies

Er is geen vervolgbehandeling voorzien. Een eventueel vervolg hangt af van het initiatief van een of meerdere fracties. Ja Technische vragen dienen voorafgaand aan de bespreking te worden gesteld.

Presentatie en toelichting van de "Dadermonitor 2015-2019" door de De Nationaal Rapporteur Mensenhandel, de heer Bolhaar. De raadskamer zal in de gelegenheid worden gesteld om vragen te stellen. Na de presentatie zal worden overgegaan tot de bespreking van het agenderingsverzoek aan de hand van de volgende orde: ­ Iedere fractie heeft twee termijnen, waarin meningen kunnen worden verkondigd of politieke vragen kunnen worden gesteld. In het geval van een agenderingsverzoek krijgt de indiener(s) van het verzoek als eerste het woord in de eerste termijn. ­ De portefeuillehouder reageert nadat alle fracties aan het woord zijn geweest, en beantwoordt de vragen, waarbij antwoorden kunnen worden samenvoegen en herhaling van vrijwel overeenkomstige punten achterwege blijft, De voorzitter ziet erop toe dat de beantwoording van de portefeuillehouder ter zake is en in gaat op de gestelde vragen. ­ Interrupties (in de vorm van een korte vraag of opmerking zonder inleiding) zijn in alle termijnen toegestaan. Zoals altijd kan de voorzitter interrupties beperken. Bijlagen Agenderingsverzoek Dadermonitor 2015 - 2019 van de fractie Arnhem Centraal Raadsbrief "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen", d.d.

21-01-2021 Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Factsheet bij de Dadermonitor mensenhandel 2015–2019 Kader voor de aanpak van Mensenhandel door gemeenten, publicatie VNG Raadsvoorstel "Concept Veiligheidsstrategie 2019-2022 Oost-Nederland en ontwerp Meerjarenbeleidsplan politie 2019-2022", d.d. 27-03-2019 Raadskamerbrief "Uitvoeringsplan mensenhandel en uitbuiting 2017-2020", d.d. 6-6-2017 Uitvoeringsplan mensenhandel en uitbuiting 2017-2020

1 Agenderingsverzoek "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen" van de fractie van Arnhem Centraal

Onderwerp: Agenderingsverzoek Onderwerp: dadermonitor Mensenhandel Arnhem 26 januari 2021 Geachte voorzitter, Uit de onlangs gepubliceerde Dadermonitor Mensenhandel blijkt, dat daders (en ook slachtoffers) merendeels jonger dan 23 jaar zijn. Arnhem staat met meer dan 100 meldingen in de top 10 van deze vorm van misdaad. In de monitor worden veel conclusies benoemd. Een selectie hieruit: : meeste en meest jonge daders, het aantal opgespoorde daders daalt, de aanpak blijft achter, jonge daders en vaak onvoldoende herkend, signalering van slachtoffers neemt toe en van verdachten neemt af, Opsporing leidt tot minder ingeschreven verdachten van mensenhandel. Een zorgelijke ontwikkeling. De monitor geeft (gelukkig) ook een aantal aanbevelingen. De fractie van Arnhem Centraal wil hierover in debat en heeft daarom de volgende vragen:  Heeft het college inzicht en controle op de gemelde incidenten en klopt dat met de conclusies uit de monitor?  Is bekend waardoor deze jonge mensen in de criminaliteit komen? Uit welke wijken komen zij en welke achtergrond hebben zij?  Hoe gaat u de 3 aanbevelingen die in de monitor zijn benoemd aanpakken?  Aanbeveling 1: Zet gericht in op het voorkomen van daderschap van mensenhandel, specifiek onder jongeren.  Aanbeveling 2: Onderzoek of de aanpak van resocialisatie aansluit bij de daders van mensenhandel om herhaald daderschap te voorkomen.

 Aanbeveling 3: Inventariseer kwetsbare sectoren en werknemers op lokaal niveau om aanpak arbeidsuitbuiting te sturen. Namens de fractie Arnhem Centraal Guus van der Laak

Guus van der Laak

T: +31(0) 6 55162647 E: Guusvanderlaak@arnhemcentraal.info W: www.arnhemcentraal.info

1 Raadsbrief "Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen", d.d. 21-01-2021

Aan de gemeenteraad

Datum

: 21 januari 2021

Zaaknummer

:

Contactpersoon

: Mark Lauriks

Telefoonnummer

: 06 23 91 68 85

Onderwerp: Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen

Geachte voorzitter en leden, Graag brengen we u de Dadermonitor 2015 - 2019 van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen onder de aandacht. Dit rapport, dat vandaag is gepubliceerd, is gevoegd bij deze raadsbrief. Verder informeren we u over stappen die wij zelf zetten om een nog scherper beeld te krijgen van aard en omvang van de mensenhandel problematiek in onze stad. Dadermonitor 2015 - 2019 Het bijgevoegde rapport geeft zicht op het aantal daders mensenhandel in Nederland en het daderschap per vorm van mensenhandel. Naast voorbeelden van individuele casussen vindt u in de Dadermonitor de door de politie geregistreerde incidenten van mensenhandel. Het is voor het eerst dat de Nationaal Rapporteur deze dataset voor mensenhandel heeft gebruikt en het is ook voor het eerst dat de data op gemeentelijk niveau is uitgezocht. Op pagina 102 - 109 vindt u de signalering op regionaal niveau. In tabel 3.2 op pagina 104 van het rapport vindt u het aantal geregistreerde incidenten in tien gemeenten. Daaruit is helaas af te leiden dat Arnhem bij de gemeenten hoort met de meeste geregistreerde incidenten van mensenhandel.

Landelijke beeld Als het gaat om het landelijk beeld weten we dat ongeveer driekwart van de geregistreerde incidenten seksuele uitbuiting betreft – al neemt het aantal en aandeel geregistreerde incidenten van criminele uitbuiting recentelijk toe. Zo’n 40% van de door de politie geregistreerde slachtoffers is Nederlands en ongeveer 45% is jonger dan 23 jaar. Deze gegevens vindt u terug in de verschillende figuren en tabellen in Hoofdstuk 3 in de Dadermonitor. Daarnaast brengt de Nationaal Rapporteur ook periodiek een slachtoffermonitor mensenhandel uit. Deze bevat ook gegevens van slachtoffers gemeld door nietopsporingsinstanties. Niet ieder incident of slachtoffer komt namelijk in beeld bij de politie.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl

Datum Zaaknummer Pagina

: 21 januari 2021 : :2

Aard en omvang in eigen stad; verder onderzoek In december van 2020 heeft de burgemeester uitgebreid gesproken met de Nationaal Rapporteur over het tegengaan van (seksuele) uitbuiting. Voor de cijfers per gemeente in de Dadermonitor gaat het om een eerste inzicht in het signaleren van mensenhandel door politie. Naast de omvang zijn er vanuit de Dadermonitor vrijwel geen gegevens over de aard van de incidenten beschikbaar. Daarom is met de Nationaal Rapporteur afgesproken om samen te werken in een gezamenlijk leertraject met de Jheronimus Academy for Data Science (JADS). Tijdens een data challenge gaan datastudenten van JADS samen met medewerkers van het bureau van de Nationaal Rapporteur en lokale professionals, op zoek naar nieuwe informatiebronnen voor het beter in kaart brengen van mensenhandel en/of seksueel geweld tegen kinderen. De uitkomsten brengen ons hopelijk nieuwe inzichten en aanknopingspunten voor de verdere brede aanpak om mensenhandel te voorkomen en daadkrachtig te bestrijden, en ervoor te zorgen dat er een vangnet is voor slachtoffers van mensenhandel. Wij zijn immers stellig van mening dat onze stad een uitbuitingsvrije gemeente moet zijn: iedere Arnhemmer moet in vrijheid kunnen leven - om zo het beste van haar of zijn leven te kunnen maken. We vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Arnhem, de secretaris,

de burgemeester,

R. van Wuijtswinkel

A. Marcouch

Bijlage: Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (2021), Dadermonitor mensenhandel 2015-2019.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026-3774830 • www.arnhem.nl

1 Bijlage - Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (2021), Dadermonitor mensenhandel 2015-2019

Dadermonitor mensenhandel Dadermonitor mensenhandel

2015–2019 2015–2019

H.J. Bolhaar Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen M.W. Bleeker (senior adviseur) R.H.L. Broere (senior onderzoeker/projectleider van deze publicatie) M. van der Bruggen (senior onderzoeker) S.E. Hageman (onderzoeker) S.S. Mangal (juridisch adviseur) B.J.H. van Oerle (adviseur) M.M. Rademaker (adviseur)

Colofon Referentie: Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (2021). Dadermonitor mensenhandel 2015-2019. Nationaal Rapporteur. Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Postbus 20301 2500 EH Den Haag 070-3704514 www.nationaalrapporteur.nl Grafische en digitale realisatie: Studio Kers ©Nationaal Rapporteur 2021 Wij maken gebruik van stock-fotografie, de personen getoond op de foto’s komen niet voor in het rapport.

Inhoud

Managementsamenvatting

8

Voorwoord14 Gebruikte afkortingen

16

Lijst van figuren

18

1

Inleiding 1.1 Doel van de monitors 1.2 De integrale aanpak van mensenhandel 1.3 Vormen van mensenhandel 1.4 Terugblik op de monitor mensenhandel 2013-2017 1.5 Leeswijzer

22 23 25 27 29 31

2 Ontwikkelingen aanpak mensenhandel 32 2.1 Inleiding 33 2.2 Internationale ontwikkelingen in de aanpak van mensenhandel 33 2.2.1 EU Strategie voor de uitroeiing van mensenhandel 33 2.2.2 Derde voortgangsrapportage Europese Commissie 34 2.2.3 Intentieverklaring Benelux  35 2.2.4 Liechtenstein initiatief  36 2.2.5 Liaisons in bron- en transitlanden 36 2.2.6 Trafficking in Persons rapport 37 2.2.7 Conclusie internationale ontwikkelingen 37 2.3 Nationale ontwikkelingen in de aanpak van mensenhandel 38 2.3.1 Interdepartementaal programma Samen tegen mensenhandel  38 2.3.1.1 Actielijn 1: Doorontwikkelen van de basisaanpak van mensenhandel 38 2.3.1.2 Actielijn 2: Doorontwikkelen van aanpak van arbeidsuitbuiting 39 2.3.1.3 Actielijn 3: Voorkomen van slachtofferschap en daderschap 40 2.3.1.4 Actielijn 4: Versterken van de gemeentelijke aanpak van mensenhandel 40 2.3.1.5 Actielijn 5: Delen van kennis en informatie 41 2.3.1.6 Klankbordgroep en monitoring Samen tegen mensenhandel 41 2.3.1.7 Voortzetting interdepartementale ambities 41 2.3.2 Wetsvoorstel regulering sekswerk 42 2.3.3 Wetsvoorstel strafbaarstelling klanten 43 2.3.4 Conclusie nationale ontwikkelingen 43 Uitgelicht: Arbeidsuitbuiting 2.4 Regionale en lokale ontwikkelingen in de aanpak van mensenhandel 2.4.1 Regionale samenwerking

3

44 56 56

dadermonitor mensenhandel 2015–2019

2.4.2 Gemeentelijke aanpak en het Interbestuurlijk Programma (IBP) 58 2.4.3 Programma Seksuele intimidatie en seksueel geweld in Amsterdam 59 2.4.4 Analyse inzet arbeidsmigranten voor verbeterde aanpak in Noord-Brabant 60 2.4.5 Conclusie regionale en lokale ontwikkelingen 60 2.5 Voorkomen van slachtofferschap en daderschap 61 2.5.1 Preventief beleid op de werkvloer 61 2.5.2 Conclusie voorkomen van slachtofferschap en daderschap 61 2.6 Signaleren en stoppen van bestaand slachtofferschap en daderschap 61 2.6.1 Ontwikkelingen in het signaleren en stoppen van mensenhandel 62 2.6.1.1 Beleidsmatige ontwikkelingen  62 2.6.1.2 Ontwikkelingen in technologische en financiële opsporing 66 2.6.1.3 Overige ontwikkelingen 69 2.6.2 Ontwikkelingen in het signaleren en stoppen van seksuele uitbuiting  73 2.6.2.1 Proeftuinen 73 2.6.2.2 Mensenhandel Field Lab 74 2.6.3 Ontwikkelingen in het signaleren en stoppen van arbeidsuitbuiting 75 2.6.4 Ontwikkelingen in het signaleren en stoppen van criminele uitbuiting 76 2.6.4.1 Criminele uitbuiting van jongeren 76 2.6.4.2 Integrale werkwijze Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid 77 2.6.5 Ontwikkelingen in het signaleren en stoppen van orgaanhandel 78 2.7 Bieden van passende hulp aan slachtoffers en bestraffen van daders 78 2.7.1 Seksuele uitbuiting 79 2.7.2 Criminele uitbuiting 80 2.8 Conclusie  81 casus 1 3

casus 2 4

Het verhaal van Walter (43 jaar)

86

Signalering 3.1 Inleiding 3.2 Signalering door de opsporingsinstanties 3.2.1 Politie 3.2.2 Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid 3.2.3 Koninklijke Marechaussee  3.3 Achtergrond van de cijfers 3.3.1 Gehanteerde definitie van mensenhandel 3.3.2 Beperkingen aan de data 3.4 Incidenten van mensenhandel geregistreerd door de politie 3.4.1 Aantal incidenten 3.4.2 Aard van de incidenten 3.4.3 Signalering op regionaal niveau 3.4.4 Aangifte 3.4.5 Kenmerken van slachtoffers 3.5 Conclusie

87 88 88 89 90 91 92 92 92 93 93 95 102 105 106 107

Het verhaal van Thijs (45 jaar)

110

Opsporing 4.1 Inleiding 4.2 Opsporing door de politie, de ISZW-DO en de KMar

111 112 112

4

Inhoud

4.3

4.4 4.5 4.6 4.7 casus 3 5

casus 4

4.2.1 Van signaal naar onderzoek 4.2.2 Zaken naar het OM Achtergrond van de cijfers 4.3.1 Vormen van mensenhandel 4.3.2 Beperkingen aan de data Aantal opsporingsonderzoeken Aard van de opsporingsonderzoeken Opsporingsinstanties 4.6.1 Regionaal Conclusie

Het verhaal van Dennis (21 jaar) en Sam (47 jaar)128 Vervolging 5.1 Inleiding 5.2 Werkwijze van het OM  5.2.1 Richtlijnen 5.3 Achtergrond van de cijfers  5.3.1 Gehanteerde definitie van mensenhandel 5.3.2 Beperkingen aan de data 5.4 Ingeschreven zaken bij het OM 5.4.1 Aantal zaken en aard van de zaken 5.4.2 Inschrijving bij het OM op regionaal niveau 5.4.3 Minderjarige slachtoffers 5.5 Afgehandelde zaken door het OM 5.5.1 Aantal zaken en aard van de zaken 5.5.2 Door het OM afgehandelde zaken naar afhandeling 5.6 Conclusie 

129 130 130 130 131 131 132 133 133 136 138 139 139 141 145

Het verhaal van Amir (20 jaar)147

6 Berechting in eerste aanleg 6.1 Inleiding 6.2 Het strafproces 6.3 Achtergrond van de cijfers 6.3.1 Gehanteerde definitie van mensenhandel 6.3.2 Beperkingen aan de data  6.4 In eerste aanleg afgedane zaken 6.4.1 Aantal zaken en aard van de zaken 6.4.2 Type afdoening 6.5 Opgelegde straffen en maatregelen  6.5.1 Soort opgelegde hoofdstraffen 6.5.2 Duur van de opgelegde onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen 6.5.3 Opgelegde maatregelen en bijkomende straffen 6.6 Doorlooptijden 6.7 Conclusie casus 5

112 114 114 115 115 116 119 121 123 125

148 149 149 150 150 151 152 152 156 158 158 160 162 164 165

Het verhaal van Yoeri (30 jaar)167

5

dadermonitor mensenhandel 2015–2019

7

casus 6

Resocialisatie 7.1 Inleiding 7.2 Toezicht door de reclassering 7.3 Achtergrond van de cijfers 7.3.1 Gehanteerde definitie mensenhandel 7.3.2 Beperkingen aan de data 7.4 Toezichten 7.4.1 Aantal toezichten en aard van de toezichten 7.4.2 Justitiële kaders 7.4.3 Bijzondere voorwaarden 7.4.4 Reden beëindiging van een toezicht 7.5 Conclusie

168 169 169 171 171 172 172 172 175 176 178 179

Het verhaal van Michel (16 jaar) 182

8 Persoons-kenmerken 8.1 Inleiding 8.2 Achtergrond van de cijfers 8.2.1 Gehanteerde definitie van mensenhandel 8.2.2 Beperkingen aan de data 8.3 Geslacht 8.4 Leeftijd 8.5 Herkomst 8.6 Conclusie

183 184 184 184 185 185 187 190 193

9 Conclusie en aanbevelingen 9.1 Aard en omvang van de groep daders in de strafrechtketen 9.1.1 Aard 9.1.2 Omvang 9.2 Integrale aanpak van mensenhandel 9.3 Aanbevelingen 9.3.1 Onvoldoende bekend over voorkomen van daderschap 9.3.1.1 Aandacht voor preventie van nieuw daderschap 9.3.1.2 Zorg voor inzicht in effectiviteit resocialisatie 9.3.2 Pak arbeidsuitbuiting gericht aan

195 197 197 202 205 211 211 211 212 213

Slotwoord215 Literatuurlijst218 Bijlagen222 B1 Onderzoeksverantwoording 223 B2 Bijlagetabellen 240

6

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting

Mensenhandel is een zeer ernstig delict. Het heeft grote effecten op het leven van slachtoffers. Toch vindt uitbuiting iedere dag plaats. De Nationaal Rapporteur brengt periodiek zowel een dadermonitor als een slachtoffermonitor mensenhandel uit. De aanpak van daders is namelijk onlosmakelijk verbonden met de bescherming van slachtoffers. De Dadermonitor en Slachtoffermonitor mensenhandel 2015-2019 geven samen een zo volledig mogelijk beeld van de aard, omvang en aanpak van mensenhandel. Met dit periodieke inzicht wil de Nationaal Rapporteur het lerend vermogen stimuleren van alle betrokkenen in de aanpak. En daarmee een bijdrage leveren aan de aanpak van daders en de bescherming van slachtoffers. Deze dadermonitor geeft inzicht in het aantal daders van de verschillende vormen van mensenhandel in de fasen van de strafrechtelijke aanpak in de periode 2015-2019 (Hoofdstuk 3 t/m 7). Daarnaast geeft de monitor een overzicht van recente ontwikkelingen in de aanpak van mensenhandel (Hoofdstuk 2). En een beeld van de persoonskenmerken van daders (Hoofdstuk 8). Impact COVID-19 op mensenhandel De Nationaal Rapporteur staat in deze monitor ook stil bij de impact die COVID-19 sinds begin 2020 heeft op mensenhandel als fenomeen en op de aanpak daarvan. Zo heeft de pandemie bepaalde factoren aan het licht gebracht die samen kunnen hangen met uitbuiting van kwetsbare werkenden.

Ook is het zeer waarschijnlijk dat de vraag naar en het aanbod van seks elkaar nu treffen op minder zichtbare locaties, zoals online. Verschillende organisaties signaleren toenames van onder andere online seksueel misbruik, sextortion (afpersing met naaktbeelden), en grooming (digitaal kinderlokken). Om de juiste maatregelen te kunnen treffen is verscherpt zicht op zowel nationaal als lokaal niveau cruciaal. Met verhoogde aandacht blijft de Nationaal Rapporteur de gevolgen van de COVID-19-pandemie volgen.

Zicht op aantal daders mensenhandel in Nederland De Nationaal Rapporteur monitort de omvang van daderschap van mensenhandel in de verschillende fasen van de strafrechtketen. Daaruit volgen een aantal bevindingen. Onbekend hoe vaak daderschap voorkomt Er is geen zicht op het totale aantal daders van de vier mensenhandelvormen in Nederland. Dit bemoeilijkt het monitoren van de (strafrechtelijke) aanpak. Volgens de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (JenV) bestaan er geen betrouwbare methoden voor een schatting van de daderprevalentie. De Nationaal Rapporteur ziet nog aanknopingspunten voor een haalbaarheidsonderzoek naar een schatting van het aantal mogelijke daders. Hij gaat hierover graag opnieuw met de staatssecretaris in gesprek. Minder verdachten in beeld Het jaarlijks aantal incidenten van mensenhandel dat de politie signaleert, stijgt in de periode 2015-2019. In totaal signaleerde de politie 3.420 incidenten, met gemiddeld 200 verdachten per jaar. Dat de politie meer signaleert lijkt positief, maar het aantal verdachten dat de politie identificeert neemt af: van 285 verdachten in 2016 naar 170 in 2019. Dat is opmerkelijk. Naast het aantal incidenten, steeg namelijk de afgelopen jaren ook het aantal gesignaleerde slachtoffers en het percentage incidenten waarvan aangifte is gedaan. De daling van het aantal verdachten in beeld bij de politie is zorgwekkend.

Om daders strafrechtelijk aan te kunnen pakken, moeten zij wel als verdachte gesignaleerd worden. OM seponeert vaker Opsporingsinstanties leveren jaarlijks gemiddeld 180 verdachten aan bij het Openbaar Ministerie (OM). Ook dit aantal ligt in recente jaren een stuk lager dan in de jaren daarvoor. In 2019

9

dadermonitor mensenhandel 2015–2019

gaat het om 153 verdachten. Vervolgens brengt het OM in de periode 2015-2019 gemiddeld 60% van de ingeschreven zaken voor de rechter. Dat betekent dat een groot aantal zaken wordt geseponeerd. Meestal doet het OM dit vanwege gebrek aan bewijs. Dit aantal technische sepots neemt toe. Eindigde in 2016 zo’n 27% van de zaken in een technisch sepot, in 2019 is dit maar liefst 41%. Het zou goed zijn als het OM op basis van de dossiers onderzoekt waarom zaken steeds vaker tot een sepot leiden. Minder zaken voor de rechter, wel meer straffen Ook het aantal daders dat de rechter jaarlijks veroordeelt voor mensenhandel daalt. In 2015 ging het om 187 zaken en in 2019 om nog maar 101 zaken. Dit is een logisch gevolg van de daling van het aantal gesignaleerde, opgespoorde en gedagvaarde verdachten. In de zaken die tot berechting komen, legt de rechter sinds 2018 vaker een veroordeling op dan in eerdere jaren. De rechter straft het overgrote deel van de daders (90%) met een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. Ook is de gemiddelde duur van de straf langer geworden in deze periode. Resocialisatie blijft achter en recidive is onbekend Deze straffen geven de rechter een juridische grondslag om een toezicht op te leggen. Toch blijft het aantal toezichten ver achter in de periode 2015-2019.

Het gaat jaarlijks om zo’n 25 unieke daders ten opzichte van gemiddeld minstens 85 daders die zijn veroordeeld tot een onvoorwaardelijke of deels voorwaardelijke vrijheidsstraf. Over hoe vaak daders van mensenhandel opnieuw de fout in gaan zijn geen gegevens bekend. Zo kan niet worden onderzocht hoe effectief de strafrechtelijke aanpak is in een van de belangrijkste doelen van de integrale aanpak: het voorkomen van mensenhandel, in de vorm van herhaald daderschap. De aanbeveling van de Nationaal Rapporteur hierover in de vorige dadermonitor is nog niet opgevolgd. De Nationaal Rapporteur benadrukt daarom nogmaals de relevantie van een studie naar recidive.

Zicht op daderschap per vorm van mensenhandel Mensenhandel is een complex delict. De variatie in daders en betrokken instanties in de aanpak is groot. Daarom brengt de Nationaal Rapporteur ook het daderschap van de verschillende vormen van mensenhandel in kaart. Binnenlandse uitbuiting: daders zijn het jongst De meeste daders in Nederland maken zich schuldig aan binnenlandse seksuele uitbuiting: ongeveer de helft. Zij zijn gemiddeld ook het jongst: een op de drie is jonger dan 23 jaar op het moment van plegen. Dat zij al op jonge leeftijd zo’n ernstig misdrijf plegen, maakt de behoefte aan meer kennis over de achtergrond van deze daders urgent. Het valt niet uit te sluiten dat deze daders te maken hebben met multiproblematiek. Net zoals de jonge slachtoffers van binnenlandse seksuele uitbuiting. Grensoverschrijdende seksuele uitbuiting: minder verdachten Iets meer dan een derde van de daders in de strafrechtketen maakt zich schuldig aan grensoverschrijdende seksuele uitbuiting. Veel vaker dan bij andere vormen van mensenhandel komen de daders uit landen van de Europese Economische Ruimte, vooral Hongarije, Roemenië en Bulgarije. Het aantal opsporingsonderzoeken naar grensoverschrijdende seksuele uitbuiting neemt in de periode 2015-2019 af. Ook worden er minder verdachten gedagvaard en berecht.

Opmerkelijk, omdat uit de meest recente slachtoffermonitor mensenhandel blijkt dat het aan-

10

Managementsamenvatting

tal vermoedelijke slachtoffers van grensoverschrijdende seksuele uitbuiting in 2019 juist enorm is toegenomen. Arbeidsuitbuiting: aanpak blijft achter De gegevens over daders van arbeidsuitbuiting zijn beperkt, vooral in de fasen van signalering en opsporing. Vanaf de fase van dagvaarding valt op dat het aandeel daders van arbeidsuitbuiting steeds verder afneemt. Van 11% van de gedagvaarde daders tot 6% van de daders bestraft met een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. Daders van arbeidsuitbuiting worden dus relatief minder vaak veroordeeld en krijgen relatief minder vaak een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. Verder is de doorlooptijd van zaken van arbeidsuitbuiting een stuk langer dan andere mensenhandelzaken. Uit de vorige dadermonitor bleek al dat het berechten van arbeidsuitbuiting complex is. De uitleg in het wetboek van strafrecht is niet zo duidelijk als die van seksuele uitbuiting. En de jurisprudentie geeft geen duidelijk antwoord op de vraag waar ernstige benadeling ophoudt, en mensenhandel begint. Dit heeft gevolgen voor de slachtoffers als het gaat om bescherming, opvang en ondersteuning. De uitbraak van COVID-19 heeft dit probleem opnieuw blootgelegd. Criminele uitbuiting: moeilijk te herkennen Zo’n 5% à 9% van de daders in de strafrechtketen is dader van criminele uitbuiting. Zij zijn, na daders van binnenlandse seksuele uitbuiting, gemiddeld het jongst.

In de periode 2015-2019 is het aantal gesignaleerde incidenten van criminele uitbuiting toegenomen. In 2019 is dit aantal zelfs verviervoudigd ten opzichte van 2018. Er komt steeds meer aandacht en kennis voor de signalering van criminele uitbuiting, bijvoorbeeld in opleidingen en training van eerstelijnsmedewerkers van de politie. Belangrijk, want het gaat hier om ernstige problematiek. Denk aan verbanden met andere vormen van criminaliteit, zoals drugssmokkel of drugsproductie. Ook is de problematiek moeilijk te herkennen; slachtoffers worden in eerste instantie vaak aangezien voor daders.

Zorgen over de aanpak De aanpak van mensenhandel staat bij veel partijen op de agenda. Zowel internationaal als nationaal en lokaal. Dat is positief. Op basis van de bevindingen in deze monitor heeft de Nationaal Rapporteur echter een aantal zorgen over hoe de aanpak van mensenhandel aansluit op het fenomeen. Effectmeting en monitoring krijgen nog onvoldoende vorm De intentie is uitgesproken om de (strafrechtelijke) aanpak van mensenhandel te intensiveren. Dit staat in het interdepartementale programma Samen tegen mensenhandel en in de Veiligheidsagenda 2019-2022 die het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV), het OM en de politie hebben samengesteld. De cijfermatige doelstelling in de Veiligheidsagenda is een jaarlijkse toename van het aantal verdachten van mensenhandel dat de politie aanmeldt bij het OM. Uit deze monitor blijkt dat het beoogde streefcijfer niet wordt gehaald in het eerste jaar van de Veiligheidsagenda. Dit ondanks de vele ontplooide initiatieven en de aanzienlijke investering in de strafrechtelijke aanpak. De Nationaal Rapporteur juicht intensivering van de aanpak van mensenhandel zeker toe. Streefcijfers kunnen daarbij een belangrijk middel zijn, maar geven mogelijk geen volledig beeld. Intensivering is namelijk op veel verschillende manieren te meten.

Het is belangrijk dat het ministerie van JenV, de politie en het OM analyseren wat er nodig is om de streefcijfers van de Veiligheidsagenda wel te halen. De Nationaal Rapporteur spoort deze partijen aan om de intensiveringsambitie onderdeel uit te laten maken van een breder kader van effectmeting. Vanuit de te bereiken maatschappelijke impact moet duidelijk worden

11

dadermonitor mensenhandel 2015–2019

gemaakt welke verschillende doelstellingen daaraan kunnen bijdragen. En welke activiteiten daarvoor moeten worden ingezet, en hoe die vervolgens kunnen worden gemeten. Activiteiten kunnen zijn het opsporen en vervolgen van verdachten, maar ook het vroeg ingrijpen waardoor een uitbuitingssituatie wordt voorkomen. Of het doorverwijzen van slachtoffers naar zorg- en hulpverleningsinstanties. Een dergelijk kader draagt bij aan een systeem van (zelf )monitoring voor organisaties in de strafrechtelijke aanpak van mensenhandel. Inzicht op lokaal niveau beperkt Het zicht op slachtoffers en daders van mensenhandel op lokaal niveau ontbreekt nog grotendeels. Al zijn er wel enkele goede initiatieven. Het valt op dat er veel regionale verschillen bestaan in de doorstroom van daders in de strafrechtketen. Dat geldt ook voor de relatie tussen de grootte van de gemeente en de lokale signalering van mensenhandel door de politie. Het is belangrijk dat er meer inzicht komt in hoe mensenhandel regionaal en lokaal voorkomt. Dit is nodig om ook op decentraal niveau de integrale aanpak van mensenhandel vorm te geven. Daarvoor is duurzame politieke en bestuurlijke aandacht nodig. Ook ligt hier een rol voor de Regionale Informatie- en Expertise Centra, de (nog op te richten) regionale tafels mensenhandel en de Zorg- en Veiligheidshuizen.

Meer aandacht nodig voor preventie Daarnaast zijn er in de aanpak weinig initiatieven om slachtofferschap of daderschap te voorkomen. Dit terwijl uit de cijfers blijkt dat zowel daders als slachtoffers van mensenhandel relatief jong zijn. Vooral daders van binnenlandse seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting. Ook is bij deze daders vaak sprake van andere ernstige delicten, zoals andere vormen van ondermijnende criminaliteit en seksueel geweld. Slachtoffer- en daderschap kunnen bovendien in elkaar overlopen. Achter jong dader- en slachtofferschap kunnen verschillende vormen van complexe persoonlijke problematiek schuilgaan. Dit kwam ook naar voren in een casuïstiekonderzoek van de Nationaal Rapporteur naar jonge slachtoffers van seksueel geweld en uitbuiting in Amsterdam. Het is ontwrichtend voor hun ontwikkeling en toekomst, als jongeren verzeild raken in deze vormen van uitbuiting; of dat nu is als dader of als slachtoffer. Daarom moet alles op alles worden gezet om te voorkomen dat het zo ver komt. In de Slachtoffermonitor mensenhandel 2015-2019 riep de Nationaal Rapporteur op prioriteit te geven aan jongeren in de aanpak van mensenhandel. In dit rapport roept de Nationaal Rapporteur op tot het creëren van inzicht in de risicofactoren en de achterliggende problematiek van jonge (potentiële) daders.

Wat maakt hen kwetsbaar? Die kennis moet vervolgens worden ingezet om daderschap te voorkomen. Dit leidt tot de volgende aanbeveling:

AANBEVELING 1 Zet gericht in op het voorkomen van daderschap van mensenhandel, specifiek onder jongeren Onderzoek nodig naar effectieve resocialisatie Uit de cijfers blijkt dat er bij de reclassering relatief weinig toezichten zijn ingestroomd voor daders van mensenhandel. Resocialisatie is belangrijk om te voorkomen dat daders opnieuw de fout in gaan. En daarmee ook in het voorkomen van (herhaald) slachtofferschap. De daders van een ernstig delict als mensenhandel zijn relatief jong. Een aanpak die aansluit bij deze specifieke groep daders is belangrijk voor een geslaagde resocialisatie. Daarom concludeert de

12

Managementsamenvatting

Nationaal Rapporteur dat er meer kennis moet komen over de aard van deze daders, de problematiek die daarachter schuilgaat, en wat voor hulp en begeleiding het beste bij hen past. Dit inzicht moet er niet alleen op nationaal niveau komen, maar ook op regionaal en lokaal niveau. Daarom doet de Nationaal Rapporteur de volgende aanbeveling:

AANBEVELING 2 Onderzoek of de aanpak van resocialisatie aansluit bij de daders van mensenhandel om herhaald daderschap te voorkomen Arbeidsuitbuiting gericht aanpakken Het is bekend dat zich aan de onderkant van de Nederlandse arbeidsmarkt een grote groep kwetsbare werkenden bevindt. En dat zij regelmatig worden geconfronteerd met grove misstanden. Dat blijkt opnieuw tijdens de COVID-19-uitbraak. Het is echter onduidelijk hoe vaak misstanden de vorm van arbeidsuitbuiting aannemen. Dit komt vooral doordat de reikwijdte van arbeidsuitbuiting in strafrechtelijke zin nog niet helder is. Er bestaat wel een redelijk beeld van de mechanismen die werknemers en sectoren kwetsbaar maken voor misstanden zoals uitbuiting. Het is de vraag of die kennis voldoende wordt benut om slachtoffers en daders van arbeidsuitbuiting te identificeren. Er moet op lokaal niveau worden geïnventariseerd welke sectoren en werknemers extra kwetsbaar zijn voor uitbuiting. En op basis daarvan moet arbeidsuitbuiting proactief aangepakt worden, waarbij het doorbreken van afhankelijkheden en de verdienmodellen die ten grondslag liggen aan arbeidsuitbuiting voorop staan. Daarom doet de Nationaal Rapporteur de volgende aanbeveling:

AANBEVELING 3 Inventariseer kwetsbare sectoren en werknemers op lokaal niveau om aanpak arbeidsuitbuiting te sturen

13

Voorwoord Amir (20) biedt naaktfoto’s van zijn vriendin Elif (16) te koop aan. Ook plaatst hij online seksadvertenties voor een andere vrouw, Kaylee (32). Hij mishandelt haar en bepaalt alles wat ze doet. Ze moet seks hebben met mannen zonder condoom, ook als zij ongesteld is. Elif doet aangifte en krijgt een schadever­ goeding. Kaylee doet nooit aangifte. Amir krijgt 32 maanden gevangenisstraf.