Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Politieke Avond van 2 april 2025 1.WG 19.30-21.00 uur: Gespreksnotitie 'Project Huisvesting - Scenario’s volumestudie' Behandeladvies 2 april, bestuurlijk-gesprek Raadsbrief 'Project Huisvesting – Scenario’s Stadhuis', d.d. 11-02-2025 Gespreksnotitie Project Huisvesting - Scenario’s volumestudie Bijlage - Raadsbrief Scenario's Stadhuis Beantwoording technische vragen fractie Volt - scenario's stadhuis Presentatie activeren & toekomstig gebruik stadhuis - Braaksma&Roos architectenbureau Presentatie scenario's stadhuis - projectleider Behandelresultaat informatieve bespreking 12 maart 2025 (AANGEVULD) Beantwoording vervolgvragen fractie VVD naar aanleiding van de beantwoording van de artikel 44-vragen over de huisvesting van de gemeente Arnhem Memo huisvestingslasten verschillende scenario's Behandelresultaat 26 maart, debat Behandelresultaat 2 april, bestuurlijk-gesprek
GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES
Gespreksnotitie ‘Scenario’s Stadhuis’ Fasering
Voorgesteld besluit / Kernboodschap
Vervolg bestuurlijk gesprek (debat) met portefeuillehouder
Het college heeft de raadsbrief en gespreksnotitie Project Huisvesting – Scenario’s Stadhuis naar de raad gestuurd. In mei 2023 is de raad met de raadsbrief Uitgangspunten huisvestingsplan Stadhuis geïnformeerd over de uitgangspunten voor de huisvesting van gemeente Arnhem. In oktober 2024 is de raad geïnformeerd over de voortgang van dit project in de raadsbrief 'Voortgang project Huisvesting'. Inmiddels licht er een volumestudie en zijn er diverse scenario’s uitgewerkt voor de verbouwing.
Procedure: Datum vergadering 2-4-2025 Type voorstel Gespreksnotitie (agenderingsverzoek van het college) Spreekrecht publiek? Nee Voorgesteld resultaat: De bespreking van de gespreksnotitie stelt het college in de gelegenheid om de raadskamer te informeren, en de raad in de gelegenheid hierover vragen te stellen en indien gewenst aandachtspunten mee te geven. Invulling behandelwijze: Vervolg bestuurlijk gesprek met de wethouder (hervatting 1ste termijn college) (de presentatie van de 4 scenario’s heeft plaatsgevonden tijdens de Politieke Avond van 12 maart)
Het college is voornemens om in Q2 2025 (voor de zomer) de raad een raadsvoorstel aan te bieden met een keuze voor een scenario met een investeringsvoorstel. Voorafgaand aan de besluitvorming zou het college graag met de raad in gesprek gaan om de scenario’s toe te lichten, de raad de mogelijkheid te geven hierover vragen te stellen en verdere aandachtspunten vanuit de raad op te halen met betrekking tot het voorstel voor het definitieve scenario. Aandachtspunten Eerdere informatie: • Raadsbrief "Uitgangspunten huisvestingsplan Stadhuis", d.d. 23-05-2023 • Raadsbrief 'Voortgang project Huisvesting', d.d. 08-102024 • Artikel 44 vragen Voortgang van de huisvesting van de gemeente Arnhem • Antwoorden technische vragen VVD en Volt •
De invulling van het agenderingsverzoek staat in de gespreksnotitie. In de bijlage staan de vier mogelijke scenario’s voor de verbouwing van het Stadhuis. Deze zijn tijdens de presentatie op 12 maart verder toegelicht, waarna de raadskamer hierover vragen kon stellen;
•
Met betrekking tot de financiën wordt tevens in de bijlage genoemd dat alle genoemde scenario’s op basis van de huidige ramingen passen binnen de huidige structurele huisvestingskaders. Er is daarbij rekening gehouden met de kapitaallasten, exploitatielasten die samenhangen met de investering in het Stadhuis en eventuele (afhankelijk van het scenario) huur- en andere exploitatielasten in een tweede locatie.
GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES
Contactgegevens
Portefeuillehouder: Maurits van de Geijn
Ambtenaar Jenine Hingstman jenine.hingstman@arnhem.nl 0623143318
Raadsadviseur Maaike Piscaer maaike.piscaer@arnhem.nl 0631114892
Toelichting voorgestelde behandelwijze De bespreking van de gespreksnotitie bestaat uit twee delen. Tijdens de Politieke Avond van 12 maart is het informatieve gedeelte (de presentatie door de architect en de projectmanager) afgerond. De presentaties zijn toegevoegd in iBabs. Tijdens de Politieke Avond van 26 maart is gestart met het tweede deel: het gesprek met de portefeuillehouder. In verband met de tijd is deze geëindigd in de eerste termijn van de portefeuillehouder. De bespreking zal op 2 april hier worden hervat.
Mogelijk resultaat Er is geen vervolgbehandeling voorzien. Het college is voornemens om in Q2 2025 (voor de zomer) de raad een raadsvoorstel aan te bieden met een keuze voor een scenario met een investeringsvoorstel.
Stadskantoor - E 53 Postbus 9200 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 Fax 026-3774830 www.arnhem.nl
Aan de leden van de raad
Datum
: 11 februari 2025
Zaaknummer
: 4468044
Contactpersoon
: Jenine Hingstman
Telefoonnummer
: 026 - 377 37 57
Onderwerp: Project Huisvesting – Scenario’s Stadhuis
Geachte voorzitter en leden, In mei 2023 bent u met de raadsbrief Uitgangspunten huisvestingsplan Stadhuis geïnformeerd over de uitgangspunten voor de huisvesting van gemeente Arnhem. Daarmee gaven we u inzicht in de omvang van de opdracht, de aandachtspunten en wat er meespeelt in deze opgave. In oktober 2024 hebben we u meegenomen in de voortgang van dit project in Raadsbrief 'Voortgang project Huisvesting'. Inmiddels kunnen we u informeren over de volumestudie en diverse scenario’s voor het Stadhuis. In deze raadsbrief geven we inzicht in het vervolgproces. We gaan graag met u in gesprek over uw aandachtspunten in de besluitvorming rondom dit onderwerp, hiervoor is een gespreksnotitie bijgevoegd. Na agendering van het onderwerp zullen we u meer uitgebreide informatie verstrekken over de verschillende scenario's. Scenario’s Stadhuis o.b.v. volumestudie Een van de uitgangspunten is om het Stadhuis als kernlocatie te blijven gebruiken. Het is daarom belangrijk om goed in te kunnen schatten voor hoeveel medewerkers er ruimte is en welke uitbreidingsmogelijkheden er zijn. Om dat inzicht te krijgen is een volumestudie uitgevoerd. De maximale capaciteit voor het Stadhuis is bepalend voor de uitwerking van de scenario's.
Het Programma van Eisen (PvE), de bouwhistorische rapportage en de stedenbouwkundige randvoorwaarden zijn de input voor een volumestudie, waarin verschillende varianten worden beschreven. De monumentale waarde is meegenomen als uitgangspunt van deze volumestudie zodat de oorspronkelijke uitgangspunten van het Stadhuis volgens de architect J.J. Konijnenburg worden gewaarborgd. Financiën We brengen de kosten van de verschillende scenario’s en de ontwikkelingen van de lokale vastgoedmarkt in beeld en gaan er vooralsnog van uit dat alle scenario's gerealiseerd kunnen worden zonder de huidige huisvestingslasten te overschrijden conform onze eerder gestuurde uitgangspunten.
Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl
Datum: Zaaknummer: Pagina:
11 februari 2025 4468044 2
Vervolg Graag informeren we u verder over deze scenario’s. We verzoeken u bijgevoegde gespreksnotitie toe te voegen aan de agenda van de raad zodat wij uw vragen en wensen rondom de scenariokeuze een plek te kunnen geven. De volgende stap is een keuze in een scenario en een investeringsvoorstel. We verwachten de agendering hiervoor voor de zomer van 2025.
Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Arnhem, de secretaris, de burgemeester,
J.H. de Baas
A. Marcouch
Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl
Gespreksnotitie Datum
: 11 januari 2025
Aan
: Leden van de gemeenteraad
Van
: College van B&W
Betreft
: Gespreksnotitie Project Huisvesting - Scenario’s volumestudie
Hierbij verzoekt het college van burgemeester en wethouders op grond van artikel 43 lid 4 van het Reglement van Orde voor de gemeenteraad om het onderwerp ‘Project Huisvesting’ toe te voegen aan de agenda van de gemeenteraad. Aanleiding In mei 2023 bent u met de raadsbrief Uitgangspunten huisvestingsplan Stadhuis geïnformeerd over de uitgangspunten voor de huisvesting van gemeente Arnhem. Daarmee gaven we u inzicht in de omvang van de opdracht, de aandachtspunten en wat er meespeelt in deze opgave. In oktober 2024 hebben we u meegenomen in de voortgang van dit project in Raadsbrief 'Voortgang project Huisvesting'. Inmiddels kunnen we u informeren over de volumestudie en diverse scenario’s voor het Stadhuis. We gaan graag met u in gesprek over de huisvesting. De gemeenteraad is immers niet alleen kaderstellend voor het budget, in dit traject bent u eveneens toetsend voor de planvorming, heeft u (wellicht) ambities in het beleid waar de gemeente Arnhem voor staat en bent u gebruiker en eigenaar van het pand waar dit investeringsvoorstel voor wordt gedaan, het Stadhuis. Agendering We wensen de raad te informeren met een presentatie door de architect en projectmanager. Hierin worden verschillende scenario’s toegelicht en heeft u de mogelijkheid tot het stellen van vragen.
Daarnaast horen wij graag uw aandachtspunten, zodat we die kunnen meenemen in de afweging van een voorkeursscenario. We verwachten dat een tijdsduur van 90 minuten voldoende zal zijn om dit onderwerp te behandelen. We verwachten een tweede verzoek voor een (gedeeltelijk) besloten sessie in te dienen om besluitvorming in het tweede kwartaal mogelijk te maken. Daarom heeft agendering van dit onderwerp in februari de voorkeur. Proces Met de input uit deze informerende bijeenkomst wordt het voorkeursscenario uitgewerkt in de een raadsvoorstel. Na positieve besluitvorming zal de projectorganisatie een aanbesteding voor een ontwerpteam verder uitwerken. Gelet op het hiervoor beschrevene verzoeken wij u de gespreksnotitie toe te voegen aan de agenda van de raad.
Zaaknummer: 4468044
MEMO Bijlage Raadsbrief Scenario’s Stadhuis
Datum
: 20 februari 2025
Aanleiding In deze bijlage, behorend bij de Raadsbrief Scenario’s Stadhuis, wordt meer informatie gegeven over de scenario’s die voorliggen naar aanleiding van de gestelde uitgangspunten. De wens om het Stadhuis te verduurzamen en uit te breiden binnen de monumentale kaders zijn de uitgangspunten geweest. Het Stadhuis moet de kernlocatie van Gemeente Arnhem worden. Aan deze uitgangspunten komen de verschillende scenario’s in meerdere of in mindere mate tegemoet. De kosten voor alle genoemde scenario’s passen op basis van de huidige ramingen binnen de huidige structurele huisvestingskaders. Ook dit is één van de kaders / uitgangspunten die aan de voorkant zijn meegegeven. Er is daarbij rekening gehouden met de kapitaallasten, exploitatielasten die samenhangen met de investering in het Stadhuis en eventuele (afhankelijk van het scenario) huur- en andere exploitatielasten in een tweede locatie. We voorzien hiermee dat een verhoging van de huidige huisvestingskaders niet nodig zal zijn. De scenario’s in deze bijlage geven een indicatie van de aanpassingen aan het Stadhuis en de omvang van het volume. In alle gevallen is een uitwerking in ontwerptraject noodzakelijk om tot meer gedetailleerde uitwerking van het programma te komen.
Bij de scenario’s waarbij we buiten het huidige bouwvlak gaan, zal nader onderzocht moeten worden of het programma op een verantwoorde manier stedenbouwkundig in te passen is in de omgeving. Te denken valt dan aan bijvoorbeeld klimaatstudies, ruimtelijke inpassing, mobiliteit en bodem. De hieronder opgenomen scenario’s geven zicht op de mogelijkheden van het Stadhuis in relatie tot de totale ruimtevraag. Met een keuze hierin kan het ontwerptraject van één van de scenario’s gestart worden.
Scenario 1 Optimaliseren huidige gebouw Het scenario 1 omvat verbetering en levendigheid van het bestaande, terug naar het oorspronkelijke ontwerp van J.J. Konijnenburg, samen met integrale verduurzaming en nieuwe installaties. Invulling van het Programma van Eisen: • Publieksfuncties: 100% van totaal • Werkplekken: ca. 30% van totaal • Vergadercentrum: ca. 40% van totaal • Facilitair: Restaurant wordt toegevoegd en afgestemd op hoeveelheid medewerkers. • Parkeren: Huidige kelder en buitenterrein 60 parkeerplaatsen, fietsparkeren vraagt aandacht Monument: De optimalisatie heeft een minimale impact op de monumentale waarde. Het richt zich vooral op verbetering en levendigheid van het bestaande en grijpt terug naar het oorspronkelijke ontwerp van J.J. Konijnenburg. Deze aanpassing zorgt er in combinatie met het plaatsen van publiekstoegankelijke functies voor dat de Stadhuishal en Burgerzaal weer worden geactiveerd en als
MEMO Bijlage Raadsbrief Scenario’s Stadhuis
Datum
: 20 februari 2025
het ‘hart’ van het gebouw gaan fungeren De hoofdentree via de grote pui op de binnenplaats is de grootste ingreep. Het toevoegen van de loopbrug is een lang gekoesterde wens die de nodige aandacht vergt, maar die een goede aanvulling zal zijn in het multifunctionele gebruik. Constructief: Niet van toepassing bij dit scenario. Tweede locatie: De resterende ruimtebehoefte zal op een andere locatie ingepast moeten worden. Dit gaat om ca. 12.400m² kantoorruimte, ca. 250 parkeerplekken en een oplossing voor fietsparkeren.
Scenario 2 Uitbreiden van het gebouw Bij het scenario 2 worden de optimalisaties van scenario 1 uitgevoerd, aangevuld met optopping van de noordvleugel. Invulling van het Programma van Eisen: • Publieksfuncties: 100% van totaal • Werkplekken: ca. 43% van totaal • Vergadercentrum: ca. 46% van totaal • Facilitair: Restaurant wordt toegevoegd en afgestemd op hoeveelheid medewerkers. • Parkeren: Huidige kelder en buitenterrein 60 parkeerplaatsen, fietsparkeren vraagt aandacht Monument: De optopping van de noordvleugel heeft een beperkte impact op de monumentale waarde. Het is een logische uitbreiding van de kantoorvloeren en biedt daarmee een goede optie. Ontwerp van de gevel vergt afstemming met monumentenzorg om de juiste dialoog te laten ontstaan tussen oud en nieuw. Constructief: Realiseerbaar zonder grote aanpassingen De huidige dakvloer moet worden verstevigd, maar verdere impact lijkt beperkt. Tweede locatie: De resterende ruimtebehoefte zal op een andere locatie ingepast moeten worden. Dit gaat om ca. 10.800m² kantoorruimte, ca. 250 parkeerplekken en een oplossing voor fietsparkeren.
MEMO Bijlage Raadsbrief Scenario’s Stadhuis
Datum
: 20 februari 2025
Scenario 3 Toevoegen aan het gebouw Bij scenario 3 worden de optimalisaties van scenario 1 en optopping van scenario 2 uitgevoerd, aangevuld met toevoeging van nieuw volume. Invulling van het Programma van Eisen: • Publieksfuncties: 100% van totaal • Werkplekken: ca. 68% van totaal • Vergadercentrum: ca. 48% van totaal • Facilitair: Restaurant wordt toegevoegd en afgestemd op hoeveelheid medewerkers. • Parkeren: Huidige kelder voor 35 auto’s Monument: De optopping van de noordvleugel in combinatie met de toevoeging van een nieuw volume heeft een grote impact op de monumentale waarde. De compositie van gebouwdelen verandert en er ontstaat een nieuwe verhouding. De discussie is gevoerd of de optopping binnen dit scenario wel wenselijk is vanuit de monumentale ingreep en zoektocht naar balans. Het nieuwe volume kan vanuit stedenbouwkundig perspectief een meerwaarde hebben voor de plek en verbinding met de toekomstige stadsoase. De uitbreiding van de begane grond geeft namelijk een enorme impuls aan de nu gesloten noordzijde van het gebouw. Het Stadhuis neemt met dit nieuwe volume nog steeds in hoogte een bescheiden positie in tussen de twee monumentale kerken. Het uitgangspunt van de uitbreiding is dat deze ondergeschikt blijft aan de kerken maar wel zichtbaar mag zijn vanaf de Walburgstraat.
Constructief: De realisatie van een nieuwbouwvolume die ingrijpt in het bestaande monument is geen eenvoudige ingreep. Advies is om samen met een constructeur te kijken wat de beste aanpak is. Mogelijk hoort gedeeltelijke sloop tot de meest haalbare optie. Tweede locatie: De resterende ruimtebehoefte zal op een andere locatie ingepast moeten worden. Dit gaat om ca. 7.700m² kantoorruimte, ca 250 parkeerplekken en een oplossing voor fietsparkeren. Het scenario voorziet ruimte voor 68% van de huidige organisatie. Daarmee is het uitgangspunt als kernlocatie gerealiseerd.
MEMO Bijlage Raadsbrief Scenario’s Stadhuis
Datum
: 20 februari 2025
Scenario 4 Nieuw ensemble Bij scenario 4 worden de optimalisaties van scenario 1, optopping van scenario 2 en toevoeging nieuw volume van scenario 3 uitgevoerd, aangevuld met toevoeging van extra nieuw volume. Invulling van het Programma van Eisen: • Publieksfuncties: 100% van totaal • Werkplekken: 100% van totaal • Vergadercentrum: 100% van totaal • Facilitair: Restaurant wordt toegevoegd en afgestemd op hoeveelheid medewerkers. • Parkeren: Huidige kelder voor 41 auto’s Monument: Het nieuwe volume ophogen tot de gewenste oppervlakte heeft grote impact op de monumentale waarde en is stedenbouwkundig niet ingepast. Het torenvolume komt boven het schip van de Eusebiuskerk uit en gaat daarmee een rol spelen in de skyline van Arnhem. Het Stadhuis uitbreiden met een hoge toren heeft impact op het hoogteprofiel van de binnenstad. Het Stadhuis krijgt hier eenzelfde opbouw als de naastgelegen kerken; een langgerekt laag gedeelte en een toren. De compositie van gebouwdelen verandert en de toetsing binnen bestemmingplan zal een uitdaging vormen. De uitbreiding van de begane grond geeft een enorme impuls aan de nu gesloten hoek van het gebouw. Constructief: De realisatie van een torenvolume die ingrijpt in het bestaande monument is geen eenvoudige ingreep. Advies is om samen met een constructeur te kijken wat de beste aanpak is. Mogelijk is gedeeltelijke sloop de enige haalbare optie.
Tweede locatie: Het scenario voorziet ruimte voor 100% van de huidige organisatie. Echter exclusief het benodigde parkeren (ca 250 parkeerplaatsen en het fietsparkeren) dat op een andere locatie gerealiseerd moet worden. Daarmee is het uitgangspunt als kernlocatie gerealiseerd. Aandachtspunt: Hoewel dit scenario aantrekkelijk lijkt vanuit het perspectief van concentratie van huisvesting in één gebouw, past dit scenario niet binnen de huidige ruimtelijke en monumentale kaders.
Beste Jenine, Vanuit de Volt fractie hebben wij de onderstaande vragen. Wij zagen jouw naam staan op de raadsbrieven en dachten dat deze vragen daarom het beste aan jou gevraagd konden worden. Kan jij deze vragen beantwoorden? En zo niet, bij wie moeten we dan zijn? De vragen zijn gebaseerd op de raadsbrief scenario's stadhuis. 1. Wordt er bij de capaciteitsplanning rekening gehouden met de gemiddelde kantoorbezetting op een reguliere werkdag, gezien het feit dat niet alle ambtenaren tegelijkertijd aanwezig zullen zijn? Ja, we houden rekening met een gemiddelde bezetting en zorgen er tegelijkertijd voor dat piekmomenten opgevangen kunnen worden. Dit doen we door de aantallen te baseren op de gemiddelde aanwezigheid. De pieken vangen we op met secundaire werkplekken (plekken waar je maximaal 2 uur aan kunt werken). 2. Geldt hetzelfde uitgangspunt voor de beschikbare parkeerplaatsen? Worden de 250 parkeerplaatsen berekend op basis van 100% aanwezigheid van de ambtenaren, of is hierbij rekening gehouden met hybride werken en wisselende bezetting? Het aantal parkeerplaatsen in het plan is gebaseerd op het huidige gebruik. Op dit moment wordt een deel van de parkeerplaatsen benut door ‘vaste gebruikers’, zoals de dienstvoertuigen, poolauto’s en bezoekers.
De overige plekken zijn beschikbaar voor medewerkers met een medische indicatie om te parkeren, of voor medewerkers met functionele parkeerrechten. Er wordt gewerkt aan een nieuw beleid ‘duurzaam woon-werkverkeer’ wat in lijn zal zijn met het (nog vast te stellen) Duurzaam Mobiliteitsbeleid. De verwachting is dat met vaststelling van dit nieuwe duurzaam woon-werkverkeer de parkeerbehoefte van de organisatie afneemt. 3. Is er bij de huidige plannen rekening gehouden met een mogelijke toekomstige uitbreiding van de gemeente, bijvoorbeeld in de vorm van extra ambtenaren of raadsleden? Ja, we houden rekening met groei. 4. Hoeveel werkplekken komen overeen met de genoemde 100% bezetting? De huidige plannen zijn gebaseerd op 1740 FTE. Dit is inclusief het aantal FTE van De Connectie. Er zijn op dit moment 870 primaire en 220 secundaire werkplekken opgenomen. 5. Wat is het maximale aantal ambtenaren dat op de drukste dag van de week tegelijkertijd aanwezig is op het stadskantoor en het stadhuis? (Uitgedrukt in aantallen of percentages).
Uit de bezettingsgraadmeting is een maximale bezetting van ruim 50% van de beschikbare werkplekken gekomen. We gebruiken de FWR om het aantal benodigde vierkante meters te bepalen voor de toekomstige huisvesting. Dit is de richtlijn voor de Fysieke Werkomgeving Rijk. We horen het graag! Groet, Moïsha de Vries
presentatie
ACTIVEREN & TOEKOMSTIG GEBRUIK
STADHUIS ARNHEM Projectnummer 1752 Haalbaarheidsstudie 24 februari 2025
DE OPGAVE VERDICHTINGSSTUDIE
Centrale huisvesting gemeente Arnhem: De centrale huisvesting van de gemeentelijke organisatie in Arnhem is momenteel verdeeld over twee hoofdlocaties: 1. Stadhuis 2. Stadskantoor
Verdichtingsstudie: De gemeente Arnhem heeft de ambitie een zo groot mogelijk gedeelte van de ambtelijke organisatie onder te brengen in het stadhuis.
Stadhuis Gemeentelijk monument Deels rijksmonument (Duivelshuis)
Het doel van deze studie is om middels verschillende verdichtingsmodellen te onderzoeken wat de ‘absorptiecapacitiet’ is van het gebouw en de haalbaarheid te toetsen van mogelijke uitbreidingen. Hiernaast wordt onderzocht hoe het stadhuis beter kan
Stadskantoor
aansluiten op de omgeving en de relatie met deze plek te
Tweede locatie
verstevigen. Hiernaast krijgen de thema’s duurzaamheid, toegankelijkheid en inclusiviteit extra aandacht.
2 40
DE OPGAVE PROGRAMMA VAN EISEN Ruimtelijk Programma van Eisen Stadhuis Arnhem 1670 m² FNO Vergadercentrum 1275 m²
10% Werkomgeving 7160 m²
58%
65 m² 990 m² - m² - m² 110 m² 390 m²
Receptie Loketten & spreekkamers Centrale hal (excl.) Burgerzaal (excl.) (1075m²) Trouwzaal Raadzaal
55 m² 60 m²
Receptie - Back of house Postkamer / repro
7160 m² FNO 5220 m² 1940 m²
Publieksfuncties 1670 m² 14% Bijzondere werkplekken 1260 m² 10%
1260 m² FNO Facilitair 1035 m² 8%
555 m² 705 m² 1275 m² FNO
Uitgangspunten: De volledige gemeentelijke organisatie, inclusief inhuur en de medewerkers de connectie, heeft een omvang van 1740 FTE (peildatum 30 april 2024) Hiervoor wordt gevraagd: 870 primaire werkplekken (factor 0.5) + 220 secundaire werkplekken De ruimtebehoefte bedraagt ca. 12.400m² FNO, dit is ca. 22.000m² BVO - factor 1,8. (bron: RYSE)
Publieksfuncties
455 m² 355 m² 370 m² 95 m² 1035 m² FNO
Werkomgeving Werkplekken - 1p. ARBO werkplek Overlegruimten op werkvloer
primaire werkplekken : 870 secundaire werkplekken: 348
Bijzondere werkplekken Extra werkplekken B&W (exlc. burgemeester & secretariaat) Extra werkplekken specials Vergadercentrum Vergaderruimte klein (8-12p) : Vergaderruimte middel (16-24p) : Vergaderruimte groot (40+) : Specials (opleidingsruimte) :
18 6 3 2
Facilitair programma
510 m² 145 m² 45 m² 30 m² 15 m²
Bedrijfsrestaurant Printshop Toiletten Kolfruimte Bedrijfsarts
290 m²
Opslagruimte decentraal
Exclusief: Verkeer / logistiek Pantry / koffiebar Cultuurruimte
3 40
1670 m
DE OPGAVE
100%
HUIDIGE SITUATIE
van de gevraagde m² FNO
Werk
7160 m
Vergadercentrum
24%
8
Werkomgeving
20%
20%
175 x
van het aantal primaire werkplekken
Publieksfuncties
100% Bijzondere werkplekken
Bijzo
78%
1260 m W
W
100%
5 4
1 5
1 2
van de gevraagde m² FNO
W
F
62%
1 1
Oppervlakte BVO: 9.895 m² bovengronds + 750 m² duivelshuis (15.190 m² incl. kelder) van de gevraagde m² FNO Aantal werkplekken: 210 primaire werkplek (195 in noordvleugel) Aantal parkeerplekken: 60 auto’s en ca 60 fietsen
R
1 3
Verg
1275 m
24%
van de gevraagde m² FNO
4
K
40
K
HET GEBOUW EN DE PLEK Stadhuis Arnhem
HET GEBOUW EN DE PLEK WEDEROPBOUW 1945 - 1964
1
3
4
2
5 1. Restauratie Eusebius (RM): 1964
6
2. Restauratie St. Walburgis (RM): 1951 3. Administratiegebouw Gemeente: 1961 4. Stadhuis (GM): 1954 - 1969 5. Paleis van Justitie (RM): 1963 6. Provinciehuis (RM): 1954
Luchtfoto arnhem 1965 6 40
HET GEBOUW EN DE PLEK EEN HUIS DER GEMEENTE
Schakel tussen burger en overheid “Het terrein tussen de beide oudste kerken van Arnhem wordt gevuld met een gebouw, dat in zijn hele vormgeving tot uiting brengt hoe het stadhuis een schakel, een open tussenruimte moet zijn die als het ware uitnodigt tot contact tussen burgerij en overheid.” J.J. Konijnenburg, 1969 7 40
HET GEBOUW EN DE PLEK EEN UITNODIGEND EN GASTVRIJ GEBAAR
Openheid en transparantie “De ‘man van de straat’ kan hier altijd vrij binnenlopen, rondwandelen of uitrusten op de zitbanken zowel in de hal, langs de fonteinenvijver als in de ontvangsruimte.”
Een plek voor ontmoeting “Via het plaza gaat de straat over in de binnenplaats die doorloopt in de grote hal, het trefpunt voor overheid en ingezetenen, maar ook voor burgers onderling. Hier kunnen voorlichtingsdagen plaatsvinden, discussies worden gevoerd, instuiven en concerten georganiseerd.”
8 40
HET GEBOUW EN DE PLEK KERNWAARDEN De plek Het Stadhuis staat als sluitstuk van de wederopbouw symbool voor de ambitie, veerkracht en daadkracht van Arnhem na de verwoestende Tweede Wereldoorlog • Het stadhuis bevindt zich op een belangrijke plek in de binnenstad van Arnhem: • Het is van oudsher het bestuurlijke en religieuze hart van Arnhem (het stadhuis is sinds 1830 op deze locatie gevestigd) • Het stadhuis staat tussen de Eusebiuskerk en de Walburgiskerk; twee van de belangrijkste ankerpunten in het aanzicht van Arnhem • Het gebouw vormt de overgang van het oude, historische centrum en het grootschalig opgezette wederopbouwgebied
9 40
HET GEBOUW EN DE PLEK KERNWAARDEN Het gebouw Het stadhuis in Arnhem is een icoon van de wederopbouw; het gebouw geeft uitdrukking aan de tijdsgeest met de zoektocht naar transparantie, openheid en tegelijkertijd representativiteit van het bestuur • • • •
Het gebouw is een architectonisch totaalconcept: Heldere functionele en ruimtelijk opzet rond een binnnenplein Compositie van bouwdelen met een sterk eigen karakter binnen een harmonisch ensemble Het gebouw opent zich naar de Eusebiuskerk en de Walburgiskerk
• Het duivelshuis (1543) en de ‘nieuwbouw’ van Konijnenburg (1964-1968) vormen een ensemble waarin oud en nieuw worden samengebracht
10 40
HET GEBOUW EN DE PLEK DILEMMA’S Grootschaligheid en monumentale leegte Het stadhuis is onderdeel van de wederopbouwzone van de zuidelijke binnenstad. De wederopbouw is grootschalig opgezet, zowel de gebouwen als de pleinen en kent een focus op verkeer. De openbare ruimte is veelal verhard en het contrast met de historische en kleinschalige binnenstad is groot. De intimiteit van vroeger is op deze plek verdwenen. Als we nu kijken naar de grootschalige stedenbouwkundige opzet zien we dat deze heeft geleid tot een anonieme ruimtelijkheid met iconische gebouwen. De zogenaamde “overgangszone” die is ontstaan op de scheiding tussen de historische- en wederopbouwstad mist de menselijke maat om voldoende verblijfskwaliteit te bieden.
Definiëren van de openbare ruimte Afgelopen decennium zijn met de bouw van het Focus Filmtheater, het terugbrengen van de St. Jansbeek en de herinrichting van de grote markt al de nodige stappen gezet de openbare ruimte te verbeteren.
11 40
HET GEBOUW EN DE PLEK DILEMMA’S
P ?
1. Het gebouw maakt weinig contact met de omgeving
?
• Het gebouw heeft door het spiegelende glas een anonieme uitstraling, vooral aan de noordzijde. • Buitenruimte rond het gebouw is verrommeld; er staan geparkeerde auto’s en fietsen • De toegang tot de parkeergarage versterkt de buffer rond het gebouw • Het ‘witte tapijt’ van het voorterrein vergroot de barriere met de omgeving. • De ingang is zit op een onlogische plek en is daardoor moeilijk vindbaar
2. Interne organisatie • Weinig interactie en slechte bereikbaarheid tussen verschillende bouwdelen • Burgerzaal wordt zelden gebruikt - monumentale leegte in het hart van het gebouw • Relatie tussen de burgerzaal en het binnenplein wordt hierdoor ook niet benut “Het huidige gebouw straalt niet veel levendigheid uit, is geen bruisend middelpunt van lokale democratie, weinig uitnodigend en niet goed toegankelijk. De entrees zijn verstopt. De oorspronkelijke opzet van het gebouw waar de politieke, burgerlijke en ambtelijke wereld elkaar ontmoeten in de entreehal en Burgerzaal is ondergesneeuwd geraakt..” - Gemeente Arnhem 12 40
VISIE OP DE OPGAVE kansen & ontwerpthema’s
VISIE OP DE OPGAVE KANSEN & ONTWERPTHEMA’S
Herinrichting en vergroenen van de buitenruime
Verduurzaming
oude b e inn
n
sta
d
kantoorwerkplekken
levendigheid & ontmoeten bestuur & overleg
Integrale toegankelijkheid
d
de ro zet
Intensiveren van het gebruik
e
ent re e sta dm et
de omgeving versterken
s of de fiet au to de
Relatie van het gebouw met
kt ar m
Duidelijkheid en zichtbaarheid
14 40
INPASSINGSSTUDIE aanpak & onderzoek
INPASSINGSSTUDIE | DE OPGAVE OPPERVLAKTE PROGRAMMA VAN EISEN
TOTAAL ca. 12.400m² FNO
TOTAAL ca. 22.000m² BVO
TOTAAL ca. 8.610m² BVO
TOTAAL ca. 1.050m² BVO
Vergadercentrum 1275 m²
10%
Werkomgeving 7160 m²
58%
Publieksfuncties 1670 m² 14%
Vergadercentrum 1275 m² Bijzondere werkplekken 1260 m² 10%
Facilitair 1035 m² 8%
Werkomgeving 7160 m²
Facilitair 1035 m²
Autoparkeren 287 auto’s
fietsparkeren 700 fietsen
Publieksfuncties 1670 m²
Bijzondere werkplekken 1260 m²
FUNCTIONEEL NUTTIG VLOEROPPERVLAK
TOTAAL BRUTO VLOEROPPERVLAKTE 16 40
INPASSINGSSTUDIE | HUIDIGE GEBRUIK PLATTEGRONDEN STADHUIS
P
Fiets
P Auto
-1. Kelderverdieping: Oppervlakte BVO: 5295 m² Aantal parkeerplekken: 41 auto’s en ca 60 fietsen
0. Begane grond: Oppervlakte BVO: Aantal werkplekken:
3045 m² 12 (8 noordvleugel ARBO + 4 Duivelshuis) (24 balies en overlegruimten exclusief)
2. Tweede verdieping Oppervlakte BVO: Aantal werkplekken:
1990 m² 71 (67 noordvleugel + 4 Duivelshuis)
Stadhuis Arnhem
Bestaande situatie Plattegrond tweede verdieping Schaal 1:200 Formaat A2
1. Eerste verdieping: Oppervlakte BVO: Aantal werkplekken: Stadhuis Arnhem
3450 m² 64 (55 noordvleugel + 9 bestuur)
Bestaande situatie Plattegrond derde verdieping Schaal 1:200 Formaat A2
Publieksfuncties Werkomgeving Werkomgeving specials Vergaderruimten Facilitair Parkeren Verkeersruimte
Totaal Stadhuis Arnhem: Oppervlakte BVO: 9.895 m² bovengronds + 750 m² duivelshuis (15.190 m² incl. kelder) Aantal werkplekken: 210 primaire werkplek (195 in noordvleugel)
3. Derde verdieping Oppervlakte BVO: Aantal werkplekken:
1410 m² 63 (noordvleugel) 17 40
van de diverse monumentwaarden.
INPASSINGSSTUDIE | OPTIMALISEREN RUIMTE VOOR INTERVENTIE VANUIT MONUMENT
Architectuurhistorisch, bouwhistorisch en kunsthistorisch onderzoek
Architectuurhistorisch, bouwhistorisch en kunsthistorisch onderzoek Pagina 61 van 70
92. Waarderingsplattegrond kelder.
93. Waarderingsplattegrond begane grond.
-1. Kelderverdieping: Jacob van Deventerstraat 6, 3404 GA IJsselstein Oude Gracht 187g, 3511 NE Utrecht
Pagina 62 van 70
0. Begane grond: Tel +31 (0)6 45 06 60 05 Tel +31 (0)6 53 76 60 23
Jacob van Deventerstraat 6, 3404 GA IJsselstein Oude Gracht 187g, 3511 NE Utrecht
94. Waarderingsplattegrond eerste verdieping.
1. Eerste verdieping:
Noordvleugel biedt mogelijkheden
Tel +31 (0)6 45 06 60 05 Tel +31 (0)6 53 76 60 23
een nieuw werkplekconcept te realiseren
Jacob van Deventerstraat 6, 3404 GA IJsselstein Oude Gracht 187g, 3511 NE Utrecht
Tel +31 (0)6 45 06 60 05 Tel +31 (0)6 53 76 60 23
Ruimtes met hoog monumentale structuur en afwerkingen. Interventies dienen hier beperkt te blijven. Structuur kan niet worden aangepast. Monumentale ruimtes die vanuit de ambitie worden geactiveerd met nieuwe functies. Echter mag dit geen inbreuk vormen in de monumentale kwaliteit en structuur.
Ruimtes waarin grote wijzigingen kunnen plaats vinden tbv functionele verandering. De interventies dienen respectvol om te gaan met het gebouw. 95. Waarderingsplattegrond tweede verdieping.
2. Tweede verdieping
Jacob van Deventerstraat 6, 3404 GA IJsselstein Oude Gracht 187g, 3511 NE Utrecht
Tel +31 (0)6 45 06 60 05 Tel +31 (0)6 53 76 60 23
3. 96. Derde verdieping derde verdieping. Waarderingsplattegrond Bron: Bouwhistorisch onderzoek waardestelling. Bureau Vlaardingerbroek. april 2024 Jacob van Deventerstraat 6, 3404 GA met IJsselstein Tel +31 (0)6 45 06 60 05 Oude Gracht 187g, 3511 NE
Utrecht
Tel +31 (0)6 53 76 60 23
18 40
INPASSINGSSTUDIE | UITBREIDEN VAN HET GEBOUW OVERZICHT MOGELIJKHEDEN | HAALBAARHEID
Uitbreidingen t.b.v. werkruimte
Beoordelingscriteria: 1. Impact op het gebouw: Aantasting van de architectuur en de monumentale waarden
Extra verdieping noordvleugel : 1410 m²
Overkappen binnenplein : 950 m²
Extra verdieping burgerzaal : tot 640 m²
Uitbreiding in de kelder : tot 5295 m²
Logistieke uitbreidingen
Extra verdieping bestuursvleugel : 570 m²
Onderbouwen bestuursvleugel : 320 m²
2. Functioneel / programmatisch Wat is de toegevoegde waarde van de ingreep? Is het functioneel in te passen? Wordt hiermee antwoord gegeven op de vraag uit het PvE? 3. Bouwkundige haalbaarheid Zijn de voorgestelde uitbreidingen te realiseren zonder ingrijpende (constructieve) wijzigingen aan het gebouw 4. Stedenbouwkundige inpassing Heeft de uitbreiding impact op de aansluiting van het gebouw op de omgeving? Past de uitbreiding in het straatbeeld?
Extra verdieping loopbrug : 180 m²
Nieuwe hoofdentree burgerzaal : tot 180 m² Zichtbare uitbreidingen
Nieuwe loopbrug in burgerzaal : 100 m² ‘Onzichtbare’ uitbreidingen 19 40
INPASSINGSSTUDIE | UITBREIDEN VAN HET GEBOUW UITBREIDINGEN IN BEELD Uitbreiding in het binnenplein Overkappen van het volledige binnenplein ± 950 m² BVO
Onderbouwen van de bestuursvleugel tot max 320 m² BVO
Beoordeling: Negatief
Beoordeling: Neutraal
Impact op het gebouw: - Met het overkappen van het binnenplein gaat een van de belangrijkste kenmerken van het gebouw verloren; de geleidelijke overgang van de straat, via het binnenplein naar de burgerzaal: het hart van het gebouw. Functioneel / programmatisch: - De ruimte die wordt gecreërd is alleen geschikt voor publieksfuncties en ontvangstgebied.
Bouwkundige haalbaarheid: + Bouwkundig is deze uitbreiding haalbaar en klimaattechnisch zelfs wenselijk Stedenbouwkundige inpassing: ± De impact op de omgeving is visueel beperkt. Wel heeft het dichtzetten van het binnenplein grote impact op de doorwaadbaarheid van het gebied.
Impact op het gebouw: ± Mits de uitbreiding terughoudend wordt vormgegeven is de impact op het monument beperkt Functioneel / programmatisch: - De ruimte die wordt gecreëerd is moeilijk te programmeren
Bouwkundige haalbaarheid: + Bouwkundig is deze uitbreiding haalbaar Stedenbouwkundige inpassing: - Het dichtzetten van de bestuursvleugel op het maaibeld heeft grote impact op de doorwaadbaarheid en toegankelijkheid van het binnenterrein
20 40
INPASSINGSSTUDIE | TOEVOEGEN EXTRA BOUWDEEL STEDENBOUWKUNDIGE SITUATIE Ontwikkelingen:
Stadstheater Stadsoase Politiebureau
Formele voorzijde van het stadhuis - iconisch aanzicht
Ontwikkeling Paleis van Justitie (hoogbouw 50 - 70 m?)
Anonieme achterzijde van het stadhuis 21 40
INPASSINGSSTUDIE | TOEVOEGEN EXTRA BOUWDEEL ZOEKGEBIED UITBREIDING
34 m 22 m
Noordzijde/ Broerenstraat interessant om verder te onderzoeken Binnenplein uitbreiding niet mogelijk
Formele voorzijde uitbreding niet mogelijk
22 40
SCENARIO’S inpassingsstudie
STADHUIS ARNHEM | HUISVESTING GEMEENTELIJKE ORGANISATIE STRATEGIE INPASSINGSSTUDIE Basis
Uitdagend
Optimaliseren huidig gebouw
Scenario 1: optimalisatie
Iets meer werkplekken realiseren
Uitbreiding van het stadhuis
Scenario 2: optoppen
Scenario 3: toevoegen
Realisatie volledig PvE
Scenario 4: nieuw ensemble
Volledige gemeentelijke organisatie in het stadhuis
24 40
SCENARIO 1 optimaliseren huidig gebouw • Verbinding met de omgeving verbeteren Herinrichten en vergroenen van de buitenruimte Parkeren rond het gebouw verwijderen
• Hoofdentree verplaatsen naar burgerzaal Entree naar het hart van het gebouw halen
• Herorganiseren van functies Activeren van de Burgerzaal (Hoofdentree, publieksbalies, bedrijfsrestaurant) Maximaal aantal werkplekken in de noordvleugel Beschikbare vergaderruimten efficienter gebruiken (raadzaal, commissiekamers, fractieruimten) loopbrugverbinding in centrale hal tussen noord- en zuidvleugel
SCENARIO 1 | OPTIMALISEREN HUIDIG GEBOUW RELATIE MET DE OMGEVING
1. Entree verplaatsen naar een centrale locatie 2. Parkeerterrein bovengronds verwijderen 3. Vergroenen van de buitenruimte oude b e inn
n
sta
4. Activeren van de Burgerzaal
d
kantoorwerkplekken
5. Meer werkplekken voor medewerkers
levendigheid & ontmoeten
d
e
ent ree s t ad me t
de ro zet
s of de fiet au to de
bestuur & overleg
kt ar m
“Van monumentale leegte naar bruisend hart van het gebouw ”
26 40
SCENARIO 1 | OPTIMALISEREN HUIDIG GEBOUW OVERZICHT
48 werkplekken
64 werkplekken
P
Keuken
Fiets
Uitgifte restaurant
Werkplekken publieksbalies Kleedkamers + douches
Lift
Lift
Koffiebar
P Auto
Zitgebied restaurant 330 m²
Trouwzaal Raadzaal
-1. Kelderverdieping:
0. Begane grond:
1. Eerste verdieping:
Scenario 1: • • • • •
± 88 werkplekken
Publieksfuncties naar de burgerzaal Bedrijfsrestaurant op de eerste verdieping Een tuin maken op het binnenplein en vergroenen rondom het gebouw Nieuwe verbinding op de tweede verdieping (loopbrug) Uitbreiding fietsparkeren in de kelder
± 90 werkplekken
Rekenkamer
Fractieruimten
Lift
Lift
Griffie
Inpassing PVE :
45% van het PVE
5.540 m²/ 12.400 m² FNO
Inpassing werkplekken:
31% van de organisatie 2. Tweede verdieping
3. Derde verdieping 27 40
SCENARIO 2 uitbreiden van het gebouw : optoppen
• Uitbreiden van bestaande bouwdelen Uitbreiding van de noordvleugel met extra verdieping Uitbreiding op de publiekshal (+ aanpassingen scenario 1)
SCENARIO 2 | UITBREIDEN VAN HET GEBOUW OVERZICHT
Scenario 2: • Aanpassingen aan publiekshal, toegankelijkheid en relatie met de omgeving & • Extra verdieping op de noordvleugel 80 tot 100 extra werkplekken • Uitbreiding op de publiekshal Werkplekken & vergaderruimten
één extra verdieping op de noordvleugel is stedenbouwkundig en constructief mogelijk
Inpassing PVE :
52% van het PVE
6.405 m²/ 12.400 m² FNO
Inpassing werkplekken:
43% van de organisatie Breedte straatprofiel = 28 m 22 m t.p.v. Koningstraat 34 m t.p.v. Beekstraat
29 40
SCENARIO 3 uitbreiden van het gebouw : toevoegen
• Uitbreiden d.m.v. toegevoegd volume Stedenbouwkundige inpassing aan de noordzijde Uitbreiding t.b.v. het werkgebied (+ aanpassingen scenario 1 & 2)
SCENARIO 3 | TOEVOEGING STEDENBOUWKUNDIGE INPASSING
Aan de noordzijde zien we een mogelijkheid om uit te breiden ter plaatse van het parkeerterrein. Door hier bouwvolume toe te voegen wordt de straat beter gedefinieerd en sluit de openbare ruimte beter aan op de historische binnenstad. Vergroening helpt de verblijfskwaliteit verder te verbeteren.
Het nieuwe volume geeft het stadhuis een ‘gezicht’ aan de noordzijde en door hier ook een toegang te maken wordt er een functie gegeven aan deze zijde van het gebouw.
31 40
SCENARIO 3 | TOEVOEGING STEDENBOUWKUNDIG HOOGTEPROFIEL
Het stadhuis neemt in hoogte een bescheiden positie in tussen de twee monumentale kerken. Het uitgangspunt van de uitbreiding is dat deze ondergeschikt blijft aan de kerken, maar wel zichtbaar mag zijn vanaf de Walburgstraat
± 30 m
32 40
SCENARIO 3 | TOEVOEGING BEGANE GROND | FUNCTIONEEL
Medewerkers
R
Kantoorwerkplekken
L
Burgers Balies
Hal
Wachten
Duivelshuis
Entreegebied trouwen
Spreekkamers
R
Trouwzaal
Bestuurders
33 40
SCENARIO 3 | TOEVOEGING EXTRA VERDIEPING | FUNCTIONEEL
Scenario 3: •
Aanpassingen aan publiekshal, toegankelijkheid en relatie met de omgeving
• •
Uitbreiding aan de noorzijde Extra verdieping op de noordvleugel
8 bouwlagen
Inpassing PVE :
66% van het PVE
8.140 m²/ 12.400 m² FNO
Inpassing werkplekken:
68% van de organisatie 34 40
SCENARIO 4 uitbreiden van het gebouw : nieuw ensemble
• Uitbreiden d.m.v. toegevoegd volume Realisatie volledig PVE (m.u.v. parkeren) Uitbreiding aan de noordzijde van 14 tot 16 verdiepingen (indicatief; definitieve ruimtebehoefte wordt nog bepaald)
• Uitbreiden van bestaande bouwdelen Uitbreiding van de noordvleugel met extra verdieping (+ aanpassingen scenario 1)
SCENARIO 4 | NIEUW ENSEMBLE STEDENBOUWKUNDIG HOOGTEPROFIEL
Toelichting Het stadhuis uitbreiden met een hoge toren verstoort het hoogteprofiel van de binnenstad. Het stadhuis krijgt hier eenzelfde opbouw als de naastgelegen kerken; een langgerekt laag gedeelte en een toren. Breedte straatprofiel = 28 m 22 m t.p.v. Koningstraat 34 m t.p.v. Beekstraat
± 70 m ± 60 m
36 40
SCENARIO 4 | NIEUW ENSEMBLE EXTRA VERDIEPINGEN
Scenario 4: •
Aanpassingen aan publiekshal, toegankelijkheid en relatie met de omgeving
•
Uitbreiding aan de noorzijde ongeveer 14 tot 16 bouwlagen (afhankelijk van definitieve ruimtebehoefte) Extra verdieping op de noordvleugel
•
Inpassing PVE :
100% van het PVE
12.400 m²/ 12.400 m² FNO
Inpassing werkplekken:
100% van de organisatie 37 40
STADHUIS ARNHEM | HUISVESTING GEMEENTELIJKE ORGANISATIE REACTIE Q-TEAM EN COMMISSIE OMGEVINGSKWALITEIT
1. Zorgvuldige studie
5. Toevoegen nieuw volume
•
•
Bekijk deze volumestudies ook vanuit de stad
•
Optopping van 1 laag aan de noordzijde in combinatie met een nieuw volume is voorstelbaar mits hiermee
Het is een zorgvuldige studie die inzicht geeft in architectonische mogelijkheden en onmogelijkheden
extra kwaliteit kan worden toegevoegd aan het stedelijk weefsel.
2. Beter benutten bestaande gebouw is goed idee
•
Toevoegen van een heel stevig volume aan het gebouw doet afbreuk aan het monumentale ensemble
•
•
De wijze hoe het volume te positioneren in relatie tot het monument en het omringende stedelijk weefsel
Het beter benutten van het bestaande gebouw is goed denkbaar met handhaving van de kenmerkende ruimtelijke en monumentale kwaliteiten
•
Pas wel op dat met het indikken de ruimtelijkheid van de hal niet wordt dichtgesmeerd
•
De concentratie van de entree en activering van het plein naar de hoofdruimte is goed
vraagt nadere studie. NB lastige is dat commissie beide opties niet acceptabel vindt, q-team ziet nog wel perspectief voor kleine toren
6. Kijk ook naar de omgeving 3. Bescheiden optoppen is ook denkbaar •
Bescheiden schaal optoppen en uitbreiden van het gebouw is tevens een acceptabele denkrichting
•
Ondergeschikt en passend bij het karakter van dit monumentale, architectonisch hoogwaardige gebouw
4. Overkappen binnenterrein is niet denkbaar: maak groene oase •
Geen voorstander van het overkappen van het binnenplein: maak een groene oase
•
De commissie adviseert daarnaast ook te kijken naar andere mogelijkheden in de directe omgeving van het bestaande stadhuis. Daarmee wordt het bestaande monumentale stadhuis wellicht meer gerespecteerd.
•
Neem in ogenschouw dat in de directe omgeving meerdere ontwikkelingen te verwachten zijn (o.m. Politiekantoor, Gerechtsgebouw) en dat het programma daar wellicht eenvoudiger kan landen.
7. Waardestelling openbaar gebied: vergroenen onderbouwen •
Een goede analyse en waardestelling van het openbaar gebied ontbreekt nog
•
Openbare ruimte om het gebouw forse vergroeningsslag
•
Aandacht voor de aanheling aan de stad.
38 40
STADHUIS ARNHEM | HUISVESTING GEMEENTELIJKE ORGANISATIE STRATEGIE INPASSINGSSTUDIE Basis
Uitdagend
Iets meer werkplekken realiseren
Volledige gemeentelijke organisatie in het stadhuis
Scenario 1: optimalisatie
Scenario 2: optoppen
Scenario 3: toevoegen
Scenario 4: nieuw ensemble
ca. 45%
ca. 52%
ca. 66%
100 %
Resterende opgave: 12.400 m² BVO
Resterende opgave: 10.800 m² BVO
Resterende opgave: 7.600 m² BVO
Resterende opgave: 0 m² BVO
+ parkeren auto en fiets
+ parkeren auto en fiets
+ parkeren auto en fiets
+ parkeren auto en fiets
In alle scenario’s moet nog ruimte worden gezocht voor parkeren auto en fiets
39 40
Scenario’s Stadhuis 1 2 MA A R T 2025
Inhoud 1. Kaders en uitgangspunten 2. Aanpak 3. Scenario’s Stadhuis door Braaksma&Roos
4. Technische uitdagingen en financiën 5. Samenvatting 6. Vervolg
7. Portefeuillehouder licht toe 8. Ruimte voor vragen en debat
Huisvesting Doel van het project “Realiseren van duurzame, kostenefficiënte huisvesting van waaruit de inwoners eigentijds worden bediend , democratische besluitvorming optimaal kan plaatsvinden en waarmee we een aantrekkelijk werkgever zijn” Noodzaak - Huidige huisvesting is niet langer passend ruimtelijk, functioneel, beleid
Scenario’s Stadhuis 12 maart Doel van vandaag Informeren over de voortgang in het project huisvesting en kennis nemen de verschillende scenario’s. Ophalen: Welke informatie heeft u nodig om besluitvorming voor één van de scenario’s mogelijk te maken?
Kaders en uitgangspunten raadsbrief mei ’23 1. Hybride werken 2. Het stadhuis als kernlocatie 3. Verduurzamen van het monumentale Stadhuis 4. Huisvesting van De Connectie meenemen in uitwerking 5. Accommoderen ‘samen werken in de wijk’
6. Financieel binnen bestaande huisvestingskaders (m.u.v. duurzaamheidsmaatregelen)
Maximalisatie Stadhuis ▪Programma van Eisen ▪ Inventarisatie van eisen van de organisatie ▪ Vervolg en verdieping: Visie op werken, Dienstverleningsvisie en Duurzaam Mobiliteitsbeleid ▪ De Connectie is onderdeel hiervan
▪Bouwhistorisch onderzoek ▪Volumestudie Stadhuis ▪ Duurzaamheidsambities ▪ Mogelijkheden voor energieconcepten op gebiedsniveau onderzocht
▪ Bouwkostenraming en exploitatielasten
Volumestudie Braaksma&Roos
Technische uitdagingen Vooralsnog zien wij de volgende technische risico’s in de verschillende scenario’s:
- Netcongestie; Een grotere aansluiting op het elektriciteitsnet is voor 2030 niet mogelijk. De scenario’s waarbij echt flink wat oppervlak wordt toegevoegd zal dat niet lukken met de huidige aansluiting. ◦ Beheersmaatregel: Collectieve energieoplossing voor het bestuurskwartier
- Asbest; er is een verkennende asbestinventarisatie van het Stadhuis beschikbaar. Een destructief onderzoek zal gedaan moeten worden om meer zicht op te krijgen op asbesthoudend materiaal in het Stadhuis. Gedurende de renovatie en/ of sloop blijft dit een risico. ◦ Beheersmaatregel: Destructief asbestonderzoek geeft meer zicht op de verwerkte asbest in het Stadhuis
Financiën Scenario 1 Investering verbouwing Stadhuis Totale exploitatielasten huisvesting (2029)
69.000.000 9.400.000
Scenario 2 82.000.000 10.000.000
Scenario 3
Scenario 4
106.000.000 10.600.000
131.000.000 9.700.000
Scenario’s en uitgangspunten Scenario 1: Optimalisatie
Hybride werken Kernlocatie Energieneutraal Impact monument De Connectie Wijklocaties Financieel
Scenario 2: Optoppen
Scenario 3: Uitbreiden
Scenario 4: Nieuw Ensemble
Vervolg Voor de zomer: - Vragen beantwoorden en informatie verstrekken - maart - Mogelijkheid voor raadsbrief aanvullende informatie - april - Raadsvoorstel met keuze scenario - mei Na de zomer: - Selectie ontwerpteam - Participatie en communicatie - Voorbereiding tijdelijke huisvesting
Vragen en reactie
GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELRESULTAAT
Gespreksnotitie ‘Scenario’s Stadhuis’ Fasering
Informatieve bespreking
Meningsvormende bespreking
Bespreking Moties & Amendementen
Besluitvormende vergadering
Eerdere besprekingen -
Aanwezig
De raadsleden/fractievolgers Prinsen (GroenLinks), Loor (D66), Van Engelenburg (VVD), Meyer (Arnhem Centraal), Philips (Partij voor de Dieren), Visser (PvdA), Roelen (SP), De Vries (Volt), Wiggers (BurgerBelang Arnhem), Nede (ChristenUnie), Van den Broek (Groep van den Broek) De fracties van CDA, DENK, PVV en Forum voor Democratie waren niet aanwezig Verder aanwezig: Van de Geijn (wethouder) Hingstman (bestuursadviseur), Houben (architect) Bespreking De bespreking van de gespreksnotitie is op verzoek van het college en bestaat uit twee onderdelen: een informatief gedeelte en een debat met de wethouder. Het informatieve gedeelte is ingevuld met een presentatie door de projectleider Jenine Hingstman en de architect Kristof Houben van Braaksma&Roos. Tijdens de presentatie worden er vragen gesteld vanuit de raadskamer. Er wordt vanuit de raadskamer onder andere gevraagd om een schriftelijke toelichting op de exploitatielasten van het huidige stadskantoor en een verdere financiële onderbouwing van de kosten van de 4 scenario’s. Deze vragen zullen terugkomen in het gesprek met de wethouder. De presentaties worden toegevoegd bij de stukken. In verband met de tijd is alleen het informatieve gedeelte afgerond. Het tweede gedeelte – het debat met portefeuillehouder (bestuurlijk gesprek) - zal worden vervolgt tijdens een volgende vergadering.
Toezeggingen Conclusie De voorzitter concludeert dat alleen de informatieve fase (presentatie) is afgerond. De gespreksnotitie zal worden doorgeleid naar een volgende vergadering voor het debat met de portefeuillehouder.
De raadsadviseur,
De voorzitter,
M. Piscaer
L. Manders
Vervolgvragen naar aanleiding van de beantwoording van de artikel 44-vragen over de huisvesting van de gemeente Arnhem Geacht college, De beantwoording van de artikel 44-vragen over de huisvesting van de gemeente Arnhem roept nog een aantal vragen op. Voor een goed besluitvormingsproces en een zorgvuldige afweging van de scenario’s willen we graag op een aantal punten meer duidelijkheid. We verzoeken u daarom de onderstaande vragen te beantwoorden vóór de behandeling van de gespreksnotitie ‘scenario’s stadhuis’ op 12 maart.
1. Financiën •
Er wordt gezegd dat alle scenario’s binnen de huisvestingskaders passen. Welke financiële risico’s zijn in beeld, en hoe robuust zijn de ramingen als kosten hoger uitvallen? In lijn met de afspraken uit de Nota “Risicomanagement en weerstandsvermogen’ wordt bij grote projecten een onafhankelijke risicoanalyse uitgevoerd. Deze risico's zijn aan de start van het project geïdentificeerd en worden regelmatig geactualiseerd. De risicoanalyse is straks onderdeel van het besluitvormend raadsvoorstel.
•
Wat is tot nu toe uitgegeven aan onderzoeken, externe adviseurs en architecten? Kunt u dit beantwoorden, inclusief de kosten van voorbereidende studies vóór 2023? Het eerste deel van deze vraag is reeds beantwoord in de art 44 vragen die zijn gesteld. Het tweede deel van de vraag wordt later aangevuld.
Aanvulling: De kosten van voorbereidende studies voor 2023 bedraagt €110.000
•
Hoe wordt omgegaan met stijgende bouwkosten en huurprijzen? Is daar rekening mee gehouden in de plannen? In de kostenraming is een inschatting gemaakt van de kostenontwikkeling in de markt. De financiële gegevens zijn gebaseerd op een bouwkostenraming, marktonderzoek naar huurprijsontwikkelingen en aanvullende gegevens op het gebied van vastgoedexploitatie. Hierin zijn marges opgenomen op het moment dat risico's moeilijker in te schatten zijn. De huidige financiële gegevens worden gedurende het proces verder ingekleurd. De onzekerheid in bouwkostenontwikkelingen blijft een vast gegeven gedurende het gehele project.
In het ontwerptraject wordt er bij afronding van elke ontwerpstap (voorlopig ontwerp, definitief ontwerp, realisatie) een bouwkostenraming gemaakt. Deze raming wordt controlerend getoetst door een bouwkostenexpert. De huidige kostenramingen zijn opgesteld door een gerenommeerde specialist in bouwkosten.
2. Ruimtegebruik •
Hoeveel van de beschikbare ruimte in het Stadskantoor en Stadhuis wordt op dit moment echt gebruikt? Is dat in lijn met de richtlijnen voor efficiënte kantoorinrichting? Uit de bezettingsgraadmeting is een maximale bezetting van ruim 50% van de beschikbare werkplekken gekomen. Er is geen richtlijn voor efficiënt kantoorgebruik. We gebruiken de FWR om het aantal benodigde vierkante meters te bepalen voor de toekomstige huisvesting. Dit is de richtlijn voor de Fysieke Werkomgeving Rijk.
•
Beide locaties samen bieden ruimte aan 1.666 FTE op basis van de norm van 15 m² per medewerker. Waarom zijn beide locaties behouden, terwijl thuiswerken steeds meer de norm is? De norm van 15m2 per medewerker en het aantal fte wordt niet herkend. Zowel het Stadhuis als het Stadkantoor kunnen niet onafhankelijk van elkaar gebruikt worden. Het Stadhuis heeft de bestuurlijke functie en is, ondanks het thuiswerken, te klein om een groot deel van de organisatie te huisvesten. Dit wordt verder toegelicht in de presentatie van de verschillende scenario's. Zoals in de beantwoording van de art 44 vragen van 12 januari gesteld, de aanvangsinvestering voor een tijdelijke locatie is fors. Ook tijdelijke huisvesting moet voldoen aan eisen op het gebied van (informatie)veiligheid, toegankelijkheid en genoeg ruimte voor de organisatie. Met het behoud van het stadskantoor is er geanticipeerd op tijdelijke huisvestingsituatie die in elk scenario nodig zal zijn. In een situatie van tijdelijke huisvesting is intensiever gebruik van een bestaande locatie een goede optie doordat dit veel kosten bespaart en dan is alle ruimte in het stadskantoor hard nodig.
•
Hoe is bepaald hoeveel ruimte per medewerker nodig is, gezien de toename van hybride werken? Voor werkplekken zijn normen van toepassing die mede vanuit arbo wetgeving zijn bepaald. Hierin is onderscheid te maken tussen primaire en secundaire werkplekken.
De norm voor een primaire (arbo-)werkplek is minimaal 6 m2. Voor secundaire werkplekken wordt hier 3 m2 aangehouden. Dit is geadviseerd door een huisvestingsadviesbureau en wordt regulier in ontwerpstudies als deze.
Er is onderzocht wat de bezettingsgraad van de werkplekken in de huidige situatie is. Daarnaast hebben we een enquête gehouden onder alle medewerkers waarbij gevraagd is hoe er nu gewerkt wordt, en wat de verwachting is voor de toekomst. Deze resultaten zijn geanalyseerd en gecombineerd en daar komt een voorstel uit voor een nieuw werkplekconcept. Dit werkplekconcept zal naar verwachting iets gunstiger zijn voor de totale omvang van de verschillende scenario's. Na besluitvorming op de uitgangspunten op dit werkplekconcept (april '25) kunnen deze resultaten verwerkt worden in de scenario's.
•
3. Duurzaamheid en netcongestie Hoe haalbaar zijn de scenario’s met de huidige problemen rond netcongestie? Is doorgerekend welke verduurzamingsmaatregelen mogelijk zijn? In de financiële onderbouwing van de verschillende scenario's zijn er door een installatieadviseur (Nelissen) kosten opgenomen om een duurzaam Stadhuis te realiseren (conform het opgestelde programma van eisen). Daarbij is het huidige gecontracteerde transportvermogen (elektra) het uitgangspunt geweest. De netbeheerder kan geen grootverbruik aansluitingen meer uitgeven tot 2030 en dat geldt ook voor dit project. De energievoorziening zal dus binnen de huidige aansluiting gerealiseerd moeten worden, of er moet een alternatief voor moeten worden ontworpen (eventueel van tijdelijke aard). Daarnaast wordt er op dit moment gewerkt aan een business case voor het maken van een collectief warmte koude bronsysteem voor het Bestuurskwartier wat de energievraag van het Stadhuis gunstig kan beïnvloeden. Hiervoor moet nog verder onderzoek worden gedaan.
•
Is gekeken naar modulair bouwen, circulair slopen of energieneutrale renovatie als alternatief voor nieuwbouw?
In deze scenariostudie is duurzaam hergebruik van het monumentale Stadhuis uitgangspunt. De ramingen voor de renovatie (inclusief eventuele sloopwerkzaamheden) van het Stadhuis wordt rekening gehouden met onze ambities op het gebied van circulariteit en duurzaamheid. Deze ambities gelden ook voor de scenario's waarbij aanvullende ruimte/volume wordt toegevoegd. De uitwerking in bouwsystemen is voor latere een fase en moet passen bij het monumentale gebouw en karakter.
•
Zijn er al gesprekken geweest met netbeheerders over de benodigde energievoorzieningen? Gemeente Arnhem is in zijn algemeenheid actief in gesprek met de netbeheerders over de problematiek van netcongestie. Echter kan de netbeheerder geen grootverbruik aansluitingen meer uitgeven tot 2030 en dat geldt ook voor dit project.
•
In hoeverre is er ruimte om te onderhandelen over de eisen van monumentenzorg als voor een ingrijpender scenario wordt gekozen? De keuze voor toevoeging van ruimte zoals in scenario 3 en 4, vraagt nog nadere studie en onderzoek en afstemming met het kwaliteitsteam en de commissie omgevingskwaliteit. Erfgoed is onderdeel van deze commissie. De waardestelling is opgenomen in het bouwhistorisch onderzoek. Dit document objectiveert de waardevolle elementen van een gebouw. Een keuze voor een ingrijpender scenario zal vele malen beter onderbouwd moeten worden. Voor het slopen van (een deel van) een monument is een vergunning nodig.
4. Planning en besluitvorming •
Er moet in Q2 2025 een keuze worden gemaakt. Wat als dan blijkt dat een financieel of praktisch toch niet haalbaar is? Hoe flexibel is de planning? De scenario's brengen verschillen in planning en doorlooptijd met zich mee. Wanneer een gekozen scenario niet passend blijkt te zijn, wordt er een advies gegeven voor een vervolgstap in het proces. Dit advies zal zo veel mogelijk passend zij bij de uitgangspunten die u ons hierin meegeeft. De planning is onderdeel van de besluitvorming met de scenariokeuze.
•
Welke risico’s zijn in beeld als de investeringen in het Stadhuis niet op tijd worden gedaan? Onze huisvesting is niet langer passend bij de eisen die hieraan gesteld mogen worden gezien onze publieke functie en ons beleid. De toegankelijk in het Stadhuis is slecht, met name de rolstoeltoegankelijkheid van publieke functies zoals de raadszaal, collegekamer en andere functies in het Duivelshuis.
De beoordeling van de werkomgeving door onze medewerkers scoort laag. Onze positie als aantrekkelijk werkgever staat op daarmee het spel. De werkomgeving is niet langer passend voor de opgaves die er zijn. Er wordt, naast de ruimte voor reguliere werkplekken, veel meer gevraagd om ruimte voor ontmoeten en samenwerken. Daarin faciliteert onze huidige huisvesting nu niet. We dragen hierin geen voorbeeldfunctie uit. Bij een volgende huurtermijn heeft de verhuurder de mogelijkheid om de huurovereenkomst te beëindigen. Elke stap in het huisvestingsvraagstuk begint bij het gebruik van het Stadhuis. Met uitstel van besluitvorming is een planning om dit binnen de lopende huurtermijn van het Stadskantoor op te lossen steeds risicovoller.
•
Wat gebeurt er als er te laat een besluit wordt genomen over een voorkeurscenario? De huisvestingslasten dalen niet. De bijbehorende knelpunten in toegankelijkheid en duurzaamheid in de huisvesting blijven bestaan. De medewerkerstevredenheid zal verder dalen. De planning om hier binnen het einde van de huurtermijn een bouwproject af te ronden wordt niet langer haalbaar.
•
Zijn er al gesprekken gevoerd met provincie en andere instanties over vergunningverlening? Er is een omgevingsvergunning nodig. Er zijn gesprekken gevoerd met het Q-team en Commissie omgevingskwaliteit als eerste stap in dit proces.
•
5. Continuïteit en huisvestingslasten Zijn er in de begroting middelen gereserveerd om dubbele huisvestingskosten op te vangen tijdens de bouwperiode? Met een scenariokeuze voor het Stadhuis zal er, met zicht op een renovatie, een periode van tijdelijke huisvesting aanbreken. De functies van het Stadhuis krijgen hierin tijdelijk een andere plek. Daarmee wordt er in de huisvesting van de eigen organisatie zal een incidentele kostenverhoging verwacht. Tijdelijke sluiting van het Stadhuis zorgt eveneens voor dekking voor een deel van deze kosten, de gebruikerslasten zijn er immers tijdelijk nihil. Er wordt gewerkt aan een plan voor de inpassing van de functies met een kostenraming. Omdat we op dit moment nog onvoldoende informatie hebben omtrent de hoogte van de extra lasten, de
besparing en de mate waarin deze tegen elkaar wegvallen, is hiervoor een risico opgenomen in het gemeentelijk risicoprofiel.
•
Welke scenario’s brengen de grootste financiële risico’s met zich mee als het gaat om dubbele huur en huisvestingskosten? De scenario's met kortere bouwperiode zullen een kortere periode van tijdelijke huisvesting met zich meebrengen. Scenario 4 zal een beduidend langere doorlooptijd kennen.
6. Leegstand en vastgoedstrategie •
Bij nieuwbouw komt er 14.000 - 20.000 m² aan kantoorruimte vrij. Hoe wordt voorkomen dat die leeg blijft staan? Hoe past dit in het bredere gemeentelijke vastgoedbeleid? De ruimte die gehuurd wordt in het stadskantoor kan beschikbaar komen op de vastgoedmarkt wanneer er wordt besloten om de huurperiode van het stadskantoor te beëindigen. De eigenaar van één van de bouwdelen heeft aangegeven open te staan voor herbestemming.
7. Voorkomen van budget- en tijdsoverschrijding •
We kennen allemaal voorbeelden van overheidsprojecten die uit de hand lopen qua kosten en planning, zoals de verbouwing van de Tweede Kamer. Hoe voorkomt de gemeente dat hetzelfde gebeurt bij dit project? Het projectteam wordt samengesteld op basis met kennis en ervaring van huisvestingprojecten. Er is een stuurgroep op directieniveau aangesteld waarin wordt gestuurd om budget, planning en kwaliteit. De uitgangspunten worden vooraf vastgesteld en de wordt doorlopend gecontroleerd.