Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Politieke Avond van 20 september 2023 Agenda bijlagen Raadskamerindeling PA 20 september 2023 1.A 18.45 uur - 19.15 uur: Presentatie Ontwerp-begroting 2024 Locatie: Raadzaal Hieronder vinden jullie de links naar twee informatieve filmpjes welke zijn opgenomen door de afdeling financiën met betrekking tot de begroting algemeen en specifiek voor de begroting 2024. Presentatie over de toelichting bij begroting van de gemeente Arnhem Presentatie over de begroting 2024 van de gemeente Arnhem Presentatie 'Begroting 2024 en Turap-2 2023' Proces behandeling begroting 2024 1.B Turap-2 2023 Raadsvoorstel 'Turap-2 2023' Bijlage 1 - Turap-2 2023 Bijlage 2 - Inventarisatie externe onderzoeken Bijlage 3 - Begrotingswijziging 23-012 Turap-2 2023 1.C Ontwerp-Begroting 2024 Raadsvoorstel 'Ontwerp-Begroting 2024' Bijlage 1 - Overzicht doel, type, looptijd en plafond nieuw in te stellen Bijlage 2 - Ontwerp Begroting 2024 Bijlage 3 - Infographic Proces behandeling begroting 2024 Presentatie begroting 2024 en Turap-2 2023 2 19.15 uur - 19.30 uur: Pauze 3.RZ 19.30 uur - 21.15 uur: Agenderingsverzoek "Geluid en Events" Locatie: Raadzaal Behandeladvies 20 september 2023 Agenderingsverzoek "Geluid en Events" van de fractie BurgerBelang Arnhem Ingekomen stuk: Geluidsoverlast bij festivals en evenementen, d.d. 10-08-2023 Ingekomen stuk: B.
Oosting - Geluid bij festivals, d.d.11-08-2023 Ingekomen stuk: H. Macrander - Geluidsniveau evenementen, d.d. 25-08-2023 Memo van het college inzake Beantwoording technische vragen, d.d. 31-08-2023 Schriftelijke bijdrage van de stichting Koningsdag Arnhem 'Brief inzake geluid en events', d.d. 20-09-2023 Schriftelijke inspreekreactie van Platform Binnenstad Arnhem Behandelresultaat 20 september 2023 uur - 21.15 uur: Vergoeding extra kosten aanpassing paspoort of identiteitsbewijs en rijbewijs 4.LF 19.30 in uitzonderlijke zwaarwegende gevallen Fase: meningsvormend (2) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 20 september 2023, meningsvormende (2) behandeling amendement 'Identiteitsdocumenten vergoeden tot billijk niveau' (23A25) van de fracties CDA, VVD en PvdA amendement 'Vergoeding extra kosten aanpassing paspoort of identiteitsbewijs en rijbewijs in zwaarwegende gevallen' (23A26) van de fracties ChristenUnie en DENK motie 'Zorg en begeleiding bij naamswijziging voor nakomelingen van tot slaafgemaakte mensen' (23M94) van de fracties ChristenUnie en DENK Raadsvoorstel "Vergoeding extra kosten aanpassing paspoort of identiteitsbewijs en rijbewijs in uitzonderlijke zwaarwegende gevallen" Bijlage - Wijzigen geslachtsnaam via Justis Raadsbrief - Stand van zaken motie ‘Kosteloze naamsverandering van nakomelingen van tot slaaf gemaakte mensen’, 21-03-2023 Bijlage - Brief aan de
minister voor Rechtsbescherming over naamsverandering voor nakomelingen van tot slaaf gemaakte mensen Aangenomen motie "Vergoeding extra kosten aanpassing paspoort of identiteitsbewijs en rijbewijs in uitzonderlijke zwaarwegende gevallen" (23M09gg) van de fracties VVD, CDA, PvdA en Arnhem Centraal
Aangenomen motie "Kosteloze naamsverandering van nakomelingen van tot slaaf gemaakte mensen" (21M218) van de fracties ChristenUnie, GroenLinks, DENK Verenigd Arnhem en Inspreekbijdrage vergoeding aanpassing identiteitsdocumenten - COC Midden Gelderland Behandelresultaat 5 juli 2023, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Behandelresultaat 13 september 2023, 2e informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 27-09-2023 5.WG 19.30 uur - 21.15 uur: Vaststellen bestemmingsplan ‘Chw Arnhem Centraal K3-K7 Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 20 september 2023, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Vaststellen bestemmingsplan ‘Chw Arnhem Centraal K3-K7' Aanvullende bijlage 1 - Tekst Aanvullende bijlage 2 - Verbeelding Aanvullende bijlage 3 - Toelichting Bijlage 1 - Zienswijzennota Arnhem Centraal K3-K7 - geanonimiseerd Bijlage 2 - Gebundelde zienswijzen Arnhem Centraal K3- K7 - geanonimiseerd Schriftelijke bijdrage van Vereniging Stadsschoon Arnhem, P. van Dijk d.d. 19-09-2023 Inspreekbijdrage van K. van der Pas Raadskameradvies t.b.v.
de besluitvormende behandeling op 27-09-2023 6 21.15 uur - 21.30 uur: Pauze 7.RZ 21.30 uur - 23.15 uur: Eerste Arnhemse burgerberaad Fase: meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal Behandeladvies 20 september 2023, meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Eerste Arnhemse burgerberaad' Raadsbrief 'Stand van zaken burgerberaden en voorbereiding technische sessie 5 april 2023', d.d. 04-04-2023 Presentatie HAN - Bijeenkomst burgerberaden Arnhem 05-04-2023 Presentatie RU - Bijeenkomst burgerberaden Arnhem 05-04-2023 Behandelresultaat 13 september 2023, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Beantwoording technische vragen fractie Volt, d.d. 12-09-2023 Behandelresultaat 20 september 2023, meningsvormende (1) behandeling Memo van wethouder Roelofs inzake Afdoening toezegging 1403 ‘Kosten burgerberaden in verhouding tot aantal deelnemers’, d.d. 28-09-2023 8.LF 21.30 uur - 23.00 uur: Agenderingsverzoek "Criminele ZZP'ers weren uit de zorg" Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 20 september 2023 Agenderingsverzoek "Criminele ZZP'ers weren uit de zorg" van de fractie VVD Raadsbrief - Fenomeenanalyse ‘Criminele zzp’ers in de zorg’, d.d.
16-05-2023 Bijlage 1 - Fenomeenanalyse Criminele zzp’ers in de zorg Bijlage 2 - Verstuurde brief Inkoop-SDCG aan zorgaanbieders Behandelresultaat 13 september 2023 Behandelresultaat 20 september 2023 9.WG 21.30 uur - 23.15 uur: Startnotitie Wassenaarweg Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 20 september 2023, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel "Startnotitie Wassenaarweg" Bijlage - Startnotitie Wassenaarweg Beantwoording technische vraag GroenLinks d.d. 19 september 2023 Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 27-09-2023
Agenda Politieke Avond 20 september 2023
Raadzaal 18.45 uur - 19.15 uur (30) Presentatie “Ontwerp-begroting 2024”
Pauze: 19.15 uur - 19.30 uur Raadzaal
Landgoed/Festival
Walburgis
19.30 uur – 21.15 uur (105)
19.30 uur – 21.15 uur (105)
19.30 uur – 21.15 uur (105)
Agenderingsverzoek "Geluid en Events"
Vergoeding extra kosten aanpassing paspoort of identiteitsbewijs en rijbewijs in uitzonderlijke zwaarwegende gevallen (m2)
Vaststellen bestemmingsplan ‘Chw Arnhem Centraal K3-K7 (i/m1)
Pauze: 21.15 uur – 21.30 uur Raadzaal
Landgoed/Festival
Walburgis
21.30 uur - 23.15 uur (105)
21.30 uur – 23.00 uur (90)
21.30 uur - 23.15 uur (105)
Eerste Arnhemse burgerberaad (m1)
Agenderingsverzoek "Criminele ZZP'ers weren uit de zorg"
Startnotitie Wassenaarweg (i/m1)
Begroting 2024 en Turap-2 2023 Gemeente Arnhem
Wethouder Financiën Paul Smeulders
huisstijl
Turap-2 2023
20-9-2023
- Slag gemaakt in de toegankelijkheid: * gekleurde pijlen ipv gekleurde bollen * we streven naar digitaal toegankelijke versie op de website
2
- Alle afwijkingen op een rij: zie totaalbeeld in de Turap (p. 6/7) Per programma vervolgens toegelicht
Begroting Arnhem
Website: portal financien.arnhem.nl
Boekwerk Begroting
Twee filmpjes met ambtelijke toelichting: - De Begroting in het algemeen - De Begroting 2024
Onderwerpen
- Opbouw van de Begroting - Financiële ontwikkelingen - Hoofdlijnen van beleid - Proces behandeling in de raad
Opbouw Begroting Arnhem - Deel 1: Hoofdlijnen van beleid en financieel kader: - Hoofdlijnen van beleid - Ontwikkelingen in het financieel kader - Deel 2: Beleidsbegroting - Wijkprogramma en 13 Stedelijke programma’s - Paragrafen - Deel 3: Financiële begroting - Financiële tabellen - Bijlagen
huisstijl
Deze Begroting in perspectief Structurele ruimte onder druk en onzeker…… - fors beslag nominale ontwikkelingen
20-9-2023
- ravijn gemeentefonds (volledig verwerkt) - opschalingskorting (volledig ingeboekt) - uitstel verdeelmodel beschermd wonen voordelen nu, in komende jaren nog steeds rekening houden met oplopende nadelen - toekomst financieringssystematiek gemeentefonds?
6
……desondanks ligt er een structureel sluitende Begroting: - financiële positie in vergelijking met veel andere gemeenten goed - wel in afgelopen begrotingen noodgedwongen gekozen om incidentele middelen in te zetten ipv structureel te begroten
huisstijl
Begrotingsadvies VNG Begrotingsadvies VNG: - maak een sluitende begroting voor jaren 2024 en 2025 - maak voor 2026 en verder reële begroting obv huidig takenpakket en laat eventueel tekort zien
20-9-2023
In Arnhem reëel begroot en ondanks onzekerheden vooralsnog structureel sluitend
7
Financieel kader in Perspectiefnota
huisstijl
Ontwikkelingen meicirculaire
20-9-2023
9
Financieel kader Begroting
Hoofdlijnen van beleid
huisstijl
Ambitie Spoorzone Arnhem Oost - Forse ambitie van naar verwachting € 245 miljoen als totale businesscase - Bijdrage Rijk van € 108 miljoen toegezegd (€ 131 miljoen incl BTW) - Substantiële inzet eigen middelen van circa € 90 miljoen benodigd
12
Daarmee nog circa € 47 miljoen uit bestaande budgetten vrij te spelen in 2024 in gebiedsexploitatie voor besluitvorming aan de raad
20-9-2023
Wat regelen we in deze Begroting 2024? Een voldoende basis voor de start - Inzet vanuit bestaande (gereserveerde) middelen van € 11 miljoen - Opgave van dermate omvang dat inzet algemene middelen nodig is beoordeeld wat verantwoord is om maximaal vrij te spelen: € 13 miljoen in exploitatie en € 19 miljoen investering - Daarnaast vooralsnog verhoging risicoprofiel met € 20 miljoen
huisstijl
Financiële positie
- weerstandsfactor alle jaren 1,0 of hoger - zonder ambities verstedelijking: 0,6-0,7 jaarlijks hoger 20-9-2023
13
- solvabiliteit alle jaren hoger dan streefcijfer van 14% - stand bestemmingsreserves: € 185 mln per 1-1-2024 oplopend naar € 199 mln per 31-12-2027
huisstijl
Ontwikkeling lasten In paragraaf Lokale heffingen:
14
Daaruit blijkt: - Lastendruk stijgt in 2024 wat harder, maar vlakt daarna af - Oorzaak: hogere kosten gemeentelijke watertaken en taken voor afval, grotere stap in kostendekkendheid afvalstoffenheffing, correctie OZB en afvalstoffenheffing en verwerken leegstand rioolheffing (eigenaren).
20-9-2023
- Uitgangspunten voor de begroting en tarieven toegelicht - Uitgangspunten voor ontwikkeling lokale lastendruk weergegeven - Diverse overzichten ontwikkeling lokale lastendruk opgenomen
15
- Doelensessies en/of slag gemaakt met doelenboom bij programma’s Economie, Onderwijs, Veiligheid, Gezondheid & Sport, Groen en klimaatadaptatie, Participatie & Armoedebestrijding - Vervolgtraject (ook nav bevindingen Duisenberg) met auditcommissie en raad nader bepalen
20-9-2023
- Twee programma’s zero based opgebouwd: Gezondheid & Sport + Onderwijs - Jaarlijks 2/3 programma’s, zodat over periode van 4 jaar de gehele Begroting vanaf nul is opgebouwd
huisstijl
Zero based begroten en meetbare doelen
Proces Begroting 2024 in de raad Bestuurlijke planning 2023 behandeling Begroting Aanbieden + presentatie Begroting aan raad
Woensdag 20 september (tijdens PA)
Technische vragenmarkt
Woensdag 27 september (tijdens of voorafgaand aan PA)
Deadline indienen technische vragen
Maandag 2 oktober
Deadline beantwoording technische vragen
Dinsdag 10 oktober
Meningsvormende fase 1
Woensdag 11 oktober
Uitloop M1
Woensdag 25 oktober
Meningsvormende fase 2
Woensdag 1 november
Besluitvorming
Woensdag 8 november
Voor alle technische vragen over P&C-producten: technischevragenraad@arnhem.nl
Bedankt voor uw aandacht
Proces behandeling begroting 2024 Datum
: 14 september
Aan
: Raadsleden, fractievolgers en college van B&W
Van
: Griffie
Betreft
: proces behandeling ‘Begroting 2024’
Beste raadsleden, fractievolgers en leden van het college, Binnenkort staat de behandeling van de ‘Begroting 2024’ op de raadsagenda. Het proces rondom de behandeling van de ontwerp begroting is besproken in de auditcommissie van 12 december 2022 en vastgesteld in de agendacommissie van 8 februari 2023 tijdens de behandeling van het ‘Spoorboekje P&C cyclus 2023’ Via deze brief wil de griffie jullie informeren over het gehele proces rondom de behandeling van de begroting. Vragen? Neem dan contact op met de griffie. Oproep agendacommissie: houd je aan de deadlines! In het proces wordt op twee momenten gewerkt met deadlines: bij het stellen van technische vragen en bij het indienen van de concept en definitieve moties en amendementen. Deze deadlines zijn er voor om te zorgen dat iedereen (raad, college, ambtelijke organisatie en griffie) voldoende tijd heeft, bijvoorbeeld voor de voorbereiding van de M2 en besluitvormende raad. Uiteraard zijn deze deadlines in principe slechts een ‘verzoek’, omdat het de raad vrij staat om zelfs tijdens de vergadering zelf nog een motie of amendement in te dienen. In het presidium en de agendacommissie is besproken dat ondanks het tijdig communiceren van deze deadlines - met name rondom het indienen van de moties en amendementen niet alle fracties zich er aan houden.
Hierbij dus de oproep u aan de deadline te houden! Behandeling begroting in samenhang met de Turap-2 2023 en Belastingverordeningen Turap 2 – 2023 Om de voortgang op de realisatie begroting te kunnen bewaken wordt door het college minimaal een tweetal tussenrapportages aangeboden. In Turap-2 wordt de raad geïnformeerd over verwachte majeure afwijkingen op programmaniveau. De behandeling van de turap-2 loopt gelijk met de begroting. Belastingverordeningen Gelijktijdig met de begroting worden ook de Belastingverordeningen aan de raad aangeboden. Om in 2024 de gemeentelijke belastingen en heffingen te kunnen heffen en innen is het nodig dat op 1 januari 2024 de belastingverordeningen zijn vastgesteld en gepubliceerd. In de begroting worden in de paragraaf Lokale Heffingen de kaders opgenomen voor het beleid en voor de financiën. Binnen deze kaders worden de verordeningen van de diverse belastingen en heffingen opgesteld.
Bestuur - Griffie
1
Hoe ziet het proces eruit? 1. Publicatie & presentatie ontwerp begroting – woensdagavond 20 september 2. Filmpje ‘hoe lees ik de begroting? – online vanaf 20 september 3. Schriftelijke technische vragen – vanaf 20 september t/m maandag 2 oktober 4. Technische vragenmarkt – Voorafgaand aan de Politieke Avond van 27 september 5. I/M1 – Politieke Avond 11 oktober (uitloop 25 oktober) 6. Indienen moties & amendementen voor de M2 – vanaf 12 t/m vrijdag 27 oktober 7. M2 – Politieke Avond 1 november 8. Indienen definitieve moties & amendementen – vanaf 2 t/m 6 november 9. Besluitvorming – Politieke Avond 8 november, aanvang 16.00 uur
1. Publicatie & presentatie ontwerp begroting – woensdagavond 20 september De ontwerp begroting zal op woensdagavond 20 september – aan het begin van de Politieke Avond – door het college aan de gemeenteraad worden aangeboden en kort worden gepresenteerd door de wethouder financiën. De ontwerp begroting is vanaf dit moment ook digitaal raadpleegbaar. Er wordt naar gestreefd om tijdens deze presentatie alle raadsleden en fractievolgers ook een geprinte versie van de begroting aan te bieden. Deze liggen dan klaar voor u in de raadszaal. Indien dit onverhoopt niet mogelijk blijkt te zijn, wordt deze zo snel mogelijk via de post verstuurd. ➢ De digitale versie van de ontwerp begroting is vanaf 20 september in te zien via: https://financien.arnhem.nl/
2. Filmpjes ‘hoe lees ik de begroting? – online vanaf 20 september Net als vorig jaar worden er vanuit de afdeling financiën twee (nieuwe) informatieve filmpje opgenomen over ‘hoe lees ik de begroting’. In deze filmpjes wordt onder andere uitgelegd hoe de begroting is ingedeeld, hoe je een financiële tabel leest en wat de verschillende programma’s en bijlages inhouden. Daarnaast komt er een filmpje welke zich specifiek richt op de begroting 2024. Link naar de filmpjes: Begroting algemeen: https://vimeo.com/866026770/e058c5a9ec?share=copy Begroting 2024: https://vimeo.com/866041407/49105241e6?share=copy Naast deze filmpjes (welke echt zijn toegespitst op onze eigen begroting) zijn er o.a. vanuit de VNG ook algemene e-trainingen voor raadsleden beschikbaar met betrekking tot gemeente financiën, een mooi voorbeeld daarvan is deze: E-learning over Financiën | Raadsleden | VNG academie (vngconnect.nl)
Bestuur - Griffie
2
3. Schriftelijke technische vragen – vanaf 20 september t/m maandag 2 oktober Het stellen van schriftelijke technische vragen is het startpunt van het verkrijgen van informatie. Alle technische vragen dienen – zo veel mogelijk - voorafgaand aan de M1 gesteld te worden. Omdat er bij de behandeling van de begroting meestal veel schriftelijke technische vragen worden gesteld, worden deze verzameld in één document. Deze ‘technische vragen bundel’ zal tijdens het begrotingsproces telkens worden geüpdate met nieuwe vragen en antwoorden. Bij het publiceren van een nieuwe versie ontvangen jullie via iBabs een notificatie. Technische vragen ingediend vóór maandag 2 oktober zullen z.s.m. worden beantwoord, met als uiterlijke datum dinsdag 10 oktober. Schriftelijke technische vragen die na afloop van deze periode worden gesteld, worden beantwoord, de termijn waarop is onzeker. ➢ Technische vragen kunnen worden ingediend via technischevragenraad@arnhem.nl
4. Technische vragenmarkt – Voorafgaand aan de Politieke Avond van 27 september Ook dit jaar wordt er vanuit de ambtelijke organisatie weer een technische vragenmarkt georganiseerd waar jullie direct aan de verantwoordelijk ambtenaar jullie technische vragen kunnen stellen. Deze vragenmarkt vindt plaats voorafgaand aan de Politieke Avond van woensdagavond 27 september van 17.00 tot 18.30 uur (inclusief buffet). Tijdens deze vragenmarkt zijn er vanuit verschillende beleidsterreinen ambtenaren aanwezig. ➢ Jullie ontvangen vlak voor de vragenmarkt een ‘plattegrond/overzicht’ waar de ambtenaren van de verschillende beleidsterreinen zich in het Stadhuis bevinden voor het beantwoorden van jullie technische vragen.
5. I/M1 – Politieke Avond 11 oktober (uitloop 25 oktober) De Politieke Avond van 11 oktober staat volledig in het teken van de I/M1 fase. De bespreking vindt plaats in 9 raadskamers. In het ‘spoorboekje P&C cyclus 2023’ was opgenomen dat de raadskamers thematisch zouden worden ingedeeld. Gezien de ervaring van een thematische indeling bij de behandeling va de Perspectiefnota dit jaar, heeft de agendacommissie op 13 september opnieuw vergaderd over de vergaderorde bij de begroting. Besloten is alsnog te kiezen voor een indeling geordend per portefeuillehouder (inclusief een aparte kamer voor het onderdeel financiën). Bij alle raadskamers wordt gestart met een inspreekmoment. Insprekers krijgen 5 minuten het woord waarna de raadskamer vragen kan stellen. Nadat alle insprekers gehoord zijn, zullen de raadskamers starten met de meningsvorming 1. De vergaderorde is hetzelfde als bij een reguliere M1 behandeling. Een eventuele uitloop kan plaatsvinden op 25 oktober.
Bestuur - Griffie
3
6. Indienen moties & amendementen voor de M2 – vanaf 12 t/m vrijdag 27 oktober 9.00 uur Tijdens de M1 kunnen fracties in de tweede termijn aangeven of zij overwegen moties en/of amendementen in te dienen. Deze moties en amendementen kunnen vanaf dat moment dan ook (in concept) worden ingediend bij de griffie voor agendering op de M2. De ingediende moties/amendementen worden bijgeplaatst op iBabs. Jullie ontvangen een notificatie. Alle moties en amendementen dienen uiterlijk op vrijdag 27 oktober 9.00 uur bij de griffie te zijn ingediend, zodat er zowel voor de fracties, het college als de griffie voldoende tijd is om de M2 voor te bereiden. De indeling van de M2 op 1 november wordt gemaakt op basis van de moties en amendementen die er voor de deadline liggen.
7. M2 – Politieke Avond 1 november De Politieke Avond van 1 november staat geheel in het teken van de meningsvormende fase 2 (M2). Het bespreken van de concept moties en amendementen vindt - in tegenstelling tot voorafgaande jaren niet plenair, maar in raadskamerverband plaats. De indeling van de raadskamers is vergelijkbaar met de M2 behandeling van de perspectiefnota dit jaar (met 3 ‘avondvullende’ raadskamers waarbij er in iedere raadskamers meerdere wethouders aanwezig zijn) De indeling (toewijzen van de moties/amendementen over de raadskamers) wordt zo snel mogelijk na de deadline van het indienen van de concept moties en amendementen van vrijdag 27 oktober bekend gemaakt. Er is geen uitloop mogelijk bij de M2.
8. Indienen definitieve moties & amendementen – vanaf 2 t/m 6 november Na de M2 kunnen de fracties t/m maandag 6 november hun definitieve moties en amendementen indienen (of aangeven of zij de door hen reeds ingediende concept moties en amendementen intrekken) De griffie maakt naar aanleiding van alle ingediende moties en amendementen een bundel, welke ook zal worden bijgeplaatst op iBabs.
9. Besluitvorming – Politieke Avond 8 november, aanvang 16.00 uur Op 8 november vindt de besluitvorming plaatst. De behandeling van de begroting vindt plaats in samenhang met het raadsvoorstel Turap 2 2023 en het raadsvoorstel Belastingverordeningen. De vergadering start om 16.00 uur. Tussendoor vindt een schorsing plaatst voor de traditionele stamppotmaaltijd. Tijdens deze vergadering zijn twee woordvoerders per fractie toegestaan, waar één algemeen en één financieel. Er wordt gewerkt met de standaard spreektijden, waarbij er voor alle fracties 5 minuten extra zal zijn (voor de algemene politieke beschouwingen). Zoals te doen gebruikelijk bij de raadsvergaderingen waarin de perspectiefnota en de begroting worden vastgesteld voert de grootste oppositiefractie de spreekvolgorde aan. Gevolgd door de grootste coalitiefractie en zo verder. Dit betekent dat de spreekvolgorde tijdens de begrotingsraad als volgt is: VVD, GroenLinks, SP, D66, CDA, ArnhemCentraal, DENK, Partij voor de Dieren, Arnhemse Ouderen Partij, PvdA, ChristenUnie, Volt, PVV, Forum voor Democratie. ➢ Over het exacte verloop van de besluitvormende begrotingsraad worden jullie van te voren door de griffie nog verder over geïnformeerd
Bestuur - Griffie
4
Aan de gemeenteraad Zaaknummer
3904872
Onderwerp:
Turap-2 2023
Kernboodschap Om de voortgang op de realisatie van de begroting te kunnen bewaken worden, conform de verordening financieel beleid en beheer gemeente Arnhem, minimaal twee tussenrapportages aan de raad aangeboden. In Turap-2 2023 worden de financiële afwijkingen die over 2023 bekend zijn gerapporteerd. Voorstel 1. De Turap-2 2023 vast te stellen; 2. De bijgevoegde begrotingswijziging met betrekking tot de Turap-2 2023 vast te stellen. Inleiding Als regulier onderdeel van de beleidscyclus 2023 is een tweede tussenrapportage (Turap-2 2023) opgesteld. De Turap 2-2023 bevat informatie over de verwachte majeure financiële afwijkingen over het jaar 2023, over het geprognosticeerde financiële resultaat en over de voortgang van de beleidsuitvoering. Daarnaast wordt in Turap 2-2023 gerapporteerd over een aantal andere onderwerpen, zoals de investeringen en de beheersing van belangrijke verbonden partijen. Tevens is een terugkoppeling van de voortgang van de overgehevelde budgetten uit 2022 opgenomen en wordt vooruitgeblikt naar de Nota Budgetoverheveling 2023. Hiermee wordt inzicht gegeven in de onderwerpen waarvan op dit moment al wordt verwacht dat de activiteiten niet of onvolledig worden uitgevoerd dit jaar. Dit is een eerste inschatting en is ter informatie aan deze Turap toegevoegd.
Aan het eind van het jaar worden de budgetoverhevelingen 2023 aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. In deze Turap is, net zoals in Turap-2 2022, de inhoudelijke voortgang binnen de programma's opgenomen en niet alleen de afwijkingen. Dit betekent concreet dat in de bijlage de doelen die 'op koers lopen', 'gedeeltelijk op koers', 'niet op koers liggen' en 'reeds gerealiseerd zijn' zijn opgenomen. Vanuit toegankelijkheid is gekozen om de ‘bolletjes’ te wijzigen in ‘pijltjes’. In het kader van het Duisenbergonderzoek naar de jaarstukken is geconcludeerd dat de interpretatie van de oordelen en de criteria van de beoordeling niet altijd duidelijk zijn. Een mogelijke verbeterslag is om bij de doelen aan te geven of de doelen en inspanningen behaald, dan wel niet behaald zijn. Om dit echter goed te kunnen doen, zullen de doelen smart geformuleerd moeten zijn met daarbij goed meetbare (effect)indicatoren. In de Begroting 2024
wordt daarin weer een stap gemaakt, maar dit is een proces dat tijd kost. In deze Turap is er dan ook voor gekozen dat de oordelen een interpretatie geven hoe de voortgang verloopt (van 'op koers', 'gedeeltelijk op koers' naar 'niet op koers') en dat dit in de tekst wordt toegelicht. Turap 2-2023 is opgesteld op basis van ontwikkelingen in de eerste 7 maanden van 2023, waarbij ook rekening is gehouden met de structurele componenten in de resultaten van voorgaand jaar. Bij deze Turap is een begrotingswijziging opgenomen. De afwijkingen in de Turap die zijn opgenomen in de begrotingswijziging moeten namelijk in het kader van de begrotingsrechtmatigheid in de begroting verwerkt worden. Daarnaast zijn in deze Turap de reeds aangenomen moties, waar van toepassing, financieel vertaald. Het gaat hierbij om de volgende moties: • Vergoeding aanpassing paspoort (23M09gg) • Kosteloze naamsverandering (21M218) • Opvang dakloze EU-burgers (23M41) Aan deze Turap is ter informatie als bijlage de inventarisatie met externe onderzoeken toegevoegd, zoals al eerder is aangekondigd in de raadsbrief van 15 november 2022. Het gaat in deze inventarisatie om onderzoeken naar de effectiviteit van beleid of het functioneren van de eigen organisatie. Beoogd effect De raad krijgt een prognose van de beleidsmatige voortgang, de financiële afwijkingen en het resultaat over 2023.
Daarbij wordt de begroting aangepast aan de meest actuele stand van de prognose, in het kader van begrotingsrechtmatigheid. Ten slotte is het beoogde effect om transparant te zijn over alle relevante facetten die van belang zijn voor de raad om haar controlerende taak volledig te kunnen uitvoeren, zoals de financiële effecten van het uitvoeren van aangenomen moties en van aanpassingen op beleid die niet kunnen wachten. Argumenten 1.1 De Turap-2 2023 vast te stellen; Met Turap-2 2023 wordt een actueel inzicht verschaft in majeure afwijkingen in beleid en financiën, hiermee krijgt de raad inzicht in de voortgang van het bereiken van de doelen in 2023 en de financiële afwijkingen die zich daarbij voor doen. 2.1 De bijgevoegde begrotingswijziging met betrekking tot de Turap-2 2023 vast te stellen. De afwijkingen worden meegenomen in een begrotingswijziging omdat dit vanwege de begrotingsrechtmatigheid noodzakelijk is. Alle afwijkingen die genoemd zijn in deze Turap worden in de begroting gewijzigd.
Kanttekeningen en risico's 1.1
De Turap-2 2023 vast te stellen; Er is met de best mogelijke inschattingen gewerkt op het moment van opmaken van de Turap, maar deze inschattingen kunnen aan het einde van het jaar mogelijk afwijken van de daadwerkelijke realisatie.
Participatie Op verschillende thema's binnen de stedelijke en wijkprogramma's zijn de ambities, het beleid en de uitvoering daarvan mede tot stand gekomen met inbreng vanuit diverse partijen uit de stad. Financiën De prognose over heel 2023 laat een resultaat van €19,2 miljoen zien ten opzichte van de primitieve begroting. Dit resultaat wordt met name veroorzaakt door een hogere bijdrage uit het gemeentefonds voor 2023 en de wijziging in de administratieve verwerking van de dotatie uit de BR Klimaatfonds. Voorgesteld wordt om alle verwachte afwijkingen die nog niet eerder verwerkt zijn met bijgaande begrotingswijziging op grond van de begrotingsrechtmatigheid in de begroting te verwerken. In de bijlagen bij Turap-2 is per programma een uitputtend overzicht gegeven van alle verwachte afwijkingen. In een aantal gevallen is een afwijking op één programma benoemd, maar vindt de vertaling in de administratie plaats door de begrotingswijziging over diverse (wijk)programma’s te verdelen. Voor een uitvoerige toelichting wordt verwezen naar de Turap-2 2023 en bijlagen. Uitvoering Na vaststelling door de raad wordt de begroting gewijzigd met de bijgevoegde wijziging. Communicatie De Turap-2 2023 wordt gepubliceerd op website financien.arnhem.nl.
Bijlagen Stukken voor gemeenteraad − Raadsvoorstel Turap-2 2023 − Turap-2 2023 − Inventarisatie externe onderzoeken − Begrotingswijziging 23-012 bij Turap-2 2023
Besluit van Zaaknummer
3904872
DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 september 2023, nummer: 3904872; gelet op artikel 192 van de Gemeentewet; besluit: 1. De Turap-2 2023 vast te stellen; 2. De bijgevoegde begrotingswijziging met betrekking tot de Turap-2 2023 vast te stellen.
De griffier,
De voorzitter,
Turap 2 - 2023
Inhoudsopgave Hoofdlijnen Turap 2 2023.......................................................................................................................................3 Totaalbeeld financiën .............................................................................................................................................6 Bijlage 1 Voortgang doelen en financiële afwijkingen per programma ..................................................................8 Wijken Algemeen................................................................................................................................................8 W1 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek ...............................................................................................14 W2 Noordwest ..................................................................................................................................................16 W3 Noordoost...................................................................................................................................................18 W4 Presikhaaf ..................................................................................................................................................21 W5 Malburgen
..................................................................................................................................................25 W6 Schuytgraaf/ Elderveld ...............................................................................................................................29 W7 De Laar/ Elden ...........................................................................................................................................32 W8 Rijkerswoerd, Kronenburg, Vredenburg.....................................................................................................34 S00 Bestuur, dienstverlening en financiën .......................................................................................................38 S01 Veiligheid...................................................................................................................................................47 S02 Bereikbaarheid ..........................................................................................................................................50 S03 Economie ..................................................................................................................................................56 S04 Onderwijs
..................................................................................................................................................64 S05 Cultuur.......................................................................................................................................................69 S06 Participatie en armoedebestrijding............................................................................................................75 S07 Zorg...........................................................................................................................................................81 S08 Welzijn en inclusie.....................................................................................................................................89 S09 Gezondheid en sport.................................................................................................................................98 S10 Klimaat en energie ..................................................................................................................................102 S11 Ruimtelijke ontwikkeling ..........................................................................................................................107 S12 Wonen en leefomgeving
.........................................................................................................................110 Bijlage 2 Budgetoverhevelingen.........................................................................................................................121 Terugblik Nota budgetoverhevelingen 2022...................................................................................................121 Vooruitblik Nota budgetoverhevelingen 2023.................................................................................................128 Bijlage 3 Investeringen.......................................................................................................................................131 Bijlage 4 Beheersing verbonden partijen ...........................................................................................................133 Bijlage 5 Stand van zaken amendementen en moties .......................................................................................136
2
Hoofdlijnen Turap 2 2023 Twee keer per jaar maakt het college een tussenrapportage - de 'Turap' - voor de gemeenteraad. In de Turap is de stand van zaken geduid rondom de uitvoering van de in de begroting voor 2023 opgenomen ambities, doelen en inspanningen binnen de verschillende programma's. Ook worden de verwachte financiële afwijkingen over het lopende jaar 2023 vermeld. Die ontstaan door autonome ontwikkelingen, maar ook door de uitvoering van moties en het aanpakken van urgente knelpunten in lopend beleid. Financieel beeld In Turap-1 verwachtten we een voordeel van € 9,4 miljoen. Dit is een saldo van positieve en negatieve afwijkingen. Alleen de afwijkingen die zeker zijn en waar gedurende het jaar niet meer op gestuurd kan worden, worden in de begroting verwerkt. Dit heeft bij Turap-1 geleid tot een aanpassing van € 13,2 miljoen (aangezien er meer voor- dan nadelen een vaststaand karakter hadden) en is niet het volledige saldo van € 9,4 miljoen in de begroting verwerkt, waardoor er nog een nadeel van € 3,8 miljoen resteert. Dit nadeel komt terug in deze Turap-2, aangevuld met nieuwe ontwikkelingen die in totaal tot een voordeel van € 9,8 miljoen leiden. In totaal wordt dan ook met deze Turap een voordelige afwijking van € 6,0 miljoen in de begroting verwerkt.
De totale (verwachte) afwijking voor 2023 op basis van beide Turaps komt uit op een positief resultaat van € 19,2 miljoen. In de jaarrekening over 2023 zal de definitieve afwijking bekend worden. Schematisch is dit als volgt weer te geven:
Het totaalbedrag aan afwijking van € 19,2 miljoen bestaat met name uit extra baten uit het gemeentefonds, toegelicht op programma S00 en de inzet middelen impuls energietransitie, toegelicht op programma S10. Op koers In deze Turap liggen de meeste doelen en inspanningen op koers. Een greep hieruit: We zetten goede stappen om de veiligheid in Arnhem te vergroten. Zo is de handhavingscapaciteit op straat versterkt. We zijn bezig met het opstellen van het duurzaam mobiliteitsplan en deze wordt eind 2023 aan de raad voorgelegd. Ons stedelijk fietsnetwerk wordt verbeterd en uitgebreid, met nadruk op hoogwaardige doorfietsroutes. We werken we samen met de stad aan een nieuwe Woonvisie, die wonen in Arnhem eerlijker moet gaan maken. De startnotitie van deze Woonvisie is in 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In juni is het programma Arnhem-Oost tijdens een drukbezochte bijeenkomst in het Posttheater gelanceerd en werd het programma ondertekend door een alliantie van partijen. We zijn gestart met de proef Bijverdienbeloning, waarmee we inwoners die op dit moment vanuit de bijstand in deeltijd (gaan) werken een extra stimulans geven. We helpen huishoudens die te maken hebben met energiearmoede, door energiecoaches, buurtklusteams, via wijkteams, scholen en vanuit de witgoedregeling.
We hebben van het Rijk een grote bijdrage ontvangen voor de ontwikkeling van Spoorzone Arnhem-Oost, daarbij wordt ingezet om deze forse ambitie nader vorm te geven en uit te werken naar concrete investeringsplannen en grondexploitaties. Daarnaast is Arnhem op maandag 9 oktober de gastheer van het jaarlijkse evenement Dag van de Stad. Dit jaar is het thema "De stad dichtbij", want in de wijk wordt alles zichtbaar. De grote transitieopgaven van deze tijd, maar ook de energie en de inspiratie om die uitdagingen aan te pakken. Er zijn ook onderwerpen die (nog) niet geheel op koers liggen. Dit komt onder meer door de huidige arbeidsmarkt met personele schaarste waardoor we op onderdelen onvoldoende capaciteit hebben om onze ambities uit te voeren. Daarnaast speelt werkdruk een rol. Bovendien hebben zowel wij als onze partners te maken met onder meer stijgende kosten, onzekere marktontwikkelingen en stikstofbeperkingen. Een voorbeeld van onderwerpen die (nog) niet geheel op koers liggen, is de toevoeging van woningen; we hebben de afgelopen 2 jaar minder vergunningen afgegeven en minder woningen gebouwd dan de jaren daarvoor. Ook de realisatie van extra woonplekken voor dak- en thuislozen heeft vertraging opgelopen. In onze
3
stad is een tekort aan voldoende beschikbare ateliers, werk- en oefenruimtes voor culturele en creatieve makers. Ook wordt de doelstelling van hoeveelheid restafval (30 kilo per inwoner per jaar) nog niet bereikt. Toelichting doelen en inspanningen In Turap 2 wordt de voortgang aangegeven van de doelen en inspanningen die in de Begroting 2023 zijn opgenomen. Per doel en inspanning is de stand van zaken beschreven. Ook wordt bij de doelen en inspanningen de status aangegeven door middel van verschillende icoontjes. Deze icoontjes houden het volgende in:
Groene pijl schuin omhoog
Oranje pijl naar rechts
- Het doel/ de activiteit loopt gedeeltelijk op koers
Rode pijl schuin omlaag
- Het doel/ de activiteiten lopen niet op koers
Groen vinkje
- Het doel/ de activiteit loopt op koers
- Het doel/ de activiteit is gerealiseerd
Toegankelijkheid Turap In het kader van de toegankelijkheid van de Turap is er in de bovengenoemde vormgeving een aantal wijzigingen aangebracht ten opzichte van de vormgeving van de Jaarstukken 2022. We hebben de vormgeving en locatie van de bolletjes (icoontjes) gewijzigd (zie hierboven) en in de regels van de ambities, doelen en inspanningen hebben we de letters A (=ambitie), D (=doel), I (= inspanning) toegevoegd. We willen hier de komende periode verdere stappen in zetten en streven er naar om op de financiële portal (financien.arnhem.nl) na vaststelling van de Turap in de raad een digitale toegankelijke versie te publiceren. Turap en bestuursrapportages De afgelopen jaren werd gelijktijdig met de Turap de bestuursrapportages Zorgdomein en Bestaanszekerheid opgesteld en aan de raad aangeboden. Beide bestuursrapportages worden dit najaar digitaal beschikbaar gesteld aan de raad met ‘realtime’ informatie. Over deze digitale dashboards en de mogelijkheid om deel te nemen aan optionele aanvullende bijeenkomsten, zal dit najaar een separate raadsbrief aan de gemeenteraad gestuurd worden. Presentatie baten en lasten De presentatie van de baten en de lasten die in de begroting van 2023 is gebruikt, is doorgezet in deze Turap. Daarom wordt een positief bedrag gepresenteerd op het moment dat er sprake is van meer baten of meer lasten.
Concreet betekent dit dat als er hogere lasten zijn, dit als een positief bedrag in de lasten is gepresenteerd. Dit veroorzaakt een nadeel voor de algemene reserve. Wanneer een negatief bedrag als afwijking in de lasten is gepresenteerd, betekent dit dat er sprake is van minder lasten, dus een voordeel voor de algemene reserve. Wat betreft de baten werkt dit hetzelfde: een positieve afwijking in de baten betekent hogere baten en een voordeel voor de algemene reserve. Of een afwijking een voordeel of nadeel voor de algemene reserve veroorzaakt, is eveneens weergegeven in de kolommen in de bijlagen. Tabel afwijkingen Per afwijking is in de tabellen de nodige informatie verstrekt. Hieronder is per kolom aangegeven welke informatie wordt weergegeven: T1: is de afwijking al in Turap 1 opgenomen; I/S: Is de afwijking incidenteel of structureel; AR/BR: Komt de afwijking ten gunste of laste van de algemene reserve (AR) of een bestemmingsreserve (BR); B: Wordt de afwijking in de begroting verwerkt met bijgevoegde begrotingswijziging. Begrotingswijziging Bij deze Turap is een begrotingswijziging opgenomen. De afwijkingen in de Turap welke zijn opgenomen in de begrotingswijziging moeten namelijk in het kader van de begrotingsrechtmatigheid in de begroting verwerkt worden. Alle in de turap genoemde afwijkingen in bijlage 1 worden in de begroting verwerkt.
Leeswijzer In het volgende hoofdstuk wordt het financiële totaalbeeld geschetst, waarbij toegelicht wordt hoe Turap 1 en Turap 2 in samenhang met elkaar gelezen moeten worden. Waar Turap 1 alleen de verwachte financiële afwijkingen beschrijft, wordt in deze Turap 2 in de bijlagen een integraal overzicht gegeven van de voortgang op de beleidsdoelen en inspanningen in combinatie met een verwachte financiële prognose. De financiële
4
afwijkingen in de wijkprogramma’s worden op één plek toegelicht bij het onderdeel Wijken algemeen. Dit is in de Turaps reeds een gebruikelijke lijn, vanaf de Begroting 2024 gebeurt dit op basis van amendement 23A20 ‘Financieel samenvoegen wijkprogramma’s’ ook in de andere documenten in de P&C-cyclus. Zowel de exploitatie als de voortgang op de investeringen wordt toegelicht. Tevens staan we stil bij de beheersing van de verbonden partijen en lichten we de voortgang op de overgehevelde budgetten uit 2022 toe. Tot slot wordt een overzicht gegeven van de stand van zaken op de bij de Begroting 2023 aangenomen moties en amendementen.
5
Totaalbeeld financiën Begroting
Afwijking
Prognose
Stand Juli
Turap 2
Turap 2
2023 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten
909.868
20.749
930.617
Baten
873.615
12.068
885.683
Saldo lasten en baten
-36.253
-8.681
-44.934
Toevoegingen aan reserves
81.659
-8.095
73.564
Onttrekkingen aan reserves
131.119
6.625
137.744
Saldo toevoegingen en onttrekkingen
49.460
14.720
64.180
Prognose resultaat
13.207
6.039
19.246
In bovenstaande tabel is zichtbaar dat bij de begroting voor het opstellen van Turap 2, uit is gegaan van een saldo van lasten en baten ad € 36,3 miljoen en dat € 49,5 miljoen per saldo aan de reserves onttrokken zou worden. Met de afwijkingen die in deze Turap 2 gemeld zijn, wordt het saldo van lasten en baten € 44,9 miljoen en wordt per saldo € 64,2 miljoen aan de reserves onttrokken. In onderstaande tabel is weergegeven welke afwijkingen in Turap 2 verwerkt zijn. Wanneer een afwijking betrekking heeft op meerdere programma's, is deze in de Turap over deze programma's verdeeld. Uit onderstaande tabel blijkt het totaal van de desbetreffende afwijkingen. Onderwerp
Afwijkingen gemeld in Turap 1
Bedrag turap 1
Verwerkt / gewijzigd
Bedrag turap 2
9.396
13.210
-3.814
Nieuwe afwijkingen turap 2 Gemeentefonds: meicirculaire (saldo gemeentefonds en DU's / TM's ) Actualisatie meerjareninvesteringsplanning (MIP)
627 -259
Actualisatie WSW
-2.509
Compensatie minimumloon WSW in septembercirculaire
395
Actualisatie BUIG
-1.318
Vermindering op basis van de aangifte Vennootschapsbelasting over 2021
527
VGGM: Basis op orde JGZ / AGZ
174
Vrijval dotatie aan BR jeugdfonds
1.000
Sportbedrijf tekort begroting
-422
Huur- vs subsidieindexatie maatschappelijke partners
-559
Inkomensregelingen
-40
Individuele studietoeslag
-350
Sportpark Paasberg
-105
Loket Zuid
-39
Klantenservice
-150
Uitvoering moties 23M09gg (Vergoeding aanpassing paspoort) en 21M218 (Kosteloze naamsverandering)
-68
Kwaliteitsimpuls overige locaties, waaronder Bakenhof en Overmaat/Rijkerswoerd
-100
Strategisch aankoop grond voor groen en ontmoeten
350
Strategisch aankoop grond voor groen en ontmoeten
-350
6
Koers Molenplaats
-62
Verduurzamen vastgoed: vrijval
2.500
Mobiliteit: vrijval incidentele budgetten
4.500
Lokale heffingen
-1.445
Integraal accommodatiebeleid
-190
Dekking integraal accommodatiebeleid uit middelen Scholen en ander vastgoed als verbindende plek in de buurt (320k structureel)
190
Uitbreiding buurtsportcoaches
-113
Dekking uitbreiding buurtsportcoaches uit BR jeugdfonds
113
Opvang dakloze EU-burgers (motie)
-250
Dekking dakloze EU-burgers uit BR Wmo jeugdzorg
250
Loon- en prijsontwikkelingen De Connectie
-1.253
Nadeel implementatie eHRM systeem De Connectie
-200
Grofvuil - afval
350
ODRA
-300
Huisvesting gemeentelijke organisatie
-522
Verkiezingen
-466
Burgerzaken extra inzet formatie voor met name reisdocumenten
-526
Leges
474
Burgerparticipatie
135
Burgerparticipatie
-135
Restantnadeel Jeugdzorg
3.600
Restantnadeel Jeugdzorg
-3.600
Doelgroepenvervoer
807
Toevoeging resultaat doelgroepenvervoer aan BR WMO en Jeugdzorg
-807
Beschermd wonen
1.512
Lagere eigen bijdrage beschermd wonen
-918
Toevoeging resultaat beschermd wonen aan BR WMO en Jeugdzorg
-595
Voordeel WMO
3.736
Hogere eigen bijdrage WMO
610
Saldo voordeel WMO
-4.346
Inzet middelen impuls energietransitie
10.000
Nieuwe afwijkingen in turap 2
9.854
Totaal afwijkingen turap 2
6.039
7
Bijlage 1 Voortgang doelen en financiële afwijkingen per programma Wijken Algemeen Thema's (T)
Doelen (D)
Inspanningen (I)
Arnhem is / wordt een levendige en vitale stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is
(T)
Samen met inwoners - Het inzicht en de kracht van burgers wordt maatgevend voor gemeentelijk handelen
(D)
De ontwikkeling van de gemeente als gebiedsgerichte organisatie is ingezet door de start van het opstellen van een nieuwe Koersnota Van Wijken Weten. Deze Koersnota gaat in op de doorontwikkeling van wijksturing in Arnhem. De aanpak voor leefbare wijken in de wijken die vallen onder Arnhem-Oost aanpak heeft in juni 2023 een impuls gekregen door het opleveren van het Actieplan Nationaal Programma Arnhem Oost. In dit actieplan zijn meerjarige inspanningen benoemd voor de 5 Arnhem-Oost wijken waarbij financiering vanuit de Rijksoverheid inzetbaar is om deze inspanningen aan te jagen. Ook naar de ondersteuning die bewoners nodig hebben om betrokken te zijn bij hun wijk, is in 2023 een onderzoek gestart. Het beschikbare budget aan bewonersondersteuning moet op een zodanige wijze worden ingezet dat deze aansluit bij de behoefte aan ondersteuning in de verschillende wijken. Het onderzoek wordt in het najaar afgerond met een advies hoe deze verdeling tot stand zou moeten komen en wat hiervoor nodig is. De gemeente als wijkgerichte organisatie en vergroten van invloed en betrokkenheid inwoners: De (I) kracht, kennis en kunde van inwoners en ondernemers benutten In 2023 is gestart met het ontwikkelen van een nieuwe Koersnota Van Wijken Weten. Deze Koersnota moet richting geven aan de doorontwikkeling van wijksturing in Arnhem op basis van de evaluatie uit 2021.
Om de juiste input hiervoor op te halen, zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd met inwoners, maatschappelijke partners, ambtenaren en raadsleden. De Koersnota zal in september worden aangeboden aan het college. Leefbare wijken
(I)
De Arnhemse Leefbaarheidsmonitor wordt ingezet om de leefbaarheid in alle wijken te monitoren. Door de inzet van de gebiedsanalyse is het mogelijk ook wijken ten opzichte van elkaar in beeld te brengen. Het vergroten van kansen voor kinderen en jongeren in Arnhem krijgt in 2023 stadsbreed vorm door zowel de inspanningen op deze doelgroep in het actieplan Nationaal Programma Arnhem Oost en onze eigen gemeentelijke inspanningen. Voor beide geldt dat de uitvoering per wijk kan verschillen. Maatschappelijke accommodaties: een visie ontwikkelen (I) Inmiddels is een projectplan voor het opstellen van het integraal accommodatiebeleid goedgekeurd en is een offerte uitvraag gedaan bij drie partijen om het projectleiderschap voor deze opdracht in te vullen. De ontwikkeling van het beleid start vervolgens in september 2023. Monitor leefbare wijken (I) De resultaten van de Leefbare Wijken monitor worden consequent door de gemeente ingezet om ontwikkelingen in de wijk te monitoren en vormen een belangrijk startpunt voor het vaststellen van de belangrijkste doelen in de wijken. Deze data wordt in alle wijken ingezet om het gesprek in de wijken op gang te helpen met inwoners en maatschappelijke partners. Daarbij wordt veelal gekozen om deze data te gebruiken bij de actualisatie van de wijkprogrammering, zodat dit ook een natuurlijk moment betreft.
De huidige monitor bevat informatie uit 2021 en in 2023 zal het veldwerk starten om de inhoud van de monitor te actualiseren.
8
In onderstaande tabel worden de afwijkingen tussen de begroting en Turap 2 toegelicht. Begroting
Afwijking
Prognose
Stand Juli
Turap 2
Turap 2
2023 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten
235.264
3.281
238.545
Baten
27.579
603
28.182
Saldo lasten en baten
-207.685
-2.678
-210.363
Toevoegingen aan reserves
6.716
0
6.716
Onttrekkingen aan reserves
15.275
0
15.275
Saldo toevoegingen en onttrekkingen
8.559
0
8.559
-199.126
-2.678
-201.804
Prognose resultaat Onderwerp
V/N
Totale
Toelichting
T1
I/S AR/
afwijking
B
BR
(x €1.000) Lasten
3.281
N
Sociale wijkteams (SWT)
565 3.600
N N
Restantnadeel Jeugdzorg
N
S
BR
J
Jeugdzorg WMO en sociale wijkteams
800
N
Pluryn tariefsverhogingen
J
S
BR
J
730
N
Kostprijsdekkende tarieven huishoudelijke ondersteuning
J
S
BR
J
WMO en sociale wijkteams
600
N
Aanvullende indexering zorgtarieven
J
S
BR
J
Jeugdzorg
400
N
Aanvullende indexering zorgtarieven
J
S
BR
J
Jeugdzorg
300
N
Verhoging pleegzorgvergoeding
J
S
BR
J
Onderwijs WMO en sociale wijkteams
190
N
Integraal accommodatiebeleid
N
I
AR
J
-807
V
Doelgroepenvervoer
N
S
BR
J
WMO en sociale wijkteams
-1.512
V
Beschermd wonen
N
S
BR
J
WMO en sociale wijkteams
-3.736
V
Voordeel WMO
N
I
BR
J
Teams Leefomgeving(TLO)
2.716 877
N N
Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)
J
I
AR
J
Armoedebeleid
822
N
TM Flankerend beleid energiearmoede
N
I
AR
J
Schulddienstverlening
658
N
TM Dienstverlening gemeenten aanpak schulden en armoede N
I
AR
J
Onderwijs
222
N
Compensatie MGR
J
I
AR
J
Mobiliteit
85
N
Indexatie contracten parkeergarages
J
S
AR
J
Armoedebeleid
40
N
Inkomensregelingen
N
S
AR
J
Water, milieu en luchtkwaliteit
7
N
Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)
J
I
AR
J
Werk en Inkomen
5
N
Compensatie MGR
J
I
AR
J
Jeugdzorg
Onderwijs
9
Baten
603
V
Sociale wijkteams (SWT)
0
Teams Leefomgeving(TLO)
Onderwijs
603 438
V V
Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)
J
I
AR
J
Onderwijs
81
V
Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed
J
S
AR
J
Sport
66
V
Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed
J
S
AR
J
Welzijn
18
V
Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed
J
S
AR
J
Toevoegingen aan reserves
0
Sociale wijkteams (SWT)
0
Teams Leefomgeving(TLO)
0
Onttrekkingen aan reserves
0
Sociale wijkteams (SWT)
0
Teams Leefomgeving(TLO)
0
Stijging tarieven en kosten jeugdzorg De kosten van de jeugdzorg nemen meer toe dan aanvankelijk voor dit jaar is geprognosticeerd. Het betreft hier met name de specialistische voorzieningen die in natura worden verstrekt. Bij de verleende zorg in de vorm van persoonsgebonden budget (PGB) zien we een daling van de kosten. Dat geldt ook voor de kosten van jeugdbescherming. De kostenstijging in de specialistische voorzieningen in natura is in hoofdzaak op twee factoren terug te voeren: Tariefstijgingen - Het betreft hier regionale tariefsverhogingen die ten dele al eerder in het kader van de Perspectiefnota zijn gemeld, namelijk tariefsverhogingen bij jeugdzorgaanbieder Pluryn voor verblijf (€ 0,8 miljoen) en pleegzorgvergoedingen (€ 0,3 miljoen). Een stijging in het verzilveringspercentage van de toegewezen zorg - Ten opzichte van voorgaande jaren is een duidelijke toename in de uitnutting van toegewezen, geïndiceerde zorg, ook wel het verzilveringspercentage genoemd, zichtbaar. Daar staat tegenover dat het aantal jeugdigen dat specialistische jeugdzorg toegewezen krijgt, redelijk stabiel blijft. Gecombineerd betekent dit dat de gemiddelde zorgkosten per jeugdige toenemen, wat erop duidt dat de gemiddelde intensiteit en/of de duur van het jeugdzorgtraject groeiend is. Nadeel: € 3,6 miljoen.
Tezamen met de indexering van de zorgtarieven leidt dit tot een totaal nadeel van afgerond € 5,1 miljoen op de jeugdzorg (incl. jeugdbescherming). Dit nadeel wordt gedekt door een onttrekking uit de reserve WMO & Jeugdzorg, welke gepresenteerd staat op S07. De ontwikkelingen van de kosten in de jeugdzorg worden in het najaar nader geanalyseerd in het kader van het meerjarenbeeld. Kostprijsdekkende tarieven huishoudelijke ondersteuning Het tarief dat gemeente Arnhem betaalt aan aanbieders van Huishoudelijke Ondersteuning is vanaf 2023 verhoogd, omdat het wettelijk verplicht is om een kostendekkend tarief te betalen. Zo worden de aanbieders in staat gesteld een gezonde bedrijfsvoering te hebben. Hiertoe heeft het college op 31 januari 2023 besloten. Door de hogere tarieven voor huishoudelijke ondersteuning zijn de kosten in 2023 naar verwachting € 730.000 hoger dan begroot. In het beschikbare budget van huishoudelijke ondersteuning wordt rekening gehouden met de vergrijzing en door personeelstekorten bij zorgaanbieders kan niet volledig voldaan worden aan de vraag naar huishoudelijke ondersteuning. Via wachtlijstbemiddeling borgen we wel dat de meest kwetsbare inwoners als
10
eerste huishoudelijke ondersteuning ontvangen. Door het negatieve verwachte resultaat zal een onttrekking uit de bestemmingsreserve Wmo & Jeugdzorg nodig zijn, welke op S07 is gepresenteerd. Aanvullende indexatie zorgtarieven Jaarlijks worden de tarieven jeugdzorg en Wmo door onze regionale inkooporganisatie geïndexeerd op basis van voorjaarsramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Naar aanleiding van de sterk gestegen prijzen in de afgelopen periode zijn de zorgtarieven 2023 aanvullend met 0,73% geïndexeerd. In de eerste tussenrapportage is aangegeven dat dit - berekend over de totale zorgbegroting - een extra structurele kostenpost van ca € 1 miljoen betekent. Daarvan heeft € 0,4 miljoen betrekking op Jeugdzorg en € 0,6 miljoen op Wmo en sociale wijkteams. Dit tekort wordt gedekt vanuit de reserve, welke is gepresenteerd op programma S07 Zorg. Doelgroepenvervoer WMO Bij de gewijzigde begroting 2023 van de BVO DRAN heeft de gemeente Arnhem de verwachting uitgesproken dat het vervoersvolume van het vraagafhankelijk vervoer binnen deze gemeente in 2023 niet meer uit zal komen op het niveau van 2019, vanuit de Kaderbrief 2024 het algemene uitgangspunt voor de gewijzigde begroting 2023 vraagafhankelijk vervoer.
Door de gemeente Arnhem is daardoor verzocht om een aframing van € 500.000 door te voeren op de begroting 2023 vraagafhankelijk vervoer volgens de algemene uitgangspunten. Na deze aframing resteert voor 2023 een voordeel van € 807.000. Het betreft een incidenteel voordeel. Voorstel is om dit voordeel van 2023 toe te voegen aan de BR WMO & Jeugdzorg en daarmee beschikbaar te houden voor dekking van de indexatie van doelgroepenvervoer in 2024. Deze toevoeging aan de reserve is opgenomen op programma S07 Zorg. Beschermd wonen Sinds 2021 is een voordeel ontstaan bij Beschermd Wonen. Vanaf 2021 is de Wet Langdurige Zorg (Wlz) opengesteld voor mensen met psychiatrische problematiek. Een aanzienlijk deel van de inwoners die een toewijzing Beschermd Wonen hadden, is doorgestroomd naar de Wlz. De lasten zijn in 2021 door de uitstroom van cliënten harder gedaald dan de uitname van het budget, dit effect werkt door tot de invoering van het objectieve verdeelmodel per 1 januari 2025. Inmiddels zijn er regionale financiële afspraken gemaakt, zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief voortgang regionale afspraken beschermd wonen. Deze financiële afspraken betreffen de jaren 2022 en verder. Dit betekent dat in dit jaar de afspraken voor 2022 en 2023 verwerkt worden. Op het lastenbudget geeft dit een voordeel van circa € 1,5 miljoen, welke zichtbaar wordt op wijken algemeen.
Bij de baten is er een nadeel van € 920.000, welke zichtbaar wordt op S07. Gesaldeerd blijft er een positief voordeel over van € 595.000. Voorgesteld wordt om het verwachtte positieve resultaat op het onderdeel beschermd wonen van € 595.000 toe te voegen aan de BR WMO & Jeugdzorg en daarmee beschikbaar te houden voor dekking van de kosten van Beschermd Wonen in de toekomst. De toevoeging aan de reserve is gepresenteerd op programma S07 Zorg. Begeleiding- en overige Wmo Wmo begeleiding In eerdere jaren is het beroep op Wmo-begeleiding sterk gestegen. De laatste 2 jaar is deze trend echter doorbroken en zijn de kosten van begeleiding beheersbaar geworden. De verhouding tussen gespecialiseerde begeleiding en basisbegeleiding is beter in balans gekomen en het beroep op begeleiding is gestabiliseerd. Dit leidt nu tot een voordeel van € 1,5 miljoen over 2023. De komende periode wordt door de regionale inkooporganisatie een tariefonderzoek uitgevoerd naar de kosten van begeleiding. Dit kan leiden tot een tariefsverhoging en daarmee extra kosten van begeleiding. WRV Binnen Wonen, rollen en vervoer wordt een positief saldo verwacht van € 0,4 miljoen. Dat komt met name doordat er minder woonvoorzieningen zijn verstrekt dan begroot op dit moment. De uitgaven hiervoor fluctueren over de jaren. Wmo - PGB’s De verwachte realisatie van de PGB’s is € 1,9 miljoen lager dan begroot.
Door meer aandacht voor toetsing door de wijkteams is de verwachting dat we op de PGB’s uitkomen op een onderbesteding. In totaal geeft dit een voordeel van €3,7 miljoen, welke op wijken algemeen gepresenteerd wordt.
11
Tezamen met het voordeel vanwege hoge eigen bijdragen WMO van € 0,61 miljoen, gepresenteerd op S07, resteert op Wmo (excl. beschermd wonen, doelgroepenvervoer en Huishoudelijke Ondersteuning) een voordeel van ruim € 4,3 miljoen. Dit voordeel wordt toegevoegd aan de BR WMO en Jeugdzorg. Deze toevoeging is eveneens gepresenteerd op S07. Integraal accommodatiebeleid De jaarlijkse lasten voor gerichte inzet van beheerders in samenwerking met de gebruikers bedragen tot op heden € 150.000. Dit in tegenstelling tot de eerdere afgesproken afbouw naar € 100.000 in 2023 en naar € 50.000 voor de jaren daarna. Deze afbouw blijkt niet realistisch, zonder kaders. Dat betekent dat een extra last van € 90.000 in 2023 nodig zal zijn, bestaande uit € 50.000 voor de inzet van beheerders MFC’s en € 40.000 voor een projectleider om kaders t.b.v. de uitvoering op te stellen. De dekking van deze extra last € 90.000 is beschikbaar uit de middelen scholen en ander vastgoed als verbindende plek (totaal € 320.000 in 2023). Deze is daarom zichtbaar op S04. Naast de afwijking van € 90.000 is sprake van een administratieve wijziging van € 100.000 omdat het afgesproken budget op S04 staat, terwijl deze op de wijken wordt uitgegeven. Per saldo maakt dit een afwijking van € 190.000 op de wijken, welke gedekt wordt uit een overschot op S04.
Energieprijzen eigen gebruik In het afgelopen jaar zijn de prijzen voor energie fors gestegen. Voor de gemeente Arnhem stond het tarief grotendeels vast tot eind 2022. Voor 2023 zijn eind vorig jaar de nieuwe prijzen voor gas en elektriciteit vastgesteld (voor 1 jaar). De vernieuwde tarieven zijn voortgekomen uit de participatie aan de Groene Metropoolregio, welke een aanbesteding gehouden heeft voor de inkoop van energie. Specifiek voor gas geldt dat deze afspraken per 01-01-2023 gewijzigd zijn: een nieuwe leverancier, en ook nieuwe tarieven. Voor elektriciteit hebben we met behoud van leverancier de tarieven omhoog zien gaan. Dit leidt tot een forse stijging van de energielasten en een knelpunt in de begroting. De grootste stijging van kosten voor elektriciteit zit bij openbare ruimte (openbare verlichting, verkeerslichten, etc.); er wordt een tekort verwacht van € 4,0 miljoen, verspreid over begrotingsprogramma S02 Bereikbaarheid en S12 Wonen en leefomgeving. Daarnaast is sprake van een verwachte overschrijding van de begrote budgetten bij Vastgoed van € 2,3 miljoen (na doorbelasting), hier betreffen het de panden in eigen gebruik en de MFC's waar zowel voor gas als elektra een tekort voorzien is. De hogere energieprijzen leiden volgens verwachting tot hogere energiekosten (+ € 877.000) bij de MFC’s.