Agendabundel

Artikel 2.3.5.8 Uitgestelde werking aanwijzingsbesluiten voor bestaande gevallen In afwijking van het eerste lid van artikel 2.3.5.3 geldt het aldaar gestelde verbod voor de exploitant die op het moment van inwerkingtreding van het in artikel 2.3.5.2 genoemde aanwijzingsbesluit reeds onder het aanwijzingsbesluit vallende bedrijfsmatige activiteiten verricht, voor die bestaande activiteiten op bestaande locaties eerst drie maanden na inwerkingtreding van het aanwijzingsbesluit of met ingang van inwerkingtreding van het besluit tot weigering of intrekking van een door hem aangevraagde vergunning, voor zover dat eerder is.

Artikel 2.3.5.9 Positieve beschikking bij niet tijdig beslissen Op de vergunning als bedoeld in artikel 2.3.5.3 is paragraaf 4.1.3.3. van de Algemene wet bestuursrecht (positieve beschikking bij niet tijdig beslissen) niet van toepassing.”

Toelichting “Paragraaf 5 Tegengaan van een onveilig, niet leefbaar of malafide ondernemersklimaat. Artikel 2.3.5.1 De vergunning wordt aangevraagd door de exploitant. Het ‘voor rekening en risico’ heeft betrekking op de natuurlijke persoon of op de rechtspersoon. De dagelijkse leiding in het bedrijf kan in plaats van bij de exploitant zelf, bij een beheerder rusten. Er wordt dus in het kader van de vergunningverlening gewerkt met een beheerderslijst. Artikel 2.3.5.2 De systematiek van paragraaf 5 gaat uit van een gebouw-, gebieds- of activiteitgerichte aanpak. Hiermee kan maatwerk in de stad geleverd worden. De burgemeester kan met een aanwijzingsbesluit nieuwe en reeds gevestigde ondernemers onderwerpen aan een systeem van verplichte vergunningen. De noodzaak van een aanwijzing, alsmede de duur van de aanwijzing, wordt zorgvuldig gemotiveerd. De uitgangspunten van proportionaliteit en subsidiariteit gelden. Bij een gebiedsgerichte aanpak wordt de noodzaak van de aanwijzing mede bezien in samenhang met de andere maatregelen in een gebied. De vergunningplicht kan op gebouwniveau worden ingezet door deze bijvoorbeeld na concrete incidenten (strafbare feiten) van toepassing te verklaren op het gebouw of wanneer als gevolg van de wijze van exploitatie in dat gebouw de leefbaarheid of openbare orde onder druk staat.

Daar waar strafbare feiten in een gebouw worden geconstateerd en de gebouweigenaar niet voldoende gemotiveerd is om mee te werken aan de bestrijding hiervan biedt een vergunningplicht gericht op gebouwen soelaas. De vergunningplicht is dan direct van toepassing op de nieuwe of zittende ondernemer. Daarmee kan maatwerk worden geboden, en worden andere ondernemers, voor zover dat niet nodig is, niet in de aanwijzing betrokken. Een aanwijzing die specifiek op een bepaald gebouw is gericht, kan dan juist proportioneel en gerechtvaardigd zijn. Indien sprake is van een (ernstige) structurele problematiek in een bepaalde branche of in een bepaald gebied kan op grond van dit APV artikel een vergunningplicht voor een bedrijfsmatige activiteit of voor een gebied worden ingevoerd. De burgemeester wijst een gebouw, gebied of een bedrijfsmatige activiteit uitsluitend aan als in dat gebied dan wel door de wijze van exploitatie van het gebouw of door de bedrijfsmatige activiteiten naar het oordeel van de burgemeester de leefbaarheid of openbare orde en veiligheid onder druk staat dan wel nadelig kan worden beïnvloed.

Artikel 2.3.5.3 In artikel 2.3.5.3 is het verbod opgenomen om in een aangewezen gebouw, straat of gebied bedrijfsmatige activiteiten te verrichten zonder vergunning van de burgemeester. In het aanwijzingsbesluit worden de bedrijfsmatige activiteiten genoemd waar de aanwijzing betrekking op heeft. Dat kan ook een groep van bedrijfsmatige activiteiten zijn. Artikel 2.3.5.3, tweede lid en artikel 2.3.5.5 In deze artikelen staan de weigerings- en intrekkingsgronden vermeld. Toezicht op en handhaving van de vergunningplicht is mogelijk door intrekking van een reeds verstrekte vergunning of door sluiting van het bedrijf. Aan een vergunning kunnen voorschriften en beperkingen worden verbonden (artikel 1.4). Indien de exploitant zijn verplichtingen uit het artikel of de vergunningvoorschriften niet nakomt, kan er reden zijn de vergunning in te trekken. Sub i is opgenomen om constructies van schijnbeheer tegen te kunnen gaan indien de praktijk niet in overeenstemming is met de situatie zoals op de vergunning vermeld. Artikel 2.3.5.4 In dit artikel wordt de wijze van indiening van de aanvraag van een vergunning geregeld, alsmede welke gegevens en bescheiden moeten worden overgelegd. De vereiste gegevens worden nodig geacht teneinde een weloverwogen beslissing te kunnen nemen. Zo moet er in ieder geval sprake zijn van een geldige inschrijving bij de KvK.

Indien dat op enig moment niet meer het geval is, kan dit reden zijn om de vergunning in te trekken (2.3.5.5, eerste lid, sub h en i). Als de burgemeester dat nodig acht voor de beoordeling van een aanvraag, kan hij om aanvullende gegevens verzoeken (2.3.5.4, vierde lid). Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een actuele verklaring betalingsgedrag nakoming fiscale verplichtingen. Artikel 2.3.5.7 Om oog te kunnen houden op relevante veranderingen moet de burgemeester daarvan weet hebben. De vergunninghouder is verplicht wijzigingen te melden. Als er met inachtneming van de geldende regels geen bezwaar bestaat tegen een voortgezet bedrijf, wordt een gewijzigde vergunning verleend. Als blijkt dat de wijzigingen niet zijn gemeld, kan dat leiden tot intrekking van de vergunning. Het is van groot belang om een actueel overzicht te hebben van de in de aangewezen gebieden actieve exploitanten. Om die reden moet ook worden gemeld dat de exploitatie wordt beëindigd of overgedragen. Ook wanneer slechts een van de exploitanten stopt. Om schijnbeheer te voorkomen en te bestrijden is het van belang dat de beheerders bij de gemeente bekend zijn. Een wijziging in het beheer kan pas plaatsvinden indien de burgemeester de gevraagde wijziging in het beheer heeft bijgeschreven op de vergunning en de exploitant hiervan bericht heeft ontvangen.

Artikel 2.3.5.8 Voor zittende exploitanten geldt dat zij drie maanden de tijd krijgen om een vergunning aan te vragen en te verkrijgen. Lukt dat niet tijdig, dan handelen zij in strijd met het verbod. Wordt de aanvraag om een vergunning binnen de periode van drie maanden geweigerd of wordt een eventueel reeds verleende vergunning ingetrokken, dan handelen zij vanaf dat moment in strijd met het verbod. De burgemeester kan dan met onmiddellijke ingang tot handhaving van het verbod overgaan. De vergunningplicht op grond van het aanwijzingsbesluit en het verbod om zonder vergunning bedrijfsmatige activiteiten te verrichten, geldt voor nieuwe exploitanten onmiddellijk na inwerkingtreding van het

aanwijzingsbesluit. Onder een nieuwe exploitant wordt ook verstaan: een exploitant die een andere bedrijfsmatige activiteit dan voorheen wil uitoefenen, en/of op een andere locatie dan voorheen. Artikel 2.3.5.9 Voor zover de Dienstenrichtlijn van toepassing is op het vergunningstelsel en de voorwaarden, geldt dat met name gelet op de openbare orde en veiligheid er een dwingende reden van algemeen belang is en de gestelde eisen ook evenredig (geschikt en noodzakelijk) zijn, zodat het stelsel en de voorwaarden gerechtvaardigd zijn. De openbare orde en veiligheid vormt eveneens de reden om van een lex silencio positivo af te zien.” II Inwerkingtreding en citeertitel 1. Dit besluit treedt in werking op de eerste dag na die van de bekendmaking. 2. Dit besluit wordt aangehaald als: "Verordening tot wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening voor Arnhem - toevoeging paragraaf 5 aan Hoofdstuk 2, Afdeling 3, getiteld: APV tegengaan van een onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemersklimaat."

De griffier,

De voorzitter,

Agenderingsverzoek CDA, VVD, Arnhem Centraal en SP Geachte voorzitter, Het rekenkameronderzoek naar ondermijning is duidelijk, de Arnhemse raad heeft te weinig prioriteit voor de problemen met betrekking tot de ondermijnende criminaliteit. Helaas zien we nog te vaak dat de georganiseerde criminaliteit een grote rol speelt in Arnhem. Zo ook onlangs bij de arrestatie van een groep Mexicanen bij een inval van de politie in crystal meth-lab(s) op bedrijventerrein Het Broek en de ondermijnende activiteiten die plaatsvinden op een vakantiepark in Arnhem. Wij zijn blij met het opgetekende Plan van Aanpak ondermijnende criminaliteit op verzoek van de Gemeenteraad. Helaas stelt het document de fracties van het CDA en de VVD niet gerust door een gebrek aan concrete doelen (denk aan een plan om het ondergronds bankieren aan te pakken) en ook de daarbij horende extra middelen (handhaving). Criminelen ontwikkelen en investeren in hun ondermijnende activiteiten en daar kunnen we als Arnhem niet op achter lopen, want de uitdagingen zijn daarvoor te groot. Graag agenderen de fracties CDA, VVD, Arnhem Centraal en SP dan ook dit Plan van Aanpak ondermijnende criminaliteit. Wij wensen het plan met de raadskamer, betrokken ambtenaren en organisaties, portefeuillehouder en andere experts te bespreken.

Daarbij betrekken wij graag ook de toezegging “Benchmark Veiligheid” van de burgemeester, gedaan op 13 oktober 2021, die helaas nog niet is afgedaan. De beantwoording van deze benchmark zouden we graag voorafgaand ontvangen om zo de behandeling op een goede wijze met elkaar te kunnen voeren. Graag stellen we de volgende vragen aan het college: 1. Hoe kijkt het college aan tegen het tekort aan financiële middelen ten aanzien van veiligheid en de grote uitdaging die Arnhem kent (zie ook conclusies Rekenkameronderzoek)? 2. Welke uitdagingen en ontwikkelingen ziet dit college op het gebied van drugscriminaliteit, radicalisering, en ondermijning (veiligheid) in de gemeente Arnhem? Welke concrete doelen gaat het college stellen in de komende periode? 3. Wat kan de portefeuillehouder zeggen over de benodigde extra capaciteit en middelen om deze uitdagingen aan te gaan? 4. Wat kan het college zeggen over de inzet van extra landelijke middelen voor de veiligheid van Arnhemmers (BOTOC, Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, Uitvoeringsplan radicalisering) en hoe verhoudt zich dat tot de extra middelen die we als gemeente voor veiligheid hebben vrijgemaakt?

Wij kijken uit naar de agendering. Vriendelijke groet, Klaartje Koorn, CDA Rebin Maref, VVD Lea Manders, Arnhem Centraal Gerrie Elfrink - SP

Aan de leden van de raad

Datum

: 19 juli 2022

Zaaknummer

: 662325

Contactpersoon

: Nick Verhoeven

Telefoonnummer

: 06 3111 4819

Onderwerp: Benchmark gemeentelijke veiligheidsbegrotingen

Geachte voorzitter en leden, Hierbij bieden wij u de benchmark gemeentelijke veiligheidsbegrotingen aan, die adviesbureau TwynstraGudde op ons verzoek heeft uitgevoerd. Met de toezending van deze benchmark komen wij tegemoet aan een uitdrukkelijke wens van uw raad en doen wij toezegging 1042 van 13 oktober jl. af. Desgewenst kan de onderzoeker die de benchmark heeft uitgevoerd een technische briefing verzorgen aan uw raad. In de benchmark worden elf 100.000+ gemeenten met elkaar vergeleken, waarvan vijf met een lager inwoneraantal dan Arnhem en vijf met een hoger inwoneraantal. Van iedere gemeente is de relatie tussen totale begroting en veiligheidsbegroting, de veiligheidsbegroting per inwoner, de misdaadcijfers 1 en de onveiligheidsgevoelens2 in beeld gebracht. Conclusies benchmark De onderzoeker concludeert dat de gemeente Arnhem zowel absoluut als relatief gezien minder financiële middelen besteedt aan veiligheid dan negen van de tien onderzochte gemeenten in deze benchmark. Ondanks de relatief omvangrijke totale gemeentelijke begroting, gaat slechts een relatief beperkt deel naar beleid en uitvoering om de veiligheid en leefbaarheid te waarborgen in Arnhem. Per inwoner betekent dit een onder-gemiddeld budget voor veiligheid. De € 101,44 die in Arnhem per inwoner wordt besteed aan veiligheid ligt ruim onder het gemiddelde van deze gemeenten van € 128,90 per inwoner.

De gemeente Arnhem besteedt absoluut gezien ruim € 5 miljoen minder aan veiligheid dan gemiddeld. Zowel qua aantal misdrijven per inwoner als het ervaren veiligheidsgevoel in de gemeente scoort Arnhem aanzienlijk slechter dan de tien andere gemeenten van vergelijkbare grootte. Dit onderzoek toont aan dat per 1.000 inwoners ruim 69,7 misdrijven worden gepleegd in Arnhem, 15 meer dan het gemiddelde van 54,6 in de onderzochte gemeenten; Arnhem was in 2020 met duidelijke 1 Cijfers CBS uit 2020. 2 Cijfers CBS uit 2019.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl

Datum Zaaknummer Pagina

: 19 juli 2022 : 662325 :2

afstand de lijstaanvoerder in deze categorie. Ook wat betreft het door de inwoners ervaren veiligheidsgevoel scoort de gemeente Arnhem bovengemiddeld. De onderzoeker stelt dat de benchmark aanleiding zou kunnen zijn de gemeentelijke uitgaven aan veiligheid in Arnhem te herijken. Herkenbaar beeld De cijfers uit de benchmark en het beeld dat de benchmark oproept komen niet als een verrassing. In Arnhem staat in een aantal wijken het water aan de lippen. De leefbaarheid, vrijheid en het perspectief op een goed leven staan daar structureel onder druk. De Rekenkamer constateerde al dat Arnhem een G40-gemeente is met G4-problemen. In de afgelopen jaren steeg de ondermijnende criminaliteit met meer dan 50% en Zicht op Ondermijning noemt recent een bovengemiddeld aantal van 1770 jongeren in Arnhem met een hoog risicoprofiel voor drugscriminaliteit. Ook het verhoudingsgewijs lage gemeentelijke veiligheidsbudget herkennen wij. In Arnhem heeft veiligheid lange tijd niet de aandacht en de investering gekregen die de stad verdient. De afgelopen jaren is, mede dankzij de investeringen van uw raad, veel bereikt voor de veiligheid van de stad. Op een aantal terreinen hebben we achterstallig onderhoud moeten uitvoeren.

Daarnaast hebben we een groot aantal structurele samenwerkingsvormen opgebouwd met belangrijke partners in de stad, zoals politie, jongerenwerk, maatschappelijke organisaties en woningcorporaties. Door plaats te nemen in het netwerk en de kracht van het netwerk maximaal te benutten, kan de gemeente met bescheiden eigen middelen veel doen. Ook is sterk geïnvesteerd in samenwerking met andere beleidsterreinen, zoals de leefbaarheid in de wijken, de zorg en het onderwijs. Ook is gewerkt aan een nauwkeuriger beeld van de misstanden in de stad, zodat we die gerichter kunnen aanpakken. Het is duidelijk wat in Arnhem moet worden gedaan en we hebben een veiligheidsstructuur waarmee we trefzeker kunnen werken. De afgelopen jaren hebben we de leefbaarheids- en veiligheidsproblematiek van Arnhem goed onder de aandacht van het Rijk kunnen brengen en daardoor hebben we veel geld van het Rijk kunnen verkrijgen. Zodoende zijn wij er tot dusver in geslaagd een aanzienlijk deel van de Arnhemse veiligheidsaanpak te financieren met geld dat niet in de eigen begroting is opgenomen. Dit betreft bijvoorbeeld VIOS (Veilig In en Om School), BOTOC (Breed Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit) en de aanpak van radicalisering. Hiermee is echter niet voorzien in structurele borging van de benodigde financiering van de aanpak, waarvoor continuïteit cruciaal is.

Daar komt bij dat cofinanciering vanuit gemeentemiddelen in sommige gevallen voorwaarde is voor Rijksfinanciering. De financiering van het budget voor veiligheid uit externe bronnen bedroeg in 2022 zo’n kleine € 3 miljoen. De komende tijd zal in alle zorgvuldigheid verder moeten worden gebouwd aan structuur en slagkracht die de leefbaarheid, vrijheid en perspectief op een goed leven kunnen waarborgen voor Arnhemmers. Daarbij willen we de afhankelijk van extern geld afbouwen. Dit is uit de aard namelijk incidenteel en onzeker geld.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl

Datum Zaaknummer Pagina

: 19 juli 2022 : 662325 :3

Wat is nodig? Om het gat te dichten tussen wat nu beschikbaar is en wat straks noodzakelijk is, dienen wij de komende tijd meer capaciteit aan te trekken. De functie van de stadsmarinier bijvoorbeeld heeft aanwijsbare verbeteringen opgeleverd op specifieke plekken in de stad voor bewoners en ondernemers, die nu sterk aandringen op uitbreiding. Hetzelfde geldt voor de handhaving. Handhavers voorkomen nare situaties en spreken mensen aan. Ze zorgen voor een stad waarin eenieder zich in vrijheid kan bewegen. Ontwikkelingen op het gebied van openbare orde (horeca, voetbal en veiligheid openbaar vervoer) en overlast (verwarde personen) in de stad vragen dringend om versterking van de handhavingscapaciteit. Verder ondervinden wij op een aantal deelterreinen van de veiligheidsaanpak, mede met het oog op de aandacht van uw raad daarvoor, de noodzaak van een hernieuwde investering. Je vrij over straat kunnen bewegen is noodzakelijk om je vrij te kunnen voelen in Arnhem. Seksuele intimidatie moet daarom geen plek kennen in Arnhem. Hetzelfde geldt voor woonoverlast, een venijnige vorm van onrecht dat mensen treft in de kern van hun bestaan, namelijk in en bij de eigen woning. De aanpak van misstanden als seksuele intimidatie en woonoverlast kan niet voortgezet en gerealiseerd worden met de huidige middelen en daarom is versterking nodig.

Tot slot vraagt de hoeveelheid evenementen, manifestaties en demonstraties veel van onze veiligheidscapaciteit, welke onder druk staat. Arnhem is als grote stad aantrekkelijk voor demonstraties, welk aantal is verdubbeld de afgelopen tijd met daarbij een verhoogd risico op geweld. Daarnaast hebben o.a. corona en de stikstofcrisis de verharding en polarisatie snel doen groeien. Ook vragen crises als die in de vluchtelingenopvang steeds vaker om acuut en slagvaardig gemeentelijk handelen. Met de huidige middelen is de druk van crises, evenementen, demonstraties en manifestaties op de gemeentelijke coördinatiefunctie te hoog. Ook op dit gebied is op korte termijn versterking nodig. Wij zullen de hierboven genoemde punten meenemen in het proces naar de begroting van 2023. Tevens herijken wij de veiligheidsaanpak van de stad voor de komende jaren in de kadernota veiligheid 20232026, die nog dit jaar aan uw raad zal worden verzonden. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Arnhem, de secretaris, de burgemeester,

J.H. de Baas

A. Marcouch

Bijlage - Benchmark gemeentelijke veiligheidsbegrotingen, TwynstraGudde in opdracht van de gemeente Arnhem.

Stadskantoor - Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl

Benchmark

Gemeentelijke veiligheidsbegrotingen In opdracht van de gemeente Arnhem

Oscar Laros Maart 2022

Inhoudsopgave 1.

Aanleiding en opdrachtomschrijving

p. 3

2.

Onderzoeksmethode

p. 4

3.

Nuances bij de cijfers

p. 5

4.

Vergelijkingstabellen

p. 6

5.

Conclusie

p. 9

Bronvermelding

p. 10

Bijlage 1

p. 11

Bijlage 2

p. 17

2

1. AANLEIDING

2. METHODE

3. NUANCES

4. VERGELIJKINGSTABEL

5. CONCLUSIE

Aanleiding De gemeente Arnhem is qua inwoneraantal de dertiende gemeente van Nederland, maar kampt

Afbakening

al geruime tijd met criminaliteitscijfers die ervoor zorgen dat Arnhem in dat opzicht

Dit onderzoek richt zich op de begrotingen van veiligheidsafdelingen van tien selecteerde

‘bovengemiddeld’ hoog scoort. Specifiek ten aanzien van de omvang van aan ondermijning

gemeenten en de gemeente Arnhem. Er is slechts beperkt gekeken naar de manier waarop

gerelateerde problematiek in de gemeente “doet Arnhem niet onder voor G4-gemeenten”,¹ zo

veiligheid is georganiseerd bij gemeenten. Zo is er bijvoorbeeld geen onderzoek gedaan naar de

concludeerde de Rekenkamer Arnhem in juni 2021. Naar aanleiding van het onderzoek van de

formatie en organisatie-inrichting van afdelingen veiligheid. Het onderzoek richt zich

Rekenkamer is de gemeente gestart met het herijken van het veiligheidsbeleid en het

voornamelijk op de financiële kant van het organiseren en uitvoeren van veiligheid(sbeleid) in

doorvoeren van verbeteringen in de beleidsmatige organisatie (‘Programma Veiligheid’) van

gemeenten. Overige informatie is alleen meegenomen wanneer dat noodzakelijk was voor

veiligheid binnen de gemeente. Dit is een ontwikkeling die niet van de ene op de andere dag

duiding van de financiële gegevens en andere kwantitatieve data.

voltooid is, en tevens financiële gevolgen heeft voor de gemeente. In dit ontwikkeltraject wordt getracht te leren van andere gemeenten: hoe is de afdeling veiligheid daar georganiseerd? Welke aan veiligheid rakende taken en verantwoordelijkheden zijn waar in de organisatie ondergebracht? Hoeveel budget hebben andere gemeenten voor veiligheid? Deze vragen hebben geleid tot de behoefte om te kunnen vergelijken. Met name het financiële aspect behoeft nadere analyse. Op 13 oktober 2021 heeft de burgemeester van Arnhem naar aanleiding van vragen in de gemeenteraad toegezegd een vergelijkend overzicht te doen toekomen aan de raad. In deze ‘benchmark’ zou de omvang van de financiële inzet op het beleidsveld veiligheid in 100.000+ gemeenten in vergelijking tot de financiële inzet in Arnhem inzichtelijk moeten worden gemaakt. Opdrachtomschrijving De gemeente Arnhem heeft opdracht gegeven om inzichtelijk te maken hoe de veiligheidsbegroting van Arnhem zich verhoudt tot veiligheidsbegrotingen van vergelijkbare gemeenten (100.000> inwoners) in Nederland. Op basis van het onderzoek moet geconcludeerd kunnen worden of de gemeente Arnhem relatief gezien (te) weinig dan wel (te) veel financiële middelen besteedt aan de aanpak van veiligheidsvraagstukken. Het onderzoek moet de vorm

hebben van een quick scan, wat betekent dat geen diepgravend onderzoek wordt gedaan op basis van verschillende soorten bronnen. Het doel is het opleveren van een globaal beeld op basis waarvan de gemeente Arnhem zichzelf kan vergelijken met andere gemeenten. ¹ Rekenkamer Arnhem (2021). De wet van de stimulerende achterstand, p. 16.

3

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

1. AANLEIDING

2. METHODE

3. NUANCES

4. VERGELIJKINGSTABEL

5. CONCLUSIE

Selectie van gemeenten De selectie van gemeenten is gemaakt op basis van het inwoneraantal per gemeente op 1 januari

Bij het verzamelen van de data is zo veel mogelijk uitgegaan van het jaar 2021. Reden hiervoor is

2021. Hiervoor is de database van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) geraadpleegd. Er

dat kwantitatieve data zoals begrotingen en inwoneraantallen over 2022 ten tijden van dit

is gekozen voor de peildatum in 2021, omdat ten tijde van de start van het onderzoek de

onderzoek nog niet beschikbaar of vastgesteld waren. In sommige gevallen zijn cijfers uit 2019 of

voorlopige bevolkingscijfers van 1 januari 2022 nog niet waren vastgesteld.

2020 gebruikt, omdat er op dat thema geen actuelere (vastgestelde) cijfers beschikbaar waren.

Op basis van inwoneraantal was Arnhem op 1 januari 2021 de dertiende gemeenten van

Duiding van cijfers

Nederland. De vijf gemeenten boven en onder Arnhem op de ranking zijn geselecteerd als

Aangezien dit onderzoek het karakter heeft van een quick scan, is de precieze context van de

onderwerp van analyse in dit onderzoek. Deze scope zorgt voor voldoende

veiligheidsafdeling per gemeente buiten beschouwing gelaten. Daarnaast kan deze quick scan

vergelijkingsmateriaal, maar houdt tegelijkertijd oog voor de opdracht dat gemeenten waarmee

geen volledig zicht geven op vanuit welk perspectief de veiligheidsbegroting van de betreffende

vergeleken wordt van vergelijkbare omvang dienen te zijn. Bij een bredere selectie van

gemeente moet worden gezien. Bij het duiden van de cijfers uit de vergelijkingstabel moet

gemeenten bleek het aantal inwoners dermate veel af te wijken van dat van Arnhem, dat er in

daarom een aantal belangrijke (meer algemene) nuances in acht worden genomen. Daarom is

samenspraak met de gemeente Arnhem voor is gekozen om een selectie van tien gemeenten te

een apart hoofdstuk 3 opgenomen in dit onderzoek, waarin deze nuances nader worden

maken waarmee de gemeente Arnhem wordt vergeleken.

toegelicht.

Selectie van indicatoren

Trekken van conclusies op basis van dit onderzoek

Alle indicatoren die zijn gepresenteerd in de vergelijkingstabel in hoofdstuk 4 zijn in

In dit onderzoek zijn enkel constateringen gedaan en conclusies getrokken op basis van feitelijke

samenspraak met de gemeente Arnhem opgenomen. Bij de selectie van indicatoren is gekeken

cijfers. Er zijn geen conclusies zijn gepresenteerd met daarin een waardeoordeel. In hoofdstuk 5

naar de mate waarin de indicator relevant is om uitspraken te kunnen doen over de begroting

is wel aangegeven hoe de gemeente Arnhem scoort op bepaalde indicatoren ten opzichte van

van veiligheid en de bredere context van de gemeente waarbinnen de cijfers moeten worden

de geselecteerde gemeenten. Echter, hoofdstuk 5 geeft geen inzicht in waarom de gemeente

geplaatst. Bij de selectie van indicatoren is tevens gekeken welke informatie openbaar

Arnhem lager dan wel hoger scoort op de indicatoren en welke oorzaken of gevolgen hieraan

beschikbaar is. Aangezien de formatie van afdelingen veiligheid binnen gemeenten niet

verbonden zijn.

weergegeven is in openbare bronnen, is dit aspect niet meegenomen in dit onderzoek. Dataverzameling Alle data die in de analyse van dit onderzoek zijn gebruikt, zijn verzameld uit openbare bronnen. Dit betreffen de websites van de geselecteerde gemeenten als het gaat om de begrotingen en beleidsplannen. Daarnaast is een aantal websites met databases geraadpleegd (zie voor de volledige lijst de bronvermelding). Er is geen aanvullend onderzoek gedaan waarbij de geselecteerde gemeenten zijn bevraagd.

4

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

1. AANLEIDING

2. METHODE

3. NUANCES

4. VERGELIJKINGSTABEL

5. CONCLUSIE

Bij het duiden, interpreteren en vergelijken van de in hoofdstuk 4 gepresenteerde cijfers, dient een

Toerekening van uitgaven in de veiligheidsbegroting

aantal nuances in acht te worden genomen. In dit hoofdstuk zijn deze nuances nader uiteengezet.

Gemeenten rekenen uitgaven uit de veiligheidsbegroting op verschillende wijze toe aan

Waar mogelijk zijn in hoofdstuk 4 de belangrijkste nuances ook specifiek per gemeente geduid,

uitgavenposten. Dit zorgt ervoor dat het lastig te vergelijken is hoeveel geld gemeenten besteden

deels in de vergelijkingstabel en deels in de toelichting per gemeente, die te vinden is in de bijlage.

aan bepaalde onderdelen van veiligheid. Daarnaast zijn er gemeenten die uitgaven toerekenen aan een specifieke programma of veiligheidsthema’s (bijvoorbeeld ‘ondermijning’), terwijl andere

Afbakening van veiligheid binnen de gemeente

gemeenten uitgaven toerekenen aan feitelijke uitgavenposten (bijvoorbeeld ‘personeel’). Waar

‘Werken aan veiligheid’ betekent in elke gemeente iets anders. Veiligheid is een breed thema,

mogelijk is de uitsplitsing van kosten geduid in hoofdstuk 4.

waarbinnen een aantal kernonderwerpen kunnen vallen (die niet bij elke gemeente hetzelfde zijn), en waaraan een groot aantal thema’s opgehangen kunnen worden die raken aan veiligheid. Het

Additionele financiële middelen

gevolg hiervan is dat gemeenten verschillende programma’s, taken en werkzaamheden scharen

Sommige gemeenten ontvangen additionele financiële middelen die worden besteed aan

onder veiligheid en naar gelang daarvan hun afdeling veiligheid binnen de gemeentelijke

inspanningen die raken aan veiligheid. Deze inkomsten zijn niet altijd opgenomen in de

organisatie inrichten. Uiteraard is in de beleidsplannen wel te achterhalen op welke thema’s het

veiligheidsbegroting, of kunnen daar niet uitgesplitst worden, omdat die middelen niet specifiek

veiligheidsbeleid zich focust in een gemeente. Echter, in de veiligheidsbegrotingen zijn de

aan inspanningen zijn toegerekend. Voorbeelden van additionele middelen zijn projecten die vanuit

uitgavenposten vaak niet zo uitgesplitst dat uitgaven toegerekend kunnen worden aan specifieke

het Rijk gesubsidieerd worden bij een aantal gemeenten in het land, zoals bijvoorbeeld het BOTOC-

thema’s, taken of inspanningen. Om die reden kan het lastig zijn om veiligheidsbegrotingen met

project (gericht op de aanpak van ondermijning) dat loopt in onder meer Arnhem en Zaanstad.

elkaar te vergelijken, omdat niet altijd bekend is welke inspanningen op welke thema’s geleverd worden van welk budget.

Financiële afdracht naar samenwerkingsverbanden

Gemeenten dragen financieel bij aan verschillende samenwerkingsverbanden. Ten aanzien van De scheiding tussen de beleidsmatige kant van veiligheid, Openbare Orde en Veiligheid (OOV), en

veiligheid draagt elke gemeente naar rato bij aan de veiligheidsregio waarbinnen de gemeente valt,

de uitvoerende kant zoals Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH), heeft daarbij substantiële

ten behoeve van onder andere crisisbeheersing en rampenbestrijding. Dit gaat om een substantieel

invloed op de veiligheidsbegroting van een gemeente. Sommige gemeenten hebben VTH

bedrag vergeleken met de veiligheidsbegroting. Over het algemeen is deze uitgavenpost separaat

opgenomen binnen de veiligheidsbegroting, terwijl andere gemeenten deze uitgavenpost

opgenomen in de gemeentelijke begroting bij de categorie ‘samenwerkingsverbanden’, en is het

bijvoorbeeld binnen het ruimtelijk domein onderbrengen. Omdat deze keuze effect heeft op de

tevens onderdeel van de veiligheidsbegroting onder een noemer zoals ‘crisisbeheersing en

hoogte van de veiligheidsbegroting, is in hoofdstuk 4 waar mogelijk geduid of VTH onderdeel

brandweer’. Maar dit blijkt niet altijd inzichtelijk, en dat kan zorgen voor verschillen. Daarom is deze

uitmaken van veiligheid.

indicator meegenomen in het vergelijkend onderzoek.

Formatie van veiligheid

De invloed van de coronapandemie op de begroting van 2021

In dit onderzoek is de formatie van de afdeling veiligheid van gemeenten niet meegenomen, omdat

In 2021 hebben verschillende gemeenten fors extra geïnvesteerd als gevolg van de

deze informatie niet (openbaar) beschikbaar is. De formatie van de afdeling kan echter wel een

coronapandemie. Bijvoorbeeld om de lokale economie te stimuleren, maar ook om de

doorslaggevende factor zijn in de mate waarin de afdeling veiligheid zich kan richten op bepaalde

coronamaatregelen te kunnen handhaven. Dit heeft als gevolg dat de gemeentelijke begroting van

thema’s, bijbehorende taken (voldoende) kan uitvoeren en de gewenste doelen kan behalen. Ter

2021 soms hoger uit is gevallen dan de jaren voor de coronapandemie. Specifiek ten aanzien van

illustratie kan de veiligheidsbegroting bijvoorbeeld (relatief) ruim zijn, maar als er niet voldoende of

de veiligheidsbegroting heeft de coronapandemie ervoor gezorgd dat sommige gemeenten

niet de gewenste medewerkers voorhanden zijn om de inspanningen te leveren, zal dit van invloed

(eenmalige) uitgaven hebben gedaan die ervoor kunnen zorgen dat de veiligheidsbegroting flink

zijn op de resultaten en effecten die worden behaald.

hoger uitvalt dan de jaren daarvoor. Waar dit inzichtelijk was, is dit in de tabel weergegeven. 5

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

1. AANLEIDING Gemeente

Inwoneraantal per 1 jan. 2021 [gemeente met meeste inwoners staat bovenaan]

2. METHODE

3. NUANCES

Totale begroting* (absoluut)

Begroting Veiligheid* (absoluut)

Uitsplitsing en duiding begroting Veiligheid

x € 1.000

x € 1.000

x € 1.000

NIET = andere begrotingspost dan Veiligheid

4. VERGELIJKINGSTABEL

5. CONCLUSIE

Begroting Veiligheid als percentage van totale begroting

Begroting Veiligheid per inwoner

Aantal misdrijven per 1.000 inwoners in 2020**

Veiligheidsgevoel in 2019*** - voelt zich wel eens onveilig - voelt zich vaak onveilig - voel zich wel eens onveilig in eigen buurt

Almere

214.715

988.180

21.041

Brandveiligheid: Openbare orde: Veiligheidsbeleid: *Bijdrage veiligheidsregio:

1.100 6.400 1.800 11.800

2,13%

€ 98,00

48,1

- 37,8% - 2,1% - 19,5%

Breda

184.126

687.740

31.521

Veiligheid openbare ruimte: Zichtbare criminaliteit: Ondermijning: Zorg en Veiligheid: Fysieke veiligheid*: Veilig Breda Algemeen: *Bijdrage veiligheidsregio:

7.775 516 1.963 791 18.449 2.027 12.397

4,58%

€ 171,19

60,5

- 38,2% - 1,9% - 18,2%

Nijmegen

177.359

832.000

19.500

Crisisbeheersing & brandweer*: 14.581 Openbare orde en veiligheid: 4.888 *Bijdrage veiligheidsregio: 11.677

2,34%

€ 109,95

62,4

- 44,3% - 1,3% - 18,8%

Apeldoorn

164.781

588.557

16.782

Crisisbeheersing & brandweer*: 12.334 Openbare orde en veiligheid: 4.399 Grondexploitatie: 49 *Bijdrage veiligheidsregio: 11.677

2,86%

€ 101,84

46,8

- 28,2% - 1,0% - 12,7%

Haarlem

162.543

598.621

32.294

Crisisbeheersing en brandweer*: 13.420 Openbare orde en Veiligheid: 13.365 * Bijdrage veiligheidsregio: 12.711

5,39%

€ 198,68

50,0

- 34,2% - 2,0% - 16,6%

Arnhem

162.424

733.338

16.477

Crisisbeheersing op orde*: Criminaliteit maakt geen kans: Personeel: Handhaving i.h.k.v. CHerstelagenda: * Bijdrage veiligheidsregio:

2,25%

€ 101,44

69,7

- 40,7% - 1,4% - 20,3%

* Uitgegaan van de begrote lasten in 2021 ** Voorlopige cijfers CBS *** Cijfers CBS

15.662 815 3.200 400 12.900

Deze tabel is conform de initiële opdracht gerangschikt o.b.v. inwoneraantal. In bijlage 2 zijn verschillende tabellen te vinden, gerangschikt op basis van andere relevante indicatoren. 6

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

Zie volgende pagina voor vervolg van tabel.

1. AANLEIDING Gemeente [vervolg tabel]

Arnhem

Enschede

2. METHODE

3. NUANCES

Inwoneraantal per 1 jan. 2021

Totale begroting* (absoluut)

Begroting Veiligheid* (absoluut)

Uitsplitsing en duiding begroting Veiligheid

[gemeente met meeste inwoners staat bovenaan]

x € 1.000

x € 1.000

x € 1.000

162.424

733.338

16.477

Crisisbeheersing op orde*: Criminaliteit maakt geen kans: Personeel: Handhaving i.h.k.v. CHerstelagenda: * Bijdrage veiligheidsregio:

159.732

722.799

21.067

NIET = andere begrotingspost dan Veiligheid

15.662 815 3.200

5. CONCLUSIE

Begroting Veiligheid als percentage van totale begroting

Begroting Veiligheid per inwoner

Aantal misdrijven per 1.000 inwoners in 2020**

Veiligheidsgevoel in 2019***

2,25%

€ 101,44

69,7

- 40,7% - 1,4% - 20,3%

2,91%

€ 131,89

63,6

- 35,1% - 2,5% - 17,9%

- voelt zich wel eens onveilig - voelt zich vaak onveilig - voel zich wel eens onveilig in eigen buurt

400 12.900

Crisisbeheersing en brandweer*: 13.551 Openbare orde en veiligheid: 7.515 * Bijdrage veiligheidsregio: 13.448 NIET: Bestemmen & VTH:

4. VERGELIJKINGSTABEL

10.771

Haarlemmermeer

157.789

494.752

19.002

Veilige woon- en leefomgeving: 3.931 Crisisbeheersing & Brandweer*: 15.070 *Bijdrage veiligheidsregio: 16.000

3,84%

€ 120,42

47,7

- 29,6% - 0,7% - 11,5%

Amersfoort

157.462

571.934

15.416

Sociale veiligheid: Fysieke veiligheid: Handhaving: *Bijdrage veiligheidsregio:

3.825 10.657 735 10.563

2,70%

€ 97,90

47,5

- 39,2% - Niet bekend - 14,8%

Zaanstad

156.901

548.677

22.521

Handhavingsprogramma: Uitvoering IVH: RIEC, Bibob en weerbaarheid: *Bijdrage veiligheidsregio:

7.711 1.178 164 13.468

4,10%

€ 143,54

45,7

- 32,9% - Niet bekend - 16,4%

‘s-Hertogenbosch

155.490

784.350

22.239

Openbare orde en veiligheid: 8.365 Verkeer en vervoer: 1.926 Crisisbeheersing & brandweer*: 9.226 Geëscaleerde zorg 18+: 2.546 *Bijdrage veiligheidsregio: niet bekend

2,84%

€ 143,03

58,1

- 31,9% - Niet bekend - 14,2%

* Uitgegaan van de begrote lasten in 2021 ** Voorlopige cijfers CBS *** Cijfers CBS

Deze tabel is conform de initiële opdracht gerangschikt o.b.v. inwoneraantal. In bijlage 2 zijn verschillende tabellen te vinden, gerangschikt op basis van andere relevante indicatoren. 7

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

1. AANLEIDING

2. METHODE

3. NUANCES

4. VERGELIJKINGSTABEL

5. CONCLUSIE

Gemiddelde waarden indicatoren De onderstaande tabel presenteert de gemiddelde waarden van de indicatoren, berekend op basis van de vergelijkingstabel op de vorige twee pagina’s. In de conclusie in hoofdstuk 5 zijn de waarden van de gemeente Arnhem vergeleken met de gemiddelden uit de onderstaande tabel.

Inwoneraantal 1 januari 2021

Gemiddelde onderzochte gemeenten

168.483

Totale begroting (absoluut)

Begroting Veiligheid (absoluut)

Begroting Veiligheid per inwoner

Aantal misdrijven per 1.000 inwoners in 2020

Veiligheidsgevoel in 2019

x € 1.000

Begroting Veiligheid als percentage van totale begroting

x € 1.000 686.450

21.624

3,27%

€ 128,90

54,55

- 35,65% - 1,61%* - 16,45%

- voelt zich wel eens onveilig - voelt zich vaak onveilig - voel zich wel eens onveilig in eigen buurt

*Gemiddelde van 8 gemeenten, voor 3 gemeenten was dit percentage niet bekend.

8

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

1. AANLEIDING

2. METHODE

3. NUANCES

4. VERGELIJKINGSTABEL

5. CONCLUSIE

In dit hoofdstuk worden enkele feitelijke conclusies gepresenteerd die volgen uit de

Aantal misdrijven – bovengemiddeld

vergelijking van de gemeente Arnhem met de tien andere onderzochte gemeenten.

De gemeente Arnhem kent relatief hoge misdaadcijfers, zo bleek eerder uit het rekenkameronderzoek. Dit onderzoek toont aan dat er ruim vijftien misdrijven per 1.000

Conclusies per indicator

inwoners meer worden gepleegd in Arnhem dan het gemiddelde van 54,6 in de onderzochte

Totale begroting (absoluut) – bovengemiddeld

gemeenten. Arnhem is hiermee met duidelijke afstand lijstaanvoerder in deze categorie met

De totale begrote lasten voor 2021 waren voor de gemeente Arnhem zo’n € 46,8 miljoen

69,7 misdrijven per 1.000 inwoners in 2020.

(oftewel 6,83%) hoger dan het gemiddelde voor de elf onderzochte gemeenten. Arnhem heeft de op drie na grootste begroting van de onderzochte gemeenten. Qua inwoneraantal

Veiligheidsgevoel – bovengemiddeld

zit Arnhem 6.000 inwoners onder het gemiddelde. Hieruit kan geconcludeerd worden dat

Ten aanzien van het door de inwoners ervaren veiligheidsgevoel scoort de gemeente Arnhem

Arnhem een relatief grote totale begroting heeft ten opzichte van de andere gemeenten.

bovengemiddeld. 40,7% van de Arnhemmers zegt zich wel eens onveilig te voelen, ten opzichte van 35,7% gemiddeld in de onderzochte gemeenten. Alleen in Nijmegen ligt dit

Begroting veiligheid (absoluut) – onder gemiddeld

percentage met 44,3% hoger. Ook voelt 20,3% van de ondervraagden zich wel eens onveilig

De gemeente Arnhem besteedt absoluut gezien ruim € 5 miljoen minder aan veiligheid dan

in de eigen buurt, ten opzichte van 16,5% gemiddeld. Dit is het hoogste percentage van alle

gemiddeld. Arnhem heeft de op één na kleinste begroting voor veiligheid van alle elf

onderzochte gemeenten. Alleen op de vraag of men zich vaak onveilig voelt antwoordden

onderzochte gemeenten. Alleen de veiligheidsbegroting van de gemeente Amersfoort is

minder Arnhemmers “ja” dan gemiddeld: 1,4% ten opzichte van 1,6% bij alle onderzochte

lager. Hieruit kan geconcludeerd worden dat Arnhem relatief weinig besteedt aan veiligheid

gemeenten.

ten opzichte van haar inwoneraantal. Algemene conclusie Begroting veiligheid als percentage van totale begroting – onder gemiddeld

Op basis van dit vergelijkende onderzoek kan geconcludeerd worden dat de gemeente

In navolging op de onder-gemiddelde absolute begroting voor veiligheid, is ook het

Arnhem zowel absoluut als relatief gezien minder financiële middelen besteedt aan veiligheid

percentage van de begroting voor veiligheid ten opzichte van de totale gemeentelijke

dan negen van de tien onderzochte gemeenten in deze benchmark. Ondanks de relatief

begroting relatief laag in Arnhem. De gemeente Arnhem besteedt 2,25% van haar totale

omvangrijke totale gemeentelijke begroting, gaat slechts een relatief beperkt deel naar beleid

begroting aan veiligheid en scoort hiermee ruim 1% onder het gemiddelde. Alleen de

en uitvoering om de veiligheid en leefbaarheid te waarborgen in Arnhem. Per inwoner

gemeente Almere besteedt relatief gezien een kleiner deel van de totale begroting aan

betekent dit een onder-gemiddeld budget voor veiligheid.

veiligheid. Zowel qua aantal misdrijven per inwoner als het ervaren veiligheidsgevoel in de gemeente Begroting veiligheid per inwoner – onder gemiddeld

scoort Arnhem aanzienlijk minder goed dan de tien andere gemeenten van vergelijkbare

Ook wanneer de veiligheidsbegroting wordt gedeeld door het aantal inwoners scoort Arnhem

grootte. In navolging van de conclusie van de Arnhemse Rekenkamer dat Arnhem qua

laag ten opzichte van de andere gemeenten. De € 101,44 die in Arnhem per inwoner wordt

omvang van georganiseerde criminaliteit eerder een G4-gemeente lijkt, zou deze benchmark

besteed aan veiligheid ligt ruim onder het gemiddelde van € 128,90 per inwoner. Alleen de

daarom aanleiding kunnen zijn de gemeentelijke uitgaven aan veiligheid in Arnhem te

gemeenten Almere en Apeldoorn besteden een kleiner bedrag per inwoner aan veiligheid

herijken.

dan Arnhem. De verschillen in deze categorie zijn substantieel. Zo besteedt de gemeente Haarlem bijna het dubbele vergeleken met Arnhem per inwoner aan veiligheid. 9

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

Bronvermelding Algemene brondocumenten • Centraal Bureau voor de Statistiek (2020). Geregistreerde criminaliteit; soort misdrijf, regio. Voorlopige cijfers 2020. • Centraal Bureau voor de Statistiek (2019). (On)veiligheidsbeleving; regio. Cijfers 2019. Op basis van de Veiligheidsmonitor 2019. • De Rekenkamer Arnhem (2021, 15 juni). De wet van de stimulerende achterstand: Onderzoek Ondermijning. Via: https://www.nvrr.nl/wp-content/uploads/2021/06/De-wet-van-de-stimulerende-achterstandonderzoek-naar-ondermijng-Rekenkamer-Arnhem.pdf

Breda • Gemeente Breda (2020, 9 oktober). Begroting 2021. Via: Begroting 2021 (hetgeldvanbreda.nl) • Gemeente Breda (2020). Meerjarenprogramma Veiligheid. Via: kennisbank.breda.nl Enschede • Gemeente Enschede (2021). Gemeentebegroting 2021-2024. Via: Gemeentebegroting 2021 (enschede.nl) • Gemeente Enschede (2021, februari). Integraal Veiligheidsbeleid 2021-2024. Via: https://www.enschede.nl/sites/default/files/Integraal-veiligheidsbeleid.pdf

Online bronnen • Vereniging van Nederlandse Gemeenten • waarstaatjegemeente.nl • data.politie.nl • leefbarometer.nl • zichtopondermijning.nl

Haarlem • Gemeente Haarlem (2021). Financiële stukken: Begroting. Via: https://gemeentebestuur.haarlem.nl/bestuurlijke-stukken/financiele-stukken/begroting • Gemeente Haarlem (2020). Programmabegroting 2021 – 2025. Via: https://gemeentebestuur.haarlem.nl/bestuurlijke-stukken/financiele-stukken/Programmabegroting-20212025-HLM-28092020.pdf • Gemeente Haarlem (2019). IVH 2019-2022 Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid. Via: https://gemeentebestuur.haarlem.nl/bestuurlijke-stukken/2018814461-2-Bijlage-1-Integraal-Veiligheidsen-Handhavingsbeleid-2019-2022-2.pdf

Gemeentelijke documenten Almere • Gemeente Almere (2020). Programmabegroting 2021. Via: https://almere.begroting2021.nl/assets/docs/Totaalbegroting%202021.pdf • Gemeente Almere (2020). Jaarplan Veiligheid 2021. Via: https://veilig.almere.nl/beleid-cijfers-enconvenanten/jaarplan-veiligheid-2021

Haarlemmermeer • Gemeente Haarlemmermeer (2018, 10 juli). Kadernota Integrale Veiligheid 2018-2022. Via: https://hetccv.nl/fileadmin/user_upload/cafile6320726775869420495.pdf • Gemeente Haarlemmermeer (2020). Programmabegroting 2021-2024. Via: https://programmabegroting.haarlemmermeer.nl/2021/

Amersfoort • Gemeente Amersfoort (2020). Begroting 2021. Via: https://amersfoort.begroting-2021.nl/ • Gemeente Amersfoort (2020, 10 november). Meerjarenbegroting 2021-2024. Via: https://amersfoort.begroting-2021.nl/assets/docs/Meerjarenbegroting%202021-2024%20%20Besluit%20raad%2010-11.pdf • Afdeling Bestuur, Strategie en Veiligheid Gemeente Amersfoort (2019, oktober). Integraal veiligheidsprogramma 2020-2022. Via: https://www.amersfoort.nl/web/file?uuid=ff98645b-2a9f-4328-8fbbd5dc8b5d27dc&owner=a46adc0b-3fdf-46de-afba-c11e346680c1&contentid=10456

Nijmegen • Gemeente Nijmegen (2020, 15 september). Stadsbegroting Gemeente Nijmegen 2021. Via: https://nijmegen.begroting-2021.nl/p47162/veiligheid • Gemeente Nijmegen (2018). De weerbare stad. Veiligheidsplan 2018-2022. Via: https://online.ibabs.eu/ibabsapi/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=8c5da943-2d28-4d70-b53c8aec530e2f56

Apeldoorn • Gemeente Apeldoorn (2020). Meerjaren Programma Begroting 2021-2024: Werken voor de Toekomst. Via: https://apeldoorn.begroting-2021.nl/p28500/download • Gemeente Apeldoorn (2019, januari). Integraal Veiligheidsplan 2019-2022: Met vertrouwen samen verder. Via: https://www.apeldoorn.nl/DATA/TER/inwoners/integraal_veiligheiddsplan.pdf

‘s-Hertogenbosch • Gemeente 's Hertogenbosch (2020). Begroting 2021. Via: https://s-hertogenbosch.begroting-2021.nl/ • Gemeente 's Hertogenbosch (2018, 11 december). Integraal Veiligheidsplan 2019-2022. Via: https://www.shertogenbosch.nl/fileadmin/Website/Stad_bestuur/Stad/Veiligheid/IVP_2019-2022_def.pdf

Arnhem • Gemeente Arnhem (2020/2021). Infographic Begroting 2021. Via: https://arnheminfographic.begroting2021.nl/ • Gemeente Arnhem (2020/2021). Geamendeerde begroting 2021. Via: https://arnhem.begroting2021.nl/assets/docs/Geamendeerde%20Begroting%202021.pdf • Gemeente Arnhem (2020/2021) Begroting 2021: Veiligheid. Via: https://arnhem.begroting2021.nl/p29529/veiligheid • Gemeente Arnhem (2019, 27 februari). Arnhem; Veilige Stad. Kadernota Veiligheid 2018-2022. Via: https://mijnspijkerkwartier.nl/files/mijnspijkerkwartier.nl/uploads/files/704786/Kadernota%20Veiligheid%2 02018%202022%20Arnhem%20Veilige%20Stad.pdf

Zaanstad • Gemeente Zaanstad (2020, 10 november). Begroting 2021-2024. Via: https://zaanstad.begroting-2021.nl/ • Gemeenten Zaanstad, Oostzaan & Wormerland (2018, 7 november). Integraal Veiligheidsplan 2019-2022. Via: https://zaanstad.raadsinformatie.nl/document/7030050/1/Bijlage_Integraal_Veiligheidsplan_20192022_IVP • Gemeente Zaanstad (2020). Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 2021. Via: https://www.zaanstad.nl/mozard/document/docnr/9347572/bijlage%20%20Uitvoeringsprogramma%20Vergunningverlening,%20Toezicht%20en%20Handhaving%202021

10

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

Bijlage 1 Duiding gemeentelijke begrotingen en beleidskaders

Duiding vergelijkingstabel •

Op de volgende pagina’s wordt per onderzochte gemeente geduid hoe de veiligheidsbegroting is opgebouwd en welke veiligheidsonderwerpen in het beleidskader zijn geprioriteerd. Op basis hiervan wordt geconcludeerd welke taken en werkzaamheden binnen veiligheid en de veiligheidsbegroting vallen. Deze nuances zijn relevant om in acht te nemen bij het interpreteren van de data en het vergelijken van gemeenten op basis van de vergelijkingstabel.

radicalisering) Rampenbestrijding en crisisbeheersing

Conclusie In de gemeente Almere vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen ook activiteiten die het sociaal en zorg domein raken, zoals schoolveiligheid en de aanpak van jeugdcriminaliteit.

1. Almere Begroting Het thema veiligheid is in de programmabegroting 2021 ondergebracht binnen ‘Programma 7 Veiligheid’. Dit programma bestaat uit vier onderdelen: Brandveiligheid, Openbare orde, Veiligheidsbeleid, en Veiligheidsregio. Relevant hierin zijn voornamelijk de onderdelen Openbare orde en Veiligheidsbeleid. Openbare orde betreft: • Apparaatskosten (hoofdzakelijk personeelskosten voor toezicht en handhaving op straat); • Evenementen; • Openbare orde en Veiligheid (dit budget wordt ingezet voor handhaving van de openbare orde); • Stads- en cameratoezicht.

2. Breda Begroting Het thema veiligheid is in de begroting van 2021 ondergebracht binnen het programma ‘Basis op Orde in Breda’ en specifiek het thema ‘Veilig Breda’. Uit het financieel totaaloverzicht in de bijlagen van de begroting zijn de volgende onderdelen te onderscheiden: • Veiligheid openbare ruimte • Zichtbare criminaliteit • Ondermijning • Zorg en Veiligheid • Fysieke veiligheid (waaronder waarschijnlijk de Veiligheidsregio valt) • Veilig Breda Algemeen

Het Veiligheidsbeleid betreft: • Jeugdcriminaliteit en overlast • High Impact Crime • Nazorg ex-gedetineerden • Subsidies • Veiligheidsbeleid • Veiligheidshuis

Beleidskader Het Meerjarenprogramma Veiligheid van de gemeente Breda beschrijft het beleidskader, waarin de volgende prioriteiten zijn opgenomen: • Ondermijning • Zorg en Veiligheid • Veiligheid openbare ruimte • Fysieke veiligheid • Zichtbare criminaliteit

Beleidskader Prioriteiten in het beleidskader zijn opgenomen in het Jaarplan Veiligheid 2021 en omvatten: • Veilige wijken (high impact crimes, veelvoorkomende criminaliteit en cyberveiligheid, overlast op straat) • Ondermijning & georganiseerde criminaliteit • Zorg en veiligheid (jeugdoverlast en -criminaliteit, school en veiligheid, woonoverlast,

Conclusie In de gemeente Breda vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen onder de prioriteit zorg en veiligheid tevens activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van jeugdcriminaliteit, alcohol- en drugsgebruik en seksuele uitbuiting. De onderwerpen die terugkomen in de begroting komen volledig overeen met de onderdelen in het beleidskader. 12

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

3. Nijmegen

•

Informatiepositie en intelligence

Begroting

•

Verbinding van zorg en veiligheid

Het thema veiligheid is in de begroting van 2021 ondergebracht binnen ‘Programma Veiligheid’.

•

Sociale kwaliteit (overlast door personen)

Dit programma bestaat uit twee taakvelden:

•

Jeugdcriminaliteit en individuele probleemjongeren

•

Crisisbeheersing en brandweer

•

Georganiseerde /ondermijnende criminaliteit

•

Openbare orde en veiligheid

•

Digitale criminaliteit

•

High Impact Crime (HIC)

Beleidskader Het beleidskader voor het programma Veiligheid van de gemeente Nijmegen is opgenomen in

Conclusie

het Veiligheidsplan 2018-2022. Hierin zijn de volgende onderwerpen opgenomen als prioriteiten:

De gemeente Apeldoorn focust zich voornamelijk op sociale veiligheid en het snijvlak van zorg

•

Intelligence

•

Veiliger Wijkteams

en veiligheid. Het is niet duidelijk of VTH ook onder veiligheid valt.

•

Zorg en veiligheid

5. Haarlem

•

Fysieke veiligheid

Begroting

•

Ondermijningscriminaliteit

Het thema veiligheid is in de programmabegroting ondergebracht binnen ‘Programma 6 Burger, bestuur en veiligheid’, meer specifiek ‘Beleidsveld 6.3 Openbare orde en veiligheid’. Hieronder

Conclusie

vallen twee afdelingen :

In de gemeente Nijmegen vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling VTH

•

Veiligheid en Handhaving

onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen onder de

•

Vergunningen Toezicht en Handhaving

prioriteit zorg en veiligheid tevens activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de

aanpak van jeugdcriminaliteit en personen met verward gedrag.

Beleidskader Het beleidskader omvat het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid, prioriteiten hierin zijn:

4. Apeldoorn

•

Ondermijnende criminaliteit

Begroting

•

Zorg en Veiligheid

Het thema veiligheid is in de Meerjaren Programma Begroting 2021-2024 ondergebracht binnen

•

Leefbaarheid van wijken en buurten

‘Programma 2 Veiligheid’. Dit programma bestaat uit twee pijlers:

•

Jeugd en Veiligheid

•

High Impact Crimes

•

Openbare orde en veiligheid

•

Crisisbeheersing en brandweer

Daarnaast is binnen programma 3 ‘Openbare Ruimte’ ook een kostenpost ‘1.2 Openbare orde en

Conclusie

veiligheid’ opgenomen, Dit kan budget t.b.v. Toezicht & Handhaving zijn.

In de gemeente Haarlem vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen tevens

Beleidskader

activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van verward gedrag (Zorg

Het beleidskader voor het thema veiligheid is opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan 2019-

en Veiligheid) en de aanpak van jeugdcriminaliteit (Jeugd en Veiligheid).

2022 van de gemeente Apeldoorn, met de volgende prioriteiten: 13

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

6. Enschede

Beleidskader

Begroting

Het programma Veiligheid van de gemeente Haarlemmermeer valt uiteen in twee beleidsdoelen.

In de gemeentebegroting 2021 is Veiligheid belegd onder ‘Programma 3.1: Samenleving en

De prioriteiten uit de Kadernota Integrale Veiligheid zijn ondergebracht binnen een van de twee

bestuur’, specifiek in het kader van ‘Doel 5. Openbare orde en veiligheid’. Ten behoeve van de

beleidsdoelen:

Openbare Orde en Veiligheid zijn drie taken opgenomen in de begroting: •

Bevorderen verbinding in samenleving (tegengaan polarisatie en radicalisering)

Beleidsdoel A: Een veilige woon- en leefomgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers in

•

Ervoor zorgen dat Enschede een ongunstig klimaat heeft voor ondermijnende activiteiten

de gemeente Haarlemmermeer.

•

Versterken van de samenwerking tussen zorg en veiligheid

•

Verbeteren veiligheidsgevoel in eigen buurt

Belangrijk hierbij te noemen is dat bestemmen en VTH in het programma ‘Duurzaam wonen,

•

Versterken van de keten ‘zorg-veiligheid’

leven en werken’ vallen, dus niet binnen de begroting van Veiligheid.

•

Aanpak ondermijning / georganiseerde criminaliteit

•

Integraal samenwerken aan contraterrorisme, extremisme en radicalisering (CTER)

•

Uitvoeringsprogramma Veiligheid realiseren

Beleidskader Het beleidskader hiervoor is opgenomen in het Integraal veiligheidsbeleid 2021-2024 van de

gemeente Enschede. Binnen de gemeente Enschede is een scheiding tussen fysieke veiligheid en

Beleidsdoel B: Het verzekeren van de doelmatige en slagvaardige hulpverlening op het gebied

sociale veiligheid gemaakt. Het Integraal Veiligheidsbeleid richt zich op sociale veiligheid.

van brandweerzorg, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening.

Prioriteiten hierin zijn:

•

Het voorkomen van brand

•

Zorg en veiligheid

•

Deelnemen aan de gemeenschappelijke regeling VRK

•

Jeugd en veiligheid

•

Uitvoeren van inspecties op de brandveiligheidsvoorschriften

•

Georganiseerde ondermijnende criminaliteit

•

Goede voorbereiding op crisis en incidenten

•

Polarisering en radicalisering

Relevant hierbij te noemen is dat VTH onderdeel is van het integraal veiligheidsbeleid. Conclusie De gemeente Enschede mikt sterk op sociale veiligheid. Bestemmen en VTH vallen niet onder

Conclusie

veiligheid (en niet in zelfde begrotingspost), maar binnen het ruimtelijk domein.

In de gemeente Haarlemmermeer vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen

7. Haarlemmermeer

tevens activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van verward

Begroting

gedrag (Zorg en Veiligheid) en de aanpak van jeugdoverlast en -criminaliteit (Jeugd en

In de programmabegroting 2021-2024 van de gemeente Haarlemmermeer zijn twee taken

Veiligheid).

opgenomen voor het programma Veiligheid: •

Veilige woon- en leefomgeving

•

Brandweerzorg en crisisbeheersing (als bijdrage aan de veiligheidsregio)

14

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

8. Amersfoort

9. Zaanstad

Begroting

Begroting

Er zijn in de meerjarenbegroting 2021-2024 van de gemeente Amersfoort drie taken opgenomen

In de begroting van de gemeente Zaanstad voor 2021 zijn kosten begroot onder ‘Programma 6:

voor het Veiligheid en Handhaving, wat valt onder het onderwerp ‘Inclusieve en veilige stad’:

Veiligheid, handhaving en publieke dienstverlening’. Relevante posten uit de begroting die

•

Sociale veiligheid

betrekking hebben op veiligheid zijn:

o Kwetsbare personen, zorg en veiligheid

•

o Aanpak ondermijning en weerbaarheid bestuur •

Zorgen voor een schone, hele en veilige woon- en leefomgeving (Handhavingsprogramma)

o Cybercrime

•

Aanpak criminaliteit en overlast (Integraal Veiligheidsplan)

Fysieke Veiligheid

•

Interventies in RIEC-verband, Bibob en maatschappelijke weerbaarheid

o Brandveiligheid

•

Ramp en crisisbestrijding VrZW

o Bouwveiligheid

•

o Leefbaarheid wijken en buurten

Beleidskader

o Crisisbeheersing

De gemeente Zaanstad heeft samen met de gemeenten Oostzaan en Wormerland een Integraal

Handhaving

veiligheidsplan 2019-2022 opgesteld, waarin de volgende prioriteiten zijn opgenomen: •

High impact crimes

Beleidskader

•

Georganiseerde criminaliteit

Het beleidskader voor Veiligheid en Handhaving is bij de gemeente Amersfoort opgenomen in

•

Overlast door jongeren

het Integraal Veiligheidsprogramma 2020-2022. Hierin zijn drie aandachtsgebieden opgenomen:

•

Personen met verward gedrag

•

Cybercrime

•

Weerbaarheid en ondermijning

•

Zorg en Veiligheid

•

Digitale weerbaarheid

Conclusie In de gemeente Zaanstad vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling VTH

Conclusie

onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen tevens

In de gemeente Amersfoort vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende afdeling

activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van verward gedrag en

VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen tevens

overlast van jongeren.

activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van verward gedrag (Zorg en Veiligheid), kwetsbare personen en radicalisering.

15

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

10. ‘s-Hertogenbosch

11. Arnhem

Begroting

Begroting

Het programma veiligheid is apart opgenomen binnen de begroting voor 2021 van de gemeente

In de geamendeerde begroting 2021 van Arnhem is veiligheid opgenomen als stedelijk

‘s-Hertogenbosch. In deze begroting zijn de volgende posten opgenomen:

programma ‘S01 Veiligheid’. Er wordt een splitsing gemaakt per ambitie en doel en hoe de

•

Openbare orde en veiligheid

middelen worden besteed. Hieruit wordt niet duidelijk of VTH ook onder veiligheid valt.

•

Verkeer en vervoer

Handhaving gebeurt ook vanuit de wijkprogramma’s, maar daarvan is niet uitgesplitst welk

•

Crisisbeheersing en brandweer

budget waarheen gaat.

•

Geëscaleerde zorg 18+

Het gemeentelijke team Handhaving bestaat uit het team Veiligheid en het team Leefbaarheid.

Daarnaast zijn de volgende doelstellingen opgenomen in de begroting van het programma

Het team Veiligheid werkt stedelijk vanuit het programma Veiligheid, terwijl het team

Veiligheid:

Leefbaarheid onder de wijksturing in de acht Arnhemse gebieden werkt.

•

Veilige woon- en leefomgeving

•

Bedrijvigheid en veiligheid

Beleidskader

•

Jeugd en veiligheid

Het beleidskader is opgenomen in de Kadernota Veiligheid 2018-2022: ‘Arnhem; Veilige Stad’. Dit

•

Fysieke veiligheid

bestaat uit de volgende onderdelen en prioriteiten:

•

Integriteit en veiligheid

•

Stedelijke Veiligheid o Terugdringen van misdrijven (High Impact Crimes, woninginbraken, straatroof)

Beleidskader

o Georganiseerde criminaliteit en witwassen tegengaan

Het beleidskader voor het programma Veiligheid is opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan

•

2019-2022 gemeente ’s-Hertogenbosch. Hierin komt een aantal prioritaire thema’s naar voren: •

Wijkveiligheid o Wijkoverlast terugbrengen naar gemiddeld Arnhems niveau (woonoverlast, drugs,

Veilige en leefbare wijken en buurt

intimiderende jongerengroepen, vervuiling)

o Overlast, geweld op het snijvlak van Zorg & Veiligheid

•

Maatschappelijke veiligheid

o Vermogenscriminaliteit en High Impact Crimes

o Discriminatie

•

Veilig uitgaan en veilige evenementen

o Huiselijk geweld

•

Problematische jeugd en jeugdgroepen

o Jeugdcriminaliteit

•

Ondermijning

o Personen met verward gedrag

Daarnaast is een aantal overige strategische thema’s benoemd

•

Fysieke veiligheid o Voorbereiden op rampen en crises i.s.m. de veiligheidsregio Gelderland-Midden

Conclusie In de gemeente ‘s-Hertogenbosch vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als de uitvoerende

Conclusie

afdeling VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen

In de gemeente Arnhem vallen zowel de beleidsafdeling OOV, als een deel van de uitvoerende

tevens activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van jeugdoverlast

afdeling VTH onder de begroting van Veiligheid. Binnen het beleidsveld van Veiligheid vallen

en -problematiek en inperking van alcohol- en drugsinname.

tevens activiteiten die raken aan het sociaal en zorg domein, zoals de aanpak van verward gedrag (Zorg en Veiligheid) en de aanpak van jeugdcriminaliteit (Jeugd en Veiligheid).

16

Benchmark veiligheidsbegrotingen van gemeenten • © TwynstraGudde

Bijlage 2 Vergelijkingstabel gerangschikt per relevante indicator

Rangschikking o.b.v. begroting Veiligheid als percentage van de totale begroting Gemeente

Inwoneraantal per 1 jan. 2021

Totale begroting* (absoluut)

Begroting Veiligheid* (absoluut)

Uitsplitsing en duiding begroting Veiligheid

x € 1.000