Agendabundel

op andere momenten. Daarvoor is het wel zaak dat de juiste ambtenaren of juist andere externe personen of organisaties op tijd bij de organisatie van het project betrokken worden. Gebrek aan uren en middelen De organisatie van de cultuurdag is niet te organiseren binnen de hiervoor incidenteel tot en met 2025 uit bestaande bezetting beschikbaar gemaakte 0,2 fte, omdat binnen deze uren ook de dagelijkse bezigheden en de begeleiding van de kinderburgemeester georganiseerd moeten worden. Daarbij worden geen extra uren toegewezen gekregen, waardoor de organisatie van de cultuurdag binnen de beschikbare uren uitgevoerd moet worden. Dit beeld komt overeen met vorig jaar.

Kosten en baten Weinig tijdsinzet door uitblijven activiteit Doordat er dit jaar tot dusverre geen (substantiële) activiteit is georganiseerd op het gebied van inclusie is de tijdsinzet beperkt tot het gesprek met de (ouders van de) kinderburgemeester aan het begin van het jaar, en enkele afspraken. Dit is minder dan 2022/2023 toen de groenwedstrijd werd georganiseerd.

14

5. Conclusies en lessen voor de toekomst De hoofdvraag Deze evaluatie vertrok vanuit de vraag hoe we de invulling van het kinderburgemeesterschap de komende jaren verder kunnen verbeteren, en of dit programma uit te breiden is met een kinderraad. Daarbij werd specifiek gekeken hoe het kinderburgemeesterschap bijdraagt aan de wensen die de gemeenteraad in de motie uitsprak en aan de vijf stappen zoals opgesteld door het kinderrechtencomité van de Verenigde Naties voor betekenisvolle kinderparticipatie. Oordeel van betrokkenen Betrokkenen zijn positief over het Arnhemse kinderburgemeesterschap. Natuurlijk zijn er verbeteringen mogelijk, maar over het initiatief en hoe het kinderburgemeesterschap bijdraagt aan kinderparticipatie zijn betrokkenen positief, ook al is dit nu vooral beperkt tot één kind. Wensen van de raad De raad vroeg het college er in het bijzonder om er aandacht aan te besteden dat de kinderburgemeester niet enkel een ceremoniële invulling krijgt, maar dat inhoudelijke onderwerpen voor kinderen leidend zijn. Dat daarom zoveel mogelijk (ook) aansluiting wordt gezocht bij relevante beleidsvelden (in het bijzonder onderwijs en jeugd) en dat daarnaast oog is voor een goede samenwerking met de Arnhemse scholen bij het proces om tot een gekozen kinderburgemeester te komen. De rol van de kinderburgemeester is momenteel sterker ceremonieel dan inhoudelijk gedreven.

De organisatie van projecten en activiteiten die ingaan op inhoudelijke onderwerpen zoals groen en diversiteit helpen om dit tegen te gaan. In deze projecten wordt op verschillende manieren samengewerkt met relevante beleidsvelden, of met relevante externe initiatieven. Er is op dit moment er echter te weinig beschikbare fte om deze werkzaamheden goed uit te voeren. Voor de verkiezing van het jaar 2023/2024 zijn alle Arnhemse scholen uit het reguliere basisonderwijs betrokken. Er bleek weinig tot geen animo onder de Arnhemse scholen. Drie scholen deden in 2023/2024 mee. Daarmee zorgt het huidige selectieproces – via Arnhemse basisscholen – ervoor dat niet elk kind in de gemeente Arnhem kans heeft om kinderburgemeester te worden. Betekenisvolle kinderparticipatie Op dit moment draagt het Arnhemse kinderburgemeesterschap bij aan alle vijf stappen voor betekenisvolle kinderparticipatie. Zo zorgen zowel het selectieproces als de voorbereiding voor activiteiten en evenementen voor een goede voorbereiding tot het vormen en geven van de eigen mening. Bovendien moedigen deze evenementen de kinderburgemeester ook aan haar of zijn mening te geven en wordt deze serieus meegewogen. Daarnaast wordt rondom alle evenementen uitgelegd hoe en in welke mate de mening van de kinderburgemeester wordt meegenomen.

Onduidelijker is hoe de kinderburgemeester bijdraagt aan de mogelijkheid om te klagen of in beroep te gaan, gezien hiervoor de afgelopen jaren (zover bekend) geen aanleiding is geweest. Hierbij is het belangrijk om te noemen dat het kinderburgemeesterschap vooral bijdraagt aan betekenisvolle kinderparticipatie van de kinderburgemeester zelf. Het positieve effect kan verbreed worden door meer kinderen te betrekken. Bijvoorbeeld via een kinderraad, een alternatieve vorm van verkiezingen of de organisatie van een maatschappelijke activiteit die daaraan bijdraagt. Een kinderraad In het plan van aanpak werd specifiek gevraagd om bij de evaluatie te kijken naar de mogelijkheid om het programma uit te breiden met een kinderraad. Een kinderraad zou voordelen bieden. Zo draagt het eraan bij dat meer kinderen kunnen participeren, zorgt het 15

ervoor dat de kinderburgemeester zich vertrouwder voelt in het kinderburgemeesterschap en zorgt het in het algemeen voor een bredere bekendheid van Arnhemse kinderparticipatie. Daartegenover staat de tijdsinzet van begeleiders. Op dit moment nemen de werkzaamheden rondom de evenementen en activiteiten van de kinderburgemeester nagenoeg alle beschikbare tijd – die vanuit bestaande bezetting is georganiseerd – in beslag. Werkzaamheden rondom het selectieproces, de inhoudelijke bijdrage en deze evaluatie komen daar nog bovenop. Daaruit blijkt dat een kinderburgemeester op dit moment al om een extra investering vraagt. Het instellen, organiseren en begeleiden van een kinderraad zou daarbij aanzienlijk meer tijdsinzet vragen, en daarmee ook om een aanzienlijke aanvullende investering.

Lessen voor de toekomst Op basis van deze evaluatie bleken drie overkoepelende punten: Bepaal de kaders rondom kinderparticipatie De gemeente Arnhem heeft nu twee jaar een kinderburgemeester. In die tijd zijn via de twee uitgevoerde evaluaties nieuwe inzichten opgedaan over kinderparticipatie. Daarnaast zijn er nog tot en met 2025 middelen beschikbaar voor de kinderburgemeester in de huidige vorm. Dat maakt het nu een geschikt moment om in gesprek te gaan over de toekomst van kinderparticipatie in de gemeente Arnhem, vanaf het schooljaar 2025/2026. De gemeente Arnhem kan de kaders rondom kinderparticipatie (opnieuw) bepalen, door stil te staan bij vragen als: -

-

Wat is de visie van de gemeente Arnhem als het gaat om kinderparticipatie? (Bijvoorbeeld zoveel mogelijk kinderen beperkt betrekken of een kleinere groep diepgaand betrekken) Welke invloed geeft de gemeente Arnhem aan kinderen? (Willen we dat kinderen adviezen geven, en wat doen we er dan mee?) Wie is verantwoordelijk voor kinderparticipatie? (Hoe heeft dit invloed op de insteek van kinderparticipatie?) Welke middelen (uren en budget) stellen we hiervoor beschikbaar? Wanneer is de gemeente Arnhem tevreden over kinderparticipatie? (Welke doelen willen we bereiken, en willen we dit meten?)

Door stil te staan bij deze vragen aan de hand van inzichten uit de evaluaties en verdere inzichten en voorkeuren kan de gemeente Arnhem haar kaders voor kinderparticipatie formuleren. Gezien de kinderburgemeester tot stand is gekomen vanuit een van de gemeenteraad, is het belangrijk om dit gesprek als college en gemeenteraad samen te voeren.

Extra middelen nodig voor inhoudelijke en proactieve kinderburgemeester Wanneer de kinderparticipatie op de huidige manier wordt ingericht, via een kinderburgemeester, zijn extra middelen nodig. De kinderburgemeester heeft op dit moment meer een ceremoniële functie dan gewenst. Net als in de tussenevaluatie is het advies om dit in te perken en de focus te leggen op de inhoudelijke bijdrage die de kinderburgemeester kan leveren, omdat dit essentieel is voor betekenisvolle kinderparticipatie. Hiervoor zijn extra middelen nodig, vooral als het gaat om de beschikbaar gestelde fte. Op dit moment is de incidenteel tot en met 2025 uit bestaande bezetting beschikbaar gemaakte 0,2 fte enkel voldoende voor de dagelijkse begeleiding van de kinderburgemeester rondom evenementen en activiteiten. Door meer fte beschikbaar te stellen hebben begeleiders meer tijd voor het organiseren van het selectieproces en de maatschappelijke activiteit rondom het inhoudelijke thema waarmee de kinderburgmeester aan de slag wil. Daarnaast kan de extra tijd benut worden om proactief initiatieven te ontplooien. Denk hierbij aan een professioneler

16

sociale media-account om zichtbaarheid te vergroten, het betrekken van andere kinderen bij de kinderburgemeester via projecten op scholen of andere gelegenheden. Alternatief selectieproces nodig voor minder kansenongelijkheid Het selectieproces wordt momenteel uitgevoerd in samenwerking met Arnhemse basisscholen. Slechts weinig uitgenodigde scholen nemen echter deel aan de verkiezingen. Bovendien verschillen deelnemende scholen in de mate waarin zij hun kandidaat voorbereiden op het kinderburgemeesterschap. Onder andere hierdoor is twee keer een kandidaat van dezelfde school kinderburgemeester geworden. Deze school nam twee keer deel aan de verkiezing en stak veel tijd in de voorbereiding van de kandidaten. Andere scholen bieden deze mogelijkheden niet. Dat verkleint de kans dat hun leerlingen kinderburgemeester worden. Om deze kansenongelijkheid tegen te gaan is het nodig het selectieproces aan te passen. Zoals vorig jaar in de tussenevaluatie werd geconcludeerd is het niet aan te bevelen om het aantal deelnemende scholen drastisch te verhogen: praktisch gezien is dit nagenoeg onhaalbaar en zal waarschijnlijk ingeboet worden aan de kwaliteit die nu neergezet is. Wanneer hiervoor wel wordt gekozen is het belangrijk rekening te houden met aanzienlijke extra kosten en tijdsinzet. Daarnaast bestaan er andere opties.

Denk bijvoorbeeld aan verkiezingen via sociale media zoals in Amersfoort of het kiezen van de kinderburgemeester uit het midden van de kinderraad (Brummen). Voor de laatste optie dient uiteraard eerst een kinderraad te worden ingesteld. Aanvullend kan de kansenongelijkheid verder worden beperkt door extra eisen voor kandidaatstelling (bijvoorbeeld niet twee jaar op rij van dezelfde school) of door scholen strakkere kaders mee te geven voor de verkiezingen (zoals een afgebakend lespakket over het kinderburgemeesterschap). Dit kan de drempel voor scholen om deel te nemen echter weer verhogen. Hierbij dient ook vermeldt te worden dat het belangrijk is om meer kinderen de kans te bieden, maar dat het niet wenselijk is om meer kandidaten te spreken tijdens het selectieproces. Dat betekent dat meer kandidaten zullen afvallen zonder de selectiecommissie te spreken. Afhankelijk van de invulling van het selectieproces moet daarom zorgvuldig bekeken worden hoe om te gaan met afgevallen kandidaten. Hiervoor bieden eerdere ervaringen goede voorbeelden.

17

Bijlage 1 - Bronnenoverzicht Hieronder ziet u een overzicht van de bronnen die gebruikt zijn voor deze eindevaluatie.

Documenten3 ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

16 januari 2019: Agenderingsverzoek "Oprichting Arnhemse Kinderraad" 16 januari 2019: Manifest Kinderraad en Kinderburgemeester van KinderrechtenNu 14 juli 2021: motie vreemd aan de agenda "Kinderburgemeester" (21M54) 21 juli 2021: Aangenomen motie vreemd aan de agenda Kinderburgemeester (21M54g) 15 maart 2022: Collegenota Kinderburgemeester motie 21M54G 15 maart 2022: Raadsvoorstel "Afdoening motie 21M54G Kinderburgemeester" 15 maart 2022: Bijlage - Plan van aanpak Arnhemse kinderburgemeester 1 juli 2022: Brief 'Kinderburgemeester' 19 juli 2022: Collegenota stand van zaken kinderburgemeester 19 juli 2022: Raadsbrief stand van zaken kinderburgemeester 14 maart 2023: Raadsbrief "Stand van zaken kinderburgemeester" 14 maart 2023: Collegenota "Stand van zaken kinderburgemeester" 18 augustus 2023: Raadsbrief “Tussenevaluatie Arnhemse kinderburgemeester” 18 augustus 2023: Collegenota “Tussenevaluatie Arnhemse kinderburgemeester” 18 augustus 2023: Bijlage – Rapport tussenevaluatie Arnhemse kinderburgemeester”

Personen (in functietitel) ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Medewerker kabinet - I Medewerker kabinet - II Medewerker kabinet – III Kinderburgemeester 2023/2024 Moeder kinderburgemeester 2023/2024 Bestuursadviseur burgerparticipatie Bestuursadviseur wijken en burgerparticipatie Lid selectiecommissie – I (via online vragenlijst) Lid selectiecommissie – II (via online vragenlijst) Lid selectiecommissie – III (via online vragenlijst)

3 Alle documenten zijn terug te vinden in de bestuurlijke informatie van de gemeenteraad.

18

Bijlage 2 – Verslag Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters (NKGB) Enkel een kinderburgemeester is niet genoeg De basis van kinderrechten en kinderparticipatie is volgens het Genootschap gestoeld op het doel om kinderen te ‘leren participeren’. Om überhaupt te kunnen participeren (einddoel) moet een kind namelijk eerst leren diens mening te vormen en te uiten - een cruciale stap die vaak vergeten wordt. Dit leren participeren is veelal succesvol wanneer dit gedaan wordt vanuit de leefwereld van kinderen. Een kinderraad onder begeleiding van een pedagoog is hier de ideale tool om zo veel mogelijk kinderen te betrekken (kwantiteit) en leren te participeren (kwaliteit), en vervolgens hun meningen over maatschappelijke vraagstukken op te halen. De NGKB ziet een kinderraad daarom ook als de optimaalste vorm van kinderparticipatie, waarbij het hebben van een kinderburgemeester slechts secundair is. Als er enkel een kinderburgemeester is, is er veelal de valkuil dat deze alleen een ceremoniële functie toegediend krijgt. Met zo’n functie draagt een kinderburgemeester meer bij aan de zichtbaarheid van kinderparticipatie, dan dat het daadwerkelijke kinderparticipatie voortbrengt. Waar zichtbaarheid zeer nuttig ingezet kán worden, is het wel zaak om het niet te laten verworden tot een lege huls.

Dit kan voorkomen worden door een kinderburgemeester te kiezen uit het midden van een kinderraad; hij of zij is dan het gezicht van de raad maar wordt ook inhoudelijk betrokken. Het ‘er even bij doen’ Van de ongeveer 25 gemeentes waarmee het genootschap de afgelopen tijd gesproken heeft, was bij de meesten de boodschap dat ze kinderparticipatie ‘er even bij moesten doen’. Bij elke gemeente was dit een tijdskwestie: er waren te weinig uren vrijgemaakt om écht kwalitatieve kinderparticipatie op te zetten. Het gevolg hiervan is dat de kinderburgemeester veelal niet op waarde wordt geschat en dat de functie kwalitatief niet uit de voeten komt. Niet uit onwil, maar uit onmacht. De NGKB is op basis van deze gesprekken bezig met het – naar boven – bijstellen van de richtlijnen voor het benodigde aantal uren dat een gemeente nodig heeft voor het opzetten van betekenisvolle kinderparticipatie. Inbedding Het ideaalbeeld van het NGKB nu is dat gemeentes een kinderraad hebben onder begeleiding van een kinderrechtencoach, die (en dit is cruciaal) voldoende fte heeft. Deze coach waarborgt kinderparticipatie in de gemeente door intern in gesprek te gaan, vormen van kinderparticipatie op te zetten (zoals een kinderraad en kinderburgemeester) en deze te begeleiden. Om kinderen kwalitatief en vanuit hun leefwereld te leren participeren, dient de coach een pedagogische achtergrond te hebben.

Anderzijds dient de coach kennis te hebben van de gemeente, omdat het diens taak is om de adviezen van kinderen te vertalen naar concrete acties binnen de organisatie.

19

Bijlage 3 – Verslagen referentiegemeenten Gemeente Brunssum Vorm(en) van kinderparticipatie Brunssum zit in het proces om zowel een kindergemeenteraad en ook een kinderburgemeester op te zetten (start in september 2023). De kinderraad bestaat uit één kind van elke van de 10 basisscholen en heeft als doel om erachter te komen wat er bij kinderen speelt, wat in hun ogen belangrijk is om vanuit de gemeente aan te pakken, en om hen vervolgens om tafel te krijgen met volwassenen. Kinderen bepalen inhoudelijk zoveel mogelijk zaken zelf, waarbij de gemeente kaders schept zodat de kinderraad ook in de praktijk écht de mogelijkheid heeft om te participeren. De kinderburgemeester wordt gekozen uit het midden van de kinderraad, participeert in deze raad en heeft daarnaast ceremoniële taken. Als aanvulling op de kinderraad en kinderburgemeester komen er in Brunssum kidsreporters. Per basisschool wordt één kind gekozen om een jaar lang het doen en laten van de kinderraad op journalistiek vlak (en geheel vanuit de leefwereld van kinderen) vast te leggen. Dit is een vorm van kinderparticipatie die nu enkel bestaat in scholen onder leiding van Dekidsreporters.nl. Brunssum wordt de pilotversie om deze werkvorm in gemeenten te introduceren. Door het hebben van een kinderraad, kinderburgemeester én kidsreporters is het echt een participatietraject van meerdere kinderen over het hele jaar heen.

Ambtelijke inbedding Kinderparticipatie is bij Gemeente Brunssum ingedeeld bij de afdeling van Maatschappelijke Ontwikkeling. Hier heeft een coördinator 18 uur gekregen om bezig te zijn met de kindergemeenteraad en de kinderburgemeester. Volgens deze coördinator is dit urenaantal het minimum om de benodigde taken te vervullen en het onderwerp recht aan te doen. Door genoeg uren te hebben komen er bovendien nieuwe initiatieven op, zoals de kidsreporters. Vorm van het selectieproces Brunssum betrekt al haar tien scholen bij het selectieproces. Dit doen zij middels een kanten-klaar pakket met workshops. Onderdeel van deze workshops is het opstellen van een profielschets, waarin kinderen duidelijk maken wat voor ideeën ze hebben voor de stad. Dit wordt gedaan vanuit hun eigen leefwereld, door middel van vragen als “als ik kon toveren zou ik…” Ook zijn er debatten over onderwerpen die naar boven kwamen in de profielschetsen. Kinderen die tijdens het proces net wat reëlere en uitvoerbaardere ideeën aandragen komen in aanmerking voor de kinderraad. Waarborgen van zichtbaarheid De aanloop naar de kinderburgemeester is iets wat vaak actief opgepakt wordt door de media, maar na een tijdje dooft dit effect uit. De kidsreporters zijn daarom ideaal om de zichtbaarheid van zowel kinderraad als kinderburgemeester te waarborgen door het jaar heen.

Belangrijk is dat de gemeente hierbij enkel de tools biedt die de reporters nodig hebben om zich te uiten, maar kinderen verder geheel vrijlaat in wat zij willen behandelen. Naast deze kidsreporters, draagt ook de kinderburgemeester zijdelings bij aan zichtbaarheid van kinderparticipatie, met een aantal evenementen die hij of zij bijwoont onder begeleiding van de burgemeester. Belangrijk is dat de ceremoniële functie hier niet centraal mag staan, maar dat de ceremonies echt bijdragen aan kinderparticipatie. Dit wordt gedaan door de kinderburgemeester invloed te geven op hoe de agenda eruitziet: zowel wat betreft de keuze van evenementen als welke voorbereidingsmomenten nodig zijn. 20

Ten slotte wordt er gewerkt aan de zichtbaarheid en binding van de kinderraad ten opzichte van de gemeenteraad. Zo wordt de kersverse kinderraad direct na het selectieproces in de gelegenheid gesteld om hun profiel en ideeën te pitchen, en krijgen zij ook naderhand tijd om de raad in te lichten.

Gemeente Amersfoort Vorm(en) van kinderparticipatie In gemeente Amersfoort zijn op dit moment negen kinderwijkraden actief, met de intentie om door te groeien naar vijftien raden. Deze raden hebben als doel om kinderen te leren hoe de gemeente werkt, hen hier een stem te geven en hun zienswijze mee te nemen in besluitvorming. De kinderwijkraden geven hiermee direct vanuit hun eigen leefwereld input aan de gemeente – het opzetten van een algemene kinderraad in Amersfoort is daarom achterwegen gelaten. De kinderburgemeester heeft vervolgens als functie om al deze kinderwijkraden bij elkaar brengen, hen een directe doorgang te bieden om de gemeente te bereiken met hun bevindingen, en hun zichtbaarheid te verhogen. Ambtelijke inbedding Voor de installatie van de kinderburgemeester is een projectleider aangesteld met ca. 13,5 uur per week. Deze dient als tijdelijke hoofdverantwoordelijke om het onderwerp van kinderparticipatie goed weg te zetten in de organisatie. De projectleider heeft een team waarvan elk lid 4 beschikbare uren per week heeft voor kinderparticipatie. De kinderburgemeester is officieel ingedeeld bij de griffie, en haakt bij het bezoeken van evenementen altijd samen met een begeleider aan bij de burgemeester (ceremonieel) of wethouder (inhoudelijk). Een belangrijk punt in Amersfoort is dat de projectleider slechts tijdelijk aangesteld is.

Als deze eindverantwoordelijke (inclusief bijbehorende uren) wegvalt ligt het gevaar op de loer dat de nieuwe verantwoordelijken het ‘er even bij moeten doen’. Vorm van het selectieproces Alle Amersfoortse kinderen uit groep 7 worden opgeroepen voor het kinderburgemeesterschap door middel van verschillende kanalen zoals een filmpje van de burgemeester op sociale media, scholen en de kinderraden. Na afstemming met de ouders van geïnteresseerden, worden zij uitgenodigd voor een sessie om ‘hun droom voor de stad’ uit te beelden op een A3-vel. Over dit werkstuk worden zij geïnterviewd, en hiervan worden geluidsfragmenten gemaakt. De resulterende werkstukken en geluidsfragmenten worden ingezet voor een tentoonstelling in het stadhuis, welke door kinderwijkraden (of afgevaardigden van basisscholen) bezocht worden om te stemmen voor de nieuwe kinderburgemeester. De winnende kandidaat mag zijn of haar droom uit laten komen in samenwerking met de kinderraden. Bijzonder aan dit selectieproces is dat geen enkele volwassene gekozen heeft. Waarborgen van zichtbaarheid De kinderburgemeester woont hoofdzakelijk evenementen bij die ingaan op zijn of haar ‘droom’. Door deze duidelijke kaders, blijft de planning van de kinderburgemeester goed in balans. Naast de thematische evenementen zijn er uiteraard ook een aantal algemene ceremonies die bijgewoond worden.

Dit is er ongeveer één per maand, die in het begin van het jaar worden ingepland. Daarbij heeft de kinderburgemeester een zichtbaarheidsfunctie ten opzichte van de kinderwijkraad. In de praktijk zien we dat de kinderburgemeester een boost geeft om kinderwijkraden te krijgen in wijken waar deze nog niet gevestigd zijn.

21

Inhoudelijke bijdrage Door tijdens het selectieproces al te destilleren wat ‘de droom’ van de kinderburgemeester is, is vanaf het begin al duidelijk met welk thema de kinderburgemeester aan de slag gaat. Dit onderwerp wordt maandelijks behandeld: ongeveer acht keer komt de kinderburgemeester samen met afgevaardigden van elke kinderwijkraad, om te praten over zijn of haar ‘droom’. Deze sessies worden begeleid door een kenner van kinderparticipatie, die de ideeën van kinderen direct kan toetsen aan uitvoerbaarheid. De uitkomsten van de bijeenkomsten worden naderhand door kinderen meegenomen naar hun eigen wijkraden, waar ze bespreken hoe ze de nieuwe ideeën in de wijk willen implementeren. Gedurende het jaar zijn er ten slotte drie terugkoppelmomenten naar de raad, met kinderburgemeesterberichten. Deze aanpak is zeer voordelig: er worden op deze manier maar liefst 100 kinderen bereikt en de kinderburgemeester heeft het hele jaar een team om zich heen. Voor gemeenten die geen kinderwijkraden heeft is het dan ook sterk aan te raden een groepje kinderen om de kinderburgemeester te verzamelen. Denk aan één vertegenwoordiger per school of wijk.

Gemeente Lingewaard Vorm(en) van kinderparticipatie Ongeveer acht jaar geleden kreeg gemeente Lingewaard haar eerste kinderburgemeester, die sindsdien is uitgebreid met een kinderraad bestaande uit de klas van de kinderburgemeester. De achterliggende intentie is om kinderen meer te betrekken bij de politiek, kennis te laten maken met de democratie en bewust te maken dat ook kinderen invloed kunnen hebben op het doen en laten van de gemeente. In de acht jaar dat Lingewaard bezig is met kinderparticipatie, heeft het concept zich sterk ontwikkeld. Ten slotte hecht gemeente Lingewaard veel waarde aan de contactmomenten met andere kinderburgemeesters. Zo organiseren zij de Regionale Kinderburgemeesterdag. Ambtelijke inbedding De kinderburgemeester is ingedeeld bij de bestuursassistent van de burgemeester in het bestuurssecretariaat (ofwel: het kabinet.) Van de fulltime functie van deze assistent gaat gemiddeld zes uur per week naar de kinderburgemeester, die in drukkere perioden uitlopen tot hele dagen. Samen met de burgemeester heeft de bestuursassistent de regie over de kinderburgemeester. Verzoeken die binnenkomen worden áltijd door hen samen besproken. Het voordeel van coördinatie door de bestuursassistent is dat alle verzoeken voor de (kinder)burgemeester op dezelfde plek binnenkomen.

Ook zijn er zeer korte lijntjes met de raad, de griffie en de burgemeester, en kan er eenvoudig wekelijks contact opgenomen worden met de kinderburgemeester en ouders. Dit leidt dus tot een efficiënte werkvorm met een duidelijk aanspreekpunt binnen de gemeente. Volgens de bestuursassistent is dit van groot belang voor het functioneren van de kinderburgemeester; zij kan hem of haar op deze manier zeer goed begeleiden (van planning tot aan het filteren van vervelende reacties op sociale media) zonder daarvoor te steunen op de tijd van ouders. Vorm van het selectieproces Gemeente Lingewaard bestaat uit zeven kernen, waarvan er elk jaar één uitgekozen wordt voor de selectie van een kinderburgemeester. Met gastlessen en sollicitatiebrieven, kiezen de kinderburgemeester en burgemeester de nieuwe kandidaat. De installatie van de nieuwe kinderburgemeester wordt gedaan in twee aparte momenten: enerzijds is er een officieel afscheidsmoment van de voorgaande kinderburgemeester, en anderzijds wordt de voorganger in de gelegenheid gesteld om de nieuwe kinderburgemeester te installeren.

22

Waarborgen van zichtbaarheid De kinderburgemeester heeft hoofdzakelijk een ceremoniële functie bij openingen en evenementen zoals Sinterklaas en carnaval, en activiteiten bij die passen bij de speerpunten die in het begin van het jaar worden opgesteld met o.a. de kinderburgemeester. Gemiddeld gezien is er elke week wel een evenement om bij te wonen. De bestuursassistent gaat hierbij altijd mee als begeleider (of regelt een andere begeleider), bereidt alles voor en schrijft eventuele speeches. Kleinere speeches laat zij door de kinderburgemeester zelf schrijven. Naast deze ceremoniële functie, heeft de kinderburgemeester een zichtbaarheidstaak ten opzichte van kinderen in de gemeente. Voor kinderen is het contacteren van een kinderburgemeester een stuk laagdrempeliger dan een burgemeester, waardoor zij sneller met vragen aankomen. Door zichtbaar te zijn (onder andere middels ceremoniële aangelegenheden en gastlessen) worden kinderen zich ervan bewust dat zij direct contact op kunnen nemen met de kinderburgemeester door hem of haar te mailen. Op die manier wordt de gemeente benaderbaar voor de doelgroep van kinderen. Inhoudelijke bijdrage Aan de kinderen van de deelnemende scholen én de uiteindelijke kinderburgemeester wordt tijdens het selectieproces gevraagd of zij inhoudelijke speerpunten hebben.

Aan de hand hiervan bepalen ambtenaren de kaders voor de benoemde thema’s, waaronder 1500 euro aan beschikbaar budget. Deze speerpunten gaan vervolgens direct naar de kinderraad om daar te dienen als rode draad tijdens hun regelmatige bijeenkomsten. De gemeente beoordeelt vervolgens of er al dan niet geld toegewezen wordt aan de verzoeken die binnenkomen via de kinderraad, en koppelen uiteindelijk aan de basisschool terug wat er precies gedaan is met het budget. Binnen de kinderraad vervult de kinderburgemeester de rol van voorzitter. De bestuursassistente doet hier de gehele voorbereiding voor; wat er eventueel aan de kinderburgemeester gevraagd kan worden, wat daar dan op geantwoord kan worden, en wie het woord moet krijgen.

23

Bijlage 4 – Jaaroverzicht bezigheden kinderburgemeester Week

Datum

Evenement

1.4

43

25-10-2023

Installatie kinderburgemeester in de gemeenteraad

2.

45

10-11-2023

Opname film kinderambassadeurs

3.

45.

Onbekend

Interview wijkkrant

4.

45

13-11-2023

Kijken bij PostNL rondom verkiezingen met Hugo de Jonge

5.

46

18-11-2023

Intocht Sinterklaas

6.

49

9-12-2023

Kerstboodschap voor Instagram

7.

3

17-1-2024

Werkbezoek Hugo de Jonge in Den Haag

8.

4

26-1-2024

Openen UitNacht in ABC Libertas

9.

9

29-2-2024

Kaart ondertekenen en post voorbereiden voor Arnhemse kinderen

10.

12

21-3-2024

Opname podcast over racisme

11.

21

25-5-2024

Startschot mega wandelmarathon

12.

11

14-3-2024

Scholenbezoek tijdens Week van het Geld

13.

17

25-4-2024

Filmen voor Instagram 4&5 mei

14.

26

26-6-2024

Airbornekrant interview

15.

27

30-6-2024

Keti Koti herdenking park Zypendaal

16.

27

1-7-2024

Keti Koti Festival Musis Zomervakantie

17.

37

12-9-2024

Atlas Conferentie in Arnhem

18.

37

15-9-2024

Airborne Freedom Run mini voor kinderen

19.

38

20-9-2024

Airborne herdenking

20.

40

30-9-2024

Opening vernieuwde entree van Rijnstate

21.

40

3-10-2024

22.

44

30-10-2024

Gedicht voorgedragen bij symposium ‘Het onzichtbare Zichtbaar maken’ van ACDR Installatie volgende kinderburgemeester in de gemeenteraad

4 Naast de getoonde evenementen en activiteiten is de kinderburgemeester in dit jaar uitgenodigd voor vijftien

evenementen of activiteiten waar niet op in is gegaan.

24

Vervolg Arnhemse kinderparticipatie Gemeente Arnhem

1

V e r v o l g A r n h e m s e K i n d e r p a r t i c i p a t i e

2025

Voorgesteld gesprek Aanleiding Lessen uit de evaluaties Mogelijke kaders Mogelijke Scenario’s Tijdspad vervolg

Aanleiding Ø Twee jaar ervaring met kinderburgemeesterschap Ø Lessen uit twee evaluaties Ø Geen afspraken voor na 2025 Ø Het vervolg?

3

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

2025

Lessen uit de evaluaties Ø Ervaringen positief, maar beperkt tot één kind waar veel op af komt Ø Onvoldoende middelen voor inhoudelijke bijdrage Ø Kinderburgemeester nu meer ceremonieel dan inhoudelijk Ø Relatief weinig scholen doen mee Ø Huidige aanpak via basisscholen leidt tot ongelijke kansen Ø Nu is de mogelijkheid voor dit gesprek Ø Kinderparticipatie vraagt altijd inzet van middelen

4

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

2025

Mogelijke kaders Doel

§ Waar wil je dat kinderparticipatie toe leidt; zichtbaarheid, ontwikkeling van vaardigheden, beleidsadviezen?

Bereik

§ Wil je een grote groep kinderen vluchtig bereiken of een (paar) kind(eren) intensief betrekken?

financieel

§ Welke kosten mag kinderparticipatie met zich meebrengen?

5

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

2025

Mogelijke scenario’s Scenario A

Scenario B

Inzetten op een zichtbare kinderburgemeester

Breid het huidige kinderburgemeesterschap uit met een kinderraad

Kosten ca. €38.000,- per jaar

Kosten ca. €105.500,- per jaar

Scenario C Mogelijkheden • Dit zijn mogelijke scenario’s, deze zijn niet per se onuitputtelijk of wederzijds uitsluitend. 6

Stoppen met kinderburgemeesterschap en (beter) benutten van bestaande initiatieven Kosten ca. €25.00,- per jaar

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

Scenario D Stoppen met het kinderburgemeesterschap

Geen kosten 2025

Voorbeelden bestaande initiatieven Arnhemse voorbeelden

Landelijke voorbeelden

7

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

2025

Tijdspad vervolg Maart

§ Bespreking in de raad

Oktober

§ Afscheid kinderburgemeester Annelien van Luijt

November

§ Nieuwe scenario in begroting

8

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

2025

Vervolg Arnhemse kinderparticipatie Gemeente Arnhem

9

Vervolg Arnhemse Kinderparticipatie

2025

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELRESULTAAT

Gespreksnotitie ‘Vervolg Arnhemse kinderparticipatie’ Fasering Niet van toepassing.

Eerdere besprekingen • 12 maart 2025: informatieve bespreking en bestuurlijk gesprek

Aanwezig De raadsleden/fractievolgers Noomen (GroenLinks), Van Harten (BBA), Verheij (PVV), Heemskerk (D66), Lukkassen (FvD), Schrijvers (VVD), Kraaijenbrink (Arnhem Centraal), Jansen (ChristenUnie), Neutkens (Volt), Groenendijk (PvdA) en Hogenhout (PvdD). De fracties CDA, Groep van den Broek, DENK en SP waren niet aanwezig. Verder aanwezig: Roelofs (wethouder), Van der Hulst (ambtelijke ondersteuning) Bespreking De bespreking is gestart met een ambtelijke presentatie verzorgd door Gideon van der Hulst (bestuursadviseur burgerparticipatie). In de presentatie is stilgestaan bij de aanleiding van de gespreksnotitie, de geleerde lessen van het kinderburgemeesterschap en de mogelijke scenario’s voor de toekomst. De aanwezige raadsfracties zijn in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen. Vervolgens is een bestuurlijk gesprek gevoerd tussen college en raadskamer. De wethouder heeft daarin de gespreksnotitie kunnen toelichten, de fracties hebben een bijdrage gedeeld.

Toezeggingen -

Wethouder Roelofs zegt toe de raad te informeren over de stand van zaken van de uitreiking van het jeugdlintje.

Conclusie Aan het einde van de vergadering is geconcludeerd dat de bespreking van de gespreksnotitie is afgerond.

De raadsadviseur,

De voorzitter,

R. Oosthout

K. Groot

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Raadsvoorstel Ouderenbeleid 2025 ‘Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem’ Fasering 

Informatieve bespreking



Meningsvormende bespreking



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

Procedure: Datum vergadering 12 maart 2025 Type voorstel Raadsvoorstel vanuit het college van B&W Spreekrecht publiek? Nee Voorgesteld resultaat: Start en afronding bespreking concept amendementen en moties. Bespreking amendementen in moties: Er wordt in maximaal twee termijn vergadert per amendement en/of motie.

Voorgesteld besluit De raad wordt gevraagd om het Ouderenbeleid 2025 ‘Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem’ vast te stellen.

Aandachtspunten Vorige besprekingen • 5 februari 2025: informatieve bespreking en eerste termijn van de meningsvormende bespreking. • 12 februari 2025: voortzetting van de meningsvormende bespreking. • 19 februari 2025: voorzetting en afronding van de meningsvormende bespreking. Maandag 10 maart worden de ingediende concept amendementen en moties aan de vergaderstukken toegevoegd en hier vermeld. In het voorjaar van 2023 heeft het college de raadsbrief ‘integraal ouderenbeleid in Arnhem’ aan de raad aangeboden. In reactie op de raadsbrief heeft de raad in het najaar van 2023 met inwoners en maatschappelijke organisaties gesproken met als doel het college aandachtpunten mee te geven bij de uitwerking van het beleid. Deze besprekingen zijn hier terug te kijken: 15 november 2023: rondetafelgesprekken 21 november 2023: raadskamerbespreking met portefeuillehouder Halverwege 2024 heeft het college de raad geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de ontwikkeling van het ouderenbeleid: raadsbrief ‘integraal ouderenbeleid in Arnhem (2)’ Na vaststelling van het beleidsplan wordt de uitvoeringsagenda 2025 verder uitgewerkt. Volgens het voorstel zijn er naar verwachting aanvullende middelen nodig voor het uitvoeringsplan en zijn er vanaf 2026 geen structurele middelen beschikbaar. Dit kan van invloed op het uitvoeringsplan.

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Contactgegevens Portefeuillehouder: Bob Roelofs

Ambtenaar Irina van Brakel irina.van.brakel@arnhem.nl 026 377 1962

Raadsadviseur Petra Wielaard petra.wielaard@arnhem.nl 026 377 4836

Openstaande moties en toezeggingen Bij de bespreking van het agenderingsverzoek over het ouderenbeleid heeft de portefeuillehouder de volgende toezeggingen gedaan: Platform ouderenactiviteiten: De wethouder gaat de vindbaarheid en het overzicht van activiteiten, faciliteiten en ontmoetingsplekken voor ouderen verbeteren, mogelijkerwijs door middel van een platform, en dit te betrekking bij het uitvoeringsplan. OV Ouderen: Als onderdeel van het participatietraject zal ook worden gesproken over de tarieven voor het gebruik van het openbaar vervoer door ouderen (55+ zonder Gelrepas). Ouderenombudsman: De wethouder gaat de mogelijkheid van een ouderen ombudsman en/of community coach verkennen en bespreken met SWOA.

Bij de begrotingsbehandeling (2024) heeft de portefeuillehouder naar aanleiding van motie ‘Eenzaamheid bestrijden door ontmoeten’ (24M160) de volgende toezegging gedaan in relatie tot ouderen: • zo snel als mogelijk met het wijkplatform Rijkerswoerd aan de slag te gaan om een ontmoetingsplek voor met name ouderen te realiseren, gebruikmakend van de provinciale subsidie; • de provincie Gelderland te verzoeken om meergenoemde subsidieregeling ook in 2025 te laten gelden; • te onderzoeken of ook in andere Arnhemse wijken behoefte bestaat aan ontmoetingsplekken voor met name ouderen en de raad hierover te informeren dan wel initiatieven te ontplooien om tot realisatie te komen, bij voorkeur in samenwerking met de provincie Gelderland in het kader van de bestrijding van eenzaamheid. In lijn met de door de raad aangenomen motie 24M135 ‘Vele handen maken licht werk’ wordt het ‘verkennen kansen betaald werk na pensionering’ opgevoerd als één van de kansrijke projecten voor de uitvoeringsagenda.

Ingediende amendementen en moties Maandag 10 maart worden de ingediende concept amendementen en moties aan de vergaderstukken toegevoegd en hier vermeld.

Orde van de vergadering Ieder amendement en/of motie wordt afzonderlijk besproken in twee termijnen, te beginnen met de amendementen en op volgorde van volgnummer: •

Start eerste termijn aan de zijde van de raad. o

De indiener(s) van de motie of het amendement krijgt of krijgen als eerste de gelegenheid.

o

Als fracties vragen hebben aan de indiener kunnen zij die stellen in de eerste termijn van de indiener.

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES o

De overige fracties worden in hun eigen eerste termijn uitgenodigd om hun voorlopige mening over de motie of het amendement te delen en/of vragen aan de wethouder te stellen.

•

Start eerste termijn aan de zijde van het college. Hierin geeft de portefeuillehouder een preadvies en worden gestelde vragen in de eerste termijn beantwoord.

•

Tweede termijn aan de zijde van de raadskamer, waarin weer gestart wordt bij de indiener(s);

•

Indien nodig: tweede termijn aan de zijde van het college;

•

Interrupties zijn in alle termijnen toegestaan. Zoals altijd kan de voorzitter interrupties beperken.

Mogelijk resultaat: •

Nadat de bespreking is afgesloten, alle concept-moties en -amendementen besproken zijn, besluit de raadskamer of het voorstel wordt doorgeleid naar de besluitvormende vergadering. o

•

Een dergelijk besluit komt tot stand als de fracties waarvan de woordvoerders zich daarachter hebben geschaard, in de raad een meerderheid opleveren (20 zetels of meer).

De raadskamer kan besluiten, als alle in de raadskamer aanwezige woordvoerders van de fracties hiermee instemmen, om een onderwerp als hamerstuk door te geleiden naar de besluitvormende fase.

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4390354

Onderwerp:

Beleidsplan Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem

Kernboodschap In 2050 is één op de drie Arnhemmers 55 jaar en ouder. Inwoners wonen langer thuis en naarmate de leeftijd vordert wordt hun zorgvraag vaak complexer. Dit vraagt om beleid en een integrale aanpak om 55-plussers optimaal te ondersteunen bij het vitaal en zelfstandig oud(er) worden in hun eigen buurt. Dit beleidsplan kwam tot stand dankzij vele gesprekken met inwoners en betrokken organisaties. Het is geschreven vanuit de leefwereld van inwoners met wie wij samen werken aan veerkrachtige gemeenschappen en een inclusieve en zorgzame samenleving in Arnhem. Voorstel 1. Het beleidsplan ‘Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem’ vast te stellen. Inleiding De afgelopen jaren is er geen beleid ontwikkeld voor specifieke doelgroepen. Echter vragen diverse maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de vergrijzing, in Nederland om een duidelijke koers en gerichte keuzes om hiermee toekomstbestendig te zijn. In Arnhem zien wij de toename van het aantal 55-plussers in onze stad in de eerste plaats als een verrijking; vitaal oud(er) worden kan een bron van persoonlijke groei zijn en biedt ruimte voor actieve deelname in gemeenschappen. Hoewel we gemiddeld langer en vitaler leven, gaat ouder worden ook gepaard met ingrijpende levensgebeurtenissen die plaatsvinden; zoals het wegvallen van een partner, ziekte of een steeds kleiner wordend netwerk.

Inwoners kunnen hierdoor (al dan niet tijdelijk) hun veerkracht verliezen. Vergrijzing brengt – naast verrijking en kansen – dus ook maatschappelijke uitdagingen met zich mee. Met name de toename van 75-plussers leidt tot meer ouderen met complexe zorgvragen. Mensen blijven langer thuis wonen en gaan alleen naar een verpleeghuis als ze ernstig ziek zijn of als het thuis echt niet meer gaat. Daarnaast zijn er 55-plussers die voor extra uitdagingen staan, zoals het niet spreken van de Nederlandse taal of ze ervaren een andere drempel tot ontmoeting. Voor hen neemt de mogelijkheid om mee te doen snel af, wat hun welbevinden en gezondheid negatief beïnvloedt. We bieden gerichte ondersteuning aan hen die dit het hardst nodig hebben en waar we de meeste impact kunnen realiseren. Tegelijkertijd is er een krappe arbeidsmarkt, waardoor het moeilijk is om voldoende personeel te vinden om voor ouderen te zorgen, zowel thuis als in verpleeghuizen. Hierdoor hebben wij elkaar

harder nodig dan ooit om alle 55-plussers, ook die in een kwetsbare positie, midden in de samenleving te houden. Samen trotseren we de bijbehorende uitdagingen zodat iedereen kan blijven meedoen. Dit vraagt dat we meer omkijken naar elkaar, maar ook om erkenning en waardering van 55-plussers die zich inzetten voor hun gemeenschap. Wij stimuleren en faciliteren inwonersinitiatieven en netwerken daarom zo veel mogelijk. Een bestaande rol die wij – samen met onze partners – verder gaan uitbreiden. Beoogd effect Met dit beleidsplan stimuleren we een beweging van zorg naar preventie, een sterke sociale basis en omzien naar elkaar. Arnhemse 55-plussers houden zo lang mogelijk zelf de regie, zetten hun talenten in, zijn - al dan niet door middel van een betaalde baan - maatschappelijk betrokken en blijven zichzelf ontwikkelen. Ze kunnen oud(er) worden in hun eigen buurt en worden gestimuleerd om zelf initiatieven op te starten. Daarnaast zetten we gericht in op inwoners in een kwetsbare positie, zoals 55-plussers die de Nederlandse taal niet (goed) beheersen of minder mobiel zijn, om de drempel tot ontmoeten en meedoen te verkleinen en gezondheidsvaardigheden te vergroten. Dit doen we onder andere door het faciliteren van inclusieve en toegankelijke ontmoetingsplekken. Dit stimulerende beleid draagt bij aan de realisatie van doelen en ambities van Arnhem.

Argumenten 1.1 Dit beleidsplan biedt helderheid in hoe wij in Arnhem omgaan met de vergrijzing. Een actueel en toekomstbestendig ouderenbeleid geeft houvast voor de toekomst van 55plussers omdat we duidelijkheid en voorspelbaarheid creëren over welke koers we de aankomende jaren gaan varen. Daarnaast geeft het inzicht in hoe we in Arnhem omgaan met de maatschappelijke opgaven als gevolg van de toenemende vergrijzing. Voor (subsidie)partners biedt het beleidsplan duidelijkheid over de richting die we opgaan zodat zij hier vanuit hun expertise aan kunnen bijdragen. 1.2 De maatschappelijke uitdagingen die de vergrijzing met zich meebrengt, maakt stimulerend ouderenbeleid noodzakelijk. Door stevig in te zetten op het versterken van sociale cohesie en netwerken ontstaat een bredere en inclusievere zorgstructuur die inwoners aanmoedigt om actief deel te nemen aan hun gemeenschap of buurt. Dit leidt tot betrokkenheid en inwoners die voldoening ervaren. Tevens is dit nodig omdat de huidige zorginfrastructuur niet meer langer houdbaar is en het aantal ouderen steeds verder toeneemt. We bevorderen bewustwording onder inwoners over de uitdagingen behorend bij het ouder worden in combinatie met maatschappelijke ontwikkelingen. Dit doen we door informatieverstrekking en te stimuleren dat zij nadenken over hoe zij oud willen worden en wat zij kunnen doen om zichzelf voor te bereiden.

Een voorbeeld is bewustwording over de

ouderenzorg die financieel niet houdbaar is, hoe je een woning kunt aanpassen zodat deze levensloopbestendig wordt en hoe je het risico op vallen kunt verkleinen. Wij richten ons op alle Arnhemmers die met deze veranderingen te maken krijgen en hebben daarbij specifiek aandacht voor de groep vanaf 55 jaar. Tevens hebben we aandacht voor preventie bij inwoners voor wie dit niet vanzelfsprekend is en waarbij de levensverwachting door gezondheidsachterstanden afneemt. Onderzoek van Pharos toont aan dat mensen met een laag opleidingsniveau en laag inkomen gemiddeld vier jaar korter leven. Door inwoners bewust te maken van hoe zij vitaler oud(er) kunnen worden en te investeren in het ontwikkelen van gezondheidsvaardigheden, dragen wij bij aan het verkleinen van gezondheidsachterstanden, zodat iedere 55-plusser de kans krijgt om zo vitaal mogelijk oud(er) te worden. 1.3

Een integrale aanpak op diverse leefgebieden zoals wonen, zorg en welzijn (maar ook mobiliteit en vervoer) is nodig om de vitaliteit van 55-plussers te stimuleren. Arnhem stimuleert 55-plussers om er een gezonde levensstijl op na te houden en om maatschappelijk betroken te blijven door onder ander actieve sport, vrije tijds- en cultuur beleving. Ook hebben we oog voor de rol die gepensioneerden kunnen hebben in het arbeidsproces. Daarnaast vraagt de vergrijzing – en de daarbij behorende maatschappelijke opgaven met diverse thema’s zoals wonen en zorg – om een integrale, proactieve en goed gecoördineerde aanpak. Dit brengt diverse uitdagingen met zich mee zoals de toenemende vraag naar welzijnsvoorzieningen en zorg, geschikte woonvoorzieningen, passend sport- en beweegaanbod en culturele en sociale activiteiten. Door zowel ambtelijk als extern met partners domeinoverstijgend samen te werken, kunnen wij effectief onze krachten bundelen én ons huidige aanbod innoveren zodat het toekomstbestendig is voor uitdagingen die op ons af komen.

1.4

Gerichte inzet op ondersteuning voor 55-plussers in een kwetsbare positie verlaagt de drempel tot ontmoeten en meedoen. We hebben al veel aanbod voor 55-plussers, maar dit is nog niet voor iedereen laagdrempelig genoeg. Daarom zetten we gericht in op activiteiten voor 55-plussers die nu niet participeren, waarbij we (zo veel mogelijk) gebruik maken van collectieve voorzieningen, met als doel om de drempel tot ontmoeting zo laag mogelijk te maken. Dit doen we onder andere door cultuursensitief te werken, door het inzetten van ambassadeurs in diverse gemeenschappen en actief contact te zoeken met vertegenwoordigers van moskeeën en koffiehuizen.

1.5

Strategische samenwerking met externe partners op het snijvlak wonen, welzijn en zorg voor ouderen verkleint de tweedeling in de stad. In Arnhem zien we een diversiteit aan ouderen met verschillende sociaal economische achtergronden (SES). De diverse wijken verschillen nogal ten opzichte van elkaar. We concluderen dat ouderen met hoge(re) inkomens toegang hebben tot particuliere zorg en goede huisvesting. Terwijl ouderen met lage(re) inkomens die deze toegang missen, steeds vaker in geïsoleerde en kwetsbare situaties terecht komen. Dit leidt tot vereenzaming en

minimale zorgvoorzieningen, met als mogelijk gevolg dat deze groep op termijn in omstandigheden van verwaarlozing kan belanden. Zonder ingrijpen of investering kan er – vanwege de vergrijzing en toenemende krapte in de zorg – een situatie ontstaan waarin ouderen in verwaarloosde omstandigheden en armoedige voorzieningen belanden. Om deze zorgwekkende ontwikkeling tegen te gaan, is een integrale aanpak op het snijvlak van wonen, welzijn en zorg noodzakelijk. Dit vereist een strategische samenwerking tussen de gemeente en externe partners, zoals zorgorganisaties, woningcorporaties en welzijnsinstellingen. Deze samenwerking moet gericht zijn op het ontwikkelen van een omgeving waarin ouderen, ongeacht hun inkomen, zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen in een zorgzame en ondersteunende gemeenschap. 1.6

Het waarborgen van realisatiekracht is essentieel voor het succes van het ouderenbeleid. Het is nodig om de integrale aanpak van de projecten in de uitvoeringsagenda te coördineren, mede uit te voeren, te monitoren, op te schalen en de beweging in gang te zetten in de stad en in de organisatie. De ambities in het beleidsplan zijn groot, maar we beginnen klein in de uitvoering en moeten prioriteren, gelet op de beperkte middelen en hiermee samenhangend de realisatiekracht. Als wij onze beleidsambities willen waarmaken dan moeten we op meerdere beleidsterreinen integraal samenwerken.

1.7

Ontwikkeling van een uitvoeringsagenda met projecten waar we de meeste impact gaan creëren. De ‘nieuwe’ ouderen hebben andere behoeften en wensen dan we tot nu gewend waren. Het is belangrijk om in te spelen op de veranderende behoeften en wensen van de (toekomstige) 55-plussers door ons aanbod hierop te laten aansluiten. Als bijlage in het beleidsplan vindt u een overzicht van kansrijke projecten voor de uitvoeringsagenda, ontstaan vanuit de opgehaalde prioriteiten tijdens het participatieve proces. Tevens zijn deze projecten op inhoudelijke haalbaarheid getoetst. De uitvoeringsagenda 2025 wordt na vaststelling van dit beleidsplan verder uitgewerkt en omschrijft wat wij concreet gaan doen, waar wij een focus op leggen en hoe het bijdraagt aan het behalen en realiseren van onze doelen en ambities. Een van de projecten houdt in dat we – in lijn met de aangenomen motie 24M135 ‘Vele handen maken licht werk’ – kansen om betaald werk na pensionering te (blijven) verrichten, nader gaan verkennen.

Kanttekeningen en risico's 1.1

De middelen zijn beperkt en vooralsnog incidenteel. Voor het ouderenbeleid voorzien we dat aanvullende middelen nodig zijn. Wanneer deze niet beschikbaar zijn, heeft dit geen gevolgen voor het beleidsplan. Wel zal dit betekenen dat de uitvoeringsagenda minder ambitieus wordt. De incidentele middelen voor de ontwikkeling van het ouderenbeleid zijn in 2024 volledig besteed aan de beleidsontwikkeling. Voor 2025 vindt de uitvoering zoveel mogelijk plaats binnen bestaande formatie en dekking vanuit incidentele middelen; deels met rijksmiddelen uit SPUK-GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en het budget Wonen. Voor specifieke projecten binnen de uitvoeringsagenda proberen we daarnaast gebruik te maken van alternatieve financieringsstromen zoals ZonMw subsidie.

Vanaf 2026 betekent dit dat door het ontbreken van structurele middelen de projecten in de uitvoeringsagenda van het ouderenbeleid vooralsnog niet kunnen worden geborgd; succesvol gebleken projecten moeten mogelijk worden stopgezet en er is wellicht geen ruimte om verder te ontwikkelen. De mate van opschaling in de uitvoering is afhankelijk van de hoeveelheid extra middelen. 1.2

Samenwerking en integraliteit is van belang in de verdere ontwikkeling. Een van de succesfactoren is dat er wordt samengewerkt om te komen tot een gewenste integrale aanpak en activiteiten, die we beogen aan elkaar te verbinden en die – binnen de huidige ontwikkelingen van de samenleving – nodig zijn om toekomstbesteding te zijn. Hiermee vormt dit gelijk ook een risico: wanneer deze integrale aanpak en samenwerking niet mogelijk blijkt, dan kan dit betekenen dat het beleid op een sectorale (welzijnsgerichte) manier wordt uitgevoerd.

Participatie Binnen de beleidsontwikkeling hebben we sterk ingezet op een breed participatief traject. Ruim 70 enthousiaste partners, (inwoners)initiatieven en organisaties in Arnhem hebben bijgedragen aan de totstandkoming van het ouderenbeleid. We hebben meerdere themasessies georganiseerd en met onze kernpartners is een programmagroep samengesteld om zowel het beleid als de uitvoeringsagenda vorm te geven. Voor inwoners hebben we een vijftal theatervoorstellingen “Veerkracht on tour” georganiseerd. Tijdens het bijbehorende nagesprek konden inwoners aangeven wat veerkracht voor hen inhoudt en wat zij nodig hebben om vitaal oud(er) te worden in Arnhem. Een aantal bezoekers heeft zich aangemeld om hier dieper over in gesprek te gaan in zogenaamde focusgroepen. Deze input is gebruikt om te komen tot het beleid en wordt tevens meegenomen in het proces om te komen tot een breed gedragen uitvoeringsagenda. De kansrijke projecten binnen de uitvoeringsagenda zijn vervolgens gepresenteerd aan inwoners met de uitnodiging om een concretiseringsslag hierin aan te brengen. Het ouderenbeleid en de kansrijke projecten voor de uitvoeringsagenda zijn ter advies voorgelegd aan de adviesraad Jeugd en Wmo. In dit advies wordt veelal verwezen naar de uitvoering(sagenda). De aanbevelingen nemen wij dan ook mee in de uitvoeringsagenda.

Als bijlage in het beleidsplan is een participatielogboek opgenomen waarin is beschreven welke resultaten de diverse vormen van participatie hebben opgeleverd. De opgehaalde informatie en inzichten zijn meegenomen in de totstandkoming van het voorliggende ouderenbeleid en dienen ter input bij de ontwikkeling van de bijbehorende uitvoeringsagenda. In het najaar van 2025 wordt een inwonerssessie georganiseerd waarin we evalueren. Financiën De uitvoering van het ouderenbeleid vindt in 2025 plaats binnen bestaande financiële kaders en incidentele middelen. Diverse projecten in de uitvoeringsagenda worden bekostigd vanuit SPUK-

GALA middelen ad 78.000 euro (2025) en meerjarig (vijf jaar) vanuit incidenteel geld dat is gereserveerd bij Wonen voor de community builders. In 2025 betreft dit 50.000 euro en in de vier jaar daarna 100.000 euro. In de prestatieafspraken Arnhem 2025-2029 is afgesproken dat de corporaties de helft van de kosten voor de community builder meebetalen. De projecten binnen de nader te ontwikkelen uitvoeringsagenda 2025 worden in co-creatie uitgevoerd. Bij positief effect van de projecten dient borging hiervan zo veel mogelijk plaats te vinden binnen bestaande middelen en capaciteit (van uitvoeringspartners). Daarnaast voorzien wij vanaf 2026 een structureel financieringsvraagstuk vanwege de groei van de doelgroep en om de ambities van het beleid te kunnen realiseren, zodat we op ook op de langere termijn duurzame resultaten kunnen behalen. Hiervoor ontvangt u een voorstel bij de perspectiefnota 2026. Wanneer deze middelen niet beschikbaar komen, heeft dit geen gevolgen voor het beleidsplan. Wel zal dit betekenen dat de uitvoeringsagenda minder ambitieus wordt. Uitvoering Parallel aan het ontwikkelproces van het beleidsplan zijn kansrijke projecten voor de uitvoeringsagenda geselecteerd. Verdere ontwikkeling van de uitvoeringsagenda vindt plaats in het eerste kwartaal van 2025.

Na vaststelling van dit beleidsplan zullen wij – als vanzelfsprekend – de door de raad geformuleerde attentiepunten betrekken in de uitvoeringsagenda. De uitvoeringsagenda wordt in co-creatie met uitvoeringsorganisaties en de gemeente opgesteld, op basis van de input van inwoners. De uitvoeringsagenda wordt in de het tweede kwartaal van 2025 aan uw raad ter kennisgeving aangeboden. Een uitgebreide beschrijving van het participatieve traject is opgenomen in de bijlage ‘participatie logboek’. Communicatie In het vierde kwartaal van 2025 ontvangt uw raad informatie over de voortgang van het ouderenbeleid. Tijdens het beleidsproces heeft op diverse momenten communicatie met inwoners plaatsgevonden. Inwoners die hebben deelgenomen aan gesprekken met de raad in 2023, focusgroepen en informatiemarkt, worden door de griffie op de hoogte gehouden van de behandeling van dit beleidsplan. Zij ontvangen tevens ter zijner tijd de uitvoeringsagenda. Er is een speciale webpagina in ontwikkeling voor ouderen in Arnhem: www.arnhem.nl/ouderen. Hierop wordt relevante informatie geplaatst over dit thema.

Gezien de hoeveelheid aan ontwikkelingen binnen het sociaal domein die diverse onderwerpen van onder andere zorg en welzijn raken, onderzoeken wij of we een lokaal, integraal communicatieplan kunnen ontwikkelen dat aansluit op de landelijke bewustwordingscampagne: “Praat vandaag over morgen.” Wanneer een brede, gezamenlijke communicatie niet mogelijk is, of als blijkt dat dit niet de voorkeur betreft, dan wordt een specifiek communicatieplan ontwikkeld dat

is gericht op de uitvoeringsagenda van het ouderenbeleid. We streven ernaar u over het communicatieplan in het tweede kwartaal van 2025 te informeren. Bijlagen Stukken voor gemeenteraad Beleidsplan: Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem

Besluit van Zaaknummer

4390354

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 10 december 2024, zaaknummer 390354; gelet op artikel 147, lid 2 van de Gemeentewet; besluit het beleidsplan ‘Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem’ vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem Samen bouwen aan de kracht van 55-plussers

Ouderenbeleid Arnhem

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

03

2.

Hoe het gaat met onze 55-plussers

08

3.

Kaders voor het beleidsplan

14

4.

Meedoen en ontmoeten

19

5.

Gezond en fit in Arnhem

23

6.

Samen wonen, samen leven

28

7.

Samen bouwen aan de uitvoering

31

8.

Bijlagen

35

Bijlage 1: Verbinding met bestaand beleid en ontwikkelingen

36

Bijlage 2: Participatielogboek ouderenbeleid Arnhem

41

Bijlage 3: Lijst van betrokken organisaties – ouderenbeleid Arnhem

48

Bijlage 4: Duiding cijfers 55-plussers in Arnhem

50

Bijlage 5: Infographic

59

Bijlage 6: Kansrijke projecten 2025-2026

61

1. Inleiding

Een veerkrachtige stad De waarde van elke nieuwe dag wordt beter voelbaar naarmate je ouder wordt. Als 68-jarige kan ik er inmiddels over meepraten. Daarom ben ik er trots op dat ik mag werken aan beleid om ouderen op een volwaardige manier te betrekken bij het leven in onze mooie stad. De kennis en levenservaring die het ouder worden met zich meebrengt is belangrijk. Ook al kun je fysiek niet meer wat je vijftig jaar geleden kon, je wil wel gezien worden en je eigen bijdrage leveren. Een op de drie Arnhemmers is straks ouder dan 55 jaar. Daar bereiden we ons nu al op voor. Het is mooi om te zien wat er in de afgelopen jaren al is bereikt. Dit danken we aan de goede samenwerking met onze partners in Arnhem, waarvoor ik als wethouder dankbaar ben. Het is fijn dat er ook nu al een netwerk van inwoners en organisaties bestaat dat zich dagelijks inzet voor het welzijn van ouderen. Als gemeente ontwikkelen we integraal ouderenbeleid. Dit beleidsplan is daartoe een eerste aanzet. We streven naar een veerkrachtige leefomgeving, waarbij we uitgaan van de kracht van onze ouderen. Arnhem is een levendige stad, waar generaties elkaar ontmoeten en van elkaar leren. Daarom investeren we in laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden voor 55-plussers. We faciliteren vrijwilligerswerk en mantelzorg.

We stimuleren vitaliteit door een specifiek bewegingsaanbod en financiële ondersteuning voor wie dit nodig heeft. En we werken aan een gevarieerd en eigentijds woningaanbod voor ouderen. Onze samenleving is in de afgelopen tientallen jaren veranderd. Mensen worden ouder, zijn mondiger dan vroeger en wonen langer thuis. Arnhem past zich daarop aan. We ondersteunen wie kwetsbaar is, zodat er gelijke kansen ontstaan. Ouderen doen ertoe en bouwen mee aan de stad van morgen. Samen zijn we Arnhem. Bob Roelofs

Wethouder Ouderenbeleid

“Een op de drie Arnhemmers is straks ouder dan 55 jaar. Daar bereiden we ons nu al op voor.”

SAMEN BOUWEN AAN DE KRACHT VAN 55-PLUSSERS

Ouderenbeleid Arnhem - Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem

Fotograaf: Gerrit Davelaar

PAGINA

Quote uit de voorstelling Veerkracht on Tour van Theatermaker Boaz Boele

5

“Wij wensen al die mensen veerkracht toe. Dat zij positief zijn, zin krijgen. Dat ze zich sterk en strijdvaardig voelen. Dat ze de energie laten stromen, de armen gracieus zwaaiend in de lucht, dansend! Dat ze weer sprankelen. Wij wensen die mensen de speelsheid toe van een kind en dat ze zich weer zeker mogen voelen, ondanks dat stramme oude lijf.”

De vergrijzing brengt niet alleen een uitdaging, het brengt ook een rijkdom aan veerkrachtige inwoners die steeds langer en actiever oud(er) worden in Arnhem en zich (vrijwillig) inzetten met hun passie en levenservaring. Ze doen dat bijvoorbeeld door hun talenten en senioriteit op de werkvloer in te zetten, maar ook met oppassen op kleinkinderen, het geven van workshops in het wijkcentrum of door voor een ander te koken. Energieke, talentvolle ouderen zijn een steunpilaar en een verrijking voor de gemeenschappen in onze wijken en buurten. Om richting te kunnen geven aan de wijze waarop onze Arnhemse inwoners ouder worden en weloverwogen hun keuzes kunnen maken, hebben wij dit beleidsplan ontwikkeld. Het plan, ‘Op eigen wijze oud(er) worden in Arnhem’, geeft een meerjarenperspectief en geeft daarmee antwoord op de vraag:

Hoe zorgen we dat Arnhemmers vitaal en op eigen wijze oud(er) kunnen worden in onze stad? Het beleidsplan komt voort uit onze visie dat Arnhem een levendige en verbonden stad moet zijn waar generaties elkaar ontmoeten en van elkaar leren. Voor onze 55-plussers betekent dit dat we een samenleving creëren waarin zij vitaal oud(er) kunnen worden, actief betrokken blijven en hun levenservaring kunnen delen. Wij investeren in inclusieve