Voortgangsmonitor Preventie met Gezag 2024.pdf
Tekst van het document
Samen tegen carrières in de drugscriminaliteit Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag 2024
Inhoudsopgave Inleiding
3
Stadsbreed
24 24 25 25 26 27 27 28 29 29 30 30 31 32 32 33 34 35 35 36 36 37
Opzet van de monitor
4
Leeswijzer
4
Rode Draden | Conclusies en aanbevelingen Stadsdeel Nieuw-West en stadsdeel Zuidoost
5 7
Nieuw-West
9
Aanpak 23+ Nieuw-West Verkenning uitbreiding Connect in Nieuw-West Aanpak Wildeman (voorheen Aanpak criminele netwerken door contextgerichte aanpak ) Jongerenwerk Nationaal Programma Samen Nieuw-West Ondersteunen lokale Grassroots-organisaties Nieuw-West Systeemaanpak Forensisch jongerenwerk Veldwerk
9 10 10 11 12 12 13
Zuidoost
14
Aanpak verslaafde personen en Overlast Forensisch Analyseteam Ondersteunen lokale Grassroots organisaties in Zuidoost Versterken Wijk Actie Teams
14 15 15 16
Aanpak Straatdealers Casuïstiekpot Credible Messengers Doorbreken crimineel handelen tijdens detentie Eervolle uitweg Jongerenwerk in School (Extra inzet) Halt in de wijk en op school Integrale Persoonsgerichte Aanpak (IPGA) Doorgroeiers in de drugscriminaliteit Jongeren in beeld Onderzoek monitoring tweede kleinschalige voorziening justitiële jeugd Zicht op de online leefwereld en online criminaliteit Oppakken complexe casuïstiek Resocialisatie en Begeleiding (R&B) ROC Soundworks Spotlicht Straatcolleges, praktijkcriminologie, ouderbetrokkenheid en deskundigheidsbevordering Lesprogramma Virtual Reality: Mes Less Straatkracht KansRijk Tegengaan criminele uitbuiting Vechtsport als middel
Meerdere stadsdelen
17
Gezagspartners Preventie met Gezag
38
Buurtrechter / Wijkrechter GGD screeningen 23+ Noord Intensieve Preventie Aanpak (IPA) in de wijk (voorheen Forensisch werken in de wijk) Extra inzet wijk-GGD’ers Inzetten ervaringsdeskundigheid ex-gedetineerden Ontwikkelen intensieve forensische trajecten Werkaanpakken Jeugd en Veiligheid (J&V) Bemiddelingspool Verstevigen aanpak schoolverzuim Aanpak Huiselijk geweld en kindermishandeling Schoolveiligheid
17 18 18 18 19 19 19 20 21 22 23
Openbaar Ministerie (OM) Politie Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) Reclassering
38 38 39 39
Bijlage
40
A. Kruistabel samenwerkingspartners B. Werkzame elementen C. Format aanvraag inspanningen Preventie met Gezag
40 45 49
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
2
Inleiding In dit document komen de inspanningen die (mede) gefinancierd worden door de Preventie met Gezag-middelen in Amsterdam aan bod. Hier wordt inzicht gegeven in de voortgang van 2024 en zijn de plannen van 2025 te vinden.
Over Preventie met Gezag Het Rijk investeert met structurele middelen in de meest kwetsbare wijken en gebieden in Nederland om te voorkomen dat jongeren en jongvolwassenen actief worden in de (ondermijnende) criminaliteit of daarin doorgroeien. Dat gebeurt onder de noemer Preventie met Gezag. In Amsterdam worden de middelen ingezet daar waar bovenop bestaande inspanningen en beleid meer nodig is om jonge aanwas in de drugscriminaliteit te voorkomen en om criminele carrières te doorbreken. Vaak gaat het om versterking of uitbreiding van de bestaande inspanningen, en soms om nieuwe werkwijzen.
Samenhang met andere programma’s in Amsterdam In de stad werken veel organisaties aan het tegengaan van jonge aanwas in de (drugs)criminaliteit. De focus van Preventie met Gezag is gericht op de stadsdelen Zuidoost en Nieuw-West. Maar de problemen stoppen niet bij de stadsdeelgrenzen. Als het nodig is wordt er gekeken hoe de middelen breder kunnen worden ingezet in de hele stad. Ook is er extra aandacht voor kwetsbare jongeren in het stadsdeel Noord. De inzet van de Preventie met Gezag-middelen wordt gecoördineerd vanuit het Actiecentrum Veiligheid en Zorg (AcVZ). Het AcVZ heeft veel ervaring met samenwerking tussen straf- en zorgpartners en partners uit het sociaal domein. De inzet van de Preventie met Gezag-middelen is voor een belangrijk deel ook de inzet op veiligheid vanuit het Nationaal Programma Samen NieuwWest en ZO=Zuidoost. Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Terugblik 2023 en 2024 In 2023 zijn de eerste stappen gezet om de inzet van de Preventie met Gezag-middelen goed aan te laten sluiten bij bestaande projecten en programma’s. Er is een werkgroep opgericht voor alle partners die de middelen ontvangen. Ook zijn er netwerkbijeenkomsten georganiseerd. Daarnaast zijn wetenschappers en experts regelmatig gevraagd om te reflecteren op de inzet van de Preventie met Gezag-middelen. In het uitvoeringsplan voor 2024 zijn de inspanningen voor dat jaar uitgelegd. Daarin is ook duidelijk gemaakt wat de ambitie was en welke doelen werden nagestreefd. Begin 2024 is er in de voortgangsmonitor teruggeblikt op de voortgang van de inspanningen in 2023 en vooruitgeblikt naar 2024. Naast het monitoren van de inspanningen, is er ook gekeken of het zinvol en mogelijk is om bestaande inspanningen uit te breiden of nieuwe initiatieven te starten met de Preventie met Gezagmiddelen. Een aantal inspanningen zullen naar aanleiding van deze inventarisatie het komende jaar worden verstevigd en uitgebreid, bijvoorbeeld de Straatkracht-trajecten. Er starten ook een aantal nieuwe initiatieven die passen bij de actuele opgaven in de stad, zoals het opzetten van een Forensisch Analyseteam. Daarnaast wordt onderzocht of een aantal succesvolle inspanningen kunnen worden uitgebreid naar andere stadsdelen, zoals Connect ZO! naar Nieuw-West.
Vanzelfsprekend stoppen we met een inspanning wanneer deze niet het gewenste resultaat levert.
Landelijke ontwikkelingen programma Preventie met Gezag Alle 27 Preventie met Gezag-gemeenten en het Ministerie van Justitie en Veiligheid vormen samen een lerend netwerk. In dit netwerk wordt gereflecteerd op bestaande inzet van de Preventie met Gezag-middelen en kennis gedeeld. Ook wordt er gereageerd en ingespeeld op de bredere trends en politieke ontwikkelingen. Sinds 2024 is gemeente Amsterdam samen met gemeente Eindhoven de voorzitter van dit landelijke netwerk. Ook neemt gemeente Amsterdam deel aan een landelijk lerende aanpak voor monitoring. Analisten maken de inzet en impact van Preventie met Gezag zichtbaar. Dit doen ze door middel van output- en outcomeindicatoren. Dit wordt later getoond in een dashboard.
Ontwikkelen op basis van wetenschap en praktijk Preventie met Gezag heeft als doel een lerend programma te bieden dat zich voortdurend ontwikkelt op basis van nieuwe inzichten uit de wetenschap en praktijk. De inspanningen binnen dit programma worden nauwgezet gemonitord om te bepalen wat wel en niet effectief is. Door deze aanpak wordt voldaan aan
de opdracht vanuit het ministerie Justitie en Veiligheid om te blijven leren en verbeteren. Op basis daarvan kan de inzet worden aangepast of verrijkt. Dat wordt gedaan in de vorm van een feedbackloop. Dit gebeurt onder andere als volgt: Om de wisselwerking tussen praktijk en wetenschap mogelijk te maken worden wetenschappers en experts regelmatig gevraagd om te reflecteren op de inzet van de Preventie met Gezagmiddelen. Ieder jaar wordt ook een aantal netwerkbijeenkomsten georganiseerd waarbij er door middel van workshops en gesprekken dieper wordt ingegaan op belangrijke en actuele thema’s zoals trauma en de online leefwereld. De inhoud van en ontwikkelingen rondom het Landelijk kwaliteitskader effectieve jeugdinterventies (KEI) voor preventie van jeugdcriminaliteit worden nadrukkelijk benut bij het verder vormgeven van de lerende aanpak in Amsterdam. Dit kwaliteitskader is gebaseerd op bestaande inzichten uit nationaal en internationaal wetenschappelijk onderzoek. Het is bedoeld om bij te dragen aan de (door)ontwikkeling en beschikbaarheid van effectieve interventies. Het kwaliteitskader gaat specifiek in op de effectiviteit van gedragsinterventies voor jongeren. De inspanningen die vanuit Preventie met Gezag worden uitgevoerd zijn vaak breder dan gedragsinterventies. De verkregen inzichten zijn echter breed van toepassing.
Om de inzet van de Preventie met Gezag-middelen te ondersteunen en faciliteren, is een bondige notitie ontwikkeld (bijlage B). Hierin zijn de belangrijkste werkzame elementen uit effectief bevonden interventies voor preventie van jeugdcriminaliteit beschreven. Hierbij is onder meer gebruik gemaakt van de kennis uit het hierboven aangehaalde Kwaliteitskader effectieve interventies. Op basis van deze kennis is vervolgens een format ontwikkeld voor nieuwe aanvragen (bijlage C). Het format helpt aanvragende partijen inzichtelijk te maken hoe een inspanning kan bijdragen aan het bereiken van onze doelen. Daarnaast vraagt het indieners om te beschrijven in hoeverre hun inspanning gericht is op wetenschappelijk gefundeerde risico- en beschermende factoren. In het format worden niet alleen wetenschappelijke inzichten meegenomen, maar ook ervaringen uit de praktijk. Hierdoor wordt ervoor gezorgd dat de inspanningen zo goed mogelijk aansluiten bij de leefwereld van de doelgroep en de problematiek in de buurt. Ook helpt het format om te bepalen of er voldoende capaciteit beschikbaar is voor de uitvoering en of de juiste samenwerkingspartners zijn betrokken. Dit format vormt ook de basis voor het vormgeven van de nieuwe Preventie met Gezagaanvraag voor medio 2026. Deze wordt medio 2025 ingediend bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. 3
Opzet van de monitor Monitoring is noodzakelijk om goed te kunnen sturen op de inzet van de Preventie met Gezag-middelen, om overzicht te bieden en om de uitgaven te verantwoorden. Met de methodiek van Rijker Verantwoorden en de opgedane inzichten is het mogelijk om vooruit te kijken. Ook geeft de monitor handvatten om te blijven leren en gezamenlijk te sturen op de inspanningen. Dit past bij de lerende aanpak.
Leeswijzer In het hoofdstuk van de stadsdelen Nieuw-West en Zuidoost wordt kort iets verteld over de kenmerken van de gebieden en de opgaven. Vervolgens wordt dieper ingegaan op de inspanningen die in deze stadsdelen worden gedaan (mede) met de Preventie met Gezag-middelen. Niet alle inspanningen zijn primair gericht op Zuidoost en/of Nieuw-West, maar worden ook in andere stadsdelen of stadsbreed ingezet. Jongeren en jongvolwassenen uit de doelgroep bewegen zich immers door de gehele stad. Ook aan deze inspanningen is zijn hoofdstukken gewijd. In de monitor staan de inspanningen die worden uitgevoerd met Preventie met Gezag-middelen. Daarbij is aandacht voor de opgedane inzichten en de plannen voor 2025. Dit jaar zijn in de monitor enkele inspanningen uitgebreider uitgelicht, terwijl andere beknopter worden beschreven. De uitgebreide toelichting is gegeven op inspanningen waar in de vorige monitor minder aandacht aan is besteed of minder informatie over beschikbaar was. Bij de korter uitgelichte inspanningen ontbreekt mogelijk specifieke informatie, zoals de doelgroep of het probleem. Voor meer details hierover kan worden verwezen naar de monitor van 2023, waar uitgebreidere informatie te vinden is. Aan de hand van de stoplichtkleuren is bij iedere inspanning aangegeven hoe de uitvoering ervoor staat. Bij groen is de uitvoering gaande.
Bij oranje is de uitvoering in voorbereiding. Bij rood is de voorbereiding of uitvoering nog niet van start of gestopt. Bij paars is de inspanning gewijzigd. Bij elke inspanning staat een kaart van Amsterdam, waarin wordt aangegeven in welke gebieden de inspanning gaande is. Wanneer de inspanning op beperkte schaal in het stadsdeel wordt uitgevoerd heeft deze een lichte tint. Een donkere tint houdt in dat de inspanning op grote(re) schaal wordt uitgevoerd in het stadsdeel. Geen inkleuring houdt in dat de inspanning niet in het betreffende gebied wordt ingezet.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
4
Rode Draden | Conclusies en aanbevelingen Voor deze monitor zijn over een aantal inspanningen gesprekken gevoerd met betrokken professionals. Voor de overige inspanningen hebben we een format opgestuurd met het verzoek dit schriftelijk in te vullen. Deze formats en voortgangsgesprekken geven een beeld van hoe de Preventie met Gezag-middelen worden ingezet voor de Amsterdammer en wat er tot nu toe bereikt is. Deze monitor biedt een overzicht van de voortgang van alle inspanningen, maar geeft ons ook de kans ze in samenhang te bezien. Wat valt dan op?
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Deze rode draden zijn gebaseerd op de gesprekken en ontvangen formats.
1. Aandacht, nabijheid en tijd zijn noodzakelijk voor succes
2. Samenwerking als fundament
Om jongeren goed te bereiken, is aansluiting bij hun leefwereld essentieel. Dit is beschreven in de monitor Preventie met Gezag 2023 bij ‘door de bril van de doelgroep’. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het opbouwen van vertrouwen essentieel is voor effectieve ondersteuning en duurzame resultaten. De ‘superprofessional’ heeft dus tijd nodig om een duurzame relatie met jongeren op te bouwen. Een te korte looptijd van trajecten staat dit in de weg.
De noodzaak van domeinoverstijgende integrale samenwerking tussen verschillende organisaties komt als rode draad in zowel de monitor van vorig jaar als in die van dit jaar naar voren. Vorig jaar werd benoemd dat dit nodig is om overlap te voorkomen en het aanbod te verbeteren. Dit jaar bleek uit gesprekken de behoefte om inspanningen beter op elkaar te laten aansluiten en problemen sneller te kunnen signaleren. De rode draad ‘aansluiten op waar écht behoefte aan is’ van vorig jaar blijft relevant.
Advies Om jongeren beter te bereiken en ondersteunen is een flexibele werkhouding, buiten de standaard 9- tot-5-structuur, hard nodig. Bouw in dat je als professional bereikbaar en beschikbaar blijft, ook als formele trajecten zijn afgesloten. Door dit structureel te doen wordt de kans op blijvende positieve verandering voor de jongeren vergroot.
Samenwerking versterkt niet alleen het lokale aanbod, maar voorkomt ook dat jongeren of professionals overladen worden met keuzes en administratieve lasten. Investeren in deze samenwerking is een noodzakelijke voorwaarde. Dit kost capaciteit en tijd. De meerwaarde van integrale samenwerking is niet altijd in cijfers uit te drukken, maar van groot belang om impact te kunnen maken.
5
3. F aciliteer kennis- en expertisedeling
5. Leefbaarheid en veiligheid op wijkniveau
Personeelswisselingen en capaciteitsproblemen blijven een punt van zorg. Vorig jaar werd gesproken over de ‘superprofessional’ als onmisbare schakel. Het wegvallen van zo’n ‘superprofessional’ is een risico, omdat goede vervanging niet altijd klaar staat en weer tijdig nodig heeft om een relatie met de betrokken persoon op te bouwen.
De Nationaal Programma’s zetten in op leefbaarheid en veiligheid in de betreffende wijken. Er is een overlap tussen de doelstellingen van Preventie met Gezag en de inzet vanuit de Nationaal Programma’s. Een veilige en leefbare wijk is een beschermende factor. Het is aan te bevelen om hier op in te zetten vanuit Preventie met Gezag, ook als de inspanning niet direct gericht is op de forensische doelgroep.
Advies Vergroot de capaciteit en faciliteer expertise- en kennisdeling bij bestaande professionals, zodat mensen elkaar kunnen vervangen als het nodig is. Verstevig ook het netwerk om professionals heen, om ze desgevraagd te helpen.
4. Er is niet één doelgroep – en dat is niet erg Het Rijk en de gemeente definiëren de doelgroep op verschillende manieren. Het Rijk richt zich met de inzet van Preventie met Gezag op de meest kwetsbare wijken. De nadruk ligt daarin op kinderen en jongeren van 8 tot 27 jaar die in aanraking komen met ondermijnende criminaliteit of daarin doorgroeien. In de aanvraag van de gemeente wordt gesproken over het tegengaan van jonge aanwas in de drugscriminaliteit en criminele carrières te doorbreken. Bij verschillende inspanningen zien we dat de doelgroep telkens smaller of breder wordt gedefinieerd. De doelgroep kan verschillen per buurt of problematiek en ook weer veranderen. Dé doelgroep is dus niet statisch maar een begrip dat we samen en doorlopend moeten herdefiniëren en onderzoeken.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
6. Zinvolle verantwoording In het kader van Rijker Verantwoorden proberen we continu met elkaar op zoek te gaan naar welke informatie iets zinnigs zegt over of we met elkaar (een stukje van) het probleem oplossen. We willen zo zicht krijgen op de gerealiseerde doelstellingen, wie of wat we nog moeten mobiliseren en wat we nog kunnen leren. We willen elkaar stimuleren kritisch na te denken over informatie die daadwerkelijk laat zien wat de inzet oplevert. We zijn met elkaar verantwoordelijk voor het ophalen van de juiste informatie ten behoeve van de monitoring. Een aandachtspunt is het balanceren tussen informele benaderingen en formele verantwoordingssystemen. Privacywetgeving (AVG), rigide registratiesystemen en informele werkstijlen van organisaties zorgen voor frictie. Deze barrières bemoeilijken de registratie van gegevens en samenwerking tussen organisaties. Een bijkomende keerzijde is dat verantwoording kan worden ervaren als een last en vaak voor meerdere geldstromen financieel of inhoudelijk moet worden verantwoord. Dat maakt dat het voor sommige partners niet logisch is om apart te verantwoorden voor Amsterdam, terwijl het belang van een Amsterdams beeld voor de Amsterdammer heel groot is. Tot slot is het soms diffuus welk deel van de inzet een toevoeging is op de bestaande inzet. Daarnaast is het ook niet altijd relevant om te weten wie wat precies doet.
We willen het niet alleen hebben over de extra inzet, maar over de aanpak van een probleem als geheel.
6
Stadsdeel Nieuw-West en stadsdeel Zuidoost De focus van Preventie met Gezag is op problematiek in de stadsdelen Zuidoost en Nieuw-West. In samenhang met het Nationaal Programma Samen Nieuw-West en ZO=Zuidoost wordt een meerjarige gebiedsgerichte aanpak uitgevoerd. Zoals onder andere naar voren komt in het Regionaal Veiligheidsplan 20232026 speelt (ondermijnende) criminaliteit veel in kwetsbare buurten. Het doel is om dat terug te dringen en om de sociaaleconomische kansen van de bewoners, en daarmee de jongeren, te verbeteren. “De kwetsbare wijken en buurten in onze regio worden het zwaarst getroffen, omdat deze gebieden vanwege een combinatie van verschillende sociaaleconomische problemen een ideale voedingsbodem vormen voor de ondermijnende drugscriminaliteit. Deze gebieden zijn een onuitputtelijke kweekvijver voor criminelen om jongeren te rekruteren. De zorgen over de jonge aanwas en doorgroeiers in de (drugs)criminaliteit zijn daarom onverminderd groot. De verharding onder de jeugd, de sociale omgeving en de omstandigheden waarin jongeren opgroeien die bijdragen aan het gemak waarmee jongeren geweld en wapens gebruiken, is een bijkomende zorg”. In het Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023 komt naar voren dat professionals zich grote zorgen maken over de aantrekkingskracht van criminaliteit op jongeren.
Dit hangt vaak samen met een moeilijke thuissituatie, een beschadigd vertrouwen in de overheid, opgroeien in buurten met veel criminaliteit en het willen vergaren van rijkdom en status. Criminelen ronselen onder de Amsterdamse jeugd en richten zich daarbij soms doelbewust op kwetsbare jongeren. Criminelen hebben in bepaalde wijken een grote, negatieve invloed. Een deel van de jongeren kijkt tegen hen op en zijn vatbaar om te worden geworven voor het uitvoeren van criminele klussen. Sommige jongeren zijn nog zeer jong als ze betrokken raken. Kinderen van basisschoolleeftijd voeren soms al opdrachten uit voor criminelen. Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
In het Veiligheidsbeeld wordt erop gewezen dat in verschillende gebieden in Nieuw-West en Zuidoost juist weinig overlastmeldingen zijn maar wel signalen van drugshandel of andere jeugdcriminaliteit binnenkomen. Juist het afnemen van overlast in een gebied kan een signaal zijn dat jongeren betrokken zijn bij criminaliteit en onder de radar proberen te blijven. Voor het landelijk Programma Preventie met Gezag heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gegevens samengesteld die inzicht geven over de criminaliteitsproblematiek onder jongeren (8-27 jaar) in de gemeenten en focusgebieden. Deze data worden jaarlijks vernieuwd met meer recente cijfers. Een kanttekening die hierbij geplaatst moet worden is dat de cijfers zijn gemaakt op basis van politie registraties. Niet geregistreerde delicten blijven buiten beschouwing. De gegevens zeggen niets over de daadwerkelijke problematiek en zijn ook een onderschatting van deze problematiek. We weten immers dat een groot deel van de criminaliteit zich buiten zicht en grip van de overheid en de politie afspeelt. Kwantitatieve gegevens over criminaliteit geven dus slechts deels inzicht in de vraag wat de aard, omvang en spreiding is van criminaliteit. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van het aantal verdachte jongeren in de leeftijd van 8 tot en met 27 per 10.000 inwoners.
Voor Nederland en Amsterdam zien we een afname in de afgelopen jaren. In de focusgebieden zien we ook een afname, maar het aantal verdachten per 10.000 bewoners is fors hoger dan het Nederlandse en Amsterdamse gemiddelde. Daarnaast nam in Nederland en Amsterdam vanaf 2022, de periode waar het coronavirus minder tot geen invloed meer had op de samenleving, het aantal verdachten verder af. Maar in Nieuw-West en Zuidoost nam het aantal verdachte jongeren weer licht toe.
7
Tabel 1. Geregistreerde verdachte jongeren (8 t/m/ 27) per 10.000 inwoners.* Nederland
Amsterdam
Focusgebied Amsterdam Nieuw-West
Focusgebied Amsterdam Zuidoost
2023
127
176
228
219
2022
139
177
219
2021
128
176
2020
137
2019
147
Tabel 2. Geregistreerde verdachte jongeren woonachtig in regio en pleeglocatie misdrijf.* Leeftijdscategorie
Aantal
Woonachtig in regio, misdrijf BINNEN de regio
Woonachtig in regio, misdrijf BUITEN de regio
Woonachtig in regio, ONBEKEND waar het misdrijf is gepleegd
Totaal
3.270
66%
31%
3%
217
8 t/m 11 jaar
30
67%
33%
0%
205
237
12 t/m 17 jaar
870
71%
25%
3%
195
225
289
18 t/m 22 jaar
1.250
66%
31%
3%
213
243
309
23 t/m 27 jaar
1.120
63%
34%
4%
Totaal
510
33%
63%
4%
12 t/m 17 jaar
160
38%
63%
0%
18 t/m 22 jaar
180
28%
67%
6%
23 t/m 27 jaar
180
33%
61%
6%
Totaal
600
65%
32%
3%
12 t/m 17 jaar
140
79%
21%
0%
18 t/m 22 jaar
250
72%
28%
0%
23 t/m 27 jaar
210
52%
43%
5%
2018
140
197
225
319
2017
152
215
236
346
2016
167
244
281
377
2015
182
273
326
446
2022 Amsterdam
Focusgebied Amsterdam Nieuw-West
Focusgebied Amsterdam Zuidoost
Tabel 3. Geregistreerde verdachte jongeren niet woonachtig in regio waarbij het misdrijf binnen de regio is gepleegd.* 2022
Leeftijdscategorie
Aantal
Totaal
1.970
12 t/m 17 jaar
320
18 t/m 22 jaar
910
23 t/m 27 jaar
740
Totaal
230
12 t/m 17 jaar
40
18 t/m 22 jaar
100
23 t/m 27 jaar
100
Totaal
340
12 t/m 17 jaar
40
18 t/m 22 jaar
170
23 t/m 27 jaar
130
De optelling van percentages kan boven de 100% uitkomen in verband met afrondingen vanuit de data. Amsterdam
Focusgebied Amsterdam Nieuw-West
Focusgebied Amsterdam Zuidoost
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Bron: Verkenning Monitor Preventie met Gezag, 2015-2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, bewerking OOV.
*
Voor jongeren die in Zuidoost en Nieuw-West wonen en verdachte zijn van een misdrijf is ook gekeken naar de pleeglocatie. Regio moet gezien worden als het focusgebied of de stad. Voor Amsterdam geldt dat buiten Amsterdam als buiten de regio wordt gezien. Voor Nieuw-West en Zuidoost is buiten de regio buiten het stadsdeel maar dit kan ook binnen Amsterdam zijn.
Criminaliteit door jongeren in de focusgebieden wordt niet enkel gepleegd door jongeren die er wonen. In tabel 3 is een overzicht van het aantal jongeren dat verdachte is die niet in het gebied woont, maar daar wel gepleegd heeft.
Wat opvalt is dat de jongeren verdacht van een misdrijf wonend in Nieuw-West, vaker buiten het stadsdeel verdachte zijn. Grofweg een derde van de misdrijven waar zij verdachte zijn wordt gepleegd binnen het stadsdeel en twee derde daarbuiten. In Zuidoost is het omgekeerde het geval. Twee derde van de verdachte jongeren die in Zuidoost wonen plegen in het stadsdeel, en minder dan een derde daarbuiten.
8
NieuwWest
Aanpak 23+ Nieuw-West Voor wie is het? Overlastgevende personen van 23 jaar en ouder in Nieuw-West die een negatieve invloed op de leefbaarheid in de buurt hebben. Ze zorgen voor overlast en criminaliteit, daarnaast hebben zij een aantrekkingskracht op de jongere jeugd. Vanwege hun leeftijd vallen zij buiten de groepsaanpakken voor overlastgevende jeugd. Veel van de jongeren behoren tot een zwaardere doelgroep maar voldoen niet aan de criteria van de Integrale Persoonsgerichte Aanpakken (IPGA).
Met een nieuwe projectleider en de beschikbare woonplekken kan de aanpak herstarten. Verwacht wordt dat aan 10 personen in de aanpak perspectief wordt geboden. De aandacht gaat in 2025 ook meer uit naar de verbinding met WPI zodat er ingezet kan worden op dagbesteding, werk en schuldenproblematiek.
Wat is het probleem?
Inzichten uit 2024
Het aantal overlastgevende personen van 23 jaar en ouder neemt toe in het stadsdeel. De aanpak 23+ maakt het mogelijk om op vrijwillige basis contact te leggen met deze personen en te werken aan een ander perspectief.
De aanpak vraagt om een forse investering in de samenwerking. Het opbouwen van vertrouwen met andere partijen zoals het veldwerk en de straatcoaches speelt hierin een rol. De groep 23+ jongeren hebben vaak geen vaste woon- of verblijfplaats. Daarom is het essentieel dat er huisvesting georganiseerd wordt zodat jongeren ook in behandeling kunnen blijven. Met de druk op de woningmarkt en de vele wachtlijsten blijft dit een uitdaging. Capaciteit blijft een kwetsbaar punt. Intern maar ook bij partners.
Inspanning 2024 Een aantal personen uit de doelgroep heeft zich vrijwillig laten screenen door de GGD, waarin is gekeken naar de hulpbehoeften. De projectleider 23+ heeft tot juni 2024 actief netwerkgesprekken gevoerd met mogelijke samenwerkingspartners. Hierbij werd duidelijk dat er op dat moment onvoldoende perspectief was om de doelgroep ergens te kunnen laten verblijven met begeleiding. Hierdoor is de 23+ aanpak tijdelijk stil komen te liggen. In november 2024 is bekend geworden dat er op korte termijn woonplekken beschikbaar komen vanuit begeleid-wonen-organisaties, waardoor er perspectief is voor de doelgroep. In 2025 vindt een doorstart plaats voor de 23+ aanpak met het aannemen van een nieuwe projectleider. WPI, de GGD en meerdere begeleid-wonen-instanties zijn gereed om aan de slag te gaan.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Vooruitblik 2025
9
Verkenning uitbreiding Connect in Nieuw-West
Aanpak Wildeman (voorheen Aanpak criminele netwerken door contextgerichte aanpak)
Wat is het probleem?
Wat is het probleem?
Kinderen in gezinnen waarbij vele risicofactoren spelen lopen grote risico’s af te glijden richting criminaliteit. Het gaat om kinderen die naar de basisschool of begin middelbare school gaan (Adverse Childhood Experiences studies).
Er zijn sterke criminele (drugs)netwerken actief in Amsterdam, waarvan een aantal bovenregionaal of internationaal opereren. In de Wildemanbuurt is er een sterk netwerk die een gesloten wereld in stand houdt. Dit heeft een zeer negatieve invloed op de wijk.
Vooruitblik 2025
In Amsterdam Zuidoost is ConnectZO! ontwikkeld. Dit is een preventieve aanpak waar professionals worden ondersteund en getraind om gezinnen nog beter te kunnen begeleiden. Het gaat hier om een ‘verticaal netwerk’. Dat is anders dan de traditionele ‘horizontaal’ georganiseerde (jeugd & gezins) hulp. Het netwerk bestaat uit partners die pré-preventief samenwerken. Samen voorzien zij in specialistische (jeugd & gezins) hulp. Dat doen zij door het verbinden van de huidige instellingen door deskundigheidsbevordering. Ook wordt er intensieve intervisie ingezet. Daarnaast worden er nieuwe elementen toegevoegd zoals cultuursensitief werken, kennis van de straatcultuur en systemisch werken. Er wordt een organisatie-overstijgende werkwijze en taal geleerd om zo efficiënter en effectiever met elkaar te kunnen schakelen op casus-niveau.
De inspanning
Verkennend onderzoek uitvoeren of Connect een rol kan spelen in Amsterdam Nieuw-West. Hierbij wordt gekeken of instellingen enthousiast zijn over deze werkwijze. Juist in deze wijken is cultuursensitief en systemisch werken belangrijk. Waarbij actuele kennis van jongeren en subculturen nodig is om gezinnen te bereiken.
Inspanning 2024
De ambitie is om in de Aanpak Wildeman gecoördineerde en gezamenlijke acties te ondernemen op het gebied van criminaliteitspreventie, leefbaarheid en wonen. Deze acties hebben als doel:
De inspanning
Vooruitblik 2025 Verkennend onderzoek uitvoeren of Connect een rol kan spelen in Amsterdam Nieuw-West. Hierbij wordt gekeken of instellingen enthousiast zijn over deze werkwijze. Juist in deze wijken is cultuursensitief en systemisch werken belangrijk. Waarbij actuele kennis van jongeren en subculturen nodig is om gezinnen te bereiken.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
De contextgerichte aanpak was gericht op het doorbreken van criminele carrières en het verminderen van de aantrekkingskracht ervan. Daarnaast richt het zich op het vergroten van de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel van de bewoners Osdorp Oost. Uit een evaluatie in 2024 bleek het niet zinvol om vanuit het perspectief van criminaliteit deze problematiek aan te pakken, omdat er meerdere onderliggende problemen waren die eerst moesten worden aangepakt. Naar aanleiding van de evaluatie is besloten om de scope van de contextgerichte aanpak te verbreden naar sociale problematiek, leefbaarheidsproblematiek en huisvestingsproblematiek in de buurt. De inspanning is dus gewijzigd en heeft daarom een paarse kleur gekregen.
Het voorkomen van criminele carrière paden van jongeren in het gebied. Het afsnijden en ombuigen van criminele carrières. Het verbeteren van de leefbaarheid en het terugdringen van de overlast.
Hiervoor is een plan van aanpak gemaakt met zichtbare concrete en samenhangende activiteiten.
Inspanning
Cijfers
Toelichting
Het verzwakken van het criminele netwerk door een nieuwe manier van samenwerking met politie, Het OM, Reclassering, gemeente en andere partners.
1 fte programma manager.
Er is (vanaf oktober 2024) een operationeel manager die de integrale aansturing verzorgd. Daarnaast investeert politie (4fte) en OM (1fte) middels de co-creatie in het doorbreken van criminele netwerken.
Multidisciplinair team Osdorp Oost opgericht. Door inloop voor de wijk te organiseren en een casuïstiek overleg is de onderlinge samenwerking verbeterd en het vertrouwen onder professionals en bewoners versterkt.
40 jongeren geholpen aan een baan of stage.
Het kernteam van perMens, Levvel, AcVZ, stadsdeel en politie houdt op te bestaan en gaat vanuit eigen kerntaak verder.
Gestart met straatgerichte aanpak Osdorper Ban. De komende jaren wordt samen met de ondernemers integraal gewerkt aan een veilige, schone, leefbare en toekomstgerichte winkelstraat.
1 fte straat-manager.
De manager is vanaf augustus 2024 in dienst. Er is een schouw georganiseerd, en korte en lange termijn acties zijn bepaald.
10
Jongerenwerk Nationaal Programma Samen Nieuw-West Voor wie is het? Jongeren in de meest kwetsbare gebieden van Nieuw-West.
Vooruitblik 2025
Wat is het probleem? De balans is zoek tussen de verleidingen in de wijken om de criminaliteit in te gaan en de alternatieven voor criminaliteit.
De inspanning
In Osdorp en Geuzenveld – Slotermeer zijn twee jongerenwerklocaties (The Village en Hoogheemraadweg) geopend. Deze zijn te vinden in het hart van kwetsbare buurten. Er is een divers aanbod voor jongeren, kinderen en specifieke groepen meiden op momenten waarop er verder weinig te doen is op straat. Dit biedt een mogelijke alternatieve invulling voor jongeren en kan bijdragen aan het voorkomen van crimineel gedrag, waardoor de kans groter is dat ze op een positieve koers blijven.
Er wordt een actieonderzoek gestart met de Alliantie Jongerenwerk. Daarin wordt onderzocht of en hoe er stappen gezet kunnen worden in het jongerenwerk voor de risicojongeren in de meest kwetsbare gebieden in Nieuw-West. Er worden een aantal nieuwe locaties geopend (de Centrale en the Hood) en nabij de Wildemanbuurt wordt nog een aantal ‘satellietlocaties’ gezocht. De programmering op de locaties wordt verbreed én beter aangepast aan de leefwereld van de jongeren.
Lees hier meer over het Nationaal Programma Samen Nieuw-West.
Activiteiten 2024 Inspanning
Cijfers
Toelichting
Twee locaties zijn geopend. The Village en Hoogheemraadweg.
0,6 fte programmering op beide locaties. 1,8 fte voor uitvoer programmering in The Village. 1,2 fte voor de programmering in locatie Hoogheemraadweg.
Op beide locaties zijn op 9 dagdelen activiteiten. Een alliantie van partijen belegd in het jongerenwerk.
Er is onderzocht of er nog meer tijdelijke locaties worden geopend. Die oriëntatie leidt tot in ieder geval twee tijdelijke locaties in 2025.
-
Locaties worden opgezet in 2025.
Intensivering Osdorp: in de zomer is extra programmering toegevoegd aan het reguliere programma.
Er zijn gedurende zes weken op doordeweekse dagen gemiddeld 1 á 2 activiteiten extra uitgevoerd door jongerenwerkpartijen.
-
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
11
Ondersteunen lokale Grassroots -organisaties Nieuw-West
Systeemaanpak Forensisch jongerenwerk
Voor wie is het?
Inzichten uit 2024
Voor wie is het?
De inspanning richt zich op het versterken van de organisatie van buurtouders. Buurtouders richten zich op personen en groepen die overlast geven in de openbare ruimte.
De intrinsieke motivatie van de buurtouders is groot, zij voelen eigenaarschap van hun wijk en de jongeren in hun wijk. De buurtoudernetwerken hebben een belangrijke signaleringsfunctie. Zij signaleren en analyseren problemen al in een vroeg stadium.
Jongeren met forensische problematiek voor wie het huidige aanbod van jongerenwerk niet toereikend is.
Wat is het probleem? De overheid staat op grote afstand van sommige communities en is onvoldoende cultuursensitief. Vanuit die positie is het lastig om de weerbaarheid van communities te vergroten.
De inspanning Naast het organiseren van voorlichtingen dragen de buurtouders bij aan het verminderen van overlast op straat. Zij spreken jongeren op een laagdrempelige manier aan, zoals een vader- of moederfiguur zou kunnen doen. Verder dragen de buurtouders bij aan het verminderen van onrust bij rellen, evenementen en demonstraties.
Activiteiten 2024 Inspanning
Cijfers
Toelichting
Verstevigen netwerk buurtouders
-
Regelmatig overleg met team veiligheid van het stadsdeel en maken van werkafspraken. Per gebied sluit een buurtouder aan bij relevante overleggen.
Inzet van buurtouders
40 buurtouders
In de wijken spreken buurtouders jongeren aan op overlast en helpen spanningen te verminderen. De buurtouders zijn extra oren en ogen in de wijk.
Trainen en opleiden buurtouders
40 buurtouders
Er zijn verschillende trainingen gegeven aan de buurtouders en hun netwerk, o.a. over het herkennen van lachgasgebruik en ondermijning
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Vooruitblik 2025 In 2025 ligt de nadruk op het verder versterken van het netwerk van buurtouders. Idealiter is er in elk van de 5 gebieden een netwerk van buurtouders die rondlopen. Op dit moment is dat het geval in 3 van de 5 gebieden. Ook het verder faciliteren van de buurtoudernetwerken is een aandachtspunt in 2025.
Welk probleem wordt aangepakt? Een deel van de jongeren in Nieuw-West valt tussen wal en schip, omdat ze te zwaar zijn voor het jongerenwerk, maar te licht zijn voor het aanbod vanuit het Actiecentrum Veiligheid en Zorg. De systeemaanpak richt zich op het vergroten van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren, door de jongeren te coachen op alle leefdomeinen.
Inspanningen 2024 De originele inspanningen, het opzetten van 50 mentoraten voor jongeren, het programmeren van activiteiten binnen studiezalen en het beschikbaar stellen van 2fte voor de studiezalen zijn niet gerealiseerd in 2024. Het is onbekend of deze inspanningen in 2025 worden uitgevoerd. Voor jongeren met forensische problematiek zijn er inmiddels ook de Werkaanpakken Jeugd en Veiligheid (pagina 19) en het Jongerenwerk Nationaal Programma Samen Nieuw-West (pagina. 11). Daarnaast zijn er preventieteams ingezet. Deze teams van jongerenwerkers en jongeren benaderen de forensische doelgroep op straat en op hotspotlocaties en leiden hen naar hulpinstanties en/of het jongerenwerkaanbod.
Vooruitblik 2025
Het verder ontwikkelen van een programmering voor de forensische doelgroep op de jongerenwerklocaties. Het verder doorontwikkelen van de preventieteams.
12
Veldwerk Voor wie is het? Oudere probleemjeugd, risicojeugd of jonge aanwas tussen de 16 en 27 jaar. Bij hen speelt ook zorgproblematiek. Het zwaartepunt ligt bij jongeren tussen de 18 en 23 jaar.
Wat is het probleem? Stadsdeel Nieuw-West heeft een enorme opgave om de jeugd met multiproblematiek perspectief te bieden en in veiligheid op te laten groeien. Een deel van de jongeren weten, uit onwil of onmacht, de voorzieningen niet te vinden.
De inspanning Om op tijd signalen op te vangen, zijn oren en ogen in de wijk onmisbaar. De veldwerkers werken outreachend, waar de jongeren zijn. Op straat, bij sportvelden of jongerencentra. Ze investeren in de vertrouwensrelatie met een jongere en nemen de tijd en ruimte om iemand te begeleiden. Dat kan ook praktisch zijn, door met een jongere naar een afspraak te gaan. In 2024 is er intensief gewerkt aan een betere aansluiting van het veldwerk van perMens op de werkwijze van team Jeugd en Veiligheid in stadsdeel Nieuw-West. Het veldwerk wordt gecoördineerd vanuit perMens
Activiteiten 2024 Inspanning
Cijfers
Toelichting
Beschikbaar maken van 3 extra fte veldwerkers voor de meest problematische gebieden in Nieuw-West.
11 fte
Veldwerkers ingezet in Nieuw-West, waarvan 3 nieuwe fte geworven door perMens.
Veldwerkers aan laten sluiten bij bestaande overleggen binnen de werkwijze Jeugd en Veiligheid.
-
Locaties worden opgezet in 2025.
Betere samenwerkingen creëren tussen de Veldwerkers en het bestaand netwerk Jeugd en Veiligheid.
-
-
Veldwerkers efficiënter en effectiever inzetten op momenten van onrust in de openbare ruimte en stadsdeel programma’s Jeugd en Veiligheid.
-
-
Meer jongeren bereiken.
-
Stadsdeelbreed ook ingezet op meiden problematiek.
Werkzame elementen Inzicht in dynamiek: Buurt- en groepsanalyses uitvoeren. Laagdrempelig contact: Directe benadering van jongeren op straat. Aanpakken van overlast: Jongeren aanspreken en begeleiden. Vraaggericht werken: Inspelen op behoeften en wensen van jongeren. Maatwerktrajecten: Individuele begeleiding bieden.
Vooruitblik 2025
Inzichten uit 2024 In 2024 is veel bereikt binnen het veldwerk in het stadsdeel. Daarnaast sluit het aan op bestaande werkwijzen en netwerkpartners zoals Jongerenwerk en Straatcoaches. Er is effectief contact met jongeren en flexibiliteit tijdens onrustige periodes. Tegelijkertijd blijven er verbeterpunten. De terugkoppeling van sfeerbeelden is te summier, personeelswisselingen zorgden voor inconsistentie en de taakomschrijving bleek te algemeen.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Duidelijke afbakening taakstelling voor veldwerkers. Verdiepen en uitbreiden van sfeerbeelden. Het organiseren van trainingen en bijeenkomsten voor veldwerkers en projectleiders. Samenwerking met ‘Alliantie Jongerenwerk’ en andere programma’s verkennen. Meer jongeren bereiken en ondersteunen. Inhoud en monitoring. Daarbij hoort focus op resultaten en het bijhouden van bereikte jongeren.
13
Zuidoost
Aanpak verslaafde personen en Overlast Wat is het probleem? In de H-buurt in Amsterdam Zuidoost is sprake van overlast door drugsgebruikers zoals slaapresten, gebruikersresten en ontlasting in trappenhuizen. De invloed van drugscriminaliteit op de veiligheidssituatie is groot door een grote informele drugsstructuur die door alle lagen van de bevolking loopt. Van woningen waar gedeald en gebruikt wordt tot kinderen in de schoolleeftijd die worden geronseld voor de uitvoering van criminele activiteiten. De zichtbare drugscriminaliteit zorgt voor een onveilige omgeving voor bewoners en jongeren.
Vooruitblik 2025
De inspanning De omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien moet veiliger. Daarom wordt de aanpak van overlast veelplegers in samenwerking tussen het stadsdeel, de GGD en de politie versterkt. De versterking zit in sociaal toezicht door ISG Hosts en passend doorverwijzen naar hulp en zorg.
De geïntensiveerde aanpak wordt voortgezet. De inzet van ISG Hosts wordt uitgebreid naar Bijlmer Oost. Door opening van een inloophuis met gebruikersruimte in de H-buurt verwachten we meer met de doelgroep in contact te komen. In 2025 zal de capaciteit van de overlastveelplegersaanpak worden uitgebreid. De verwachting is dat er sneller en beter grip op de doelgroep verkregen wordt, het zorgkader betrokken wordt en de zorg zal intensiveren. Zodat Veldwerk minder bemoeizorg en wachtlijstbegeleiding hoeft te leveren. De Stichting ISG Hosts begint een buddy-project waarbij kwetsbare jongeren worden meegenomen in het host-werk en bij geschiktheid als Hosts in dienst worden genomen. Het gaat bijvoorbeeld om jongeren aan wie ‘getrokken’ wordt door (drugs)criminelen.
Inspanning 2024
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Inspanning
Cijfers
Toelichting
Signaleren en contact maken door inzet ISG Hosts. ISG Hosts verwijzen personen op straat door naar Veldwerk of Wijkactieteam (WAT).
Dagelijks inzet van 6 ISG Hosts van 17.00-02.00 uur.
De host lopen door de wijk en leggen contact met bewoners, jongeren, en overlastplegers. Zij zorgen voor een zichtbaar aanwezige overheid en daardoor een veiligere omgeving. D.m.v. rapportages ontvangt het WAT een dagelijkse terugkoppeling van incidenten, hulpvragen en andere zaken die opgepakt moeten worden.
Passend doorverwijzen door de lokale aanpak van overlastveelplegers te versterken en meer wijk-SPV’ers in te zetten.
4 SPV’ers ingezet in Zuidoost waarvan 1 met PmG-middelen.
Casuïstiek wordt aangeleverd door MZWO (Meldpunt Zorg en Woonoverlast) en LAOVP (Lokale Aanpak Overlast Veelplegers).
Aankomen bij zorg verbeteren door o.a. intensivering Veldwerk. Nadrukkelijk ook buiten kantooruren. Indien nodig wachtlijstbegeleiding door Veldwerk.
Aantal personen waarmee contact is: 35 waarvan 9 EU-burgers. Aantal contact-adviesgesprekken: 205 Aantal keer gebracht naar instellingen: 134 Aantal keer gebracht, opgezocht en/ of opgehaald etc. Alle acties: 373
Alle aantallen zijn exclusief personen die geen personalia prijsgaven.
14
Forensisch Analyseteam (FAT) Het Forensisch Analyseteam is eind 2024 als pilot gestart in Amsterdam Zuidoost. Het team is nog in ontwikkeling en bestaat momenteel uit politie, OM, het stadsdeel, AcVZ en zorgpartners. Het doel van de inzet van dit team is om te voorkomen dat omstanders en slachtoffers van heftige incidenten (zoals steek-, schietpartijen en explosies) dader worden door het ontbreken van tijdige en passende zorg. Het team kan na zo’n incident een analyse maken om te bepalen wat nodig is voor slachtoffers en omstanders. Op basis van deze analyse kunnen beter passende zorginterventies ingezet worden.
Ondersteunen lokale Grassroots organisaties in Zuidoost Voor wie is het?
Inzichten uit 2024
Bewoners (jongeren), scholen, professionals en Grassroots organisaties die een belangrijke rol hebben in de buurten van stadsdeel Zuidoost.
Bereik van nieuwe doelgroepen: Via aangesloten bewoners bij grassroots-organisaties worden mensen bereikt die eerder buiten beeld bleven. Meer ad-hoc situaties: Incidenten nemen toe en vragen om snelle actie. Ontoereikend regulier aanbod: Jongerenwerk en zorg schieten vaak tekort bij complexe gevallen. Betere aansluiting van systeemwereld op informele partijen nodig: Grassroots organisaties worstelen met subsidies, verantwoording en schaalvergroting.
Wat is het probleem? De overheid staat op grote afstand van sommige communities en is onvoldoende cultuursensitief. Daarom is het lastig om de weerbaarheid van communities te vergroten.
De inspanning Vooruitblik 2025 In 2025 wordt het FAT verder gepositioneerd als stevig onderdeel van het netwerk. De focus ligt op het op orde brengen van de randvoorwaarden, het verstevigen van samenwerking met bestaande overleggen of partijen en het beschrijven van een methodiek voor casusanalyse. Zo kunnen ook anderen hiervan profiteren. De start is gemaakt in stadsdeel Zuidoost. De ambitie is om op een gegeven moment uit te breiden naar meer stadsdelen. Het is tevens de ambitie om door vroegtijdig beter passende zorg in te zetten duurdere zorg in een later stadium te voorkomen.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Grassroots organisaties maken verbinding tussen de bewoners en het ‘systeem’. Door het ondersteunen van bijvoorbeeld buurtmoeders en -vaders wordt de weerbaarheid van communities vergroot en wordt de afstand tussen bewoners en overheid kleiner.
Werkzame elementen
Vooruitblik 2025 In 2025 ligt de focus op het realiseren van structurele financiering, om samenwerking met Grassroots organisaties en de aanpak van complexe casuïstiek duurzaam te borgen.
• Cultuursensitiviteit en gelijkwaardigheid.
Inspanning 2024 Inspanning
Cijfers
Toelichting
Doorzetten van de inzet sinds 2022 op het vergroten van de weerbaarheid van communities en het verkleinen van de afstand tussen bewoners en overheid.
-
-
Financieren Grassroots organisaties voor specifieke inzet op hulpverlening, ouderbetrokkenheid, cultuur gerelateerde traumaverwerking, lotgenotencontact en voorlichting.
Stichting Jongeren Die het Kunnen (JDK).
Er is verbinding en overlap met andere Grassroots organisaties die ook vanuit andere programma’s/ subsidies worden gefinancierd.
Vergoeden van inzet credible messengers om de weerbaarheid van communities te verstevigen en daarmee criminaliteit te voorkomen.
-
Inzet voor o.a. muziektrajecten en ondersteuning in (groeps-) casuïstiek.
Inzet Grassroots organisaties bij actualiteiten en projecten.
-
O.a. coördinatie veiligheid kermis i.s.m. ISG en meldingen incidenten scholen.
15
Versterken Wijk Actie Teams (WAT) Voor wie is het?
Activiteiten 2024
Voor bewoners en jongeren die last hebben van overlast en (drugs) criminaliteit in hun eigen woonomgeving. Hierdoor voelen zij zich onveilig en lopen risico om meegezogen te worden in de wereld van (georganiseerde) criminaliteit.
In 2024 is het derde Wijkactieteam geopend in de G/E-buurt. Vanuit dit WAT is een speciaal project gestart om de veiligheid in en rond een ouderenwooncomplex te verbeteren. Om de overlast van hangmannen in Venserpolder aan te pakken is na overleg met overlastplegers een halfopen container geplaatst waar zij kunnen verpozen, zonder overlast te veroorzaken.
Wat is het probleem? Bewoners in een aantal buurten in Zuidoost hebben te maken met overlast en andere veiligheidsproblemen in hun directe woonomgeving, zowel op straat als vanuit woningen. Het gaat om overlast door drugsgebruik en -handel, verloedering, vervuiling en intimiderend gedrag door jongeren of overlastplegers. Vaak zijn bewoners bang om problemen te melden en hebben ze weinig vertrouwen dat de overheid hen kan helpen.
Inspanning
Cijfers
Toelichting
Holendrecht(Gaasperdam)
70 casussen
-
Venserpolder/H-buurt
66 casussen
Alle casussen zijn positief afgesloten, dat betekent niet dat altijd de behaalde doelen zijn gehaald, maar ook een second best oplossing kan gerealiseerd zijn.
G-E(Bijlmer Oost) en K
30 + 36 casussen
Gestart in mei 2024 extra aanpak Koornhorst.
Bewonersavonden
14
-
Buurt onderzoeken uitgevoerd
87
In de 3 WAT en aanpak Koornhorst.
De inspanning In de Wijk Actie Teams (WAT) werken woningcorporaties, politie, gemeente en hulpverlening samen aan veiligheid en duurzame leefbaarheid in de wijk. Het WAT werkt vraag- en oplossingsgericht, is als frontoffice zichtbaar en actief aanwezig in de wijk en doet wat nodig is om problemen die bewoners ervaren op te lossen. Naast het oppakken van meldingen doet het WAT ook buurtonderzoeken waarbij van deur tot deur contact wordt gelegd om te horen wat bewoners ervaren en om te ondersteunen. Dit gebeurt na incidenten zoals explosies of op plekken waar veel signalen van problemen zijn. Vanuit het Wijk Actie Team worden ISG Hosts ingezet. Zij lopen elke dag van 17.00-02.00 op straat, houden toezicht en leggen contact met bewoners en mogelijke overlastplegers. De hosts zijn goed bekend in de wijk en zijn herkenbaar voor bewoners. Daardoor kunnen zij effectiever mensen aanspreken op hun gedrag. De hosts signaleren vervuiling en gebreken in de openbare ruimte en geven dit door aan het WAT die er vervolgens mee aan de slag kan. De Hosts zijn ook actief in centrale trappenhuizen, binnen gangen en boxen van een aantal corporatiecomplexen.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Vooruitblik 2025
In 2025 wordt het vierde Wijk Actie Team geopend in de K-buurt. De inzet van de ISG Hosts wordt uitgebreid naar omliggende wijken. De werkmethode van het WAT wordt doorontwikkeld.
16
Meerdere stadsdelen
Buurtrechter / Wijkrechter Bij de Buurtrechter/Wijkrechter kunnen bewoners terecht voor duurzame hulp en oplossingen voor juridische problemen. De rechters behandelen rechtszaken van bewoners uit de wijk met veel aandacht voor de mens en de complexe sociaaleconomische problemen waarmee diegene te maken heeft. Hierbij wordt intensief samengewerkt met partners uit het zorg, veiligheids- en sociaal domein.
Vooruitblik 2025
Naast de officiële zittingen voeren de rechters preventieve gesprekken, bijvoorbeeld over ernstig schoolverzuim. Ook buiten de zittingzaal is de Buurtrechter/Wijkrechter actief en aanwezig in de wijk. Voor zowel Zuidoost als Nieuw-West geldt dat voortdurend wordt geïnvesteerd in lokale relaties en wordt aangesloten bij de infrastructuur in de wijk. Wijkrechtspraak is laagdrempelig, dichtbij en oplossingsgericht.
Start in Nieuw-West van de ‘Wijkrechter.’ Deze term wordt gehanteerd omdat dit inmiddels de landelijke term is. De verdere doorontwikkeling van oplossingsgerichte rechtspraak die toegankelijk is en aansluit bij de leefwereld van betrokkenen op beide locaties. Doorgaan met de pilot Hersteltafel op locatie Venserpolder.
Er is een evaluatie uitgevoerd naar de Buurtrechter Venserpolder. Het eindrapport is hier te lezen.
Activiteiten 2024
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
Inspanning
Cijfers
Toelichting
Zaakstroom strafrecht
76 personen die zijn gedagvaard bij de Buurtrechter Venserpolder.
Let op: Dit is niet het totaal aantal afdoeningen of zaken. Sommige bewoners hebben meerdere (straf) zaken /dagvaardingen die op zitting behandeld worden. Die worden soms gevoegd behandeld en leiden tot 1 straf/ afdoening.
Zaakstroom schulden
237 personen waarvan de zaak is aangebracht bij de Buurtrechter.
-
Zaakstroom bestuursrecht
8 zaken.
-
Preventieve leerplichtgesprekken
24 zaken/ aanmeldingen.
De zaken/aanmeldingen betreffen soms meerdere leerlingen.
17
GGD screeningen 23+ Noord
Intensieve Preventie Aanpak (IPA) in de wijk
Extra inzet wijk-GGD’ers
(voorheen Forensisch werken in de wijk) Voor wie is het?
Voor wie is het?
Voor wie is het?
Personen in stadsdeel Noord van 23 jaar en ouder die stelselmatig overlast veroorzaken met hun leefstijl. Daardoor lopen ze veel boetes op en/of worden ze regelmatig aangehouden. De redenen waarvoor zij aangehouden worden zijn bijvoorbeeld dealen, helen, diefstal, ronselen, intimideren, hangen, vervuilen, (aanzetten tot) prostitutie, wildkamperen, dwarsparkeren, etc.
Risicojongeren van 10 tot en met 23 jaar die aansluiting met school, werk, gezin en samenleving dreigen te verliezen of het risico lopen om af te glijden naar (zwaardere) criminaliteit.
Bewoners uit Nieuw-West en Zuidoost bij wie vermoedens of signalen bestaan van ernstige gezondheidsproblemen en/of sociaal-maatschappelijke. Ook komt daarbij dat zij niet eenvoudig zelf de weg naar hulp weten te vinden. Het betreft meestal volwassenen, soms jongvolwassenen.
Wat is het probleem? De aanpak van overlast in de stadsdelen is gericht op de jeugd en op kwetsbare personen (met onbegrepen gedrag). Er is nog een gat in de overlastaanpak voor jongvolwassenen die een overlastgevende en criminele leefstijl hebben maar niet doorgroeien in de criminele (onder)wereld. Ze voorzien in hun levensbehoefte door criminaliteit en zetten anderen (jongeren) aan tot criminaliteit. Daarmee zijn zij hun omgeving tot last.
De inspanning in 2024 Partnerorganisaties zijn onvoldoende in staat gebleken om opbouwend contact te maken met deze doelgroep. Het is niet gelukt om de doelgroep waarvoor de GGD screeningen zijn ingekocht te bereiken. Om deze groep te bereiken is een specifiek type werker nodig met ervaring, affiniteit en credibility. Uit de quickscan bleek dat de ‘straathoekwerk’-methodiek het best passend is. Dit vraagt ook om een specifiek type werker, van een steviger kaliber. Werving en selectie hiervan bleek lastig. Sinds maart 2024 staat een vacature open. De animo voor deze opdracht is niet groot en de vacature is nog niet gevuld.
Wat is het probleem? Ouders van risicojeugd (jongeren die delicten plegen of dreigen af te glijden) en de jongeren zelf, vragen meestal niet op tijd naar hulp. Het voorveld van preventie werkt soms nog onvoldoende overstijgend samen om signalen vroegtijdig op te merken. Hierdoor komen jongeren pas in beeld bij justitie en politie als zij al verder afgegleden zijn richting de criminaliteit. Het wordt dan dus moeilijker om ze daarvan weg te halen.
De inspanning De IPA-medewerker versterkt met expertise het netwerk van jeugd en veiligheid in de wijk. Daarmee komen forensische signalen in een vroeg stadium aan het licht. Er wordt snel verbinding gemaakt met forensische jeugdhulp voor de jongeren die dat nodig hebben. Dit kan afglijden naar de criminaliteit voorkomen. Daarnaast fungeert de IPA-medewerker als vertrouwenspersoon en rolmodel voor de jongeren op straat, bij wie zij altijd terecht kunnen. Inspanning
Cijfers
Toelichting
Versterken van het netwerk in de wijk/ sociale basis. In de aanvraag van 2024 is de wens dit uit te breiden naar inzet in alle stadsdelen.
Inzet per week sinds juli 2024: 24 uur in Nieuw-West 49 uur in Zuidoost 16 uur in Noord
- 1,42 fte in eerste helft van 2024. - 2,58 fte in de tweede helft van 2024. - 1 keer per maand overleg in stadsdeel + 1 keer per 6 weken interne casuïstiekbespreking onder leiding van een gedragswetenschapper.
Zorgbehoevende jongeren verbinden aan (forensische) jeugdhulp. Wanneer sec jongerenwerk ontoereikend is.
Geen cijfers beschikbaar.
Bijvoorbeeld in opdracht van de projectleider Jeugd en Veiligheid of in samenwerking met het jongerenwerk of de zorgcoördinator op school.
Versterken van het netwerk in de wijk/ sociale basis.
Geen cijfers beschikbaar.
In samenwerking met de projectleider Jeugd en Veiligheid en de kwartiermakers van IPA in de wijk.
Vooruitblik 2025 Het benaderen en bereiken van de 23+ doelgroep wordt door professionals als problematisch, moeilijk en soms ook eng ervaren. Daarbij wordt de opdracht, vanwege inzet tijdens avond- en nachtelijke uren, als minder aantrekkelijk gezien. Naar verwachting wordt de eerste helft van 2025 een 23+ straathoekwerker geworven door perMens. Wanneer dit slaagt kan inzet voor deze doelgroep starten. Dan zullen ook de screeningen ingezet worden.
Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag
De inspanning Wijk-GGD’ers richten zich op personen die niet zelf om hulp vragen, maar om wie wel zorgen zijn vanuit de omgeving. Als het nodig is dat de persoon verdere hulp of behandeling krijgt, zorgen de wijkGGD’ers dat de juiste hulp en/of zorg wordt ingeschakeld. Goede samenwerking met allerlei partners in de wijk is daarbij essentieel. De wijk-GGD’ers zijn ook Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundigen (SPV’ers). Op verzoek van de stadsdelen leggen zij huisbezoeken af, samen met de wijkagent. Dit doen ze omdat er klachten en signalen binnen zijn gekomen bij het Meldpunt Zorg- en Woonoverlast. De Preventie met Gezag-middelen stellen de wijk-GGD’ers in staat om ongelijk te investeren in de gebieden waar dit het meeste nodig is. Zij kunnen vaker afgaan op meldingen, ook op situaties die gaan over jongvolwassenen. Het gaat over een inzet van 2 fte extra wijkGGD’ers in Nieuw-West en Zuidoost naast de reguliere capaciteit.
18
Inzetten ervaringsdeskundigheid ex-gedetineerden De inspanning richt zich op jongeren die vatbaar zijn voor drugscriminaliteit en in de laatste fase van detentie zitten. Vaak komen ze uit Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Bij terugkeer in de maatschappij lopen zij tegen alledaagse problemen aan. Dit kan een terugval in crimineel gedrag veroorzaken. Met behulp van ervaringsdeskundigen (Credible Messengers) worden zij in een 10-weeks programma voorbereid op een positieve terugkeer in de maatschappij, met focus op herkenning, vertrouwen en praktische begeleiding. In 2024 is het eerste traject gestart. Dit liep van oktober tot december en wordt geëvalueerd in 2025. Een belangrijke les is dat flexibiliteit in thema’s en individuele begeleiding essentieel is om aan te sluiten bij de behoeften van gedetineerden. Daarnaast vraagt de begeleiding van Credible Messengers om verdere professionalisering en is er behoefte aan een goed ingericht na-traject om gedetineerden ook na vrijlating te ondersteunen. Inspanning
Cijfers
Toelichting
Uitvoeren van workshops iedere donderdag in JC Zaanstad door 3 Credible Messengers.
5 credible messengers ingezet (3 vast en 2 incidenteel). 15 gedetineerden begeleid.
10 deelnemers voltooiden het traject met certificaat. 5 deelnemers haakten af, waarvan 1 door PIvoorvallen. 2 deelnemers startten een opleiding binnen de PI.
Individuele begeleiding naar aanleiding van kennismaking tijdens workshops op donderdag.
Voor 2 deelnemers op afdeling geweest voor individuele begeleiding.
Deze deelnemers zijn uiteindelijk gestopt met het traject na 2-4 keer. Vermoedelijk door groepsdynamiek en druk vanuit andere gevangenen om niet meer deel te nemen.
Ontwikkelen intensieve forensische trajecten Voor wie is het? Jongeren van 12 tot en met 16 jaar die (vermoedelijk) meerdere delicten hebben gepleegd. Deze jongeren zijn op jonge leeftijd al emotioneel verhard en/of moeilijk bereikbaar. Deze jongeren zijn nog niet altijd veroordeeld door een rechter.
De inspanning De Intensief Forensische Aanpak (IFA)-coach en de systeem therapeutisch werker (STW-er) zijn als koppel actief in het gezin. De STW-er begint met aansluiting vinden bij de opvoeder. Aansluiting bij de jongere komt daarna vanuit de IFA-coach. Die aansluiting missen jongeren vaak in een gezinstraject waarin ze voelen dat het alleen voor hun ouders is. De STW-er en IFA-coach proberen hierna het gedrag van de jongere positief bij te sturen. Mede vanuit een systemisch perspectief en met systemische middelen. Dat doen ze in samenwerking met het netwerk op school en in de buurt.
Werkaanpakken Jeugd en Veiligheid (J&V) Begin 2024 zijn de werkaanpakken Jeugd en Veiligheid gestart in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Collega’s van de afdeling Jeugd en Veiligheid van deze drie stadsdelen en het Actiecentrum Veiligheid en Zorg werken hierin heel nauw samen. Dit doen ze om complexe (forensische) casuïstiek die stagneert verder te brengen. Ook signaleren ze knelpunten die ze tegenkomen en proberen die op te lossen. Voor bepaalde casuïstiek is het instrumentarium van het stadsdeel namelijk ontoereikend. Het komt voor dat deze casussen tevens niet voldoen aan de instroomcriteria van de aanpakken van het Actiecentrum Veiligheid en Zorg. Om ervoor te zorgen dat deze problematiek niet tussen wal en schip valt, zijn de werkaanpakken opgezet. Tijdens de looptijd van de werkaanpakken wordt ook actieonderzoek gedaan naar de randvoorwaarden van deze intensievere manier van samenwerken. Daarin moet ook de meerwaarde daarvan naar voren komen. Medio 2025 worden de resultaten en inzichten van de werkaanpakken opgeleverd.
Activiteiten 2024 Voortgang 2024 Er zijn 13 trajecten die lopen op dit moment. In 2024 zijn er 16 trajecten aangemeld en 15 afgerond. Het binnenkomen bij de gezinnen lukt goed. Net als het koppelen van de jongeren aan een Credible Messenger. Daarmee wordt de verbinding met een perspectiefvol en pro-sociaal netwerk gemaakt. Aandachtspunten zijn het ontbreken van tijd om systeemgericht in te grijpen. Het toeleiden naar een behandelaar en de intensievere samenwerking met verslavingszorg moet nog worden verstevigd.