Voortgangsmonitor Preventie met Gezag 2023.pdf

• Het aantal (vermoedelijke) slachtoffers van criminele uitbuiting ouder dan 18 jaar dat is opgevangen bij het Amsterdam Coördinatiepunt tegen Mensenhandel neemt flink toe. inspanningen

cijfers

toelichting

Inventariseren hoe jongeren de druk of verleiding van criminaliteit kunnen weerstaan en hoe daders adequater te signaleren, frustreren en aan te pakken.

– 1 kennismiddag voor regisseurs AcVZ – 2 voorlichtingen aan politie en 3 woon/zorg jongereninstellingen door het team mensen­handel van de politie, de zorg­ coördinator en de Officier

– Kennis bij partners over herkennen daders en slacht­ offers – Politie betrekt team mensenhandel vaker bij lopende zaken

Onderzoeken hoe slachtoffers uit de situatie kunnen komen.

– Onderzoekstraject – Brainstormsessie scenario’s voor de inrichting van de zorgstructuur

Half februari 2024: keuze voor pilot scenario’s en start (ambulante) zorg

Voor wie is het? Risicojongeren van 10 tot en met 23 jaar die aansluiting met school, werk, gezin en samenleving dreigen te verliezen of het risico lopen om af te glijden naar (zwaardere) criminaliteit. Welk probleem wordt aangepakt? De Intensieve Preventieve Aanpak (IPA) medewerker in de wijk versterkt met zijn of haar expertise het netwerk van jeugd en veiligheid in de wijk. Daarmee komen forensische signalen in een vroeg stadium aan het licht en kan snel verbinding worden gemaakt met forensische jeugdhulp voor die jongeren die daar baat bij hebben. Dit kan afglijden naar de criminaliteit voorkomen. Daarnaast fungeert de IPA medewerker als vertrouwenspersoon en rolmodel voor de jongeren op straat, bij wie zij te allen tijde terecht kunnen. Inzichten uit 2023 • De IPA medewerker bezit deze unieke eigenschappen: is in staat om contact te leggen met jongeren, is een belangrijke schakel in het netwerk en brengt een schat aan forensische kennis mee. • Het succes van de aanpak is afhankelijk van goede aansturing van het netwerk. • De wens bestaat om met behulp van wetenschappelijk onderzoek met IPA in de wijk nog meer impact te maken. • ‘Elke wijk verdient een vast baken voor alle jongeren.’

‘Hij helpt je. Hij slingert je. Hij kent ons goed, van hem nemen we dingen aan.’ inspanningen

cijfers

toelichting

Versterken van het netwerk in de wijk/ sociale basis

Inzet medewerker per week: – 16 uur Nieuw-West – 27 uur Zuidoost – 1 keer per maand over­ leg in stadsdeel + 1 keer per 6 weken interne casuïstiekbespreking onder leiding van een gedragswetenschapper

Ook sluit de IPA medewerker aan bij netwerk­­ activiteiten in de wijk

Zorgbehoevende jongeren verbinden aan (forensische) jeugdhulp, als sec jongerenwerk ontoereikend is

Geen cijfers beschikbaar

Continu, kern van het werk van IPA medewerker

16

Ontwikkelen van intensieve forensische trajecten Voor wie is het? Jongeren die (vermoedelijk) meerdere delicten hebben gepleegd, in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar. Deze jongeren zijn op jonge leeftijd al emotioneel verhard en/of moeilijk bereikbaar en nog niet altijd veroordeeld door een rechter. Welk probleem wordt aangepakt? Deze jongeren zijn nog volop aan het ontdekken wie ze zijn en daardoor erg beïnvloedbaar en op zoek naar spanning. Ze voelen zich zeer aangetrokken tot de straat en bijbehorende cultuur waarin zij snel geld kunnen maken en status kunnen ontwikkelen. Hun vermogen tot zelfreflectie is zeer beperkt en ze zijn niet bezig met de consequenties van hun gedrag. Hun gedrag is grens­overschrijdend en schooluitval dreigt. De kans op recidive is gemiddeld tot zeer hoog. De ouders kunnen geen tegenwicht bieden aan de richting waarin hun kind zich ontwikkelt. Er is wel veel ruzie thuis over het gedrag van hun kind. Er is onkunde en onmacht. Ouders lukt het niet om toezicht te houden en ze kunnen ook niet goed zien wat hun kind nodig heeft. Vader is vaak uit beeld en moeder moet zorgen voor brood op de plank. Op het moment dat hun kind met justitie in aanraking komt bereiken ouders hun taks: er moet veel vanuit het strafproces dat volgt, er zijn andere kinderen waar de ouder voor moet zorgen en vaak hebben zij ook een eigen belast verleden.

Zowel voor ouders als voor jongeren geldt dat zij geen eigen ondersteunend netwerk hebben en/of is vertrouwen in de hulpverlening verloren.

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Werkzame elementen De Intensief Forensische Aanpak (IFA)-coach en de systeem­ therapeutisch werker (STW-er) zijn als een koppel actief in het gezin. Het begint met aansluiting vinden bij de opvoeder, meestal moeder, vanuit de STW-er. Aansluiting bij de jongere komt dan vanuit de IFA-coach. De IFA-coach heb je nodig om bij die jongere terecht te komen. Alleen een gezinstraject voelen kinderen vaak als iets dat alleen voor hun ouders is. De STW-er en IFA-coach proberen vervolgens, mede vanuit een systemisch perspectief en met systemische middelen, het gedrag van de jongeren positief bij te sturen. Dat doen ze in samenwerking met het netwerk op school en in de eigen buurt. De STW-er en IFA-coach zijn zeer ervaren in de forensische hulp­ verlening, fungeren als rolmodel en handelen cultuur- en trauma­ sensitief vanuit een meervoudig (systemisch) perspectief. Wat ging goed in 2023? • Het is gelukt om bij ouders met onze manier van werken binnen te komen en een werkrelatie met alle ouders op te bouwen. Bij deze jongere doelgroep is de sterke focus op de jongere, zoals bij IFA Regulier, ontoereikend om gedragsverandering te bereiken.

Het lukt om aan te sluiten bij de ouder, samen te kijken op welke manier hun gedrag van invloed is op het grensoverschrijdende gedrag van hun kind en met hen te verkennen welke mogelijkheden en ruimte zij hebben om hier weer een positieve rol in te hebben. Om vervolgens ook met de ouders en hun kind systemische interventies uit te voeren, gericht op het versterken of herstel van de ouder-kind relatie en van gedragsverandering. • Er is een samenwerking opgezet met de Credible Messengers waar de IFA-jong doelgroep ook van kan profiteren. Levvel neemt deel aan de netwerkoverleggen in Zuidoost en Nieuw-West die relevant zijn en vanuit de gemeente worden gefaciliteerd. • Er is in iedere casus nauw contact met verschillende relevante personen op school en continue afstemming in uitvoerders­ overleggen met de Jeugdbescherming als betrokkene.

Een systeemtherapeutisch werker richt zich op de relaties binnen het gezin en daarbuiten. De STW’er brengt samen met het gezin de zorgen en hulpvragen in kaart en helpt met het uitdenken van de gewenste verandering voor het gezin. Daarbij betrekt hij of zij het eigen netwerk van het gezin en het professionele netwerk. Een STW’er kan goed meebewegen en is flexibel, gericht op normaliseren en bestaanszekerheid. Een IFA-coach is heel goed bekend met de doelgroep en de straat. Daar wordt op geselecteerd. ‘We nemen je aan om wie je bent, en wat je kan dat leren we je dan.’ De coach haalt voor de ouders de straat op een positieve manier naar binnen. Hij/zij geeft de ouders meer kennis over de uitdagingen voor jongeren op straat. Ouders raken zo zelf meer vertrouwd met de leefwereld van hun kind.

Aandachtspunten • Het betrekken van ouders is soms balanceren, want ouders hebben de neiging om – als het te dichtbij komt – zich terug te trekken en hun jongere als het ware over te dragen aan de hulpverlening. • De module IFA Jong is nog relatief onbekend bij verwijzers, waardoor mogelijk nog niet de juiste doelgroep wordt aangemeld. • Het contact met Jellinek en hun ervaringsdeskundigenteam moet nog verder worden opgetuigd, want die samenwerking is nog teveel onbenut gebleven. inspanningen

cijfers

toelichting

Uitvoeren van 15 IFA-Jong trajecten in Nieuw-West en Zuidoost door Levvel. Koppel IFA-coach en STW-er

15 trajecten gestart

Gezinnen komen uit de hele stad: Oost (3) Zuid (1) Noord (3) West (2) Zuidoost (4) Nieuw-West (2)

Betrekken van relevante samenwerkingspartners

Niet in cijfers uit te drukken

Zie ‘om trots op te zijn’

Ondersteuning van IFAJong medewerkers door verschillende relevante experts op het gebied van verslaving, onderwijs en ervaringsdeskundigheid

Niet in cijfers uit te drukken

Deskundig-heidsbevorderingsochtend vanuit het onderwijs

Namens of met ouder en kind richting het netwerk van professionals de zorg afstemmen op tempo en richting die bijdragen aan het voorkomen van recidive.

In alle 15 trajecten

17

Persoonsgerichte aanpak Doorgroeiers drugscriminaliteit

Straatkracht

Voor wie is het? Doorgroeiers zijn personen die stappen aan het zetten zijn op de criminele ladder binnen de drugscriminaliteit. Ze vormen een schakel tussen de jonge aanwas en de zware georganiseerde criminaliteit. Met hun criminele status hebben ze een onder­ mijnende werking op de buurt.

Voor wie is het? Hoog-risico jongeren van 12 tot 23 jaar die verdacht worden van een (ernstig) delict dan wel daarvoor zijn veroordeeld en jeugdreclassering opgelegd hebben gekregen. De veiligheid van de jongeren, diens omgeving en van de jeugdreclasseringswerker moet worden bewaakt.

Welk probleem wordt aangepakt? Het aantal jongeren dat kwetsbaar is om in de drugscriminaliteit te belanden, zal de komende jaren naar verwachting toenemen. Ook zien we dat de stap naar de wereld van zware criminaliteit veel sneller wordt gemaakt. Doorgroeiers zitten op een bepaalde positie in het netwerk en komen daar lastig van af. Naast de negatieve gevolgen voor henzelf, hebben doorgroeiers een ontwrichtende werking op de buurt. Het doel van de persoons­ gerichte aanpak is om het doorgroeiproces te verstoren, het werven van jonge aanwas te verstoren en het fenomeen door­ groeien zichtbaar te maken.

Welk probleem wordt aangepakt? Straatkracht is een intensieve Jeugdreclasseringsaanpak en richt zich op het ondersteunen van jongeren in het weg bewegen van een (georganiseerde) criminele en gewelddadige context, naar een positief, veiliger en pro-sociaal leven. De aanpak duurt gemiddeld een jaar en is intensief omdat er sprake is van ernstige veiligheidsrisico’s. Er wordt samengewerkt met de jongere, het sociale netwerk en professionele partners. De aanpak is ontwikkeld met inzichten uit wetenschappelijke literatuur, praktijkkennis en ervaringskennis. In 2023 werd Straatkracht als pilot uitgevoerd, een extern onderzoeksbureau evalueert momenteel de werk­ wijze. De doorontwikkeling van Straatkracht is onderdeel van Jeugdreclassering in Verbinding, waarin wordt toegewerkt naar één landelijke methodiek voor de Jeugdreclassering in Nederland.

Leerpunten uit 2023 • Er is tussen partners geen eenduidig beeld over wat een door­ groeier is. Dat bemoeilijkt de samenwerking op deze doelgroep. In 2023 is gewerkt aan een aangescherpte definitie en een nieuw beoordelingskader en instroomproces voor deze aanpak. Wat ging goed in 2023? • De aanpak Doorgroeiers ontwierp samen met het RIEC Amsterdam-Amstelland een interventie om ondermijnende drugs­criminaliteit tegen te gaan met een focus op criminele uitbuiting van jongeren. inspanningen

cijfers

toelichting

Uitvoeren persoons­ gerichte aanpak Doorgroeiers

22 doorgroeiers in regie en 2 regisseurs fulltime aan het werk

De aanpak is in 2023 doorontwikkeld waardoor er geen nieuwe instroom was.

Bewustwording creëren door actief kennis te delen

Niet in cijfers uit te drukken

Regisseur is expert en nodigt andere professionals uit om signalen actief te delen

Bijdragen aan kosten door interventies van partnerorganisaties

Geen cijfers beschikbaar

Samenwerking met RIEC AA onderzoeken

2 pilot casussen in gezamenlijkheid uitgewerkt

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Inzichten uit 2023 • De Veiligheidsscan, een van de 15 kernonderdelen van de werkwijze, helpt de jeugdreclasseerder en partners om een goede inschatting te maken van de veiligheidsrisico’s. ‘Veiligheidsrisico’s glippen er niet tussendoor’. • Straatkracht verhoudt zich niet alleen tot de jongeren die staan ingeschreven in Zuidoost of Nieuw-West. De aanpak zal worden uitgebreid naar andere stadsdelen, met een blijvende focus op Zuidoost en Nieuw-West. inspanningen

cijfers

toelichting

Coördinatie vervolg pilot door de William Schrikker Stichting en Jeugdbescherming Regio Amsterdam

1 extra projectleider

Samenwerking loopt goed

Uitvoeren 10 trajecten in zowel Zuidoost als NieuwWest voor jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel

20 lopende trajecten

Inzet jeugdreclasseerders Straatkracht, gedragswetenschappers en leefwereldexperts

Inzet resp. 10, 2 en 2 personen

‘De wekelijkse casuïstiekbespreking met jeugdreclasseerders en een gedrags­ wetenschapper biedt meer ruimte om het ‘hoe’ te bespreken: essentieel voor deze doelgroep, omdat veiligheid een rol speelt.’

Bij alle trajecten betrokken, ook te bevragen naast casuïstiekoverleg

18

Eervolle Uitweg Voor wie is het? Personen die vanuit eigen motivatie uit de drugscriminaliteit willen stappen en daar ondersteuning bij nodig hebben. Welk probleem wordt aangepakt? Zonder enige vorm van ondersteuning lukt het deze doelgroep zelden om zelfstandig een eervolle uitweg te vinden, een alternatief dat het waard is. Naast een repressieve aanpak is het van cruciaal belang om ondersteuning te bieden bij het kiezen van een ander levenspad. Voor sommige personen uit deze doelgroep is dit een ingrijpende keuze waarin onzekerheid, gebrek aan perspectief en represailles van andere criminelen dreigen. Werkzame elementen • De ondersteuning is er wanneer de persoon in kwestie dat zélf wil en dus ook zelf stappen wil ondernemen. • Er zit heel veel kennis en expertise in het projectteam en die kan op ieder moment worden ingezet. • Er is budget beschikbaar dat makkelijk aanwendbaar is. • De regisseurs en therapeuten doen wat ze zeggen en zeggen wat ze doen. Ze kunnen meteen laten zien dat ze iets kunnen betekenen. Daardoor wordt er een vertrouwensbasis gelegd. De inzet is gericht op de hele leefwereld, niet op één onderdeel. Dit is mogelijk door het netwerk van het Actiecentrum Veiligheid en Zorg. • De nabijheid van regisseurs. Ze nemen iemand aan de hand. Door hun kleine caseload kunnen ze er veel tijd in steken.

inspanningen

cijfers

Het geven van advies aan regisseurs of netwerkpartners

5 advieszaken in 2023

Het voeren van regie op een klein aantal personen

3 lopende regiezaken en 3 parttime regis­ seurs betrokken bij zowel advies als regie

toelichting

In 2023 nog betrokken bij eerder opgestarte casussen, ook na uitstroom wordt soms weer contact gezocht.

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Wat ging goed in 2023? • In een aantal casussen is het gelukt om de familie er actief bij te betrekken. Zij kunnen helpen de motivatie vast te houden. • Het feit dat Amsterdam als visie heeft dat ook personen die in de criminaliteit actief zijn of waren een tweede of derde kans verdienen, is van grote waarde en geeft professionals ruimte om hier ook op te acteren. • De Eervolle uitweg bouwt aan vertrouwen van personen in de overheid. Dit is een actueel thema; vertrouwen in de overheid neemt af, en zeker bij bepaalde groepen. De inzet vanuit de eervolle uitweg laat zien dat de overheid te vertrouwen is en echt kan helpen. • Ondersteuning vanuit de Eervolle uitweg heeft een grote impact op het individu maar ook op zijn familie. Stress neemt af, betrokkenen voelen zich gehoord en geholpen en er ontstaat ruimte voor perspectief. Aandachtspunten • De inzet leidt in veel gevallen niet tot een volledige uitweg uit de (drugs)criminaliteit. • Voor personen in de Eervolle uitweg is het moeilijk om de motivatie vast te houden. Momenteel hebben we onvoldoende tools- en/of inzichten hoe we die motivatie kunnen vergroten. Dit gaan we nader onderzoeken in 2024. • Het is moeilijk een passende (tijdelijke) verblijfsplek voor iemand te vinden. Een stabiele, veilige woonplek is vaak het beginpunt van een ander leven.

Geleerde lessen • De trajecten zijn kostbaar en intensief en kunnen daardoor niet op grote schaal worden toegepast. • Terugval is reëel, zeker bij personen met complexe problemen/ diepgewortelde trauma’s. Trajecten worden vaak gekenmerkt door langzaam uitdoven van crimineel gedrag, zowel in frequentie als in zwaarte. Het doel van de Eervolle uitweg is om dit proces te versnellen en goed te monitoren. Het is daarbij cruciaal om naast de persoon te blijven staan als diegene terugvalt. Ook kan het nuttig zijn om een vorm van trauma­ behandeling te ontwikkelen die korter duurt dan een reguliere traumabehandeling, omdat er geen ruimte is in iemands leven om dit langdurig vol te houden (te veel onrust, te weinig stabiliteit). • Het is van groot belang dat er een vast ‘gezicht’ is bij het voeren van regie, anders is het nagenoeg onmogelijk om vertrouwen op te bouwen.

Doorbreken crimineel handelen tijdens detentie Voor wie is het? Gedetineerden die zich mogelijk tijdens detentie bezighouden met Voortgezet Crimineel Handelen tijdens Detentie (VCHD). Welk probleem wordt aangepakt? Gedetineerden zoeken tijdens detentie naar mogelijkheden om door te gaan met criminaliteit. Personen die tijdens hun detentie (en/of gelijk daarna) doorgaan met crimineel gedrag zorgen voor onveiligheid binnen de Penitentiaire Inrichting (PI) en in de maatschappij en ondermijnen het systeem in de PI. Ook bestaat het vermoeden dat kwetsbare gedetineerden onder druk worden gezet om tijdens hun vrijheden criminele handelingen te plegen. Uit angst daarvoor weigeren sommigen om met verlof te gaan. Dat is een risico, omdat de kans op recidive toeneemt als personen minder goed re-integreren. Inzichten uit 2023 • Criminele werkwijzen tijdens detentie komen aan het licht. Er is een trend ontstaan dat jeugdigen onder de 18 ingezet worden om contrabande binnen te brengen. Dit omdat het binnenbrengen van contrabande, al dan niet onder dwang, sinds 2022 strafbaar is. Daarna volgt vanuit DJI een zorgmelding. • Door informatiedeling en samenwerking kunnen luxe goederen in beslag worden genomen door de netwerkpartners van Dienst Justitiële Inrichtingen, waarmee onder andere slachtoffer­ schulden betaald worden.

• ‘Door nauwe samenwerking met netwerkpartners behaalden we in 2023 een aantal successen. In 2024 hopen wij die samenwerking nog meer te versterken. Het goed betrekken, informeren en positioneren van partners vraagt alleen wel tijd én betrokkenheid.’ inspanningen

cijfers

toelichting

Betere informatie­ deling van instroom tot uitstroom, om risicofactoren te signaleren

JC Zaanstad: – 20 casuïstiekoverleggen – 20 hoog-risico overleggen – 20 keer co-creatie (detentie) Zuidoost

1 fte analist start in Q1 2024 met onder andere analyse van signalen en ver­ binding andere PI’s

Bewustwording bij personeel

23 bijeenkomsten in Justitieel Complex Zaanstad

Informeren profes­ sionals in het land

4 voorlichtingsbijeenkomsten

Meer meldingen over mogelijk VCHD

19

Inzet ervaringsdeskundigheid ex-gedetineerden Deze maatregel is in 2023 nog niet opgestart. Voor wie is het? Amsterdammers in de laatste 12 maanden van hun detentie, die gaan terugkeren naar Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Welk probleem wordt aangepakt? Gedetineerden moeten na detentie weer proberen hun leven op te pakken op een andere manier dan voor ze in detentie kwamen. Dat is erg uitdagend, zeker als je terugkeert naar een wijk waar je oude sociale criminele netwerken nog actief zijn en je bijvoorbeeld een zekere criminele status hebt. In de ondersteuning naar terugkeer helpt het om echt aan te sluiten bij de realiteit van gedetineerden en ze praktische handvatten te geven, met kennis van hun wijk en netwerk, om positieve keuzes te maken bij terugkeer.

Ideeën voor 2024 Ex-gedetineerden zijn ervaringsdeskundigen die zelf ontwrichting en herstel hebben ervaren en het vermogen hebben om vanuit die ervaringen anderen te helpen een ander pad te kiezen. Zij motiveren anderen om de regie te pakken en kansen te grijpen, op die manier bieden zij hoop en perspectief. Juist omdat ze dat vanuit hun eigen ervaringsdeskundigheid doen, heeft dat vaak een grote waarde voor anderen.

In een groepssetting focussen we ons op verschillende thema’s die spelen in de periode net na vrijlating. Door middel van bijvoorbeeld sport, koken, creativiteit, muziek gaan we verder in op vragen zoals: • Wat moet er allemaal geregeld worden en waar kan je tegenaan lopen? • Hoe zorg je ervoor dat je niet weer in oude gewoontes vervalt? • Hoe bouw je positief zelfvertrouwen op? • Hoe stel je grenzen en zeg je nee tegen oude vrienden? • Hoe ga je jouw talenten positief inzetten zodra je buiten bent? We richten ons vooral op praktische zaken en handvatten. Tijdens het traject zullen meerdere Credible Messengers worden geïntroduceerd. Wanneer een klik ontstaat tijdens dit traject, is individuele begeleiding mogelijk na vrijlating.

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

20

3

Het contextgericht aanpakken van criminele netwerken in buurten ‘In de H-buurt ervaren bewoners overlast van drugscriminaliteit. Bewoners voelen zich door instanties in de steek gelaten; zij zien niets van de inspanningen die worden gepleegd. Door veelvuldig contact met bewoners werd duidelijk met welke oplossingen zij zelf komen en hoe het Wijk Actie Team daarbij kan helpen. Door te doen wat we afspreken en dat te communiceren, is vertrouwen aan het terug­keren. Inmiddels zijn de toegangsdeuren van het complex aangepast en houdt iemand vanuit de community ’s avonds toezicht. Van 9.00 tot 2.00 uur ’s nachts kunnen bewoners via telefoon en app overlast melden. Daar wordt ­direct opvolging aan gegeven. Bewoners voelen zich gehoord en gezien en zijn heel blij met onze aanwezigheid.’ Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Versterken Wijk Actie Teams

Aanpak criminele netwerken door contextgerichte aanpak

Voor wie is het? Bewoners uit Zuidoost. De Wijk Actie Teams zijn gestart in Venserpolder en uitgebreid naar naastgelegen gebieden in Zuidoost. Welk probleem wordt aangepakt? Het Wijk Actie Team komt in beeld als bewoners te maken hebben met of zich zorgen maken over de veiligheid in hun buurt. Denk aan drugsgebruik en -handel, overlast, verloedering of afglijdende jongeren die meegezogen worden in de wereld van (georganiseerde) criminaliteit. Wat doet het Wijk Actie Team? • Het team stelt de effecten op de omgeving en omstandigheden van de bewoner centraal. • De zaken die bewoners of professionals bij het team aankaarten, zijn vaak complex en vereisen een multidisciplinaire aanpak. • Het team bestaat uit mensen van politie, gemeente en een corporatie en zit midden in de wijk. Het team voelt zich gezamenlijk verantwoordelijk voor het oplossen van de ervaren problemen. • Het team verwijst bewoners niet door, maar verzorgen zelf de aanpak, zoveel mogelijk sámen met de bewoner(s). • Er wordt gewerkt met een combinatie van creatieve, intensieve, sociale en repressieve interventies. Inzichten uit 2023 • Door de wekelijkse teamoverleggen, waarin ook bewoners deelnemen, zijn de lijntjes kort. Ook worden bewoners continu meegenomen in de communicatie (ook als iets niet lukt); daarmee houden we het vertrouwen en de transparantie op peil.

• Partners en bewoners werken gelijkwaardig met elkaar samen. Het redeneren vanuit de mens in plaats vanuit de organisatie geeft inzicht in aannames over wat je in een zaak wel of niet kan inzetten. Daarnaast weten bewoners zelf vaak beter wat ze nodig hebben. • ‘Door écht in de wijk te zitten, actief problemen bij bewoners op te halen en direct er mee aan de slag te gaan, horen we dat bewoners weer (een beetje) meer vertrouwen krijgen.’ inspanningen

cijfers

toelichting

2 wijkactieteams actief 1 in Venserpolder 1 in Holendrecht

Venserpolder: 90 meldingen Holendrecht: 57 meldingen

Respectievelijk 60% en 53% succesvol afgehandeld

2023 leverde geen concrete cijfers op, maar wél het inzicht dat een lerende aanpak noodzakelijk is voor een contextgerichte aanpak. Voor wie is het? Personen die onderdeel zijn van een crimineel netwerk en de bewoners uit Osdorp Oost die last ondervinden van criminele netwerken daar. Welk probleem wordt aangepakt? De contextgerichte aanpak is gericht op het doorbreken van criminele carrières en het verminderen van de aantrekkingskracht ervan. Daarnaast richt zij zich op het vergroten van de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel van de bewoners Osdorp Oost. Samen met alle partners wordt een methode ontwikkeld die is bedoeld om alle instrumenten die de partners hebben in te zetten en naar de context te kijken van personen en groepen. Er wordt niet alleen gekeken naar de context van de personen in de criminele netwerken maar ook naar de context van de bewoners, de buurt in zijn geheel en de daarin opererende professionals en organisaties. Uiteindelijk moet het effect zijn dat de levensloop van jongeren in de Osdorp Oost fundamenteel verandert. Criminaliteit of het ervaren daarvan is daar geen onderdeel meer van. Inzichten uit 2023 • Het organiseren van contextgericht werken blijkt een weerbarstig proces.

Het is nodig om een andere wijze van samenwerking tussen partners te organiseren, waarbij inzet en interventies goed op elkaar afgestemd zijn én toepasbaar in meerdere gebieden in Nieuw-West. Er zijn veel kansen en energie aanwezig maar er is ook sprake van veel wantrouwen, problematische informatiedeling én er is niet altijd de kennis aanwezig die in complexe casuïstiek noodzakelijk is. • Het team van de contextgerichte aanpak en haar partners zijn gestart vanuit de wijk en hebben een aantal resultaten weten te realiseren, zoals het opzetten van een multidisciplinair team dat vertrouwen in de buurt realiseert en jongvolwassenen aan een baan, stage of opleiding heeft geholpen waar dat eerder niet lukte. Samenwerking met de politie heeft geleid tot de terugkeer van handhaving in de wijk. De straatgerichte aanpak werkt, samen met ondernemers, aan een veilige, schone, economisch sterke Osdorper Ban. • De kernpartners van de contextgerichte aanpak ontwikkelen het komende jaar de contextgericht werkwijze verder uit. Partners die daarbij betrokken zijn, zijn politie, Openbaar Ministerie, stadsdeel, Woningbouwcorporatie, Levvel, Actiecentrum Veiligheid en Zorg, reclassering, Homebase Studiezalen.

21

Aanpak Straatdealers Voor wie is het? Personen die in de binnenstad op straat dealen in nep- en echte (hard)drugs. Welk probleem wordt aangepakt? Straatdealen in de binnenstad van Amsterdam heeft een zorgelijk aanzuigende werking op jonge aanwas uit alle delen van de stad. Daarnaast zorgt straatdealen voor grote en hardnekkige overlast, openbare ordeproblemen en criminaliteit. Zoals berovingen, vernielingen, intimidatie en bedreiging van bewoners, bezoekers en ondernemers en onderlinge geweldsdelicten. Het gaat hier met name om handel in drugs en nepdrugs aan bezoekers van de stad, veelal feesttoeristen. De bewoners en ondernemers van het Wallengebied ervaren van alle Amsterdammers de meeste ernstige overlast van straatdealen. Inzichten uit 2023 • De combinatie van vier typen strategieën maakt deze aanpak sterk, op alle facetten van straatdealen wordt ingezet. Hiernaast zijn de strategieën kort toegelicht. • De hotspot aanpak (gebiedsgerichte aanpak van diverse stegen op de Burgwallen Oudezijde met hardnekkige straatdealer­ problematiek) bleek erg succesvol. • De inzet van politie en Openbaar Ministerie bij de veegacties is erg waardevol gebleken. De kwaliteit van afdoeningen is nu veel hoger. Dat houdt bijvoorbeeld in dat er minder technisch geseponeerd wordt.

• De problematiek is nog steeds erg groot: het aantal feest­ toeristen (de ‘klanten’ van de straatdealers) blijven ondanks de maatregelen stijgen en de nieuwe aanwas van straatdealers lijkt vooralsnog aan te houden. • Er zijn meer interventies nodig op het gebied van preventie, rechtshandhaving en curatie (gedragverandering). Zo helpen gebiedsverboden om dealers uit een gebied te weren (voor de duur van het gebiedsverbod). Zie ook: • Meer informatie en de achterliggende onderzoeken • Krantenartikel de Volkskrant over veegactie • Artikel AT5 over de campagnes richting feesttoeristen

1. Gebiedsgerichte gelegenheidsbeperking (preventie) • Vrijwel alle interventies bij de hotspots leidden ertoe dat er minder of geen dealers meer op die specifieke plek kwamen. Wel verplaatsten dealers zich naar andere locaties, net op de hoek of wat verderop. Een slim samenspel van maatregelen is nodig, gericht op meerdere specifieke plekken. • Bijna alle innovatieve interventies waren succesvol. Eén bedachte interventie (licht met een bewegingssensor) is uiteindelijk vanwege technische moeilijkheden niet toegepast.

2. Bezoekersgerichte gelegenheidsbeperking (preventie) De campagne Stay Away, richtte zich op het weghouden van Engelse feesttoeristen. De campagne How to Amsterdam met de uiting ‘Don’t buy from streetdealers-because it’s dangerous/illegal’ richtte zich op alle feesttoeristen die reeds in de binnenstad zijn. Per avond waren er zo’n 75 tot 100 directe contacten van hosts van de campagne met bezoekers.

3. Bestuurs- en strafrechtelijke handhaving (repressie) Lik-op-stuk aanpak: periodieke ‘veegacties’ (‘team Bert’ acties) van de politie, geld afpakken, bestuurlijke en strafrechtelijke gebiedsverboden, snellere en strengere vervolging. De veeg­acties werken met de drie basisteams van Amsterdam-Centrum, het Flexteam (under­cover, gericht op zakkenrollers en straatdealers), de Vreemdelingenpolitie, Immigratie- en Naturalisatiedienst, en het Openbaar Ministerie. In burger gekleed gaat de politie drie nachten de straat op om zoveel mogelijk dealers, zakkenrollers en overige overlastgevers aan te pakken. De meeste straatdealers die worden aangehouden tijdens een veegactie en die de zaak voor de rechter willen laten komen, worden heengezonden met een dagvaarding. Vrij kort na de veegactie komen de zaken al voor de kantonrechter.

4. Ondersteuning en hulpverlening leidend tot gedragsverandering (curatie) • Straatcoaches in de binnenstad nemen signalen waar en herkennen jonge straatdealers, ook uit andere delen van de stad zoals Zuidoost en Nieuw-West. • De inzet van Credible Messengers is nog niet van de grond gekomen. Een structuur waarbinnen de trajecten uitgevoerd kunnen worden ontbrak het afgelopen jaar. De start van de activiteit is in voorbereiding. Bedoeling is dat er in de pilot minimaal vijf straatdealers worden gekoppeld aan een Credible Messenger.

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Vooruitblik • Aanpak nieuwe hotspots en plaatsing extra camera’s. • Diverse voorstellen op het gebied van de bestuursrechtelijke handhaving: gebiedsverboden voor bezoekers die kopen bij een dealer, mogelijk verlengen 24 uur gebiedsverbod naar 48 of 72 uur, sneller een langdurige Dealer Overlast Gebied-verbod (gebiedsverbod drie of zes maanden) bij recidive. • Momenteel worden criteria vastgelegd voor de uitvoering van de volgende activiteiten in 2024: bespreken straatdealers in overlastveelplegersoverleg, inzet Credible Messengers en straatdealerregie. • Activiteiten om de opvolging van zorg en ondersteuning voor straatdealers te verbeteren en te versnellen. • Uitwisseling met andere gemeenten in binnen- en buitenland over vergelijkbare problematiek. inspanningen

cijfers

toelichting

Innovatieve interventies in de openbare ruimte

Aantal interventies: 6

Aantal (enigszins) succes­ volle interventies: 5

Cameratoezicht en aanpak van locaties met grote straatdealers problematiek.

Aantal aangepakte hotspots: 9. Aantal extra camera’s: 8

Lokaal effectief, wel verplaatsingseffect

Campagnes (zowel via social media als in de openbare ruimte) gericht op bezoekers

– ‘Stay Away’ – ‘How to Amsterdam’

Stay Away: scoorde goed op bekendheid en duidelijkheid boodschap, maar weinig effect op gedrag. How to Amsterdam: positieve gedragsresultaten campagne

Lik-op-stuk aanpak van gemeente, politie en Openbaar Ministerie.

33 veegacties 629 aan- en staandehoudingen verricht waarvan 230 keer voor een misdrijf en 450 keer een overtreding van de APV, er is 619 keer een 24-uurs gebiedsverbod opgelegd (niet alleen voor straatdealen) en er is ruim €28.000 in beslag genomen bij voornamelijk straatdealers

Straatcoaches uit de woonstadsdelen in het wallengebied, gericht op het herkennen van overlastgevende gedragingen van jeugd.

Sinds september wekelijks twee koppels van donderdagzaterdag

Aantal herkenningen valt tegen, daarom volgden straatcoaches scantraining van de politie

Credible Messengers inzet; positieve contacten in leefomgeving straatdealer

Geen cijfers beschikbaar

Nog niet van start gegaan

22

Oppakken complexe casuïstiek

Capaciteit stadsdelen forensische problematiek

Voor wie is het? Personen met complexe, meervoudige, forensische problematiek op het snijvlak van veiligheid en zorg. Er kan sprake zijn van een (acuut) veiligheidsrisico. Welk probleem wordt aangepakt? De procesregisseurs van het Actiecentrum Veiligheid en Zorg Loket helpen andere professionals hun werk zo goed mogelijk te doen. Professionals kunnen bij het Loket terecht met een vastgelopen, geëscaleerde casus die gebaat is bij een brede blik. Voor een doorbraak in een vastgelopen casus is het nodig om zorg- en strafpartners aan elkaar te koppelen, zodat interventies complementair zijn. De regisseur verbindt partijen, werkt scenario’s en strategieën uit en brengt aanvullende expertise in. Naast casuïstiek via het Loket, worden regisseurs ook ingezet bij andere Preventie met Gezag maatregelen zoals eervolle uitweg, capaciteit stads­delen forensische problematiek. Inzichten uit 2023 • Professionals met een vastgelopen casus voelen zich gesteund en dragen de verantwoordelijkheid niet meer alleen. ‘Buikpijn moet je kunnen delen.’ • Het aantal jongeren dat bedreigd wordt vanuit criminele netwerken, vanwege bijv. ‘snitchen’ of straatschulden, neemt enorm toe. Door netwerkpartners wordt nog te vaak gedacht dat buitenregionale plaatsing van het slachtoffer de beste optie is. De dreiging vanuit de dader is daarmee niet weg.

Ook kan de relatie met andere gemeenten onder druk komen te staan. Hoe zorgen we voor een échte oplossing, waarbij iemand weer veilig in zijn eigen wijk kan lopen? inspanningen

cijfers

toelichting

2 extra regisseurs aangesteld bij het Loket

140 casussen waar­ van circa 25% ZO en NW

(proces)regie op complexe casuïstiek en inzet op andere Preventie met Gezag maatregelen

Samenwerking partners verbeteren

Niet in cijfers uit te drukken

Coördinator Loket voert netwerkgesprekken

2 regisseurs nemen deel aan de bestuurs­ opdracht Jeugd en Veiligheid

Geen cijfers beschikbaar

Nog in opstartende fase

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Oog voor online criminaliteit

Deze maatregel is vanaf eind 2023 opgestart.

Deze maatregel is in 2023 nog niet opgestart.

Voor wie is het? Personen met complexe problematiek op het snijvlak van veiligheid en zorg. In de leeftijd van 12 tot ongeveer 30, woonachtig in Nieuw-West, Zuidoost of Noord.

Voor wie is het? De maatregel oog voor online criminaliteit zal zich richten op data gedreven werken en criminaliteit door jongeren in de digitale, oftewel online leefwereld.

Stadsdeel Zuidoost focust op complexe casuïstiek met betrekking tot uithalers, afpersingen en jongeren met een zwaar instapdelict. In stadsdeel Nieuw-West vormt de betrokkenheid van jongeren bij georganiseerde drugscriminaliteit een groot vraagstuk. Personen van 18 jaar en ouder met complexe problematiek op verschillende leefgebieden hebben veel invloed op de jongere jeugd.

Welk probleem wordt aangepakt? In 2023 heeft het Actiecentrum Veiligheid en Zorg al inspanningen geleverd op het gebied van jongeren en de online leefwereld, zoals een intern advies, advisering aan partners, trainingen en de publicatie van het rapport ‘Jongline’, een handreiking voor veiligheids- en zorgprofessionals over fenomenen, gevaren en kansen in de online leefwereld van jongeren.

Welk probleem wordt aangepakt? De stadsdelen worden geconfronteerd met zware forensische jeugdproblematiek die veel impact heeft op individuen, families, buurten en professionals. Het betreft jongeren met problematiek die te zwaar is voor het huidige preventieveld en ze voldoen (nog) niet aantoonbaar aan de criteria van de (persoonsgerichte) stedelijke aanpakken. Deze problematiek vraagt om gecoördineerde inzet waar het netwerk van Jeugd en Veiligheid in Amsterdam op dit moment geen antwoord op heeft. inspanningen

cijfers

toelichting

2 forensisch projectleiders aannemen als toevoeging aan het team Jeugd en veiligheid van stadsdeel Nieuw-West en Zuidoost

2 fte ingezet

Vanaf eind 2023

Actieonderzoek naar werkzame elementen samenwerking forensisch projectleiders en Actiecentrum Veiligheid en Zorg regisseurs

Niet uit te drukken in cijfers

Start vanaf 2024, afgerond Q4 2024

Ideeën voor 2024 • Aansluiting bij de ‘Monitor online leefwereld’ van Dock, waarbij een persoon met een jongerenteam online trends en ontwikke­lingen identificeert, deze in een monitor weergeeft en maandelijks deelt met professionals in het jeugddomein. • Het verkennen van de mogelijkheden voor een onderzoek naar de aard, omvang en schade van digitale criminaliteit in Amsterdam en de verwevenheid daarvan met traditionele criminaliteit. • Er wordt een link gelegd met de adviseur digitale veiligheid van de gemeente. Het verkennen van gezamenlijke acties met gemeente, politie en het Openbaar Ministerie is gepland voor 2024. Ook zal in 2024 worden afgestemd welke indicatoren kunnen worden gemonitord.

23

Intensivering reclasseringsinzet

Raad voor de Kinderbescherming

Voor wie is het? Verdachten, veroordeelden of groeperingen van 18 jaar en ouder die in beeld zijn bij justitiepartners. Wat houdt intensivering van de reclasseringsinzet in? De reclassering zet expertise buiten haar eigen kaders (advies, toezicht, gedragsinterventies, werkstraf) in. Hiermee verkleint de kans op recidive en worden criminele carrières doorbroken. De reclassering: • Adviseert op de Buurtrechtbank; • Pleegt inzet in gebiedsgerichte casuïstiek. Daarmee krijgt zij enerzijds inzicht in hoe intimidatie in de wijk eruit ziet en verrijkt zij anderzijds haar forensische scherpte; • Biedt een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG)-spreekuur, waarin zij personen aan de hand van hun strafblad aangeeft wat de kans op een VOG is. Het hebben van werk draagt bij aan recidive­ vermindering en biedt perspectief. Inzichten uit 2023 • De co-creatie daagt de reclassering uit om problematiek in groepsverband te bezien en intimiderend gedrag in de wijk te doorgronden. Dat levert meer inzichten op in de leefwereld van reclassenten, van hoe risicovol een sociaal netwerk is en hoe daarop te interveniëren. • ‘Als het gaat om strategische en beleidsmatige ontwikkeling, valt op dat er grote verschillen zijn tussen Zuidoost en Nieuw-West. In Nieuw-West zijn geregeld bijeenkomsten, in Zuidoost geen.

Het is in Zuidoost onduidelijk wie de trekkende rol vervult om partners bij elkaar te krijgen.’ inspanningen

cijfers

toelichting

Buurtrechtbank: strafzittingen + ontwikkeling en werving projecten werkstraf

Om de week aanwezig bij strafzittingen

2024: toewerken naar uitvoering werkstraf+ in de wijk

Gebiedsgerichte casuïstiek

Wekelijks casuïstiekoverleg

Met name co-creatie (politie en Openbaar Minsterie) in ZO

Aanwezig politiebureau Nieuw-West Noord

Wekelijks met de politie mee de wijk in

Investering in intensieve samenwerking

VOG-spreekuur, consulten en voorlichting in de wijken

–1  keer per 6 weken spreekuur –3  0 consulten van oktober-december

Al 8 jaar vrijwillig. Preventie met Gezag nodig om te bestendigen

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

Openbaar Ministerie

Voor wie is het? Minderjarigen van 12 tot en met 18 jaar en jongeren van 18 tot en met 23 jaar die onder het adolescentenstrafrecht vallen en die in beeld zijn bij de Raad voor de Kinderbescherming. Wat doet de Raad voor de Kinderbescherming? Wanneer een jongere in contact komt met de politie of wegblijft van school, zijn dat belangrijke signalen die kunnen wijzen op betrokkenheid bij criminaliteit. De Raad: • Is betrokken bij een jongere als diegene wordt verdacht van een strafbaar feit of langdurig verzuimt. De Raad kan dan een onderzoek starten naar de jongere en het systeem om de jongere heen. Zij haalt signalen en zorgen op en kijkt naar passende interventies. Relevante informatie van netwerkpartners wordt hierin meegenomen; • Volgt als casusregisseur het strafrechttraject van de minderjarige vanaf de melding van de politie tot en met de afronding van het nazorgtraject; • Houdt zicht op de jeugdreclasseringsmaatregel, indien deze wordt opgelegd. Inzichten uit 2023 • De Raad wil vooral op uitvoeringsniveau meer in verbinding komen met relevante organisaties. • De aansluiting bij de toekomstige regionale veiligheidsteams kan zorgen voor meer integraal werken op wijkniveau. • Preventief signaleren is nodig om te kijken in welk netwerk jongeren zitten en of er sprake is van (drugs)criminaliteit. inspanningen

cijfers

toelichting

Betrokken bij wijkrechtspraak

Continuering

Vertegenwoordiging bij zittingen en taakstraffen

Betrokken bij Straatkracht

Continuering

Momenteel zijn plekken Straatkracht vervuld. Vanaf maart 2024 wordt de pilot uitgerold, meer plekken beschikbaar

Betrokken bij Verstevigen aanpak schoolverzuim

Geen cijfers beschikbaar

In voorbereiding

Bouwen aan een sterker netwerk

Deelname werkgroepen en Preventie met Gezag activiteiten

Verbinding ligt nu nog meer op beleidsniveau in plaats van uitvoeringsniveau

Voor wie is het? Jongeren en jongvolwassenen in de georganiseerde (drugs) criminaliteit in de kwetsbare wijken en online-leefwereld. Het Openbaar Ministerie levert een bijdrage aan Preventie met Gezag als sprake is van een verdenking van een strafbaar feit, het zogeheten ‘strafrechtelijk haakje’. Wat doet het Openbaar Ministerie? • Het Openbaar Ministerie versterkt de justitiële wijkfunctie door aan te sluiten op de lokale behoeften, problematiek en opgaven. • De samenwerking met betrokken partners bestaat met name uit het samenbrengen van relevante en delictgerelateerde context­ informatie, het bespreken van casuïstiek en het gezamenlijk opstellen van een plan van aanpak met daarin sociale en justitiële interventies. • Daarnaast zet het Openbaar Ministerie in op versterking en intensivering van de strafrechtelijke en financiële aanpak van criminelen en (drugs)organisaties met als doel gerichter inzetten op criminaliteit. Zo is een officier van justitie gekoppeld aan geprioriteerde aanpakken om gericht in te zetten op opsporing en vervolging. • Het OM wil bij aanpak schoolverzuim, vroegtijdig kunnen zorgen voor begeleiding door jeugdreclassering met doel weer terug geleiden naar school. Inzichten uit 2023 en vooruitblik De Preventie met Gezag-middelen zijn in 2023 met name gebruikt voor extra capaciteit.

Voorbeeld: onder leiding van de Rechtbank voert het OM in het kader van wijkrechtspraak in Nieuw-West, verkenningsgesprekken met bewoners, formele en informele partijen. Voor wijkrechtspraak Zuidoost, zijn officieren van justitie betrokken bij strafrechtzaken. Ook voor wijkrechtspraak Nieuwwest zal dit het geval zijn. Dit jaar wordt gebruikt om in beeld te brengen wat deze gesprekken en overleggen opleverden. In de voortgangsmonitor over 2024 zal meer ingegaan worden op de opbrengsten en geleerde lessen. Andere maatregelen waar het Openbaar Ministerie bij betrokken is: Huiselijk geweld en kindermishandeling / Criminele uitbuiting tegengaan / Versterken forensisch werken in de wijk / Persoonsgerichte aanpak Doorgroeiers / Ontwikkelen intensieve forensische trajecten / Straatkracht / Doorbreken crimineel handelen tijdens detentie / Eervolle uitweg / Aanpak criminele netwerken door contextgerichte aanpak / Aanpak Straatdealers / Oog voor online criminaliteit / Capaciteit stadsdelen forensische problematiek / Versterking capaciteit justitiële partners

24

Politie Naar verwachting zal de eenheid Amsterdam op korte termijn groen licht krijgen om te starten met het werven van 6 fte’s, die worden gefinancierd met de PmG-middelen. Deze capaciteit vormt een structurele uitbreiding van de formatie en wordt gelijkelijk verdeeld over district Oost en district West t.b.v. de co-creatie. Verantwoording richting het Ministerie van de toegekende PmG-middelen zal voor de politie verlopen via de eigen landelijke lijn. Voor wie is het? Jongeren en jongvolwassenen in de georganiseerde (drugs) criminaliteit in kwetsbare wijken en online-leefwereld. Werkzame elementen Om criminele netwerken in buurten in Zuidoost en Nieuw-West contextgericht aan te pakken, heeft de politie een werkmethodiek ontwikkeld ‘co-creatie’. De co-creatie is een interne werkwijze van politie die informatie bijeen brengt vanuit verschillende teams en expertises om een gerichte interventie op personen en groepen te kunnen doen. Dit kan intern met verschillende politieteams zijn, maar ook met externe partners in wisselende samenstelling. Doorkijk naar 2024 Sinds 2021 werkt de politie in Zuidoost met de co-creatie methodiek. In 2023 is ook in Nieuw-West een start gemaakt. Echter: er was hiervoor geen vrijgestelde capaciteit beschik­baar. PmG maakt dit wel mogelijk.

Dit zal in 2024 naar verwachting leiden tot een duurzame versterking, borging en professionali­ sering van de co-creatie. Hiermee wordt de politie in staat gesteld een grotere bijdrage te leveren aan het context gericht aanpakken van criminele netwerken in buurten en het doorbreken van criminele carrières. Andere maatregelen waarbij politie is betrokken Huiselijk geweld en kindermishandeling/criminele uitbuiting tegengaan/persoonsgerichte aanpak doorgroeiers/ versterken wijkactieteams/ aanpak straatdealers/ aanpak criminele netwerken door context gerichte aanpak/ online criminaliteit/ Halt in de wijk en op school/ wijkrechtspraak/ schoolveiligheid/ voortgezet handelen in detentie.

Amsterdamse voortgangsmonitor Preventie met Gezag

25