Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024-2027 Wij maken samen Nieuw-West.pdf

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • We gaan experimenteren met vormen van (extra) onvoorwaardelijk inkomen. Dit doen we om groepen in Nieuw-West direct van meer middelen te voorzien en te onderzoeken wat dit betekent voor hun bestaanszekerheid. We zetten de volgende experimenten op: – De huidige jongerennorm, aangevuld met bijzondere bijstand, is vaak ontoereikend om de kosten van wonen en levensonderhoud in Amsterdam te kunnen dragen voor ex-jeugdhulpbehoevenden en dak- en thuisloze jongeren tussen de 18 en 21 jaar. Daarom bekijken we hoe we door de bijstandsnorm te individualiseren (via artikel 18 van de Participatiewet) het inkomen kunnen verhogen voor deze groep. Zo kunnen we voorzien in een financiële stabiele basis zodat acute financiële stress wordt weggenomen. – We onderzoeken of, aanvullend op het ophogen van de jongerennorm, een pilot bouwdepot, waarin we een onvoorwaardelijke bijstandsuitkering geven aan dakloze jongeren, van toegevoegde waarde is.

51 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

– De pilot Gewoon Geld Geven, die de gemeente extra uitrolt in Nieuw-West, monitoren we en willen we een vervolg geven. Dit project is opgezet met het Kansfonds en de Hogeschool van Amsterdam. In deze pilot ontvangen gezinnen/alleenstaande ouders met minimaal 1 kind onder 18 jaar gedurende 2 jaar een toelage van € 150 per maand. De Hogeschool van Amsterdam doet onderzoek naar het effect van deze financiële bijdrage op welzijn, de gezondheid, ontwikkeling, participatie en het gebruik van zorg en ondersteuning door de gezinnen. • Gemeente, inkomenspartners, buurtteam, lokale maatschappelijke organisaties en bewonersorganisaties zetten zich samen in voor een aanvalsplan onderbenutting. Dit is een directe manier om extra middelen te krijgen bij die mensen die het nodig hebben. We streven er samen naar om de benuttingsgraad van minimaregelingen, bijstandsuitkeringen, kwijtscheldingen, toeslagen en armoedevoorzieningen in NieuwWest op het hoogste niveau van de stad te krijgen. Dit gebeurt via een campagne, optimalisering van het bestaande spreekurennetwerk, het inzetten van het familiepakket gericht op minimagezinnen in het voortgezet onderwijs, informele initiatieven en door het opsporen van armoede via nieuwe datakoppelingen. Samenwerking tussen formele en informele organisaties is hierbij cruciaal.

Op dit moment onderzoekt het Kenniscentrum Kansengelijkheid wat redenen zijn van niet gebruik van minimaregeling en de bijstand. Op basis daarvan evalueren we de ingezette acties en stellen we ze waar nodig bij. • Iedereen die bijstand ontvangt in Nieuw-West krijgt persoonlijke ondersteuning door inkomensbegeleiders. De focus van deze gesprekken ligt op de hulpvraag en op wat iemand nodig heeft, en niet zozeer op de vraag of iemand recht heeft op een bepaalde regeling. Mensen in de bijstand hoeven dus niet meer zelf hun weg binnen het systeem te vinden, maar worden hier stap voor stap bij geholpen. Zij ontvangen daarmee integrale dienstverlening op gebied van inkomen, armoede, werk, vroegsignalering schulden en andere thema’s binnen het sociaal domein. Dit gebeurt vanuit een gelijkwaardige benadering en in samenwerking met de informele partners.

2. Problematische schulden worden voorkomen en verholpen Schulden zijn een belangrijk gevolg én oorzaak van te weinig besteedbaar inkomen. We willen schulden zoveel mogelijk wegwerken: minder schulden en minder hoge schulden. We willen voorkomen dat mensen schulden krijgen en we willen problematische schulden uitbannen. De meeste aandacht gaat daarbij uit naar jongeren en gezinnen, omdat armoedestress een hele negatieve invloed heeft op de ontwikkeling van kinderen. Een schuldaanpak die substantieel meer kost dan de omvang van de schuld, wordt serieus tegen het licht gehouden.

52 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • Wijkaanpak financiële problemen. In een gezamenlijke inspanning van buurtteams, buurtorganisaties, ervaringsdeskundigen en gemeente zetten we teams op die de wijken ingaan. Zij gaan Amsterdammers helpen die langdurig in financiële problemen zitten en vaak buiten beeld (willen) blijven van hulpverlening en overheid. Hiervoor is het essentieel dat formele en informele organisaties samenwerken. We werken onder andere op basis van huisbezoeken, tussenpersonen die vertrouwen winnen en langdurige trajecten. Doel is het verhogen van het bereik van armoederegelingen, schuldhulpverlening en bijstand. Daarnaast bouwen we voort op de aanpak schuldenvrije buurt die in de Dichtersbuurt succesvol is gestart door het inzetten van wijkverbinders en lokale maatschappelijke organisaties om bewoners met schulden te vinden en te ondersteunen. Deze aanpak breiden we uit naar andere gebieden in Nieuw-West. Ook willen we de bestaande infrastructuur versterken en uitbreiden zodat dit nog beter aansluit op alle leefdomeinen van de bewoners. Een goed voorbeeld hiervan is de Wegwijssalon in de Wildemanbuurt waar nu ook werkgevers aan gekoppeld zijn. • We starten met een programma jongeren uit de schulden gericht op preventie en het terugbrengen van schulden in deze doelgroep.

Financiële educatie voor het achttiende levensjaar maakt hier een belangrijk onderdeel van uit. We hebben specifieke aandacht voor risicojongeren. Ook onderzoeken we de mogelijkheden voor een afbouwprogramma voor jongeren met schulden gekoppeld aan opleiding en werk. We hebben ook aandacht voor jongeren die uit detentie komen met schulden. • We starten met een alliantie schuldenvrij Nieuw-West. Dit is een brede samenwerking van lokale partners, zoals werkgevers, lokale maatschappelijke organisaties, gemeente en buurtteams. Zij gaan gezamenlijk aan de slag om structureel schulden binnen NieuwWest te voorkomen en weg te werken. Onderwerpen waar deze alliantie aan werkt zijn het wegnemen van schaamte, nieuwe vindplekken in kaart brengen en laagdrempelige hulp en oplossingen organiseren. Ook kijken we hoe we structuren kunnen doorbreken zodat schulden sneller en effectiever worden gesignaleerd en opgelost.

3. Bewoners worden ondersteund vanuit hun leefwereld In alles wat we doen willen we de leefwereld van bewoners vooropstellen. Dit vraagt van instanties om anders te werken, om vaker samen te werken met partijen die bewoners goed weten te bereiken en om bewoners zelf invulling te laten geven aan de systemen die hen moeten dienen.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • Minstens 150 gezinnen ontvangen life coaching. Deze ondersteuning van lokale maatschappelijke organisaties sluit direct aan op de leefwereld en is er dus op gericht wat deze gezinnen nodig hebben om te voorzien in hun bestaanszekerheid. Streven is dat zij volwaardig kunnen participeren in de samenleving. In de begeleiding staat emotionele steun voorop en samen wordt gekeken wat de gezinnen nodig hebben en hoe zij dat krijgen. Waar nodig wordt professionele hulp ingeschakeld die goed aansluit op de behoeften van de gezinnen.

53 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

• In Nieuw-West komt een specifiek spreekuur voor bewoners die vastlopen in (financiële) overheidsbureaucratie, met name ook als hier rijksinstellingen bij zijn betrokken. De doelstelling is om kastje-naar-de-muur en tussen-wal-en-schip situaties te doorbreken. De gesprekken zijn fysiek met een professional, van mens tot mens. De betrokken professionals hebben een brede kennis van bestaanszekerheid, een goed Amsterdams netwerk en op de betreffende dagdelen rechtstreeks toegang tot tien rijksinstellingen. Het spreekuur is ingebed in het bestaande lokale aanbod van gemeente en buurtteams.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Om te streven naar sterke lokale economie werken we de komende jaren aan de volgende twee opbrengsten: 1. Banen met impact 2. Betrokken ondernemers en werkgevers

1. Banen met impact We zetten ons in voor dat werk dat direct bijdraagt aan het gebied en ondersteunen initiatieven die (zoveel mogelijk) structureel werk opleveren voor mensen die moeilijk aan het werk komen. In alles wat we doen geven we extra aandacht aan die sectoren die het verschil maken voor de bewoners van Nieuw-West. Het is van essentieel belang voor de bestaanszekerheid van de bewoners van Nieuw-West dat de personeelstekorten worden opgelost in de sectoren die voorzien in essentiële voorzieningen.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • We starten met het programma Nieuw-West banen. Dit is een nieuw programma dat bouwt op de nieuwe gemeentelijke aanpak rondom gesubsidieerd (tijdelijk) werk. In Nieuw-West vergroten we het aantal banen dat beschikbaar komt en verbinden deze banen aan de behoeften in de buurt. Denk bijvoorbeeld aan de thema’s schoon, heel en veilig. Ook verbinden we de buurtbanen en werkgelegenheidsprojecten, zoals groenmakers en schone kans, aan deze inzet. Deze buurtgerichte banen zijn een opstap naar structureel werk en verkleinen hiermee de stap voor mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt naar betaald werk. We sluiten bij het inzetten van Nieuw-West banen aan bij de wijkallianties (zie Eigenaarschap, inclusie & democratie). • We brengen in kaart waar te weinig mensen zijn in de essentiële sectoren, zoals zorg, onderwijs en techniek, nu en in de toekomst. We kijken naar welke inspanning gepleegd moeten worden, op alle domeinen, om dit aan te pakken. We zetten ons in om deze inspanningen optimaal te verbinden aan de populatie en werkgevers in Nieuw-West. De essentiële sectoren geven we in alle inspanningen rondom werk extra aandacht, dus ook in de matching en lokale samenwerkingen in de toeleiding naar werk.

54 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

2. Betrokken ondernemers en werkgevers Bedrijven en werknemersorganisaties spelen een belangrijke rol in het versterken van bestaanszekerheid voor de bewoners van Nieuw-West. We willen door langetermijn­ samenwerkingen een basis creëren voor een sterk gecommitteerd bedrijfsleven in Nieuw-West. Dat stelt bedrijven in staat om gezamenlijk en in overleg met werknemersorganisaties, publieke instellingen en opleidingsinstituten te investeren in de lokale economie en de bewoners van Nieuw-West.

Actielijnen - wat gaan we nu doen? • Sociaal return naar Nieuw-West ombuigen. We gaan met gemeente en bedrijven in gesprek om de verplichtingen van social return vaker te verbinden aan de opgaven in Nieuw-West. Samen komen we tot initiatieven die direct gunstige effecten hebben voor de bewoners van Nieuw-West. • Sociaal werkgeverschap. Werkgevers spelen een belangrijke maatschappelijke rol, maar zijn nog niet zo sterk vertegenwoordigd binnen de alliantie. Daarom stimuleren we meer samenwerking tussen ondernemers, werkgevers, maatschappelijke organisaties en overheden verbonden aan de opgaven in Nieuw-West. We kijken hierin breed waar we elkaar vinden en wat nodig is, maar richten ons in ieder geval op samenwerking binnen de thema’s schulden, laaggeletterdheid en inclusie. Ook verbinden we dit met het stimuleren van de lokale inkoop via het opzetten van een Koop Lokaal marktplaats voor Nieuw-West (zie Community wealth building). • We stimuleren cultureel ondernemerschap. Deze ondernemers hebben oog voor hun omgeving en de cultureel, innovatieve en artistieke waarde van hun onderneming is vaak voor hen even belangrijk als hun bedrijfsvoering. Cultureel ondernemerschap creëert nieuwe banen en opdrachten voor mensen uit de buurt en stimuleert tegelijkertijd sociale interactie en expressie.

55 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

56 29 februari 2024

Community wealth building Nieuw samenwerken aan duurzame, lokale economie

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

57 29 februari 2024

Opdracht – visie lange termijn Meer duurzame lokale welvaart die ten goede komt aan de bewoners in dat gebied

Opbrengsten – middellange termijn Realiseren van meerdere inclusieve, democratische ondernemingen Anders inzetten van beschikbare ‘assets’ Nieuwe vormen van financiering die bijdragen aan circulatie van meer lokaal gecreëerd geld Een leefbaar loon en bestaanszekerheid voor meer bewoners

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Inkoop: Starten pilots met ankerorganisaties Inkoop: Inkoopanalyse en monitoring Coöperatieven: Stimuleren en ontwikkelen coöperatieven In kaart brengen bronnen Ontwikkelen infrastructuur

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

In het convenant ‘Wij zijn Samen Nieuw-West’ hebben we afgesproken om te investeren in een duurzame, lokale economie, op basis van belangen, behoeften, verlangens en dromen van de bewoners. Dat willen we doen door het eigendom over noodzakelijke – sociale, fysieke, economische, financiële en maatschappelijke – middelen te verschuiven naar deze inwoners en hun gemeenschappen. Op die manier ontdekken we hoe dit kan bijdragen aan een eerlijkere verdeling van welvaart en welzijn. We weten vanuit bewezen voorbeelden in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk dat zo’n verschuiving in zeggenschap kan bijdragen aan bestaanszekerheid voor iedereen, voornamelijk door meer (buurt) werkgelegenheid en voldoende inkomen, waardoor mensen beter in hun basisbehoeften kunnen voorzien en de kansen die ontstaan beter kunnen creëren en grijpen, ofwel ‘empowered’ worden. De rol van de overheid is onder andere om hier een (sociaal-) economisch kader voor te ontwikkelen. Community wealth building (CWB) is een actiegerichte werkwijze en plaatsgebonden aanpak om te komen tot een meer eerlijke, duurzame, lokale economie waarbij we ons uiteraard realiseren dat de lokale economie van Nieuw-West onderdeel uitmaakt van de Amsterdamse economie, en vice versa.

CWB vraagt om een nieuw, ambitieus en robuust fundament dat we in het Nationaal Programma Samen Nieuw-West willen toetsen in de Nederlandse en Amsterdamse situatie. Het fundament heeft de volgende kenmerken: 1. C  ommunity wealth building draait om alternatieve verdeling van welvaart vooraf en voorkomt dus dat achteraf ongelijkheid gerepareerd moet worden. Het gaat om samenwerking, en niet om competitie, vanuit kansen en behoeften van direct omwonenden. 2. Het heeft nadrukkelijk tot doel om opbrengsten die in een gebied worden gegenereerd terug te laten vloeien naar bewoners in dat gebied. De focus ligt op de wisselwerking tussen deze twee te beïnvloeden factoren. We zoeken naar alternatieve, circulaire manieren van welvaartcreatie, bijvoorbeeld ook door inclusieve bedrijfsmodellen, zoals coöperatieven en door werknemers bestuurde organisaties. 3. A  nkerorganisaties spelen in community wealth building een belangrijke rol. Dit zijn organisaties met een significante aanwezigheid in een gebied die daarmee ook een belang hebben in de lokale gemeenschap. Denk in Nieuw-West aan het OLVG, diverse scholen, politiebureaus, maar ook aan kleinere zorginstellingen, woningbouwcorporaties, sport- en cultuurvoorzieningen en private bedrijven in Westpoort. Zij kopen tal van taken in, die mogelijk ook door op te richten coöperatieven uitgevoerd kunnen worden. 4.

Een expliciete CWB-strategie brengt acties van alle betrokkenen samen. En dat is precies wat we op dit moment doen en verder willen uitbreiden. Vanuit Nieuw-West, maar in nadrukkelijke samenwerking met Zuidoost, Noord en andere gebieden in onze stad, maar ook in de rest van het land en waar nodig daarbuiten.

58 29 februari 2024

“Geld wat voor de wijk bestemd is, komt te weinig bij de bewoners terecht en te veel bij de instellingen, zelfs buiten de stad.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Opdracht – visie op lange termijn De waarden uiteengezet in het convenant leiden tot een ontwikkelopdracht om te komen tot meer duurzame lokale welvaart.

Meer duurzame lokale welvaart We streven ernaar dat in een gebied gegenereerd geld ten goede komt aan bewoners in dat gebied. Door de rijkdom gebiedsgericht te laten circuleren denken we meer banen en meer nieuwe kansen op banen te kunnen creëren. We denken ook dat deze aanpak sociale samenhang en gemeenschapsvorming in algemene zin weet te bevorderen waardoor het prettiger wonen, werken en verblijven is in Nieuw-West. We doen dat door een flinke impuls te geven aan lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid via lokaal eigenaarschap en de gecoördineerde inzet van lokaal verankerde (semi)institutionele partijen. We willen in twintig jaar komen tot: 1. realiseren van meerdere inclusieve, lokale ondernemingen; 2. anders inzetten van beschikbare ‘assets’; 3. nieuwe vormen van financiering die bijdragen aan circulatie van meer lokaal gecreëerd geld; 4. een leefbaar loon en bestaanszekerheid voor meer bewoners. We willen leren van steden en gebieden die jaren geleden op verschillende plekken in de wereld al begonnen zijn met een vergelijkbare strategie. Dit zijn steden en gebieden met vergelijkbare kenmerken als Nieuw-West. Er is sprake van meer dan gemiddeld grote armoede en van ervaren ongelijkheid. Een interessante dimensie daarbij is dat de lokale economie niet werkt voor een groot deel van de bewoners; ze maken er geen deel van uit en hebben er geen profijt van.

Door verschillen in wetgeving, samenstelling van buurten in steden en gebieden te erkennen denken we vanuit overeenkomsten tot nieuwe inzichten en andere acties te kunnen komen. Die lijken ons nodig, want als we doen wat we deden, krijgen we wat we nu hebben. Enkele voorbeelden: ver weg en dichtbij Geïnspireerd op met name de coöperatieve regio’s Mondragon en Emilia Romagna is community wealth building ontwikkeld in de VS en later overgewaaid naar het Verenigd Koninkrijk. Het werd vooral toegepast in stedelijke gebieden met veel armoede en ongelijkheid. Hieronder enkele voorbeelden ter inspiratie. De context is steeds verschillend, maar de basisprincipes kennen grote overeenkomsten. De geboortegrond van community wealth building is Cleveland, Ohio. Onder leiding van Ted Howard ontwikkelde The Democracy Collaborative voor Cleveland – een van de armste steden in de VS – een grootschalige werknemerscoöperatie, de Evergreen Cooperatives. Hierin zitten een industriële wasserij, een aannemersbedrijf in energiebesparing en verduurzaming, en de grootste stadsboerderij van Amerika. Ze werken duurzaam en leveren aan de grootste scholen en universiteiten van Cleveland en andere grote en kleine instellingen en bedrijven. Medewerkers verdienen boven het minimumloon, hebben een belang in hun bedrijf en inspraak.

De coöperatieven voorzien in banen voor ex-gedetineerden en anderen die moeilijk aan het werk komen.

59 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Preston, in het Verenigd Koninkrijk, stond er in 2011 slecht voor. De gemeenschap was getroffen door de economische crisis en bezuinigingen. Eén op de drie kinderen leefde in armoede en Preston had het hoogste zelfmoordcijfer van Engeland. De gemeente gooide het roer om en paste het Cleveland-model toe, toegespitst op de eigen omstandigheden: het Preston-model. Met gericht beleid voor ankerorganisaties, zoals universiteiten, hogescholen, woningcorporaties, hulpdiensten, zorginstellingen die veel meer lokaal inkopen. En waar lokaal geen goederen of diensten beschikbaar waren, zijn werknemerscoöperaties opgezet. In 2012 gaven 6 ankerorganisaties slechts 5 procent van de 750 miljoen pond lokaal uit. Vier jaar later was dat al 19 procent, en zijn er honderden nieuwe banen ontstaan. Het model is uitgebreid naar de omringende regio met onder meer een publieke lokale bank voor kredietverlening aan coöperaties en lokale bedrijven. Het voorbeeld van Preston heeft tientallen Britse gemeenten geïnspireerd. In een aantal Londense ‘boroughs’ – dit zijn districten met honderdduizenden inwoners – zijn de CWB-principes toegepast op de andere omstandigheden: het stadsdeel Islington bijvoorbeeld herbergt net als het naastgelegen Hackney zowel de rijkste wijken van Groot-Brittannië als de armste, en is daarmee beter vergelijkbaar met Amsterdam.

In Islington is onlangs een ambitieus samenwerkingsverband tussen lokale coöperaties en de gemeente opgezet, Cooperate Islington, onder leiding van wethouder Asima Shaikh. Zowel Shaikh als Hackney-burgemeester Philip Glanville waren in december 2019 op bezoek in het Amsterdamse stadhuis. In The Bronx, New York wordt sinds 2011 gebouwd aan het Cooperative Development Initiative (BCDI), geïnspireerd door Cleveland en Mondragon: een door de gemeenschap geleid initiatief om te bouwen aan een eerlijke, duurzame en democratische lokale economie die welvaart en eigenaarschap creëert voor mensen met een laag inkomen en een migratieachtergrond. Het stadsdeel Bronx huisvest topziekenhuizen en universiteiten die gezamenlijk voor meer dan 9 miljard dollar aan goederen en diensten inkopen per jaar. Het gaat hier om grote bedrijventerreinen en het grootste voedseldistributiecentrum ter wereld. Daarnaast kent de wijk sterke, lokaal gewortelde organisaties die invloed kunnen uitoefenen op beleidsbepalers. Desondanks is The Bronx het armste stedelijke district van de VS. Er is een districtbrede coalitie opgezet en een gezamenlijke strategie geformuleerd, gebaseerd op economische democratie.

BCDI kent nu (1) een marktplaats om verbinding te leggen tussen ankerorganisaties en lokale bedrijvigheid om lokaal inkopen te stimuleren, (2) een opleidingscentrum voor democratische economie, (3) een lab voor beleid en planvorming en (4) een innovatiefabriek waar wordt gewerkt aan waardevolle oplossingen voor de wijk. Een lokaal fonds en een burgerinitiatieven hub staan nog op de planning. Jackson, Mississippi, VS, is een van de armste steden van de VS en de hoofdstad van de armste staat, met een teruglopend inwoneraantal. Voortbouwend op decennialange strijd voor democratische rechten, economische rechtvaardigheid en zelfbeschikking voor met name zwarte gemeenschappen in het diepe zuiden van de VS en waardigheid voor alle werknemers, werd in 2014 Cooperation Jackson opgericht. Die bouwt aan een coöperatievennetwerk in Jackson, bestaande uit vier onderling verweven organisaties: een federatie van lokale werknemerscoöperatieven, een coöperatieven-incubator, een coöperatief onderwijs- en trainingscentrum en een coöperatieve bank.

60 29 februari 2024

Preston • £ 70 miljoen aan contracten met ankerinste llingen teruggekeerd naar de stedelijke economie • £ 200 miljoen meer teruggekeerd naar de regionale economie 1.600 nieuwe banen gecreëerd • 12% meer werknemers ontvangen nu een leefbaar loon Kinderarmoede is in 4 jaar met 10% gedaald • Coöperatief ontwikkelingsnetwerk van 10 nieuwe coöperaties • Gebruik van publieke pensioenfondsen voor lokale investeringen – £ 45 miljoen publiek eigendom cultureel centrum & bioscoop • North-West Mutual Community Bank met een doelstelling van £ 1 miljard aan leningen.

Wij Maken Samen Nieuw-West

61

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

In Schotland, Verenigd Koninkrijk, onderkent de nationale regering de potentie van community wealth building voor inclusieve ontwikkeling en worden allereerst in zes regio’s specifieke strategieën ontwikkeld. Ook wordt wetgeving voorbereid die moet helpen om CWB mogelijk te maken. Er is een speciale minister voor Public Finance, Planning en Community Wealth aangesteld. We hebben direct contact met de opsteller van de CWB-strategie voor Schotland, Neil McInroy, waardoor we kunnen leren van de ervaringen daar.

“Te weinig werk in Nieuw-West, dat heeft nadelige gevolgen.”

In Sommerville, Massachusetts, een voorstad van Boston in de VS, wordt een CWBstrategie uitgewerkt. Daarin zitten onder meer plannen voor een Community Wealth Hub: een fysieke plek of loket voor lokale coöperatieve bedrijven om kennis uit te wisselen, van elkaar te leren en in contact te komen met de gemeente en andere ankerorganisaties. Ook zijn er plannen voor een ankernetwerk en ‘ontzorgbedrijf’: een coöperatie die de inkoopvraag van ankerorganisaties verbindt aan lokale ondernemingen en administratieve en organisatorische lasten uit handen neemt. In Nederland zijn er tientallen initiatieven en modellen die uitstekend passen in community wealth building. Denk aan de Asset Based Community Development die onder andere door het Landelijk Samenwerkinsgverband Actieve Bewoners wordt ondersteund. Maar denk ook aan de Social Trade Organisation met onder andere Henk van Arkel, die al tientallen jaren pioniert met ‘circulair geld’. Of aan Community Land Trust initiatieven, zoals in de H-buurt en de woon(-werk)coöperaties. De toegevoegde waarde van community wealth building zit vooral in het opschalen en verbinden van al die losse initiatieven tot een op lange termijn echt transformatieve strategie die werkt aan de economie die we nodig hebben voor de toekomst.

Wat gaan we nu doen? De gemeente Amsterdam is namens het alliantiebestuur initiatiefnemer en coördinator. Concreet betekent dit dat we de komende jaren zorgen dat: 1. er een best passend kader wordt ontworpen; 2. pilots worden gestart en gemonitord; 3. een leeromgeving tot stand wordt gebracht; 4. e  n alliantiepartners en bewoners geïnspireerd worden om mee te doen.

Op weg naar duurzame lokale economie

1. Inkoop

2. Coöperatieven

3. Bronnen en infrastructuur

Tot stand brengen kerngroep grote werkgevers en inkopers.

Identificeren initiatieven en netwerken die die gematcht kunnen worden aan in te kopen werk.

In kaart brengen van bestaande bronnen, projecten en kansen.

Analyse van inkoop contacten

Communicatie, community

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Grofweg identificeren we drie sporen waar we in 2023 voorbereidende activiteiten op hebben ingericht en die we in 2024 – 2027 willen uitbouwen, waar we ervaring mee willen opdoen en waar we van willen leren. Die sporen zijn: 1. inkoop; 2. coöperatieven; 3. e  n bronnen en infrastructuur.

Actielijn 1: Inkoop We organiseren een sterke samenwerking van Amsterdamse ankerorganisaties om inkoop, werving en investeringen in Nieuw-West te kunnen vergroten. Bij het uitgeven van geld aan inkoop en aanbestedingen, het aannemen van personeel en de investeringen die we doen, richten we ons zoveel mogelijk op Nieuw-West en de daar bestaande of te vormen werknemerscoöperaties. Ankerorganisaties We creëren een werkgroep met vertegenwoordigers van ankerorganisaties: denk aan lokale overheden, ziekenhuizen, scholen en woningcorporaties. Samen kopen deze instellingen jaarlijks voor vele miljarden euro’s aan goederen en diensten in. Een substantieel deel hiervan leiden we, stapsgewijs, naar Nieuw-West. Samen ontwikkelen we een pilot voor 2024 – 2027 met concrete doelstellingen om inkoopstromen naar Nieuw-West te verleggen. We testen daarbij het benodigde juridisch en financieel instrumentarium om onze gezamenlijke en individuele bijdrage aan de lokale economie significant te vergroten, door werk en inkoop te leren koppelen aan inkomen van bewoners. Dat heeft direct invloed op bestaanszekerheid.

62 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Inkoopanalyse en -monitoring We analyseren inkoopgegevens van betrokken ankerorganisaties om zicht te krijgen op aflopende inkoopcontracten. Op basis van die informatie kunnen we zoeken naar matches met initiatieven om de principes van community wealth building toe te passen op het toekomstige contract. We onderzoeken wat dat vraagt aan juridische uitdagingen, of er initiatieven zijn die op een vrijkomende taak kunnen inschrijven en welk beoordelingskader we kunnen ontwikkelen om op basis van procedurele rechtvaardigheid te kunnen experimenteren. We willen ervaring kunnen opdoen met kansen en dilemma’s die zich voordoen en hoe de (bestuurlijke) besluitvorming er dan uitziet. We analyseren ook bestaande contracten om te kijken of maatschappelijke impact van die contracten mogelijkerwijs vergroot kan worden.

Actielijn 2: Coöperatieven We stimuleren initiatief en ontwikkelen een samenhangend netwerk van werknemerscoöperaties in Nieuw-West om aan duurzame welvaart te werken. In verschillende sectoren en met werk op verschillende niveaus. We versterken bestaande initiatieven en koppelen deze aan nieuwe inkoopmogelijkheden van ankerorganisaties wanneer aanbestedingen worden gedaan. We benutten inkoop om buurt- en werknemerscoöperaties, informele en formele bewonersorganisaties, kleine bedrijven, sociale ondernemingen en zelfstandige individuen die zich verenigen in consortia, te versterken en op te schalen. Stimuleren en ontwikkelen coöperatieven We willen in 2024 en 2025 minstens vier (werknemers- of buurt)coöperatieven helpen realiseren. Eén daarvan is een grote, wijkoverstijgende coöperatie met zicht op bijvoorbeeld minimaal vijftig werknemers. We werken vanuit het bestaande: wat bestaat er al in Nieuw-West en is kansrijk voor opschaling? Wie kan, wil, heeft bewezen ervaring en kan en durft op te schalen? En we monitoren de opzet en impact van deze nieuwe bedrijvigheid. We laten ons niet beperken, maar denken aan verschillende sectoren die kansrijk lijken: eten/drinken (catering, buurtkeukens), energie/isolatie (van reparaties tot energiesystemen), zorg en welzijn (jongerenwerk, ouderenzorg, kinderopvang), beheer en onderhoud (groene ruimtes, gebouwen, buurtbedrijven en schoonmaak).

Actielijn 3: Bronnen en infrastructuur Al doende leren we. Aan de hand van de eerste pilots met het ontwikkelen van coöperatieven, krijgen we steeds beter zicht op de impact die via community wealth building kan worden gerealiseerd en de randvoorwaarden die nodig zijn om dit verder uit te bouwen. Deze ervaringen vormen dan ook de basis om in de komende jaren een structuur en een ecosysteem te ontwikkelen dat coöperatieve (wijk)bedrijven ondersteunt. Bronnen in kaart brengen Er is veel behoefte aan fysieke plekken om samen te komen, anderen te ontmoeten, activiteiten te doen, samen te werken en/of aanbod proactief te kunnen organiseren. We kijken hoe gebouwen en/of grond daar maximaal voor gebruikt kunnen worden. Daarom stellen we een plan op voor het gezamenlijk gebruik van onroerend goed door alliantiepartners (en mogelijk andere partners) voor lokale waardecreatie. Elementen die we hierin meenemen zijn onder meer:

63 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

• Inventarisatie van potentiële ‘bronnen’ (assets): wat kunnen alliantiepartners bijdragen op gebied van vastgoed, expertise, financiering en krediet van te ontwikkelen coöperaties? • We onderzoeken een recht van eerste koop voor inclusieve en democratische ondernemingen en bewonersorganisaties als alliantiepartners onroerend goed afstoten. • We verkennen de haalbaarheid van een sociale vastgoedorganisatie, denk aan bijvoorbeeld de NV Zeedijk. Deze organisatie kan ruimte bieden aan lokale ondernemers. • We verkennen mogelijkheden voor andere financiering met bijvoorbeeld zorgverzekeraars of pensioenfondsen. Ontwikkelen infrastructuur Om CWB te laten werken, moet de bedoeling van de aanpak breed bekend zijn. De volgende stappen dragen hierbij aan. • Trainingsprogramma’s en een pool van trainers gericht op coöperatieve activiteiten. • Financiële, juridische en zakelijke ondersteuning op maat voor nieuw op te richten coöperatieven. Dit in samenwerking met onder andere AmsterDoen & MeentCoop. • Samenwerking op te starten met een ervaren team van ondernemers in Nieuw-West, bijvoorbeeld via het Grote Spelers project, zodat we de markt adequaat kunnen analyseren, startups in beeld kunnen brengen en tot solide bedrijfsplannen komen. • Communicatiemateriaal ontwikkelen.

• Met betrokken partijen een platform Koop Lokaal marktplaats opzetten, omdat we weten dat de wil om meer lokaal in te kopen er wel is, maar de kennis hoe dat te doen ontbreekt. • We onderzoeken de mogelijkheid en voorwaarden voor een overkoepelende coöperatie die kleinere partijen en initiatieven in staat stelt om mee te dingen op grotere contracten van de ankerorganisaties. Deze coöperatie kan ook fungeren als een gezamenlijk backoffice voor nieuw gelanceerde democratische en inclusieve ondernemingen en helpen bij het werven van personeel.

64 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

65 29 februari 2024

Wonen en leefomgeving Een fijne plek hebben om te wonen en (samen) te leven

Wij Maken Samen Nieuw-West

66

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Opdracht – visie lange termijn Iedereen een (t)huis

Bewoners voelen zich thuis en verbonden met hun buurt

Bewoners ervaren dat hun leefsituatie en perspectief is verbeterd; ze voelen zich gezien en gehoord

Bewoners kunnen zich duurzaam verplaatsen in Nieuw-West

Opbrengsten – middellange termijn Kwaliteit van woningen zijn op orde

Buurten hebben diverse voorzieningen en er wonen diverse bewoners

Mensen wonen in passende woningen

Voldoende plekken voor informele ontmoetingen

Versterkte integrale samenwerking Bewoners hebben een gezicht bij de instanties en de lijnen zijn kort

Inzicht in maatregelen die sociale netwerken, werk en voorzieningen bereikbaar en betaalbaar maken Implementatie van (aantal) inzichten uit het onderzoek

Buurten worden ervaren als aantrekkelijk, schoon, heel en veilig

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Extra inzet op verduurzamen, vernieuwen en bouwen van woningen Bewoners en informele netwerken betrekken bij renovatie, duurzaamheids-aanpassingen en nieuwbouw Iedereen die wil terugkeren naar een passende woning in de buurt kan terugkeren Gerichte vocht- en schimmelaanpak Verbeterde doorstroom naar passende woningen Passende woningen voor jongeren

Passende maatschappelijke voorzieningen, winkels en bedrijfsruimtes in de buurt Ontmoetingsplekken voor bewoners Krachten bundelen: aantrekkelijk, schoon, heel en veilig Extra inzet op interimbeheer in de buurt Meer draagkracht, diversiteit en minder kwetsbaarheid

Op één plek in de buurt aanwezig Actief bewoners benaderen Actief bereiken van onbereikbare huishoudens

Onderzoek verbeteren bereikbaarheid en betaalbaarheid Inzet maatregelen ter verbetering Ontwikkelen OVbanen aanpak

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

In het convenant ‘Wij zijn Samen Nieuw-West’ hebben we afgesproken dat bewoners er trots op moeten kunnen zijn dat zij in Nieuw-West wonen en kunnen blijven wonen. Ze hebben goede woningen: goed onderhouden, betaalbaar en duurzaam. Er zijn ook meer soorten woningen, die passen bij hun inkomen, levensfase en behoeften. Bewoners leven in een gezonde leefomgeving. De openbare ruimte is groen, met genoeg plekken om te spelen, te leren en elkaar te ontmoeten. Er zijn veilige en bereikbare routes om te lopen en te fietsen. En er is genoeg en betaalbaar openbaar en deelvervoer. Hoe we dat gaan doen, leggen we hieronder uit.

Opdracht – visie op lange termijn Uit de waarden zoals beschreven in het convenant volgen de volgende opdrachten voor de lange termijn: 1. Iedereen een (t)huis. 2. Bewoners voelen zich thuis in en verbonden met hun buurt. 3. Bewoners ervaren dat hun leefsituatie en perspectief verbeterd is. Ze voelen zich gezien en gehoord. 4. Bewoners kunnen zich duurzaam verplaatsen in Nieuw-West. Bereikbaarheid sociale netwerk, werk en voorzieningen is verbeterd en betaalbaar.

THUIS

Iedereen een (t)huis.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Een woning is een basisbehoefte en biedt veiligheid en zekerheid. Zonder woning kun je je niet goed verder ontwikkelen en stel je belangrijke beslissingen uit. Een fijne woning is de plek waar je je prettig voelt en graag naar terugkeert. Daarom werken we de komende tijd aan de volgende opbrengsten: 1. We zorgen ervoor dat de kwaliteit van de woningen op orde is. Bewoners zijn tevreden over het binnenklimaat van de woning. Hun energieverbruik is laag en vocht- en schimmelproblemen zijn een hoge uitzondering. 2. Mensen wonen in passende woningen. Het toekomstige woningbouwprogramma, het aantal en het soort woningen in Nieuw-West sluiten aan bij wat huidige en toekomstige bewoners nodig hebben.

67 29 februari 2024

“Ik denk dat iedereen alleen maar probeert om thuis te komen, zei de mol.” Charlie Mackesy — De jongen, de mol, de vos en het paard

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

68 29 februari 2024

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Extra inzet op verduurzamen, vernieuwen en bouwen van woningen De komende 4 jaar worden veel woningen verduurzaamd, gerenoveerd en gebouwd. • De corporaties vernieuwen de komende 4 jaar 7.760 woningen (waarvan minstens 600 koop) in Nieuw-West. Er worden 2.350 woningen gerenoveerd, 4.790 woningen worden gesloopt en herbouwd en er komen circa 4250 nieuwe sociale huurwoningen bij. • Daarnaast zijn er ook andere beleggers/projectontwikkelaars actief in de vernieuwing van Nieuw-West. • Er wonen mensen met een eigen koopwoning en de wens om deze te vernieuwen en/of te verduurzamen.8 Een deel van deze bewoners in Nieuw-West heeft niet de middelen, kennis en kunde om hun woning duurzamer te maken. We ondersteunen deze bewoners met financiële middelen, kennis en kunde. Hiervoor hebben we geld gereserveerd. Voor particuliere woningeigenaren zetten we onder meer geld in uit het Volkshuisvestingsfonds. Dat fonds is bedoeld om de woningen te verduurzamen en om werkgelegenheid te scheppen voor bewoners. We leren van de jarenlange ervaringen die de gemeente heeft het in het begeleiden van de verduurzaming van VvE’s.

“Jammer dat iedereen het [verduurzamen van VVE’s] op z’n eigen manier doet en tegen dezelfde problemen aanloopt, en mensen misschien niet kiezen voor de beste oplossingen. Hier is meer regie op nodig vanuit de overheid.”

• De verduurzaming, vernieuwing en bouw zijn lange en soms trage processen. We onderzoeken of en zo ja hoe we kunnen versnellen.

Bewoners en informele netwerken betrekken bij renovatie, duurzaamheids-aanpassingen en nieuwbouw Als woningen worden gerenoveerd, verduurzaamd of gebouwd, betrekken we bewoners en informele netwerken daar op tijd en actief bij. Bewoners hebben soms het idee dat ze nauwelijks invloed hebben op veranderplannen. Ze krijgen vaak een voorstel voorgelegd waar ze ja of nee op kunnen zeggen. En via de gebruikelijke manieren om bewoners te betrekken, komt vaak alleen een kleine groep aan het woord. Bijvoorbeeld een bewonerscommissie die voor renovatie is, terwijl een grotere groep bewoners juist sloop-nieuwbouw wil. Dit moet anders. Corporaties, gemeente en (vertegenwoordigers van) bewoners gaan het volgende doen: • Als er een nieuw plan voor een buurt wordt gemaakt, maken gemeente, corporaties en bewoners vooraf afspraken. Over wat ze van elkaar verwachten en waar ze elkaar op kunnen aanspreken. De plannen kunnen betrekking hebben op gebiedsontwikkeling, verbeteren van vastgoed of sloop-nieuwbouw. Bewoners hebben samen met gemeente en corporaties een succesvolle werkwijze ontwikkeld in de Wildemanbuurt en Maassluiszone. Dit is een voorbeeld waarvan we kunnen leren en dat we kunnen opschalen. De volgende aandachtspunten zijn daarbij van belang: – We kijken op een brede manier naar alle verschillende belangen en doen dat op het juiste moment.

Bijvoorbeeld buurtwaarde: hoe waardevol is het plan voor de toekomst en hoe past het in de wijk en het stadsdeel? – Het plan moet duidelijk zijn en kansen bieden aan de bewoners die in de buurt wonen en er willen blijven wonen. – De financiën en de uitgangspunten voor het programma zijn duidelijk. Bijvoorbeeld: hoeveel wordt er gebouwd, waar precies en wordt er voor bijzondere groepen, zoals ouderen, gebouwd? 8: Zie projectkaarten in bijlage 3

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

69 29 februari 2024

• Bewoners zijn breed vertegenwoordigd. – Bewoners zijn partners. Ze hebben recht op ondersteuning, en hiervoor stellen we middelen beschikbaar. – Voor ieder traject zoeken we uit of er nog oud zeer is. Als dat zo is, dan willen we daar eerst over praten om het vertrouwen te herstellen en verder samen te werken. • We leren van de successen uit andere wijken. Om die lessen aan te passen voor Nieuw-West, doen actieonderzoekers mee. Dat doen ze met inclusieve monitoring: bewoners verzamelen zelf informatie en leggen die uit (zie de bijlage Werkend leren: echt samen en echt anders). Met die informatie sturen we steeds bij.

Iedereen die wil terugkeren naar een passende woning in de buurt kan terugkeren We willen dat bewoners die willen blijven wonen in buurten die vernieuwd worden, daar kunnen blijven wonen. Door hun sociale netwerk zijn bewoners gehecht aan hun buurt. Veel bewoners willen graag terugkeren naar hun vernieuwde buurt en dat lukt niet altijd. We faciliteren dat bewoners kunnen terugkeren naar een passende woning in de buurt. Deze mensen verhuizen bij voorkeur maar één keer. • Waar mogelijk starten we met het bouwen van nieuwe woningen voordat de sloop van bestaande bouw plaatsvindt, zodat bewoners vanuit hun huidige woning naar de nieuwbouw kunnen en niet de wijk uit hoeven. • We willen ervoor zorgen dat gezinnen of gezinsleden kunnen doorstromen naar een passende woning. (Zie actielijn verbeterde doorstroom naar passende woningen.) • Voor meer grote nieuwbouwwoningen moeten financiële hindernissen genomen worden. Grotere woningen, bestaand of nieuwbouw, willen we aan grotere gezinnen aanbieden. Bijvoorbeeld door nieuwe vormen van (voorwaardelijke) gezinscontracten. • We willen huidige bewoners een vernieuwde woning bieden en nieuwe bewoners aantrekken. Daarvoor willen we dat er meer huizen worden gebouwd op plekken waar dat volgens de plannen kan. Dat betekent onder andere dat er na sloop vaak meer woningen worden terug gebouwd.

• We werken als corporaties en gemeente samen en nemen de praktische belemmeringen, zoals behoud van huurcontract, zoveel mogelijk weg. • We organiseren gesprekken met bewoners. Samen bespreken we wat passend wonen is, en hoe dat er in de praktijk uitziet voor iedereen, en wat dit vraagt van de bestaande woningvoorraad en nieuwbouwprojecten.

“Bewoners willen zeggenschap over openbare ruimte en met alle punten in de wijk meepraten.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Gerichte vocht- en schimmelaanpak Met gerichte acties zorgen we voor minder vocht en schimmel. • Corporaties, gemeente Amsterdam, GGD en !WOON pakken gezamenlijk vocht en schimmel in woningen aan. Wanneer bewoners vocht en schimmel in hun woning melden bij de corporaties en gemeente, volgt een goede doorverwijzing en een snelle opvolging. Het gezamenlijk streven wordt om na een melding indien nodig binnen twee weken een vakman te sturen voor inspectie van de schimmel in de woning en de mogelijke oorzaken. Bewoners krijgen goede en éénduidige voorlichting en de oorzaak wordt verholpen. Relatief eenvoudige bouwkundige en/of installatietechnische oorzaken worden door de corporatie direct opgelost of er wordt een plan gemaakt. Met als doel dat woningen (bouw)technisch op orde zijn. Voor de oorzaken die niet eenvoudig te verhelpen zijn, bespreken de corporaties met de huurder de mogelijkheden en bieden zij hulp bij het beheersbaar houden. Er wordt samen opgetrokken met de nieuwe energiebespaarservice die langs de deuren gaat. Bewoners kunnen ook via deze service een melding doen van vocht- en schimmeloverlast. • Naast deze aanpak bij zelf gemelde klachten starten we in Nieuw-West een proactieve aanpak. Dat doen we in de vorm van een proef in samenspraak met de corporaties. Zij selecteren complexen waar relatief veel klachten over vocht en schimmel zijn.

In de proef gaan mensen uit Nieuw-West aan het werk, mensen die het vertrouwen hebben van de bewoners. Zij krijgen een degelijke training en gaan op huisbezoek in de complexen. Ze voeren een quickscan uit in de woning, stellen een rapportage op en geven uitleg aan de bewoners over het binnenklimaat en wat zij hier zelf aan kunnen bijdragen. Daar waar nodig krijgen de bewoners een eenvoudige CO2-meter (al dan niet in bruikleen), die direct inzicht geeft in de kwaliteit van het binnenklimaat.

Verbeterde doorstroom naar passende woningen Meer mensen kunnen doorstromen naar een woning die beter bij hun gezinssamenstelling en levensfase past (doorlopende leeflijn). • We starten met actieonderzoek in één of twee buurten die niet vernieuwd worden. We kiezen buurten met relatief veel ouderen die ruim wonen. Met het doorstroomteam Nieuw-West en verschillende projecten/activiteiten willen we meer senioren bewegen om te verhuizen. Zo bieden we gezinnen meer ruimte, en helpen we ouderen om langer thuis te wonen. We weten dat dit tijd kost. Verhuizen is een ingrijpende gebeurtenis, zeker voor senioren. Vertrekpunt in onze aanpak is daarom de behoefte van de senioren. Als we deze behoeftes beter in beeld hebben, kunnen we ervoor zorgen dat meer senioren passend en prettig wonen. • We brengen de regels en belemmeringen in kaart die bewoners tegenhouden om te verhuizen en nemen deze zoveel mogelijk weg. • We onderzoeken de mogelijkheden voor meer sociale koop.

70 29 februari 2024

“Wijs nieuwe woningen toe aan bewoners NW. Veel bewoners, hebben schimmelige/ vochtige woningen en slapen in de woonkamer.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Passende woning voor jongeren Zorgen voor passende woningen voor jongeren heeft onze prioriteit. Hierbij ligt de focus op jongeren wiens perspectief onder druk staat als gevolg van hun woonsituatie. • In Nieuw-West is een grote groep jongeren/jongvolwassenen die noodgedwongen nog thuis woont, of juist geen thuis meer heeft en op wisselende adressen logeert. Dit heeft voor sommigen van hen gevolgen voor hun ontwikkeling. Het kan ook een druk leggen op de rest van het gezin. Perspectief bieden aan deze thuiswonende jongeren/ jongvolwassenen heeft een hoge prioriteit. Dit doen we door een eigen woning mogelijk te maken, eventueel in combinatie met onderwijs en/of werk. Hiermee helpen we hen en we verlagen ook druk op grote gezinnen in te kleine woningen (zie ook Kansen voor de jeugd). • We ontwikkelen samen met jongeren een manier waarop hun zoektocht naar een woning kan worden verbeterd. Waar nodig gaan we hen beter voorlichten, begeleiden en ondersteunen.

BUURT

Bewoners voelen zich thuis in en verbonden met hun buurt.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Sterke gemeenschappen zorgen voor solidariteit. Mensen zijn er gezonder, er is minder criminaliteit en de (buurt)economie bloeit. Een buurt is vitaal en leefbaar wanneer bewoners zich er thuis voelen, er zichzelf kunnen zijn en uitgenodigd worden om mee te doen. De buurt is divers en biedt meer dan alleen woningen. Groei je in zo’n fijne en stabiele omgeving op, dan heb je meer kansen om het leven te leiden dat je graag wilt leiden. Daarom werken we de komende tijd aan de volgende opbrengsten: 1. Buurten hebben diverse voorzieningen en er wonen bewoners met een diverse achtergrond. 2. In buurten zijn er voldoende plekken voor informele ontmoetingen en om te bewegen in een gezonde buitenruimte. 3. Bewoners ervaren hun buurt als een fijne plek om te zijn. 4. De leefbaarheid in buurten tijdens verbouwing en renovatie is op orde.

71 29 februari 2024

“Kinderen geboren in Nieuw-West krijgen geen kans om door te stromen naar een woning in hun eigen wijk. Zij moeten voorrang krijgen.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

72 29 februari 2024

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Passende maatschappelijke voorzieningen, winkels en bedrijfsruimtes in de buurt Maatschappelijke voorzieningen, winkels en bedrijfsruimtes worden afgestemd op de behoefte van de buurt, de bewoners en de (lokale) ondernemers. De diverse voorzieningen dragen bij aan een leefbare buurt. Ondernemers en bewoners kunnen er hun talenten ontplooien en hun potentie benutten. Er zijn ruimtes voor bewoners om elkaar binnen te ontmoeten. Een goed voorbeeld van waar dit al gebeurt is de Lodewijk van Deysselstraat met de Zaak van Smaak. De behoefte van de buurt en het aanbod van voorzieningen, zoals maatschappelijke (jeugd-) voorzieningen, ontmoetingsruimtes, bedrijfsruimtes, winkels en horeca, worden op elkaar afgestemd. We werken toe naar: • een matching van de beschikbare ruimtes met ondernemers op basis van wat de buurt op dat moment nodig heeft (onder andere ondernemers die de buurt sociaal kunnen en willen verbeteren); • het betaalbaar houden van de bedrijfsruimtes voor deze ondernemers; • een andere wijze van organiseren zodat een plek op meerdere manieren en door meerdere wijkpartners gebruikt kan worden; • een deugdelijke exploitatie en programmering van multifunctionele ontmoetingsruimtes.

Ontmoetingsplekken voor bewoners We organiseren voldoende plekken in de openbare ruimte die bewoners als een huiskamer ervaren. Plekken die bewoners samenbrengen en waar ze elkaar kunnen ontmoeten. • Bewoners hebben grote behoeften aan ontmoetingsplekken, in het groen, zoals parken of binnentuinen, en op straten en pleinen. Dat moeten passende plekken zijn die aansluiten bij de behoeften van verschillende doelgroepen. We willen het beheer/onderhoud en het duurzame gebruik van die plekken door bewoners beter organiseren, en daar waar nodig, ondersteunen. Bijvoorbeeld doordat bewoners, corporaties, gemeente en informele partijen beter met elkaar samenwerken. • In Nieuw-West zijn er verschillende plekken die mensen samenbrengen, zoals Plein ’40 – ’45, het Lambertus Zijlplein en de Confuciusspeeltuin. We versterken onze pleinenaanpak. • We zoeken (financiële) middelen om samen met bewoners deze plekken te verbeteren en sociale activiteiten te organiseren. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan het opzetten van een buurtbeheerbedrijf, of het ondersteunen van initiatieven voor stadsdorpen.

“Ik ben blij met de buurt [SlotermeerWest]. Er zijn veel activiteiten waar ik tegen een kleine vergoeding terecht kan. Bijvoorbeeld de Zaak van smaak en de Buurtkeuken.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Krachten bundelen: aantrekkelijk, schoon, heel en veilig We bundelen onze krachten om te zorgen dat iedereen in Nieuw-West haar of zijn buurt als aantrekkelijk, schoon, heel en veilig ervaart en hieraan bijdraagt. • We zorgen ervoor dat bewoners en ondernemers zich kunnen verenigen rondom aantrekkelijk, schoon, heel en veilig. We stimuleren en ondersteunen initiatieven van onderop, zoals het Vuilnisoproer. Bijvoorbeeld door te helpen een buurtbeheerbedrijf op te zetten. Daarin kunnen buurtbewoners die dat willen, het groen in de wijk onderhouden. Dat gaat om gemeentelijk groen en corporatiegroen. Met zo’n buurtbedrijf maken we bewoners meer eigenaar van hun wijk. • We zorgen ervoor dat buurten die dat nodig hebben aantrekkelijker en schoner worden en blijven. Dat willen we zoveel mogelijk doen met bewoners én ondernemers uit Nieuw-West. We gaan graag uit van hun ervaring, kennis en behoefte. • We starten een nieuw verhaal, nieuw samenspel en resultaat op straat. Daarvoor werken we met een actiegerichte en lerende aanpak.

Extra inzet op interim-beheer in de buurt Door sloop-nieuwbouw en renovatie gaan veel buurten de komende jaren op de schop. Om de leefbaarheid tijdens de verbouwing voldoende op peil te houden, zetten we extra in op interim-beheer. • Huishoudelijk afval en grofvuil wordt extra opgehaald, bijvoorbeeld door grofvuilcontainers te plaatsen bij verhuizingen. • Straten blijven heel en schoon. Met bijvoorbeeld een vliegende-keepteam voor extra schoonmaakrondes. • (Leegstaande) gebouwen, terreinen en bouwplaatsen worden beheerd. • We zorgen voor het goed houden van leefbaarheid, sociale veiligheid en sociale samenhang. Bijvoorbeeld door extra verlichting, tijdelijke kunst, tijdelijke inrichting van braakliggende terreinen met moestuinen of speeltuinen en door evenementen in de buurt. We doen dit in samenwerking met Pantar, Chermico en de buurt zelf.

Meer draagkracht, diversiteit en minder kwetsbaarheid In een aantal buurten staat de leefbaarheid sterk onder druk. Voor een deel omdat veel bewoners in een kwetsbare positie zitten. • In een aantal buurten in Nieuw-West staat de leefbaarheid sterk onder druk. Het gaat vaak om buurten met een concentratie van huishoudens in een kwetsbare situatie die afhankelijk zijn van aanvullende zorg of ondersteuning. Om de weerbaarheid van deze buurten te verhogen en daarmee de samenredzaamheid, zijn we hier terughoudend met de instroom van minder weerbare huishoudens: ongelijk investeren, ongelijk ontzien. Corporaties in deze buurten stemmen de instroom van bewoners af met de gemeente, maatschappelijke partners en zorgpartijen. We leren daarbij van en versterken goede voorbeelden in de buurt, zoals Riekerhaven en Buurtbalans, en in andere delen van Nederland.

73 29 februari 2024

“De inrichting van de openbare ruimte en hoe woningen zijn gebouwd bevordert de eenzaamheid in mijn buurt. Je moet je eigen problemen oplossen. Je bent minder verbonden met je buurt en buurtbewoners. Je voelt minder verbinding. Je bent helemaal vreemd in je buurt.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

• Samen met bewoners, (in)formele netwerken en professionals zoeken we uit hoe we de kracht van buurten versterken, zowel fysiek als sociaal. Een inspirerend voorbeeld is de ‘Iemand erbij aanpak’ van Kringwijs. We starten in wijken waar de leefbaarheid door een opeenstapeling van sociale problematiek onder druk staat, bijvoorbeeld de Delflandpleinbuurt. Daar willen we vooral aandacht geven aan samenredzaamheid, de kracht van bewoners, goede woningen en voorzieningen, ondersteuning en laagdrempelige ontmoeting tussen bewoners. We zorgen ervoor dat bewoners in ouden nieuwbouw in dezelfde buurt met elkaar in contact komen. We werken meer en sterker samen met zorgpartijen. Zo kunnen we met een kleiner team van vaste gezichten in de wijk betere zorg leveren. Iedereen kan makkelijk zorg en ondersteuning krijgen. Nieuwe bewoners worden wegwijs gemaakt in de buurt. • Goede zorg begint bij een gezonde levensstijl in een gezonde leefomgeving. We hebben actief aandacht voor hoe we de gebouwde en sociale omgeving voor preventie kunnen inzetten. • Samen met het domein Veiligheid kijken we naar de overlast en criminaliteit in en rondom de wooncomplexen. We kijken hoe we daar per geval op kunnen reageren. • We zoeken ook manieren om bewoners met lage middeninkomens en mensen met essentiële beroepen een woning te bieden. Zij kunnen een rolmodel zijn voor andere bewoners.

LEEFSITUATIE EN PERSPECTIEF Bewoners ervaren dat hun leefsituatie en perspectief verbeterd is Ze voelen zich gezien en gehoord.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Een fijne woning in een fijne leefomgeving is een belangrijke basisvoorwaarde. Daarvoor is het niet genoeg om alleen maar in woningen en leefomgeving te investeren. Vroeger hadden bewoners direct contact met corporaties en gemeente. Huismeesters, speeltuin-werkers en wijkagenten waren bekende gezichten in de wijk. De afgelopen jaren vertrokken professionals steeds meer uit de buurt. Instanties kwamen steeds verder weg van de bewoners te staan, veel dienstverlening werd digitaal of telefonisch. Bewoners kregen steeds minder vertrouwen in instanties. Tegelijk stapelen problemen zich steeds meer op. Dat willen we veranderen en daarom werken we de komende tijd aan de volgende opbrengsten:

74 29 februari 2024

“Het is belangrijk dat er een mengelmoes is van nationaliteiten in een wijk. En: Het zou goed zijn als jongeren van verschillende nationaliteiten bij elkaar wonen.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

1. We versterken de integrale samenwerking in buurten waar al wordt samengewerkt, bijvoorbeeld met gemeente, corporaties, opbouwwerk, Cascoland en WPI. Ook versterken we de samenwerking tussen fysieke en sociale ingrepen waar nodig of gewenst. We richten ons op onderstaande buurten waar grote vernieuwingsingrepen zijn gepland: • Dichtersbuurt • Lodewijk van Deysselbuurt • Couperusbuurt • Wildemanbuurt • Geuzenveld-Zuid (Wegener Sleeswijk) 2. De integrale samenwerking zorgt ervoor dat mensen weer gezichten hebben bij de instanties en dat de lijnen kort zijn. Zo kunnen we kleine problemen snel signaleren en oplossen, én grote problemen zien en samen aanpakken. Hierdoor kunnen bewoners zelf meer bijdragen aan hun leefomgeving.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Op één plek in de buurt aanwezig We zijn samen op één plek in de buurt laagdrempelig aanwezig. • We bouwen voort op lessen die we in verschillende buurten hebben opgedaan. Onder andere de Dichtersbuurt en Lodewijk van Deysselbuurt; daar werken respectievelijk Eigen Haard en Rochdale en wijkpartners samen vanuit één plek. Vanuit die ervaringen zorgen we ervoor dat er de samenwerkingen worden versterkt en uitgebreid met onder andere corporaties, buurtteam, WPI, participatiemakelaar, opbouwwerk, maatschappelijk werk, zorgpartijen en vrijwilligers die goed en doelgericht met elkaar samenwerken. • Door die samenwerking krijgt een wijk betrokken professionals en bewoners. En een wijk waarin bewoners het gevoel hebben gezien en gehoord te worden. Hiervoor zijn extra mensen van de gemeente en corporaties nodig, en is er extra, gezamenlijk, budget nodig voor opbouwwerk, activiteiten en evenementen en het ondersteunen van bewonersinitiatieven.

Actief bewoners benaderen We stappen actief op bewoners af in wisselende teams van alliantiepartners. We stappen actief op bewoners af die niet op ons afstappen, in steeds wisselende teams van alliantiepartners. Bijvoorbeeld door ‘koffie met mandaat’. We praten over uiteenlopende onderwerpen, zoals woonwensen, buurtinitiatieven, schulden en vocht en schimmel. We zijn te vinden op buurtpleinen, schoolpleinen, markten, in parken, winkelcentra en moskeeën en kerken.

75 29 februari 2024

“De aandacht van buurtwerkers ligt te veel op de zware problematiek. Er is geen tijd meer voor het gewone buurtwerk gericht op de doelgroep zonder grote problemen. Zeker activiteiten voor jongeren ontbreken. Mensen voelen zich hierdoor in de steek gelaten. Hulpverleners knokken voor hun positie.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

76 29 februari 2024

Actief bereiken van onbereikbare huishoudens We zetten actief in op het bereiken van die huishoudens die we nu niet bereiken. Sommige huishoudens lopen vast op meerdere leefgebieden en wantrouwen officiële instanties. Vaak zijn dit juist de huishoudens die extra ondersteuning nodig hebben. • We gaan samen met de informele zorgpartijen actief bij huishoudens langs waarvan we denken dat ze een hulpvraag hebben. Hierbij gebruiken we onder andere de kennis vanuit de aanpak ‘Van overleven naar leven’. De ondersteuners kunnen daadwerkelijk dingen verbeteren. • We leren van contacten met huurders. We leren van signalen die corporaties krijgen van hun huurders en via huurdersorganisaties. Zo weten we beter in welke complexen er problemen zijn en wisselen we uit wat wel en niet werkt rondom prettig samenleven. Vanuit de integrale wijkteams kunnen we specifieke problemen oplossen. • Communicatie is belangrijk. Daarom gaan wij wijkbeheerders en technische mensen trainen om goed contact te onderhouden met groeiende groep huishoudens in een kwetsbare situatie.

MOBILITEIT

Bewoners kunnen zich duurzaam verplaatsen in Nieuw-West. Bereikbaarheid van sociale netwerk, werk en voorzieningen is verbeterd en betaalbaarder.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Mobiliteit is belangrijk om je bestaanszekerheid te vergroten. Om je werk, familie, vrienden en vrijetijdsvoorzieningen te kunnen bereiken moet je je kunnen verplaatsen in het stadsdeel, door de hele stad en daarbuiten. Daarom willen we ervoor zorgen dat bewoners zich duurzaam kunnen verplaatsen in Nieuw-West. We werken de komende tijd aan de volgende opbrengsten: 1. We hebben inzichtelijk met welke maatregelen we sociale netwerken, werk en voorzieningen beter bereikbaar en betaalbaar maken. 2. Implementatie van (aantal) inzichten uit het onderzoek.9