Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024-2027 Wij maken samen Nieuw-West.pdf

We kijken kritisch naar onszelf en anderen en we zien ons convenant als kans om te transformeren waar nodig. • Korte en lange termijn. We beseffen dat er niet altijd nieuwe ideeën nodig zijn, maar dat het vaak gaat om hoe we het doen. Het gaat dus vaak niet om de wat, maar om de hoe. We werken samen met informele en formele partijen, en we houden vol wat we doen. We combineren snelle interventies die een snel en zichtbaar effect hebben, met diepgaand onderzoek. • We zijn transparant in wat we doen. We zijn transparant in onze communicatie, waarbij alle betrokkenen weten welke stappen er worden ondernomen. Ook de monitoring van wat we doen is dat. We gebruiken de wijsheid van het collectief.

27 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

28 29 februari 2024

Opdracht – visie op lange termijn 1.   We handelen adequaat, proportioneel en zorgvuldig. Alliantiepartners werken fundamenteel en intensief samen. Oorzaken van onveiligheid zijn geworteld in andere domeinen. De ingewikkelde problemen worden voortdurend aangepakt, met structureel meer mogelijkheden, middelen en mensen. Er worden scherpe keuzes gemaakt om er te kunnen zijn in Nieuw-West vanuit de veiligheid- en zorgpartners. We brengen een beweging op gang waarin we samen langdurig onopgeloste problemen aanpakken en de oorzaken ervan wegwerken. Dat leidt tot een toekomstbestendige, wendbare structuur en werkwijze. 2.   We werken aan verbondenheid, verdraagzaamheid en herstel. De neerwaartse spiraal van vervagende normen is omgebogen naar een opwaartse. De verbondenheid, ­veerkracht en verdraagzaamheid tussen mensen en met instanties is hersteld, ontwikkeld en gewaardeerd. Vanuit welzijn werken we aan veiligheid. 3.   We doorbreken criminele structuren. Crimineel gedrag en de kans om in criminaliteit te raken is drastisch verminderd. Tegelijk krijgen mensen meer mogelijkheden om uit de criminaliteit te blijven of om eruit te stappen. We werken herstelgericht.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Om te streven naar meer adequaat, proportioneel en zorgvuldig handelen werken we de komende jaren aan de volgende drie opbrengsten: 1. Naar een solide fundament: samenwerken met de juiste randvoorwaarden. 2. We werken gebiedsgericht. 3. We denken in scenario’s.

1. Naar een solide fundament: samenwerken met de juiste randvoorwaarden Ons gezamenlijk streven naar structureel betere veiligheid in Nieuw-West vertoont gaten. De afgelopen jaren is het ons (de hele keten) niet gelukt om die te dichten. We werken aan een massief fundament. We brengen daarmee een beweging op gang waarin we minder van incident naar incident gaan, maar samen langdurig onopgeloste problemen aanpakken en de oorzaken ervan wegwerken. We zoeken naar een solide, toekomstbestendige, wendbare structuur en werkwijze. De ingewikkelde problemen worden voortdurend aangepakt, met structureel meer mogelijkheden, middelen en mensen. In de samenwerking binnen en buiten de veiligheidsketen behouden we wat al goed loopt en veranderen we wat nodig is. Iedereen die meedoet, kijkt kritisch naar zichzelf. Dit alles helpt ons om zorgvuldig, adequaat en proportioneel te reageren op veiligheid en onveiligheid. Het effect is dat mensen in Nieuw-West veiliger opgroeien en zich veiliger, veerkrachtiger en verbonden voelen.

“Het is soms niet makkelijk om hier op te groeien. Het leven is hard, ook op straat.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 29 februari 2024

De structurele verandering door het aanpakken van oorzaken De veiligheidssituatie in Nieuw-West heeft een grote verwevenheid met andere domeinen. De toegenomen kansenongelijkheid, polarisatie, verloedering van de openbare ruimte, jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit hebben – vanwege de stapeling van deze problemen in bepaalde gebieden – grote consequenties voor de veiligheidsinzet, terwijl de oplossing vaak buiten het veiligheidsdomein ligt. Om veiligheid te kunnen creëren moeten we ook kijken naar de diepere oorzaken van onveilig gedrag en de onveilige situaties die we dagelijks tegenkomen. Aan het einde van een keten is voorkomen geen optie meer en kunnen de problemen slechts bestreden worden. Het veiligheidsdomein is onlosmakelijk verbonden met het werk in het sociale en fysieke domein. Om beter te werken aan de preventie van onveiligheid, moeten we ons daarom ook op die manier organiseren: onlosmakelijk verbonden en doordrongen van de wederzijdse afhankelijkheid van onze keuzes. Het betekent dat er altijd vanuit het veiligheidsdomein wordt meegewerkt in andere domeinen. Expertise vanuit professionals en bewoners die met het bestrijden van onveiligheid te maken hebben, is essentieel voor onder andere het werken aan beschermende factoren, het zorgen voor kansengelijkheid en voldoende bestaanszekerheid en de inrichting van de openbare ruimte.

Het betekent ook keuzes in investering van mensen en middelen. Die zullen vanuit het veiligheidsdomein ook op het gebied van preventie en onderliggende oorzaken liggen, zoals voorkomen van huiselijk geweld en het transformeren van intergenerationeel trauma naar kracht.

Meer menskracht en middelen Er is herhaaldelijk te weinig menskracht en zijn er te weinig middelen in de veiligheidsen zorgketen. Bewoners in Nieuw-West kunnen niet rekenen op de basisinzet die zij wel verdienen. Om daar te kunnen zijn waar nodig, moeten organisaties in Nieuw-West voortdurend werken vanuit extreme schaarste. Op die manier is er geen ruimte om daar te zijn waar nodig. Ook kan er niet vanuit het bestrijden van onveiligheid worden bijdragen aan het oplossen van onderliggende problemen. De komende periode betekent dat: (Ongelijk) investeren • De komende tijd brengen we gezamenlijk in kaart waar en wanneer onze opgaven meer capaciteit vragen en hoe dit te organiseren is. Dit betekent: capaciteit vanuit handhaving, politie en (waar gewenst) informele partijen. Een investering voor extra straatcoaches wordt al gedaan. Daarin wordt zorgvuldig gekeken naar het vraagstuk, tijdstip en locatie. Dat bespreken we voortdurend met onder andere de driehoek en het veiligheidsoverleg Nieuw-West. • We formuleren samen harde kaders voor zichtbare aanwezigheid op straat. • Het gebied wordt aantrekkelijker gemaakt voor veiligheidsprofessionals om te komen en te blijven werken. • We investeren in de gemeenschap en lokale partners. Dit omvat training, educatie en leiderschap binnen de gemeenschap.

“Het zou zo mooi zijn als iedereen zich veilig voelt op straat. Nu voel je je niet altijd veilig en gezien. Ook niet door organisaties en de politie.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Ongelijk ontzien • De komende periode kijken we naar uitplaatsing van plekken die veel inzet vragen van veiligheidsdiensten, zoals de Bunker in Osdorp-Oost. • Samen met andere domeinen kijken we naar een effectiviteitsslag en een andere manier van werken rondom kwetsbare en verwarde personen. De initiatieven in de stad en in het land worden versneld ontwikkeld en toegepast in Nieuw-West. • We onderzoeken hoe we de draagkracht van de buurt kunnen bevorderen, door onder andere de differentiatie van kwetsbare bewoners te organiseren (zie Wonen).

30 29 februari 2024

“Ik zie zoveel leed, maar wat kan je doen? Ik weet het soms zelf ook niet. Ik voel mij ook niet altijd veilig om er iets van te zeggen”

• We kijken kritisch naar het aantal evenementen in Nieuw-West. Ook worden via de evenementenverordening de randvoorwaarden voor een evenement aangescherpt. Massief werken volgens een passende organisatiestructuur We werken naar een organisatiestructuur die onze strategie kan uitvoeren en monitoren. We werken vanuit de bestaande structuur naar een solide integrale organisatie voor de toekomst. Dit vraagt een totaalaanpak die bestaande en nieuwe deskundigheid samenbrengt en ervoor zorgt dat de bestaande veiligheidsketen versterkt wordt. • We richten een samenwerking in waarbij veiligheid, zorg en welzijn formeel en informeel zijn vertegenwoordigd. En allemaal legitimiteit van handelen hebben. Nu is het zo dat informele partijen veel ingang hebben bij bewoners, maar geen rol mogen spelen wanneer formele partijen ‘het over nemen’. Bestaande samenwerkingen gebruiken we als inspiratie, zoals zorg- en veiligheidsnetwerken in het stadsdeel en AcVZ. We onderzoeken hoe de wijkallianties de basis hiervoor zijn. • We omarmen bewust een vernieuwende aanpak, waarin we bestand zijn voor de toekomst. Hierin verbinden we ons aan het collectief, in plaats van aan het individu. Met deze aanpak kunnen we gemeenschappelijk zorgvuldig, proportioneel en adequaat handelen en daar samen gezamenlijke verantwoordelijk voor zijn.

• We onderzoeken de kernproblemen die we tegenkomen en de oplossingen. Hierbij brengen we de gegevens die we (al) verzamelen5 en analyseren samen met trends die we op de lange termijn zien. Ook hierbij streven we naar een naadloze overgang tussen onze huidige en nieuwe werkwijze. We ondersteunen vernieuwende initiatieven en we zorgen voor een klimaat dat aanmoedigt om te experimenteren. Zo kunnen we samen leren en de beweging in gang zetten waarin veiligheid en welzijn van elke bewoner en ondernemer in ons gebied centraal staat. • We zorgen voor een methode die de voortgang van onze doelen op korte en lange termijn voortdurend volgt. Deze monitoring en evaluatie helpt ons om strategieën aan te passen en bij te sturen waar dat nodig is.

5: Er worden bijvoorbeeld jaarlijks integrale veiligheidsbeelden gemaakt met stadsdeel, politie, OM, THOR en OOV die de grootste problemen in het gebied weergeven.

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

2. We werken gebiedsgericht We werken gebiedsgericht. We gaan aan de slag met de meest urgente gebieden. Om die te bepalen gebruiken we analyses die jaarlijks worden gemaakt, zoals veiligheidsbeelden en de eerdere analyse die is gemaakt bij het starten van het (toen nog) Masterplan Nieuw-West. We toetsen bij formele en informele partners of er nog andere plekken zijn. In deze gebieden beginnen we met snelle interventies die direct effect hebben op de problemen en we scheppen veiligheid waar het kan. We werken nauw samen met bewoners, buurtorganisaties en scholen en bedenken samen oplossingen.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? We zetten vijf coöperaties op en sluiten aan bij de wijkallianties (zie Eigenaarschap, inclusie & democratie). Dit doen we met ervaringsdeskundigen: mensen die uit de criminaliteit zijn gestapt en ex-gedetineerden. De coöperaties werken aan verbinding, veerkracht en herstel met en door de wijk. De mensen die bij de coöperatie betrokken zijn, werken aan perspectief, herstellen trauma en doorbreken criminele carrières. Ze gaan aan de slag met talenten en kansen. Ook is de coöperatie een plek waar bewoners fysiek naartoe kunnen. We versterken netwerken We versterken de sociale, zorg- en veiligheidsnetwerken die er zijn en we zorgen ervoor dat deze kunnen meebewegen met de uitdagingen die er zijn. Zo is er onder meer de wens om te onderzoeken hoe de veiligheid en zorgketen werkt voor de forensische doelgroep en hoe dit anders en beter kan. De bestuursopdracht Jeugd en Veiligheid van de gemeente Amsterdam helpt daarbij.

31 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

3. We denken in scenario’s Op dit moment wordt menskracht en tijd opgeslokt door incidenten. Er is geen denkruimte, er zijn te weinig mensen, middelen, formele en informele partijen om naar patronen van incidenten en toekomstscenario’s te kijken. Wanneer we dit wel doen, hebben we scherper op ons netvlies op welke vraag we een antwoord moeten geven om veiligheid te scheppen. Dat helpt om criminaliteit te doorbreken en om adequaat en proportioneel te reageren. Er zijn altijd trends en incidenten die elkaar snel opvolgen, zoals explosies. Dan handelen we snel, organiseren nazorg, en meestal blijft het daarbij. Ook zijn er toekomstige trends die effect hebben op veiligheid, zoals ID-fraude en cybercrime. We willen juist weten welke oorzaken daaronder liggen. Zo kunnen we de juiste middelen inzetten en ervoor zorgen dat organisaties en de maatschappij beter met deze incidenten kunnen omgaan.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Integreren van scenariodenken • Vrijspelen denkkracht bij reeks incidenten. We zorgen ervoor dat er, wanneer nodig, mensen zijn die bij een reeks incidenten mee kunnen kijken naar de oorzaken ervan. Dat zorgt ervoor dat we niet alleen reageren op de acute situatie, maar ook de oorzaak proberen aan te pakken. Het team heeft nauw contact met informele partijen en gebruikt de inzichten die er al zijn, bijvoorbeeld die met de Toolbox in Zuidoost. Het team heeft ook een eigen budget en kan dat inzetten waar het nodig is. Zij kunnen ook aansluiten bij de activiteiten voor een solide fundament waar uitgezocht wordt welke patronen onder steeds terugkerende problemen liggen. • We maken een trendbeeld voor de komende tien jaar. Dat doen we samen met partners, zoals ministeries, trendwatchers en deskundigen uit binnen- en buitenland. Dat beeld vertalen we door naar organisatie en menskracht. • We integreren dit scenariodenken in het fundament van werken aan veiligheid.

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Om te streven naar meer verbondenheid, verdraagzaamheid en herstelkracht werken we de komende jaren aan de volgende zes opbrengsten: 1.  Iedereen heeft makkelijker toegang tot het recht. 2. Huiselijk geweld en kindermishandeling uit de taboesfeer en sneller de juiste hulp of interventies. 3. We werken herstelgericht tijdens straf en vergelding. 4. Trauma (intergenerationeel) omvormen naar kracht voor meer veerkracht bij bewoners. 5. Het is aantrekkelijk om deel uit temaken van de samenleving. 6. Bewoners acteren als veiligheidsdragers en zorgen voor hun wijk.

32 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

1. Iedereen heeft makkelijker toegang tot het recht om conflicten op te lossen Wijkrechtspraak zorgt ervoor dat iedereen makkelijker toegang tot het recht heeft. Wijkrechtspraak is oplossingsgericht, het gaat bijvoorbeeld om incassozaken, strafzaken, leerplichtzaken en familiezaken. De zitting kan, naast een juridische beslissing, ook het moment zijn om blijvende oplossingen te zoeken voor lastige situaties waarin de betrokkene verkeert. Er is inmiddels ervaring opgedaan met zittingen, maar óók met gesprekken om een rechtszitting te voorkomen, bijvoorbeeld bij schoolverzuim. Zo draagt deze werkwijze ook bij aan ‘adequaat, proportioneel en zorgvuldig’. We ontwikkelen samen hoe wijkrechtspraak werkt in Nieuw-West.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Wijkrechtspraak Om te onderzoeken hoe wijkrechtspraak in Nieuw-West vorm kan krijgen, voert het Team Wijkrechter sinds augustus 2023 gesprekken in de wijk. Dat team bestaat uit medewerkers van de rechtbank, het Actiecentrum Veiligheid en Zorg, de Vrije Universiteit en het Openbaar Ministerie. • Tijdens deze verkenning zoekt het team uit wat bewoners en medewerkers van lokale organisaties nodig hebben. Welke thema’s zijn belangrijk in de wijk? Wat voor soort zittingen sluiten daarbij aan, en wat kan de Wijkrechter toevoegen? Tijdens de verkenning zijn er geen zittingen en is er nog geen eigen locatie. • Na de verkenning – naar verwachting halverwege 2024 – start de ontwerpfase. Betrokken organisaties bedenken hoe de wijkrechtspraak moet werken. Welke zaken moeten bijvoorbeeld ter tafel komen? En hoe moet iedereen die daarbij betrokken is ermee omgaan? Uit de ervaring van de wijkrechtspraak in Zuidoost blijkt dat een gebied van minimaal 15.000 huishoudens een goed startpunt is om voldoende zaken te krijgen. We kiezen samen een gebied. • Om problemen blijvend op te lossen, moet het proces goed worden ingericht. Zo moet er hulpaanbod zijn om achterliggende problemen op te lossen. Daarvoor is het belangrijk dat formele en informele hulpverleners goed met elkaar samenwerken en snel contact met elkaar hebben.

En als dat niet bestaat, moeten we dat organiseren. We sluiten aan bij wat er al is (zorg en veiligheidsnetwerken) en bij de wijkallianties. Sommige problemen kunnen opgelost zonder of naast de wijkrechter. Zoals vormen van bemiddeling door lokale partijen, Credible Messengers van ADAMAS, of door jongeren onderling. •D  e rechtbank Amsterdam en het Actiecentrum Veiligheid en Zorg zorgen ervoor dat partijen worden betrokken bij de vormgeving.

2. Huiselijk geweld en kindermishandeling is uit de taboesfeer en sneller de juiste hulp of interventies Wie huiselijk geweld en kindermishandeling meemaakt, heeft grotere kans om later zelf ook geweld te gebruiken of crimineel gedrag vertonen. In Nieuw-West komen huiselijk geweld en kindermishandeling vaker voor dan op andere plekken. Hulp komt vaak (te) laat op gang en herhaling komt vaker voor. Dat moet veranderen. We willen huiselijk geweld

33 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

34 29 februari 2024

en kindermishandeling uit de taboesfeer halen. En we willen sneller de juiste hulp of interventies. Om de oorzaken aan te pakken is het nodig om aan het systeem te werken. Daar dragen de domeinen Werk en bestaanszekerheid, Wonen en leefomgeving en Kansen voor de jeugd aan bij. Die bijdragen helpen om criminele carrières te doorbreken en het zorgt ervoor dat er eerder de kans is om te kunnen kiezen voor een ander perspectief.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? We pakken huiselijk geweld en kindermishandeling aan. Een werkgroep van informele en formele partijen is al begonnen: de werkgroep Stoppen huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze werkgroep kijkt of de leidende principes, de doelstellingen, de samenwerkingspartners en het budget nog kloppen. • De werkgroep analyseert data en heeft zo meer zicht op (voorspellers van) huiselijk geweld in Nieuw-West en manieren die daartegen beschermen. Dat geeft input om professionals en informele partijen te trainen in deze signalen en deze eerder op te vangen. En, het geeft input over hoe het gesprek gevoerd moet worden om het taboe rondom huiselijk geweld en kindermishandeling te doorbreken. • De werkgroep zorgt ervoor dat slachtoffers, plegers en omstanders in hun directe omgeving worden ondersteund en begeleid. De hulpverlening krijgt daarvoor meer mogelijkheden, zoals een time-out woning6 en een tijdelijk huisverbod die voor meer partijen beschikbaar is. We werken daarbij aan het systeem: we zoeken uit hoe we de echte onderliggende problemen kunnen aanpakken. Daarvoor werken formele en informele partners samen, zoals Blijvend Veilig, politie en mensen uit het buurtnetwerk. We onderzoeken ook welke bestaande hulp al wel werkt en waar nog gaten zijn.

•D  e werkgroep zorgt ervoor dat mensen die met huiselijk geweld te maken hebben voorrang krijgen in huisvesting en hulpverlening. In Nieuw-West komen drie tot zes permanente time-out woningen met begeleiding. •O  ok zorgt de werkgroep ervoor dat het thema huiselijk geweld en kindermishandeling beter bespreekbaar wordt. Daarin houden we rekening met de cultuur van bewoners. Er zijn bijvoorbeeld diverse vertrouwenspersonen vanuit de wijken die benaderbaar zijn voor bewoners.

6: Een time out woning is een plek waar een gezin kan verblijven wanneer de spanning oploopt. Er is hulpverlening die hen begeleid, ervoor zorgt dat de situatie niet escaleert en helpt bij het op veilige wijze verder gaan. Vanuit deze plek kan de dagelijkse gang van zaken, zoals het naar school gaan van kinderen, op een veilige manier worden voortgezet. De pilot met time-out woningen heeft gedraaid in 2020 en succesvol verlopen. Samen met het domein Wonen en leefomgeving wordt hier duurzaam gevolg aan gegeven.

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

35 29 februari 2024

3. We werken herstelgericht tijdens straf en vergelding Van alle Amsterdammers in detentie is het aantal mensen dat uit Nieuw-West komt het grootst. Straf is niet alleen vergelding, het is ook dé kans is om het anders te doen. We willen tijdens de straf meteen met preventie aan de slag. De missie van de Penitentiaire Inrichting Zaanstad verwoordt dat goed: binnen beginnen om buiten te blijven. We willen bijvoorbeeld tijdens gevangenis, taak- of werkstraf al werken aan een nieuw sociaal netwerk, werk en wonen en psychische begeleiding. Bewoners denken en praten mee over preventie. Zij zeggen: ‘Laat ons meedenken over hoe iemand op de blaren moet zitten.’

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Een groep deskundigen, ervaringsdeskundigen en bewoners onderzoekt hoe we kunnen werken aan Kansen binnen de straf. Die groep bestaat onder andere uit: Credible Messengers, mensen van Exodus, de reclassering, gevangenissen, HALT en bedrijven die werken met ex-gedetineerden. Vragen kunnen zijn: •W  at werkt er al in de praktijk? Wat kunnen we al? Wat helpt? En, wat missen we steeds? We kunnen putten uit voorbeelden van aanpakken zoals Samen Starten (samenwerking van reclassering en gemeenten) en de aanpakken binnen het AcVZ. •W  at werkt wel in bijvoorbeeld De Kleinschalige Voorziening (KV) in Nieuw-West, en wat niet? En hoe kunnen zij meedenken over ‘hoe mensen op de blaren moeten zitten?’ •W  elke ervaringen hebben ondernemers met het samenwerken met (ex)gedetineerden? Wat kunnen we daarvan leren? Hoe kunnen we dit mogelijk maken, verbreden, verduurzamen? •H  oe kunnen we ervaringsdeskundigen inzetten? Welke plekken in de wijken helpen na de straf met re-integratie en herstel? Kunnen we daarbij aansluiten met de wijkallianties?

7: Misdaadcarrières voorkomen en doorbreken – Bureau Beke

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

4. Van intergenerationeel trauma naar meer veerkracht Trauma, ook van vorige generaties, is één van de triggers waardoor iemand zich niet goed en stabiel voelt. Het heeft effect op de mate van je verbonden voelen, je veilig voelen en veilig gedragen. Het zorgt vaak voor negatief gedrag. Ook geweld komt soms voort uit onverwerkt trauma van vorige generaties. Trauma omvormen naar kracht zorgt voor meer veerkracht bij bewoners. En voor minder crimineel gedrag, recidive, huiselijk geweld en kindermishandeling. Jongerenorganisaties, ervaringsdeskundigen, professionals en bewoners zijn het erover eens dat het nodig is om trauma uit de taboesfeer te halen. Onze doelen zijn om trauma verstandelijk, emotioneel en lichaamsgericht te veranderen naar kracht. Dat helpt om criminaliteit te doorbreken, en draagt bij aan verbondenheid, veerkracht en herstelkracht.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • We stellen een groep samen van experts, ervaringsdeskundigen en bewoners die affiniteit met dit thema hebben: de Werkgroep van trauma naar kracht. Zij zoeken plekken waar al aan trauma gewerkt wordt en zoeken uit wat er nodig is in Nieuw-West. Credible Messengers en informele partijen, experts van Jeugdbescherming, Blijf Groep, Levvel en de Waag zoeken hiervoor de juiste personen. Er is een link met het thema huiselijk geweld en kindermishandeling. • Met die analyse maken we een plan dat past bij wat Nieuw-West nodig heeft om trauma om te vormen naar kracht. We gaan daarmee aan de slag en we zoeken uit of het werkt. Ook willen we het taboe op trauma doorbreken, bijvoorbeeld via rolmodellen. • We willen (laten) onderzoeken of verzekeraars of andere private partijen financierings­ bronnen kunnen zijn voor mensen die werken aan trauma.

36 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

5. Het is aantrekkelijk om deel uit te maken van de samenleving We willen dat het ‘merk’ samenleving zo sterk is dat jongeren daarbij willen horen en vanuit die waarden willen leven. Dat draagt bij aan verbondenheid en verdraagzaamheid. Een crimineel netwerk vertegenwoordigt nu voor veel jongeren de samenleving waar zij bij willen horen en is als ware een tweede familie, maar dan op een destructieve manier. We bevestigen te vaak dat criminaliteit een sterk, aantrekkelijk merk is, bijvoorbeeld door te zeggen ‘ik snap dat je geen baantje bij de supermarkt neemt’. We willen laten zien wat de samenleving allemaal te bieden heeft. We organiseren een alternatieve gang.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Werkgroep Sterke samenleving (naam in concept) • Verzamelt ‘merkdenkers’ (van bedrijven) uit Nieuw-West. Zoals reclamemakers, Supermarkt Fris, Ru Paré-gemeenschap en LAB6. Samen bedenken ze acties en zoeken uit of deze werken. • Verzamelt Credible Messengers en mensen die worden vertrouwd in de buurt. Zij kunnen aansluiten bij jongeren en een sterk verhaal maken dat het merk samenleving ‘laadt’. • Wil terrein terugwinnen en een beweging van onderaf aanjagen. Daarom zorgen we voor activiteiten die het merk samenleving laden. Te beginnen bij het jonge kind, haar of zijn ouders en gemeenschappen die al een sterke positie hebben in Nieuw-West. • Werkt actief samen met andere werkgroepen waaronder de werkgroep die de veiligheids­ dragers verbreedt en ondersteunt. We onderzoeken wat een alternatieve ‘gang’ kan zijn.

37 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

6. Bewoners en ondernemers acteren als veiligheidsdragers en zorgen voor hun wijk In Schotland pakt men via zorg en welzijn het ernstige geweld aan. Met de aanname dat je via zorg en welzijn meteen ook aan veiligheid werkt. Denk aan kappers, tandartsen, mensen op de spoedeisende hulp, op scholen en in gezinnen: op allerlei plekken in de samenleving bekommeren mensen zich actief om anderen. Vanuit zorg en welzijn krijgen zij ondersteuning. Niet om criminaliteit te voorkomen, maar juist om empathie, kansen en reflectie te vergroten. In Nieuw-West zijn er al veel mensen die voor verbinding en het welzijn van medebewoners zorgen. Ook steken ze hun nek uit tijdens risicovolle evenementen. We moeten ervoor zorgen dat deze ‘veiligheidsdragers’ vanuit welzijn hun zorg kunnen geven, en nooit de primaire taken van de politie kunnen overnemen. We maken het netwerk van deze veiligheidsdragers groter. Zo dragen we bij aan verbondenheid, verdraagzaamheid, herstel en zorg voor elkaar. Het zorgt ervoor dat veiligheidskwesties vanzelf naar boven komen, en dat we niet alles meteen als risico zien. Misschien is ‘veiligheidsdragers’ niet het juiste woord en is het beter om ze ‘wijkzorgers’ te noemen, of nog anders. We zoeken nog naar de juiste benaming.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? We organiseren brede veiligheidsdragers (wijkzorgers): • We onderzoeken wat de kracht van veiligheidsdragers al is, hoe we dit verder willen ontwikkelen en wat daarvoor nodig is. We sluiten daarbij aan wat er al vanuit Eigenaarschap, inclusie & democratie gebeurt. We zorgen ervoor dat gezagsdragers in de wijk aanwezig zijn en gezamenlijke briefings hebben: wie doet wat, wanneer en hoe. Dit kunnen formele en informele partijen zijn. • We gaan door met wat er al is, met de ‘nek-uitstekers’, zoals buurtmoeders, -vaders en preventieteams. Met hen willen we blijvend samenwerken. We zorgen voor ondersteuning, een locatie of spullen als die nodig zijn. We sluiten aan bij microallianties. En we leiden andere mensen op die ook een zo’n rol willen vervullen. • We leren van voorbeelden. Zoals Glasgow, waar vanuit ‘zorg voor elkaar’ kappers, tandartsen en andere dienstverleners uit de buurt worden samengebracht. • We willen als maatschappelijke partners werken aan de verbinding met en het vertrouwen van inwoners. Er heerst nu wantrouwen, we willen dat keren naar vertrouwen. Als collectief willen wij kijken hoe de meldingsbereidheid bij de inwoners vergroot kan worden door te onderzoeken hoe wij mogelijke belemmeringen die melders ervaren in het doen van meldingen kunnen verminderen dan wel wegnemen.

We willen melden en actie dichter bij elkaar brengen.

38 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Om te streven naar het doorbreken van criminele carrières werken we de komende jaren aan de volgende drie opbrengsten: 1. We doorbreken criminele carrières door te werken vanuit de context 2. We ontnemen crimineel kapitaal en herbestemmen dit 3. Er is meer online veiligheid door effectief aanwezig te zijn in de onlinewereld

1. We doorbreken criminele carrières door te werken vanuit de context Op sommige plekken in Nieuw-West zijn al jarenlang ondermijnende criminele netwerken actief. We testen nieuwe manieren om dit doorbreken, te beginnen in Osdorp-Oost. Dit doen we onder andere door middel van de contextgerichte aanpak in samenwerking met de Co-creatie van de politie. Daarmee baseren we ons op het rapport ‘Misdaadcarrières doorbreken en voorkomen’ van Bureau Beke (2021)7. Het rapport concludeert onder andere dat er al jarenlang een crimineel netwerk actief is met de Wildemanbuurt als bakermat. Er is op allerlei wijze hierop ingezet, maar deze inzet is geduid als ‘gefragmenteerd’. Dit heeft als gevolg dat de situatie niet is opgelost en dat er mensen in de wijk worden benadeeld. De contextgerichte aanpak moet het ‘gewoner’ maken om, voorafgaand aan de inzet van interventies om criminaliteit tegen te gaan, eerst breder te kijken: naar de context van mensen, groepen, buurt en organisaties. Pas daarna worden alle – zowel positieve als begrenzende – interventies waarover we als maatschappij beschikken ingezet, in de juiste verhouding tot die context. Deze contextgerichte aanpak vraagt meer investering aan de voorkant, maar de veronderstelling is dat het uiteindelijk meer oplevert. We streven met deze methodiek anders om te gaan met criminaliteitsbestrijding.

Effectiever, zorgvuldiger en met behoud van positieve krachten in buurten, groepen en families. De Co-creatie is een interne werkwijze van politie. Deze werkwijze brengt informatie bij elkaar die als basis dient voor gerichte interventies op personen en groepen en op thema’s die ervoor zorgen dat een crimineel netwerk in stand blijft. Bijvoorbeeld intimidatie in de wijk. Doel is om een werkwijze te ontwikkelen die criminele netwerken blijvend verzwakt, misdaadcarrières voorkomt en doorbreekt, en werkt aan leefbaarheid, veiligheid en vertrouwen van mensen in de wijk. Ondermijning krijgt prioriteit met onder andere inzet van het RIEC in het gebied.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? In oktober 2022 is gestart met de contextgerichte aanpak en in februari 2023 met de Co-creatie. Betrokken partijen zijn onder andere AcVZ, politie, RIEC, OM, stadsdeel, WPI, Homebase Studiezalen, PerMens, ondernemers en informele partijen. Contextgerichte aanpak Osdorp-Oost We werken binnen de contextgerichte aanpak volgens het principe van doen en daarvan leren, eventueel de doelen en acties bijstellen en weer doen. Dat doen we door vanuit de context te werken, in dit geval in Osdorp-Oost. We zijn aanjagers en initiatiefnemers

39 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

en organiseren met elkaar concrete resultaten die nodig zijn. We kijken naar de integrale analyse en zorgen voor overzicht om het mogelijk te maken alles wat we als maatschappij hebben aan interventies in te zetten in de juiste verhouding tot elkaar. Dat vraagt een rol op de achtergrond, met mandaat om domein-overstijgend te werken. Ook de leefwereld van bewoners wordt als domein gezien. • De eerste acties hebben resultaat opgeleverd. Er zijn tientallen jongeren begeleid naar een baan, naar ondersteuning bij schulden of naar een opleiding waar ze eerder niet in geloofden. De handhaving (THOR) is weer aanwezig is in de Wildemanbuurt, dankzij onder andere inspanningen vanuit de Co-creatie. Ook het jongerenwerk gaat daar op korte termijn weer aan de slag. De straatgerichte aanpak zorgt ervoor dat samen met ondernemers de Osdorper Ban toekomstbestendig is, met al een aantal kortetermijnacties, zoals het verwijderen van langdurige wrakken op de stoep, het verwijderen van graffiti en het plaatsen van bloembakken tegen parkeren op de stoep. De overige resultaten worden verder verwerkt in de actielijn, evenals de inzichten waarop de aanpak verder voortborduurt. • De komende periode wordt er onder andere geïnvesteerd in: – het effectief en zorgvuldig inzetten van opsporing en vervolging via contextgerichte analyse.

Hiertoe behoren instrumenten van politie, maar ook van RIEC, zoals een geo-analyse; – het ontwerpen van een zo passend mogelijk kader van informatie-uitwisseling waarmee ook het huidige instrumentarium van Amsterdam (positief en begrenzend) kan worden ingezet, zonder te moeten wachten op een incident of criteria voor een specifieke aanpak; •W  e werken aan perspectief, vertrouwen en een veerkrachtige sterke wijk, door daad­­ krachtige acties en door in te springen op dat wat de context vraagt. Daarin onderzoeken we de mogelijkheden die er zijn rondom de geplande stedelijke vernieuwing en de samenwerking met de woningbouwcorporaties. •W  e werken dan ook aan de voorwaarden die contextgericht werken nodig heeft: een sterke samenwerking, een divers netwerk, met vertrouwen, met diverse kennis en expertise die met elkaar de context steeds weer analyseert en die wendbaar is in het (duurzaam) oplossen van problemen. Co-creatie West De politie is in 2023 gestart met het programma Co-creatie West. Een werkmethodiek die als primaire doelstelling heeft om de interne organisatie van de politie te ontschotten en om informatie-uitwisseling tussen de justitiële partners, politie, Openbaar Ministerie en RIEC te optimaliseren (de zogenoemde Wet Politiegegevens partners).

De secondaire doelstelling is om de samenwerking met externe partners te optimaliseren en in gezamenlijkheid te komen tot betekenisvolle en effectieve interventies in de wijk. Dit moet er onder andere voor zorgen dat het aanzien van de criminele sleutelspelers afneemt, wat het veiligheidsgevoel in Osdorp-Oost vergroot. De politie focust daarbij op 25 van de 156 personen uit het criminele netwerk genoemd in het rapport van Bureau Beke. De focus is aangebracht vanwege de beperkte capaciteit van de politie. De politie brengt nieuwe feiten in kaart en analyseert de onderlinge relaties in het

40 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

criminele netwerk. Op basis van deze informatie bepaalt de politie de inzet. De Co-creatie West heeft op het moment van schrijven drie deelproblematieken/thema’s vastgesteld die bijdragen aan de instandhouding van het criminele netwerk en aan het onveiligheidsgevoel in Osdorp-Oost: 1. ‘Aanzuigende werking van negatieve rolmodellen op de jeugd’, omdat blijkt dat jonge jeugd al vroeg in aanraking komt met criminaliteit en daartoe wordt aangetrokken door negatieve rolmodellen in de wijk. 2. ‘Criminele families’, omdat een aantal familieverbanden een cruciale rol lijken in te nemen in het criminele netwerk en zichtbaar negatieve impact hebben in de buurt. 3. ‘Intimidatie in de wijk’, omdat er diverse voorbeelden zijn waarin bewoners geïntimideerd worden, vaak zonder aanleiding en soms gepaard gaand met geweld. Dit houdt het onveiligheidsgevoel in de wijk in stand en zorgt ervoor dat de meldingsbereidheid laag blijft. Per thema werkt er een groep professionals uit verschillende domeinen samen aan interventies en oplossingen om de problematiek te verstoren of te stoppen. Daar waar kan wordt met bewoners gewerkt.

2. We ontnemen crimineel kapitaal en herbestemmen dit Criminele activiteiten leveren vastgoed en geld op. We streven ernaar deze af te nemen en weer ter beschikking te stellen aan de gemeenschap in Nieuw-West. Een pand dat bijvoorbeeld wordt ontnomen na ondermijnende activiteiten, kan opnieuw worden gebruikt als winkel waardoor een buurt aantrekkelijker wordt. We werken hierin samen met Wonen en leefomgeving. Zij onderzoeken of het mogelijk is dat de overdracht van ‘onzuiver’ vastgoed kan worden gestopt. Zo laten we zien dat criminelen de wijk niet kunnen ondermijnen.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Werkgroep Herbestemmen crimineel kapitaal We brengen een groep experts (onder andere RIEC, OM) bij elkaar die: • onderzoekt welke mogelijkheden er al zijn en welke good pratices bekend zijn, bijvoorbeeld vanuit het Rijk, maar ook in Amsterdam en in andere (inter)nationale steden; • juridisch uitzoekt hoe de spullen en panden aan de gemeenschap herbestemd kunnen worden; • een werkwijze opstelt zodat dit ook kan worden uitgevoerd in Nieuw-West.

41 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

3. Er is meer online veiligheid door effectief aanwezig te zijn in de onlinewereld We willen een veilige online leefomgeving. Veiligheid offline en online hangt samen en die werelden lopen in elkaar over. Daar waar we offline grenzen, kansen, samenwerking en hulp organiseren, is dat online niet zo. We willen dat online net zo werkt als offline. We onderzoeken wat de onlinewereld betekent voor jongeren in Nieuw-West. En hoe we de onlinewereld kunnen gebruiken om wijken veiliger te maken en positieve invloed te hebben op jongeren. Jongeren moeten online meer positieve en versterkende boodschappen tegenkomen, dan boodschappen die onzeker maken en verleiden. Online zijn jongeren allemaal verschillende personen. Online is het makkelijker om minder grenzen te hebben en niet na te denken over wat je doet. Steeds vaker wakkert de onlinewereld nare gebeurtenissen in de offlinewereld aan. Mensen ervaren ook steeds vaker online shaming en stalking. Ook is online criminaliteit steeds aantrekkelijker voor jongeren in Nieuw-West. Hierdoor komen ze soms ook in de zwaardere criminaliteit terecht. Bijvoorbeeld met fraude over het internet (F-game) geld verdienen om zich in drugs in te kopen.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Werkgroep Online veiligheid • We maken een match tussen wat er (stedelijk en landelijk) al wordt gedaan met de context van Nieuw-West. We zoeken uit welke activiteiten we kunnen versnellen of effectiever kunnen maken voor het gebied. • We werken dan ook samen met bijvoorbeeld de sub driehoek cybercrime. • We zoeken actief naar bewoners en bedrijven die Nieuw-West weerbaar kunnen maken tegen cybercrime. We zoeken uit wie met wat bezig is, of er gezamenlijke kansen zijn en of er hindernissen zijn in hoe het nu geregeld is. Zo mag de overheid bijvoorbeeld in interactie niet online aanwezig zijn. We bepalen wat er nog meer nodig is om het online zó te maken dat we daar samen kunnen zijn. We brengen positieve rolmodellen bij elkaar en we kijken hoe we hen kunnen versterken om hun bereik en invloed te vergroten. • We vragen specialisten, professionals (zoals online jongerenwerkers), bewoners en ondernemers om met een online blik naar dit uitvoeringsprogramma te kijken en ons te adviseren. We halen socialemediaplatforms en TNO naar de wijk en maken hen deel van de samenwerking. Eventueel betrekken we trendwatchers en specialisten bij de alliantie. • Vanuit opsporing en vervolging hebben we aandacht voor online criminaliteit en bestaande criminele netwerken van jongeren in Nieuw-West.

Ook doorbreken we cybercrime en zoeken we uit wat daarvoor nodig is.

42 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

43 29 februari 2024

Werk en bestaanszekerheid Gelijke kansen door ongelijk te investeren

Wij Maken Samen Nieuw-West

44

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Opdracht – visie lange termijn Iedereen kan mee doen via werk

Bestaanszekerheid voor iedereen

Sterke lokale economie

Opbrengsten – middellange termijn A) Jongeren hebben gelijke kansen op de arbeidsmarkt

A) Huishoudens hebben voldoende besteedbaar inkomen om rond te komen

B) Passend werk voor iedereen

A) Banen met impact B) Betrokken ondernemers en werkgevers

B) Problematische schulden worden voorkomen en verholpen

C) Werken loont

C) Bewoners worden ondersteund vanuit hun leefwereld

Actielijnen – wat gaan we nu doen? A) Jobcenter in de wijk A) Grote spelers: programma voor mbo-jongeren A) Trajecten naar lokaal werk A) Versterken aanbod voor jonge ondernemers

A) Experiment onvoorwaardelijk inkomen A) Aanvalsplan onderbenutting A) Persoonlijke ondersteuning voor bijstand ontvangers B) Wijkaanpak financiële problemen

B) Werkgeversaanpak matching

B) Programma jongeren uit de schulden

B) Lokaal netwerk begeleiding naar werk

B) Alliantie schuldenvrij Nieuw-West

B) Werk- en ontwikkelplatform

C) Gezinnen life coaching

B) Duurzame banen

C) Spreekuur voor bewoners die vastlopen in bureaucratie

B) Basisvaardigheden: extra taalles en digitale vaardigheden C) Garantieknop terugkeer in bijstand C) Leefbaar loon

A) Nieuw-West banen A) Breed plan essentiële sectoren B) Sociaal return ombuigen naar Nieuw-West B) Sociaal werkgeverschap B) Stimuleren cultureel ondernemerschap

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Gelijke kansen door ongelijk te investeren ‘Het bieden van bestaanszekerheid is één van onze meest fundamentele opgaven’, zo stelt het convenant. De bestaanszekerheid staat in het algemeen onder druk, maar zeker in Nieuw-West. Dit vraagt in de eerste plaats om structurele veranderingen vanuit de Rijksoverheid, zoals een herziening van het socialezekerheidsstelsel. Vanuit het Nationaal Programma Samen Nieuw-West gaan we hier niet op wachten. Ons streven is om de bestaanszekerheid de komende twintig jaar in heel Nieuw-West te versterken zodat niemand meer in armoede hoeft te leven. Daarvoor is het nodig om meer middelen naar Nieuw-West te trekken, en er te houden. De alliantiepartners committeren zich om ongelijk te investeren en we zetten in op community wealth building zodat economische opbrengsten meer in het gebied blijven (zie Community wealth building).

Werken aan bestaanszekerheid De basis voor bestaanszekerheid is voldoende en voorspelbaar inkomen. Breed gaat bestaanszekerheid over meer dingen, zoals de toegang tot basisvoorzieningen, betaalbare woningen in de stad en toegankelijke gezondheidszorg. Werk is op persoonsniveau de meest directe weg naar meer bestaanszekerheid. Door economische ontwikkelingen en de inzet van partners zijn de afgelopen jaren veel meer mensen aan het werk gegaan. Toch zien we in Nieuw-West een groot aantal mensen dat achterblijft. Zorgwekkend is dat de werkloosheid onder jongeren het hoogst is van de stad. Daarom leggen we de prioriteit bij het bieden van kansen aan jongeren via begeleiding naar werk en extra inzet op onderwijs en stages. Daarnaast willen we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen en willen we dat iedereen zich kan blijven ontwikkelen. Uitdaging hierbij is om de mismatch tussen vraag naar en aanbod van arbeid te verkleinen. Dit vraagt investeringen in het opleiden van mensen, maar ook dat werkgevers anders kijken naar talent, want alleen zo kunnen de ondernemers hun uitdagingen voor de arbeidskrapte te lijf gaan. We kijken hierbij nadrukkelijk ook naar de essentiële sectoren, omdat werkgelegenheid in deze sectoren niet alleen een baan biedt, maar ook de essentiële sector zelf versterkt en daarmee ook bijdraagt aan de bestaanszekerheid van bewoners in Nieuw-West.

Voldoende inkomen De inzet op werk is niet genoeg om meer bestaanszekerheid te garanderen. De problematiek rondom werkende armen vraagt aandacht en er zijn relatief veel mensen die nog niet kunnen werken. In sommige buurten behoort 1 op de 3 huishoudens tot de minima en Nieuw-West heeft de meeste personen van de stad die langdurig binnen deze groep vallen. Het gaat om ongeveer 15.000 mensen. Daarom versterken we de inzet op armoedebestrijding. We zetten in op preventie en oplossen van schulden en we willen iedereen de kans geven om volwaardig mee te doen. Voor wie onvoldoende inkomen uit arbeid verwerft is tijdige toeleiding naar instanties noodzakelijk. Hier speelt de landelijke discussie dat werken moet lonen. Maar door optimalisering van uitkering, toeslagen en gemeentelijke voorzieningen – en eventueel een deeltijd inkomen – kunnen we het verschil maken tussen een laag inkomen en echte armoede. De buurtteams zijn hierbij de basis. Maar meer verbinding met wijkallianties (zie Eigenaarschap, inclusie & democratie), lokale organisaties en wijkverbinders die een groot bereik in de verschillende wijken hebben, is de opgave. Om bewoners te bereiken over het onderwerp bestaanszekerheid is samenwerking tussen formele en informele organisaties cruciaal.

45 29 februari 2024

“Ik weet hoe het is om in het illegale circuit te werken, maar nu help ik mensen en dat voelt zoveel beter!”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Leefwereld is uitgangspunt Voor de alliantiepartners staat de leefwereld van de bewoners van Nieuw-West centraal. Nog te vaak dicteren de instanties hoe zaken worden ingericht. Met systeemstress en een afnemend vertrouwen in de instanties als gevolg. Daarom werken we vanuit vertrouwen en laten we ons leiden door het perspectief van de bewoners. Belangrijk hiervoor is dat we de kracht, innovatie en creativiteit uit de gemeenschappen als uitgangspunten nemen en vanuit daar verbindingen maken met uitvoerende organisaties. We werken daarom vanuit publiek-privaat-burgerlijke samenwerkingen in steeds op de situatie gebaseerde verhoudingen. Instanties nemen niet altijd de regierol maar participeren ook door te faciliteren of aan te sluiten bij een lokaal initiatief. In een gelijkwaardige samenwerking leren we hoe we anders kunnen werken. Niet alleen denken, maar vooral doen. Actiegericht. Ondernemend. Pragmatisch. In co-creatie van maatschappelijke initiatieven, ondernemers, instanties en bewoners. De leefwereld als uitgangspunt nemen, betekent ook inzet op lokaal eigenaarschap, werk dat direct de buurten en wijken versterkt en betrokken ondernemers en werkgevers. Een sterke, lokaal verankerde economie draagt namelijk bij aan de leefbaarheid, veiligheid, identiteit en sociale cohesie in de buurt.

Opdracht – visie op lange termijn Uit het convenant volgen op het gebied van werk en bestaanszekerheid de volgende opdrachten voor de lange termijn:

1. Iedereen kan meedoen via werk Werk is een belangrijke motor van bestaanszekerheid. Het heeft meer waarde dan alleen het materieel inkomen; het draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling en individuele eigenwaarde, maar ook aan de gemeenschap. Werk moet lonen in Nieuw-West. Door goed werk kunnen mensen voorzien in de essentiële behoeften, een zinvol bestaan opbouwen en sociale relaties aangaan. Werk is in dit verband een breder begrip dan ‘betaald’ werk.

2. Bestaanszekerheid voor iedereen Iedereen verdient bestaanszekerheid – in de eerste plaats via werk, maar altijd via voldoende besteedbaar inkomen, zodat de stress van armoede tot het verleden behoort. Ofwel: dat alle mensen kunnen voorzien in de basisbehoeften om een waardig en zinvol leven te leiden. Voorbeelden van die basisbehoeften zijn: zorg, water, energie, voedsel, onderwijs, huisvesting, publieke ruimte, openbaar vervoer en infrastructuur. Maar ook minder tastbare behoeften, zoals mentale gezondheid, leven in plaats van overleven en grip op het eigen leven.

3. Sterke lokale economie De lokale economie staat in de eerste plaats ten dienste aan bewoners in Nieuw-West en hun behoeften. Werkgevers in en om Nieuw-West voelen zich verbonden met de omgeving en de opgaven in Nieuw-West en nemen daarin hun verantwoordelijkheid. Het is voor bedrijven aantrekkelijk om te investeren in dit gebied. Bewoners, lokale initiatieven, ondernemers en instanties werken samen aan de opgaven in Nieuw-West.

46 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

47 29 februari 2024

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? We werken de komende jaren aan de volgende drie opbrengsten om te streven naar iedereen kan meedoen via werk: 1. Jongeren hebben gelijke kansen op de arbeidsmarkt 2. Passend werk voor iedereen 3. Werken loont

1. Jongeren hebben gelijke kansen op de arbeidsmarkt Nieuw-West kent een hoog percentage jeugdwerkloosheid. De aansluiting van jongeren – zowel praktisch als theoretisch geschoold – op de arbeidsmarkt, inclusief stages, kan en moet beter. Opleidingen sluiten nu niet altijd goed aan op de vraag van huidige en toekomstige banen, maar er is ook sprake van institutioneel racisme. We willen de barrières voor jongeren om tot bloei te komen wegnemen. We willen het netwerk verbreden, arbeidsmarkt- en stagediscriminatie bestrijden en waardevolle werkkansen bieden. We willen dat jongeren met vertrouwen kunnen werken aan hun toekomst.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • Onder de noemer Jobcenter in de wijk verenigen jongerenorganisaties en netwerkpartners (onder andere gemeente) zich om jongeren op een toegankelijke manier te bereiken en te ondersteunen om stappen richting werk te zetten. Dit is een aanpak waarin lokale organisaties, die de doelgroep goed weten te bereiken, een grotere rol krijgen in het begeleiden van jongeren naar werk. Ook werken de partijen samen met scholen om via workshops leerlingen te ondersteunen bij hun vervolgstappen in studie en loopbaan. Deze aanpak breiden we uit. • We zetten het programma Grote Spelers voort en breiden uit met een programma voor mbo-jongeren. Ook hebben we oog voor jongeren zonder startkwalificatie en groepen die volledig uit beeld zijn van de instanties. Het programma Grote Spelers is opgezet vanuit een samenwerking tussen young professionals (wo en hbo) uit Nieuw-West met werkgevers en de gemeente. Binnen het programma krijgen theoretisch opgeleide jongeren uit Nieuw-West de ondersteuning die zij nodig hebben om hun droombaan te vinden. Zij worden gekoppeld aan werkgevers uit het netwerk. Vanwege het succes van Grote Spelers in het bereiken van jongeren, willen we zorgen dat dit structureel wordt geborgd en onderzoeken we vanuit dezelfde filosofie wat jongeren uit het mbo nodig hebben om hun droombaan te vinden.

Waar we in ieder geval op willen inzetten is dat elke jongere een geschikte stage kan vinden.

“De elektriciteitskosten zijn zo hoog. Mensen kunnen dat niet betalen. Hoe moet ik dat betalen, ook met die e-auto’s? Hoe moet dat verder?”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

• We ontwikkelen Trajecten naar lokaal werk voor jongeren in aansluiting op de opgaven in het gebied. We koppelen jongeren aan werk dat waardevol is voor de buurt. Uitdaging hierbij is om informele en formele partijen hier samen verantwoordelijk voor te maken. Dit vraagt samenwerking van een breed aantal partners, zoals gemeente, maatschappelijke (jongeren)organisaties, onderwijs, werkgevers en woningcorporaties. Om dit te ondersteunen gebruiken we de regionale opleidingsstructuur, zoals de loopbaanpaden. Verder experimenteren we met het verbinden van het vinden van opleiding, werk en woning in leer-werk-wooncontracten. Voor de trajecten kijken we breed naar de opgaven in het gebied, maar we beginnen in ieder geval met: – Het inzetten van jongeren bij de stadsvernieuwing van buurten (bouw, techniek en inrichting openbare ruimte). We starten met een pilotgroep van twintig jongeren die aan de slag gaan bij de vernieuwing van de Roëllbuurten en breiden dit bij succes uit naar andere gebieden. – Zorgen dat jongeren uit Nieuw-West kunnen starten bij lokale maatschappelijke organisaties als maatschappelijk werker. – Het koppelen van jongeren uit Nieuw-West aan het werk in de Amsterdamse haven. We starten met groepen die we direct verbinden aan de grote werkgevers in het gebied. • We versterken het aanbod voor jonge ondernemers.

Veel jongeren in Nieuw-West hebben interesse om zelf te gaan ondernemen. Deze stap vraagt de nodige kennis en vaardigheden. Daarom ontwikkelen we extra programma’s die jongeren de ondersteuning bieden die zij nodig hebben om zelf te gaan ondernemen. Deze programma’s worden vormgegeven en begeleid door jongeren uit Nieuw-West zodat dit aansluit bij de doelgroep. We verbinden deze aanpak met de trainingen en ontwikkelprogramma’s in het kader van community wealth building.

48 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

49 29 februari 2024

2. Passend werk voor iedereen We koppelen werkgevers die zich verbonden voelen met Nieuw-West en die willen investeren aan bewoners in Nieuw-West die willen werken. Dat doen we vooral via lokale initiatieven en maatschappelijke organisaties in de wijk. We richten ons daarbij nadrukkelijk op de essentiële sectoren. Bedrijven zijn naarstig op zoek naar menskracht, maar helaas komt een groot aantal werkzoekenden niet in beeld. Bovendien hebben sommige van hen extra begeleiding nodig om blijvend aan het werk te gaan. Ook sluiten werktijden en de bereikbaarheid van bedrijven niet altijd aan bij de mogelijkheden van werkzoekenden. Om bewoners en werkgevers aan elkaar te koppelen willen we met bedrijven die hier echt voor gaan de buurten in op zoek naar verbinding. In 2023 was Nieuw-West het stadsdeel waar de meeste mensen uit de bijstand uitstromen naar werk van de stad. Dit willen we de komende jaren behouden. Dit doen we door intensivering van de begeleiding en door nauw samen te werken met instanties, maatschappelijke organisaties en werkgevers.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • In de vijf gebieden in Nieuw-West met de meeste bedrijvigheid (Schinkelkwartier, Sloterdijken, Osdorpplein, Plein ’40 – ’45 en haven) ontwikkelen we een werkgeversaanpak matching om de verbinding te versterken tussen de bewoners van Nieuw-West en lokale werkgevers. Bedoeling hiervan is dat de bedrijven daar heen gaan waar de mensen zijn en zo de stap naar werk verkleinen. Belangrijke inzet is om relevante gemeentelijke regelingen rondom werk zichtbaar en beschikbaar te maken voor werkgevers. Ook kijken we naar knelpunten, zoals de bereikbaarheid. We experimenteren met nieuwe vormen van toeleiding naar werk, zoals open hiring. Ook bieden we bedrijven mogelijkheden om (kosteloos) opleidingen aan te bieden wanneer zij baangaranties afgeven en zetten we trajecten op om groepen uit Nieuw-West te matchen aan het werk in deze gebieden. Aansluitend hierop organiseren we matchingstafels waar werkzoekenden kunnen aanschuiven en direct worden gekoppeld aan vacatures in het gebied. Ook organiseren we minstens vier keer per jaar integrale banenmarkten voor ongeveer duizend werkzoekenden uit Nieuw-West. Naast betaald werk worden de bezoekers hier ook gekoppeld aan ondersteuning rondom taal, inkomen, empowerment en vrijwilligerswerk. • Lokaal netwerk begeleiding naar werk.

Het aan het werk krijgen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vraagt om lokale verankering, creativiteit en ondernemer­ schap. Daarom verbreden we het gemeentelijk netwerk Nieuw-West Werkt & Participeert met lokale en informele organisaties en ondernemers die een rol kunnen spelen bij de begeleiding naar werk. Lokale initiatieven zijn namelijk vaak beter in staat om contact te leggen met moeilijk bereikbare groepen en kunnen flexibel inspelen op specifieke behoeften. Met het verbinden van deze initiatieven bouwen we aan een lokaal netwerk in de begeleiding naar werk waarin gemeente, lokale maatschappelijke organisaties en werkgevers samenwerken. Hiervoor leren we lessen van een soortgelijke aanpak in stadsdeel Noord. We zorgen ervoor dat lokale initiatieven die resultaten boeken in het toeleiden naar werk niet elk jaar opnieuw op zoek moeten naar financiering, maar voor langere periode zekerheid krijgen.

“Voedsel, eten is te duur, je verdient te weinig, het is te duur.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

• We starten met een laagdrempelig werk- en ontwikkelplatform waar iedereen uit Nieuw-West terechtkan voor advies en persoonlijke ondersteuning op het gebied van werken en ontwikkelen. Dit is een nieuw concept dat voortbouwt op het Ontwikkelplein Nieuw-West, maar dan verder wordt uitgebouwd met ondersteuning voor ondernemers, directe koppeling aan vacatures en verbinding met de loopbaanpaden van het regionaal werkcentrum. • We ontwikkelen een brede aanpak rondom duurzame banen met elkaar aanvullende locaties. In de Wildemanbuurt komt een duurzame banentuin. Dit is een samenwerking van bewonersorganisaties, lokale maatschappelijke organisaties en gemeente om bewoners uit Nieuw-West te verbinden aan het werk rondom de energietransitie, duurzaamheid en circulariteit. Dit verbinden we met de komst van een Beroepentuin in het stadsdeel en de uitbreiding van het opleidingscentrum van Amsterdam Werkt in Bornhout. • In Geuzenveld, Slotermeer en Osdorp hebben relatief veel inwoners lage basisvaardigheden (taal, rekenen, digitale vaardigheden). Dit kan voor mensen een drempel zijn om zich verder te ontwikkelen. In deze gebieden gaan we extra inzetten op het bereiken van bewoners voor het volgen van taalonderwijs en het versterken van digitale vaardigheden. Dit is vaak een eerste stap richting andere vormen van scholing en de arbeidsmarkt.

3. Werken loont Werken moet lonen. Nu zijn er veel werkende armen in Nieuw-West. Een betaalde baan in Nieuw-West moet genoeg opleveren om zonder financiële stress rond te komen. Wijzelf hebben de taak om onze werknemers een leefbaar loon te geven. Ook zijn we er indirect verantwoordelijk voor dat de mensen die voor onze opdrachtnemers werken, een leefbaar loon krijgen. We willen een goed voorbeeld zijn voor andere werkgevers in Nieuw-West. De stap van bijstand naar betaald werk brengt onzekerheid en financiële risico’s met zich mee, waardoor mensen geremd worden deze stap te zetten. We willen dat deze stap, ook in deeltijd, gemakkelijker wordt door eenvoudige en structurele zekerheden in te bouwen. We bouwen onder andere voort op de adviezen uit: ‘Naar een werkzame bijstand’.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? • We gaan een garantieknop gebruiken. Met deze garantie kan iedereen die vanuit de bijstand gaat werken binnen zes maanden direct weer terugkeren in de bijstand, mocht er sprake zijn van uitval of onvoldoende financiële vooruitgang. De garantieknop wordt uiteindelijk voor de hele stad ontwikkeld, maar we starten hiermee in Nieuw-West. • We maken afspraken met werkgevers in Nieuw-West over minimale arbeidsvoorwaarden, zoals een leefbaar loon, voor de werknemers in het stadsdeel. Dat doen de alliantie­ partners ook voor de mensen die voor onze opdrachtnemers werken. Het voorbeeld hiervoor is Dundee living wage city.

50 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Opbrengsten op middellange termijn – wat is er nodig? Om te streven naar bestaanszekerheid voor iedereen met minder armoede werken we de komende jaren aan de volgende drie opbrengsten: 1. Huishoudens hebben voldoende besteedbaar inkomen om rond te komen 2. Problematische schulden worden voorkomen en verholpen 3. Bewoners worden ondersteund vanuit hun leefwereld

1. Huishoudens hebben voldoende besteedbaar inkomen om rond te komen Nieuw-West kent een relatief groot aantal huishoudens dat niet verzekerd is van een toereikend besteedbaar inkomen. Basisbehoeften als gezond eten, medicatie/zorg en een passende woning zijn daardoor onvoldoende toegankelijk. Op de middellange termijn werken we toe naar een nieuw sociaal minimum. Zo’n minimum neemt overlevingsstress weg, garandeert bestaanszekerheid en biedt uitzicht op een zinvol bestaan. We streven naar een vorm van onvoorwaardelijk inkomen. Zo kunnen mensen bouwen aan hun eigen bestaan en bijdragen aan de gemeenschap. Ook op kortere termijn is veel winst te behalen. Veel mensen maken geen aanspraak op de financiële regelingen die voor hen bedoeld zijn, terwijl ze die wel nodig hebben. Ze weten vaak niet hoe en waar ze deze hulp kunnen vinden. We gaan actief naar die groepen toe, door informele en formele organisaties te ondersteunen. En door een aanpak te maken om mensen te bereiken die zorg uit de weg gaan en lang in financiële problemen zitten. Via de wijkallianties sluiten we aan bij hun leefomgeving. Daarbij hebben we in het bijzonder oog voor huishoudens met kinderen. We willen alles op alles zetten om te voorkomen dat armoede van generatie op generatie wordt ‘doorgegeven’.