Document · PDF

Uitvoeringsplan Isolatieoffensief 2024-2026.pdf

Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie 16 november 2023, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over het Uitvoeringsplan voor het isolatieoffensief 2024-2026 (VN2023-023827)24.838 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Inhoudsopgave Samenvatting

Deel IV: Begroting

Inleiding

Deel V: Toelichtende bijlagen

Deel I: Isolatieaanpak en doelstellingen

Deel II: Doelgroepen

2.1

Bewoners in energiearmoede

2.2

Verenigingen van eigenaren (vve’s)

2.3

Eigenaar-bewoners buiten vve’s

2.4

Woningcorporaties

2.5

Verhuurders en vastgoedprofessionals

5.1 Toelichting Uitvoeringsplan in overleg met Amsterdammers

5.2 Toelichting Onderzoek naar prioriteiten en energiebesparing

5.3 Toelichting bewoners in energiearmoede

5.4 Toelichting Verenigingen van eigenaren

5.5 Toelichting Eigenaar-bewoners buiten vve’s

5.6 Toelichting verhuurders en vastgoed professionals

5.7

Toelichting Communicatie

Toelichting Warmtetransitie

Deel III: Thema’s

5.8

Communicatie

5.9 Toelichting Verduurzaming cultuurhistorisch

Woningkwaliteit

Warmtetransitie

5.10 Toelichting Natuurinclusief isoleren

Verduurzaming cultuurhistorisch waardevolle panden

5.11 Toelichting Circulaire en biobased isolatie

Natuurinclusief isoleren

5.12 Toelichting Relatie met het Rijk

Circulair isoleren

Klimaatadaptatie

Relatie met het Rijk

Begroting

waardevolle panden

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Samenvatting Het college van burgemeester en wethouders heeft zich in het Amsterdams Akkoord (coalitieakkoord 2022-2026) ten doel gesteld om ervoor te zorgen dat alle woningen van goede kwaliteit en duurzaam zijn en een gezond leefmilieu bieden. De gemeente is daarom samen met woningcorporaties en het Rijk een grootschalig isolatieoffensief begonnen voor de na-isolatie van de bestaande woningvoorraad. Dit uitvoeringsplan laat zien hoe we de komende jaren werken aan een kwalitatief goede woningvoorraad voor de Amsterdammers. Het uitgangspunt hierbij is “ongelijk investeren voor gelijke kansen” waarmee we toewerken naar meer klimaatrechtvaardigheid in de energietransitie. We zetten extra middelen in om isolatiemaatregelen te nemen in slecht geïsoleerde woningen in buurten waar de bewoners dit het hardst nodig hebben. Het isolatieoffensief geeft hiermee invulling aan doelstellingen van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (hierna: AAV). Het uitvoeringsplan bestaat uit vijf delen: • Deel I: Isolatieaanpak en doelstellingen • Deel II: Doelgroepen • Deel III: Thema’s • Deel IV: Begroting • Deel V: Toelichtende bijlagen

Deel I: Isolatieaanpak en achtergrond Doel: Het Isolatieoffensief van Amsterdam zorgt voor energiebesparing in de bestaande woningvoorraad. Het levert een belangrijke bijdrage aan de gemeentelijke klimaatdoelstelling om 60 procent CO2 te besparen in 2030. Om de landelijke doelstellingen voor energiebesparing te halen moeten in Amsterdam tot en met 2030 circa 123.000 woningen worden geïsoleerd. Met dit uitvoeringsplan schetst het college hoe zij woningeigenaren tot en met 2026 gaat ondersteunen om dit doel te halen. Huurders en eigenaren, verhuurders en vve’s moeten vervolgens zelf de keuze voor isoleren en verduurzaming maken. Samen komen de doelen voor 2030 binnen bereik. Isolatieaanpak: De gemeente zal met een ‘basisaanbod’ een groot deel van de stad informeren en stimuleren om te verduurzamen en energiebesparende maatregelen te nemen. Daarnaast kiezen we voor een intensieve aanpak in buurten waar woningeigenaren en bewoners ondersteuning bij verduurzaming het hardst kunnen gebruiken. De intensieve aanpak richt zich op de verschillende doelgroepen van woningeigenaren en wordt gebiedsgericht uitgewerkt. Hierbij is extra aandacht voor buurten in de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Er is uitgebreid onderzoek gedaan om te kijken waar in de stad de inzet van de gemeente zich op moet richten. Er zijn 165 buurten met veel of grote sociaalmaatschappelijke opgaven.

In die buurten staan circa 92.500 woningen met een hoge warmtevraag. Veel van die woningen zijn slecht geïsoleerd. Op deze voorrangs-buurten richt zich de intensieve aanpak.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Deel II: Doelgroepen De gemeente onderscheidt vijf doelgroepen: bewoners in energiearmoede, verenigingen van eigenaren (vve’s), eigenaar-bewoners buiten vve’s, woning corporaties en verhuurders en vastgoed professionals. In de aanpak houden we per doelgroep rekening met ongelijk investeren voor gelijke kansen. Bewoners in energiearmoede: Deze bewoners helpen we op korte termijn met kleine maatregelen die energie besparen en hun energierekening verlagen. Het gaat hierbij om niet-bouwkundige maatregelen die bewoners in hun woning kunnen (laten) installeren zonder tussenkomst van de eigenaar. De gemeente zal met lokale partijen in de voorrangs-buurten aan huishoudens met een hoog energieverbruik energiebespaarhulp aanbieden. Maar ook bewoners in energiearmoede buiten deze buurten krijgen ondersteuning door gerichte acties. Met alle projecten helpen we op korte termijn meer dan 60.000 huishoudens om energie te besparen. Hiervoor zet de gemeente circa € 40 miljoen aan rijksmiddelen in en € 5 miljoen eigen middelen. Vve’s: Meer dan de helft van de woningen in Amsterdam zitten in vve’s. Alle ‘soorten’ eigenaren zijn vertegenwoordigd in vve’s en moeten per gebouw gezamenlijk beslissen over instandhouding en verbetering van het gebouw. Met een basisaanbod gaat de gemeente vve’s informeren zodat zij zelf aan de slag kunnen.

De intensieve aanpak is voornamelijk gericht op buurtgericht informeren, adviseren, planvorming en uitvoering. We ondersteunen vve’s in voorrangs-buurten om in de verschillende fasen van verduurzaming zelf de verduurzamingsplannen en de uitvoering in handen te nemen. Voor specifieke buurten in Zuidoost en Nieuw-West biedt het Volkshuisvestingsfonds extra subsidie en wordt de vangnetregeling ingezet. De gemeente wil tot en met 2026 de helft van de woningen in vve’s in de voorrangs-buurten ondersteunen om te verduurzamen. Het gaat hierbij om 500 vve’s met in totaal circa 28.000 woningen. De gemeente trekt hiervoor € 20,5 miljoen uit aan ondersteunende projecten en regelingen en € 59 miljoen aan subsidies voor isolatiemaatregelen. Eigenaar-bewoners buiten vve’s: Circa 33.000 eigenaar-bewoners in de voorrangs-gebieden zitten niet in een vve en wonen in eengezinswoningen. Met het basisaanbod voorzien we deze hele groep van collectieve inkoopacties en goede informatie. Komende periode zal de gemeente ook energieadvies op maat geven en gebiedsgerichte verduurzamingstrajecten beginnen om deze

eigenaar-bewoners in de voorrangs-gebieden verder te ondersteunen. Hiervoor gebruiken we ook het Volkshuisvestingsfonds in Nieuw-West en de vangnet regeling. De gemeente trekt hiervoor bijna € 7 miljoen uit aan faciliterende projecten en € 12,5 miljoen aan subsidies voor isolatiemaatregelen. Woningcorporaties: Ongeveer 40 procent van alle woningen in Amsterdam zijn in bezit van woningcorporaties. Sinds medio 2022 is de focus van de corporaties meer komen te liggen op het verbeteren van hun bestaande woningvoorraad. Tot 2027 gaan corporaties minimaal 30.000 woningen in Amsterdam verbeteren. Veel van deze woningen staan in de voorrangs-buurten maar ook buiten deze buurten zullen ze investeren in woningen met slechte labels. Woningen die veel energie verbruiken en die komende periode nog niet worden verbeterd, worden vanuit de gemeentelijke projecten voor bewoners in energiearmoede ondersteund. De gemeente werkt hiernaast aan het wegnemen van knelpunten die hieronder genoemd worden bij ‘Thema’s’. Verhuurders en vastgoedprofessionals: De gemeente zal hen stimuleren om het bezit te verduurzamen. De invloed van de gemeente op deze doelgroep is beperkt en de ondersteuning blijft bij een basisaanbod. Om sneller te isoleren willen we deze doelgroep vooral stimuleren met bijeenkomsten, inkoopacties en door voorbeelden te delen van verhuurders over complexmatig verduurzamen.

De stimulering richt zich op particuliere verhuurders, commerciële verhuurders, vastgoedbeheerders en makelaars. Bovendien wil de gemeente huurders ondersteunen die bij de verhuurder aandringen op verduurzaming en blijft de gemeente pionieren op het bestuursrechtelijk afdwingen van verbeteringen van energielekken. Dit combineren we met een sterke lobby bij het Rijk. Voor deze aanpak reserveert de gemeente circa € ,5 miljoen per jaar. Twee derde hiervoor besteden we aan het ondersteunen van huurders.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Deel III: Thema’s De gemeente zet niet alleen in op het ondersteunen van de doelgroepen, maar richt zich ook op het verbeteren van de relatie en samenhang met andere thema’s om ervoor te zorgen dat projecten en kerntaken van de gemeente (beter) worden uitgevoerd. Het gaat om de thema’s communicatie, woning kwaliteit, warmtetransitie, erfgoed, natuurbescherming, circulair isoleren, klimaatadaptatie en de relatie met het Rijk. Communicatie: Voor het slagen van het isolatieoffensief is het belangrijk dat alle Amsterdammers de ondersteuning van de gemeente weten te vinden en een handelingsperspectief hebben. Onderdeel van het basisaanbod is de verbetering van het informatieaanbod. Hiernaast komt in de voorrangs-buurten een fysiek loket dat door de verschillende buurten heen kan reizen en waar we in gesprek gaan met de bewoners. Hiervoor trekt de gemeente bijna -,5 miljoen uit. Woningkwaliteit: Woningen moeten veilig, gezond en toekomstbestendig zijn. De huidige staat van sommige Amsterdamse woningen is onvoldoende en voldoet niet aan de eisen en wensen ten aanzien van kwaliteit. Voor de betaalbaarheid, gezondheid, veiligheid en comfort moet de verduurzaming samengaan met de verbetering van woningkwaliteit. In de isolatieaanpak is woningkwaliteit daarom geïntegreerd met de verduurzaming.

Warmtetransitie: Het aardgasvrij maken van de stad en het isoleren van Amsterdamse woningen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De warmte transitie moet hand in hand gaan met energiebesparing, isolatie en woning verbetering. De afgelopen jaren zijn de Amsterdamse aanpakken van besparen, isoleren en duurzame warmte steeds meer naar elkaar toegegroeid. De komende jaren gaan we dit structureler invullen, uitbouwen en bestendigen. Verduurzaming cultuurhistorisch waardevolle panden: De verduurzaming van cultuurhistorisch waardevolle panden is een essentieel onderdeel van het isolatieoffensief. Komende periode gaat de gemeente de criteria en toestemmings kaders voor de beoordeling van verduurzamingsmaatregelen actualiseren. Hiernaast werkt de gemeente aan het verbeteren van de dienstverlening, de vergunningsprocessen en de interne samenwerking. Zo standaardiseren en stroomlijnen we de maatregelen en procedures en zorgen we ervoor dat we alle partijen betrekken om tot breed gedragen oplossingen te komen.

Natuurinclusief isoleren: Volgens landelijke wetgeving moeten woningen op een verantwoorde en diervriendelijke manier worden verduurzaamd. Hiervoor moet een langdurig ecologisch onderzoek worden gedaan en vergunningen worden aangevraagd. Om het voor eigenaren die gaan verduurzamen makkelijker te maken, gaat de gemeente deze ecologische onderzoeken uitvoeren en vergunningen verlenen via een Soortenmanagementplan (SMP). Dat scheelt veel tijd voor de eigenaren. We beginnen in de voorrangs-buurten en sluiten waar mogelijk aan bij de programmering van de corporaties. Voordat het SMP er voor de hele stad is, wil de gemeente werken met een pré SMP. Het opstellen van een SMP kost een aantal jaren. Hiervoor trekt de gemeente € 2,2 miljoen uit. Circulair isoleren: De gemeente heeft als doel om in de stad 50 procent minder abiotische grondstoffen (mineralen, metalen en fossiele grondstoffen) te gebruiken in 2030. Het gebruik van circulair isolatiemateriaal draagt daaraan bij. Bij de adviezen die we in het kader van het isolatieoffensief geven, wordt circulair isoleren richtinggevend. De gemeente probeert dit ook bij de bouwbranche en andere eigenaren te bewerkstelligen. Klimaatadaptatie: De klimaatverandering heeft gevolgen voor de woningen en bewoners van Amsterdam. De nieuwe KNMI-klimaatscenario’s laten zien dat Nederland zich moet voorbereiden op extremer weer.

Hevige neerslag zorgt voor overstromingen en droogte zorgt voor aantasting van funderingen en verzakking van woningen. Meer en hetere hittegolven tasten de leefbaarheid van woningen aan en zijn schadelijk voor de gezondheid van (kwetsbare) bewoners. In de projecten en regelingen van het isolatieoffensief houden we rekening met maatregelen om woningen aan te passen aan een veranderend klimaat. Relatie met het Rijk: De gemeente blijft het Rijk aansporen om bestaande knelpunten in wet- en regelgeving te verbeteren en om bestaande regelingen, zoals het Warmtefonds en de Wet natuurbescherming, aan te passen zodat ze beter aansluiten op de praktijk. Zo pleiten we er onder andere voor om een minimale energetische kwaliteit voor bestaande woningen op te nemen in wetgeving en om belastingwetgeving te verbeteren, zodat corporaties genoeg mogelijkheden hebben om te verduurzamen.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Deel IV: Begroting Met alle projecten en regelingen van het isolatieoffensief wordt in totaal € 151 miljoen besteed aan het isolatieoffensief. Naast de € 32 miljoen die in het coalitieakkoord is gereserveerd voor het isolatieoffensief wordt gebruik gemaakt van € 10 miljoen gemeentelijk budget dat reeds gereserveerd is uit het Klimaatfonds voor de Renovatiemotor. De overige middelen komen voornamelijk van het Rijk (circa € 105 miljoen) en de provincie Noord-Holland (circa € 2 miljoen). Van de €151 miljoen is circa € 34,4 miljoen, veelal Rijksgeld, nog niet toegekend aan de gemeente. Het gaat over budgetten waarvan al is gepubliceerd dat deze in de periode 2024-2026 beschikbaar komen voor de gemeente Amsterdam. Indien de aanvragen van de gemeente niet worden gehonoreerd, wordt het Uitvoeringsplan hierop aangepast. We gebruiken grofweg de helft van het budget (€ 79,5 miljoen) om vve’s te ondersteunen. Een kwart van het budget (€ 44,5 miljoen) wordt ingezet om bewoners in energiearmoede te ondersteunen. Dit zijn vaak huurders. De overige middelen gebruiken we om eigenaar-bewoners buiten vve’s te ondersteunen (€ 19,5 miljoen) en om knelpunten weg te nemen waar alle eigenaren iets aan hebben (€ 6 miljoen). Twee derde van het totaal besteden we aan maatregelen.

Er is € 71,5 miljoen subsidie voor grote isolatiemaatregelen zoals isolerend glas en € 30 miljoen projectbudget voor het installeren van kleine energiebesparende maatregelen zoals radiatorfolie en tochtstrips. Deze middelen gaan volledig naar de voorrangs-buurten, waarbij circa € 50 miljoen specifiek in Zuidoost en Nieuw-West. De overige middelen (€ 50 miljoen) worden ingezet om de kaders te scheppen voor het uitvoeren van grote isolatiemaatregelen. Het gaat dan om stimulering, advies en het wegnemen van knelpunten binnen verschillende thema’s. Van dit faciliterende aanbod is € 35 miljoen bedoeld voor de voorrangs-buurten.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Inleiding Wonen in onze stad van morgen, betekent dat alle Amsterdammers wonen in een woning waarin ze gezond en gelukkig kunnen zijn. Een aanzienlijk deel van de Amsterdamse huizen is verouderd, vochtig en slecht geïsoleerd. Vanwege de wereldwijde klimaatcrisis moeten we minder energie gebruiken en overstappen op duurzame energiebronnen. Klimaatverandering is nu al voelbaar, onze huizen worden ’s zomers steeds warmer en door hevige regenbuien ontstaan lekkages. We moeten ervoor zorgen dat de huizen in onze stad bewoonbaar en betaalbaar blijven, voor onszelf en voor de generaties na ons. Dat gaat niet vanzelf, dat vraagt om actie. Van de gemeente, en ook van alle eigenaren in Amsterdam. Wij ondersteunen eigenaren bij het aanpassen van de woning aan de eisen van deze tijd. Wij zorgen ervoor dat iedereen mee kan doen, los van hoe dik een portemonnee is. Huurders en eigenaren, verhuurders en vve’s, we doen het samen. Dit college maakt hier onder andere werk van door de uitvoering van het isolatieoffensief. Al ruim een jaar zetten we grootschalig in op het versnellen van de verbetering en verduurzaming van woningen. Vanuit het offensief zijn er inmiddels meer dan 30.000 Amsterdammers geholpen met het verlagen van hun energieverbruik door kleine energiebesparende maatregelen te installeren (stap een).

Er is daarnaast veel gedaan om vve’s te ondersteunen bij verduurzaming en corporaties hebben de focus gelegd op het verbeteren van de bestaande woningvoorraad (stap twee). Voorliggend plan markeert de derde stap. Er is gekeken naar welke projecten we moeten doorzetten en welke nieuwe acties er nodig zijn om bij zoveel mogelijk woningen te isoleren en ze toekomstbestendig te maken. We gaan bestaande en nieuwe projecten zo inrichten dat iedereen isolatiemaatregelen kan nemen. Daarbij ligt de focus op woningen van bewoners in een kwetsbare positie. Die worden als eerste geïsoleerd, zodat we zorgen voor een sociale transitie. We ondersteunen deze bewoners met geld en kennis om zoveel mogelijk woningen aan te passen aan de eisen van nu. Ook zetten we de energiearmoede aanpak door, breiden we de vve-aanpak uit, verdubbelen we de ondersteuning van huurders om verduurzamingsinitiatief te nemen, en gaan we eigenaar-bewoners buiten vve’s helpen om te verduurzamen. Hiernaast werken we aan het

verbeteren van de randvoorwaarden zoals goed invulling geven aan de Wet natuurbescherming en houden we de regels rondom welstand tegen het licht. Ongelijk investeren voor gelijke kansen is het leidende principe. Daarom investeren we extra in isolatiemaatregelen voor slecht geïsoleerde woningen in buurten waar de bewoners ondersteuning het hardste nodig hebben. In 2026 zijn nog niet alle woningen geïsoleerd. Met dit uitvoeringsplan brengen we het isolatietempo wel op het juiste pad om de doelen voor 2030 te halen en zorgen we dat iedereen daaraan mee kan doen.

Leeswijzer Het uitvoeringsplan bestaat uit vijf delen: • Deel I: Isolatieaanpak en doelstellingen • Deel II: Doelgroepen • Deel III: Thema’s • Deel IV: Begroting • Deel V: Toelichtende bijlagen doelgroepen en thema’s In deel I leest u over de isolatieaanpak en wat we daarmee willen bereiken. U krijgt een beeld van de principes achter de isolatieaanpak van de gemeente, waar de aanpak op is gericht, wat er wordt bereikt en hoe dit is onderbouwd. We verwijzen naar twee toelichtende hoofdstukken over het participatietraject en het onderzoek naar de woningvoorraad. In deel II leest u over de inzet per doelgroep woningeigenaren: welke projecten, regelingen, samenwerkingsverbanden en verbeteringen zetten we in om het isoleren van woningen te versnellen. We onderscheiden vijf doelgroepen: bewoners in energiearmoede, vve’s, eigenaar-bewoners buiten vve’s,

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

woningcorporaties, particuliere verhuurders. Per doelgroep verwijzen we naar een toelichtend hoofdstuk waarin alle inzet verder beschreven staat. Deel III gaat in op overkoepelende thema’s waar alle bovengenoemde doel groepen in de isolatieaanpak mee te maken hebben. Het gaat om de thema’s communicatie, warmtetransitie, erfgoed, natuurbescherming, circulair isoleren, klimaatadaptatie en de relatie met het Rijk. In deze thema’s werkt de gemeente aan het wegnemen van knelpunten voor verduurzaming en het stimuleren van nieuwe ontwikkelingen en het benutten van koppelkansen. Per thema is er een toelichtend hoofdstuk waarin dat thema en de inzet verder beschreven staat. In deel IV besteden we aandacht aan de overkoepelende begroting van het isolatieoffensief. De € 32 miljoen die is gereserveerd op de gemeentebegroting is met voornamelijk externe middelen aangevuld tot € 151 miljoen. In deel V vindt u de uitgebreidere toelichting op de inzet per doelgroep en de overkoepelende thema’s.

Bestuurlijke context In dit uitvoeringsplan zijn de projecten verwerkt die in de raadsbrieven van 25 oktober 2022 en 14 maart 2023 zijn aangekondigd. Met het isolatieoffensief geeft de gemeente tevens invulling aan doelstelling vijf van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV). In de AAV geeft de gemeente haar visie op de volkshuisvesting in Amsterdam. Doelstelling vijf luidt: Woningen zijn duurzaam en van goede kwaliteit en bieden een gezond leefmilieu.

Het college van B en W heeft zich in het Amsterdams Akkoord (coalitieakkoord 2022-2026) ten doel gesteld om ervoor te zorgen dat alle woningen van goede kwaliteit en duurzaam zijn en een gezond leefmilieu bieden. Dit is ook verankerd in de 5e doelstelling van de recent vastgestelde Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting: woningen zijn duurzaam en van goede kwaliteit en bieden een gezond leefmilieu. In deze uitvoerings agenda isolatieoffensief staat hoe we de komende jaren samen andere betrokkenen zoals het Rijk en corporaties invulling geven met ambitie.

Deel I

Isolatieaanpak en doelstellingen

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Isoleren en de klimaatdoelstelling Energiebesparing draagt bij aan de klimaatdoelstelling om 60 procent minder CO2 uit te stoten in 2030 ten opzichte van 1990. Landelijk geeft het Nationaal Isolatieprogramma (hierna: NIP) invulling aan de doelstelling voor energie besparing in de gebouwde omgeving. Het Rijk zet in het NIP in op dat voor 2030 circa 2,5 miljoen woningen worden geïsoleerd. Het Rijk gaat uit van circa 1,5 miljoen koopwoningen en 1 miljoen huurwoningen. In tabel 1 is de landelijke doelstelling op basis van CBS-gegevens vertaald naar Amsterdamse aantallen. Deze cijfers zijn een benadering, maar laten zien dat de opbouw van de Amsterdamse woningvoorraad sterk afwijkt van de landelijke verdeling. In het toelichtende hoofdstuk 5.2 staat hoeveel de energiebesparing door isolatie bijdraagt aan de CO2-reductie. Tabel 1 - Indicatie aandeel Amsterdam van landelijke doelstelling

De gemeente heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de bestaande voorraad om te bepalen welke woningen een hoge warmtevraag hebben en welk deel van die woningen staat in buurten met veel of grote sociaal maatschappelijke opgaven, zoals energiearmoede of een lage SES-score. In het toelichtende hoofdstuk 5.2 vatten we dit onderzoek samen. Er zijn 165 buurten met veel of grote sociaal-maatschappelijke opgaven. In die buurten staan circa 92.500 woningen met een hoge warmtevraag. Dit zijn de voorrangs-buurten met veel slecht geïsoleerde woningen waar de intensieve aanpak zich op richt. De gemeente heeft een basisaanbod ontwikkeld waarmee we de hele stad bedienen, en een intensieve aanpak voor de voorrangs-buurten. Het basisaanbod bestaat uit een goede informatievoorziening, projecten die eigenaren stimuleren en inzet om de randvoorwaarden (zoals het verlenen van vergunningen) te verbeteren. De intensieve aanpak is uitgebreider. De eigenaren worden actiever geïnformeerd, gestimuleerd, begeleid en gesubsidieerd. In de voorrangs-buurten wordt per woning meer budget ingezet dan in het basisaanbod.

Landelijke doelstelling voor 2030

Indicatief aandeel Amsterdamse woningvoorraad

1.500.000 eigenaar-bewoners

30.000 eigenaar bewoners

700.000 sociale huurwoningen

56.000 sociale huurwoningen

Figuur 1 geeft een indicatie van hoe het basisaanbod zich verhoudt tot de intensieve aanpak: in aantallen woningen (linker driehoek) en te besteden middelen (rechter driehoek). In de toelichting bij dit hoofdstuk geven we uitleg over de aantallen woningen. In hoofdstuk 5 wordt de besteding van middelen besproken.

300.000 particuliere huurwoningen

37.000 particuliere huurwoningen

Figuur 1 - Ongelijk investeren voor gelijke kansen

Isolatieaanpak: basis- en intensief aanbod Zoals gezegd wil de gemeente het isolatieoffensief vooral richten op de bewoners die ondersteuning bij verduurzaming het hardst kunnen gebruiken. Deze opgave is tweeledig: • Daar waar een grote isolatieopgave is in buurten met veel slecht geïsoleerde woningen en een (zeer) hoge warmtevraag; • Daar waar de inzet bewoners in kwetsbare situaties kan helpen, zoals bewoners in energie-armoede.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Figuur 2 - Doelgroepen en thema’s van het Amsterdamse isolatieoffensief

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Gerichte inzet per doelgroep en thema Om de woningvoorraad sneller te isoleren, richt de gemeente haar inzet op de verschillende doelgroepen van eigenaren en bewoners, en op het wegwerken van knelpunten en stimuleren van innovatie binnen de aanverwante thema’s. In figuur 2 is te zien welke doelgroepen en thema’s we in dit uitvoeringsplan hebben uitgewerkt. Het aanbod per doelgroep staat in deel II, over de thema’s is te lezen in deel III van dit uitvoeringsplan. We beschrijven per doelgroep welk deel van de inzet hoort bij het basisaanbod en welk deel bij de intensieve aanpak. De uitwerking van de thema’s is in principe onderdeel van het basis aanbod omdat het geldt voor de hele stad, al zal ook hier in de planning rekening worden gehouden met de voorrangs-gebieden. Bij de totstandkoming van het uitvoeringsplan voor het isolatieoffensief hebben we stakeholders en bewoners gesproken om hun kennis, ervaringen en belangen mee te kunnen nemen in het plan. In hoofdstuk 5.1 staat toegelicht hoe de gemeente in gesprek is gegaan met Amsterdammers en stakeholders. Hun input is verwerkt in de projecten en regelingen van de isolatieaanpak.

Gebiedsgerichte aanpak De inzet per doelgroep en op thema’s zal in de voorrangs-buurten zo veel mogelijk gebiedsgericht zijn. Dit doen we in nauwe samenwerking met stadsdelen en partners in de stad zoals !WOON, lokale duurzaamheidsinitiatieven en corporaties. In de buurten wordt de intensieve aanpak gekoppeld aan kwaliteitsverbetering van de woningen en de warmtetransitie. Dit sluit aan bij de masterplannen van Zuidoost en Nieuw-West en de aanpak Noord.

Gemeentelijke inzet in relatie tot het doel Het isoleren van een woning is ingrijpend voor bewoner en eigenaar. Het vraagt vaak om grote investeringen en veranderingen aan woningen en het is een langdurig proces. De gemeente is zelf geen eigenaar van de woningen. De gemeente stimuleert en faciliteert waar kan, en creëert randvoorwaarden voor eigenaren. We geven ook subsidie en gratis adviezen, zodat ook mensen met een lager inkomen energie kunnen besparen. Als de inzet van dit uitvoeringsplan wordt doorgetrokken tot 2030, dan verwacht de gemeente voldoende woningeigenaren mee te krijgen om de doelen van 2030 binnen bereik te laten komen. Het is echter uiteindelijk aan de eigenaren zelf om daadwerkelijk hun woningen te isoleren. Bij verhuurde woningen doen ze dat in samenspraak met de bewoners, in vve’s gezamenlijk met alle eigenaren. Om de doelen voor 2030 te halen moeten dus (voldoende) woningeigenaren de beslissing nemen om te gaan verduurzamen.

In deel II beschrijven we per doelgroep welke projecten, regelingen, samen werkingsverbanden en verbeteringen worden ingezet om het isoleren van woningen te versnellen. U leest over het resultaat dat met de projecten en regelingen bereikt wordt en hoe dit is bekostigd. Het gaat om vijf doelgroepen: bewoners in energiearmoede, vve’s, eigenaar-bewoners buiten vve’s, woningcorporaties en particuliere verhuurders.

Deel II

Doelgroepen

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

2.1 Bewoners in energiearmoede Figuur 3 - Tijdlijn doelgroep bewoners in energiearmoede

Beschrijving doelgroep In Amsterdam leeft naar schatting 18 procent van de huishoudens in energie armoede. Dat zijn ongeveer 89.000 huishoudens verspreid over de stad. Het overgrote deel van deze huishoudens woont in de voorrangs-buurten waar het aandeel huishoudens in energiearmoede soms oploopt tot 20 procent. Mensen in energiearmoede leven vaak met beperkte financiële middelen en hebben moeite om hun basisenergiebehoeften te vervullen. De toegang tot essentiële levensbehoeften, zoals elektriciteit en verwarming staat onder druk of noodzaakt tot pijnlijke keuzes. Dit heeft een negatieve invloed op hun levens kwaliteit, gezondheid en algemeen welzijn.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Doel en inzet

Begroting

De aanpak van de gemeente richt zich op energiebesparing op de korte termijn door niet-bouwkundige maatregelen te nemen. De gemeente zorgt ervoor dat alle bewoners van een woning met een hoog energieverbruik in de voorrangsbuurten in deze collegeperiode een aanbod krijgen voor hulp bij energie besparing op korte termijn. Van 2024 tot en met 2026 zet de gemeente in op twee onderdelen. Bovendien gaan we door met de energie-coaching op aanvraag, aangeboden door de stichting !WOON.

In totaal besteden we bijna € 45 miljoen om energiearmoede te verminderen, waarvan € 25 miljoen in de periode 2024-2026. Dit financieren we voor 90 procent uit rijksuitkeringen voor energiearmoede. Hiernaast zet de gemeente € 5 miljoen in vanuit het Klimaatfonds. Deze middelen zijn in 2022 bestemd voor de Renovatiemotor.

• De Energiebespaarservice (EBS): We gaan door met de EBS zodat er de komende jaren bij 14.000 tot 28.000 huishoudens kleine energiebesparende maatregelen worden genomen. Daarbij werken we zo veel mogelijk samen met lokale initiatieven. Het resultaat is afhankelijk van het uitvoeringstempo van de partners. In de uitvoering gaat kwaliteit boven kwantiteit, maar als er een hoog uitvoeringstempo wordt gehaald dan kan de opdracht worden uitgebreid. We streven er naar om eind 2026 bij alle huishoudens met een hoge warmtevraag in voorrangs-buurten aangebeld te hebben met energieadvies en installatiehulp. • Ondersteuning stadspashouders: We gaan stadspashouders gericht onder steunen. Dit doen we door eenmalig een nieuwe voucheractie en een nieuwe witgoedregeling op te zetten die gerichter is dan voorgaande acties. Eind 2026 heeft een groot deel van de stadspashouders gebruik gemaakt van een van deze regelingen.

Als er meer middelen van het Rijk beschikbaar komen voor het bestrijden van energiearmoede na 2025 dan wordt tegen die tijd gekeken of hierboven benoemde resultaten zijn behaald en waar de nieuwe middelen het best tot hun recht komen. In onderstaande tabel is de verdeling van middelen over de jaren te zien.

In hoofdstuk 5.3 gaan we dieper in op de doelgroep en de inzet van de gemeente.

Tabel 2 - Projectbegroting Energiearmoede Projecten Projectkosten Uitvoeringskosten Subtotaal

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

€ 950.000

€ 8.250.000

€ 13.150.000

€ 10.100.000

€ 10.300.000

€ 42.450.000

€ 150.000

€ 550.000

€ 600.000

€ 550.000

€ 1.850.000

€ 950.000

€ 8.400.000

€ 13.700.000

€ 10.700.000

€ 10.850.000

€ 44.600.000

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

2.2 Verenigingen van eigenaren (vve’s) Figuur 4 - Tijdlijn doelgroep verenigingen van eigenaren

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Beschrijving doelgroep Meer dan 60 procent van de woningen in de stad is onderdeel van een vve. Het gaat om in totaal circa 294.000 woningen verdeeld over ongeveer 23.000 vve’s van verschillende grootte. Alle ‘soorten’ eigenaren zijn vertegenwoordigd in vve’s. De eigenaren in een vve nemen samen een beslissing over de instandhouding en verbetering van het gebouw. Dat maakt het besluiten tot woningverbetering vaak bijzonder complex. In de voorrangs-buurten zijn er ruim 3.000 vve’s met een isolatieopgave. Dat gaat om 66.000 woningen. Meer dan 55.000 woningen hiervan zijn eigendom van circa 800 grote vve’s.

Doel en inzet De gemeente gaat alle vve’s in Amsterdam met een basisaanbod informeren en stimuleren zodat zij zelf aan de slag kunnen met verduurzaming van hun gebouw. In de voorrangs-buurten gaat de gemeente met een intensieve aanpak aan de slag. Met deze aanpak ondersteunen we vve’s in de verschillende fasen van verduurzaming: informeren, adviseren, planvorming en uitvoeren. Hier heeft de gemeente een veelvoud aan projecten, regelingen en subsidies om vve’s op verschillende manieren te ondersteunen. Net als bij het basisaanbod gaat het bij de intensieve aanpak om het faciliteren van vve’s om zelf de verduurzamings plannen te maken en ze uit te voeren. Met het aanbod van de Amsterdamse vve-aanpak gaat de gemeente in 2024 tot met 2026 meer dan 2.000 vve’s ondersteunen om de woningen te verduurzamen (van cursussen tot subsidies). Ruim 500 van deze vve’s worden ondersteund met verduurzamingsadviezen. Het gaat hierbij om 400 grote vve’s en 100 kleine vve’s, naar schatting bijna 29.000 woningen. Hiermee bereiken we ongeveer de helft van de grote vve’s in de voorrangs-buurten. Als dezelfde inzet na 2026 wordt voortgezet, verwachten we alle grote vve’s in de prioritaire buurten te voorzien van advies en ondersteuning. We denken dat dezelfde inzet na 2026 niet nodig is, omdat omliggende vve’s kunnen meeliften op de geboekte resultaten.

Ruim 10.000 huishoudens binnen vve’s kunnen een subsidie (Volkshuisvestingsfonds of vangnet) krijgen. Deze regelingen lopen door tot na 2026. Naast het basisaanbod van een vernieuwd loket en het voortzetten van branchebijeenkomsten zet de gemeente in de periode 2024-2026 in op:

Informeren • In de voorrangs-buurten gaan we buurtbijeenkomsten organiseren. Met vve’s waar renovatie of onderhoud urgent is, beginnen we het verduurzamingstraject. Met buurtbijeenkomsten worden de overige vve’s op de hoogte gehouden van het resultaat. • Het verduurzamen van een vve is een ingewikkeld proces waarbij de vve zelf veel verantwoordelijkheid draagt. Om vve’s hierop voor te bereiden, zijn er cursussen over het hele proces: de technische, juridische, financiële aspecten en over het creëren van draagvlak.

Adviseren • De gemeente geeft kleine en grote vve’s professionele verduurzamings adviezen gericht op energiebesparende maatregelen, haalbaarheid, warmteoplossingen, pv-panelen. Het advies gaat in op de huidige staat van onderhoud van het gebouw, en de mogelijkheden om het aardgasvrij te maken en te verduurzamen. Het advies houdt ook rekening met bouwfysische effecten en welstandeisen. Het advies berekent het effect op de woonlasten van de verschillende verduurzamingsstappen die de vve kan zetten, rekening houdend met beschikbare subsidies en leningen. We hebben meer adviezen ingekocht dan voorgaande jaren en er worden meer vormen van advies aangeboden. • Om te zorgen voor meer adviseurs werkt de gemeente aan cursussen om marktpartijen op te leiden als vve-specialist.

Planvorming • Er komt een financieel maatwerkadvies waarvoor individuele eigenaren zich kunnen aanmelden als zij verwachten door de plannen in financiële problemen te komen en daarom niet mee willen doen aan verbetering. Dit financieel advies houdt rekening met landelijke en gemeentelijke subsidies voor de uitvoering. • Bij de uitwerking van plannen moet de vve meermaals besluiten nemen over de ontwerpen. Om voldoende vaart in dit proces te houden kunnen zij vanaf 2024 de hulp van een activatieteam inroepen om ‘slapende’ vve-leden te activeren. • De gemeente lanceert een subsidieregeling als bijdrage in de kosten voor noodzakelijke onderzoeken en om de uitkomsten te delen met andere vve’s in de stad.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

• Het verduurzamingsadvies voor oudere, grotere gebouwen (haalbaarheids onderzoek) sluit af met een informatiebijeenkomst voor de vve. Als de vve in een opeenvolgende vergadering besluit om een integraal voor de vve verduurzamingsscenario uit te werken, wordt dit uitgewerkt in een voorontwerp en definitief ontwerp. De financiering van deze uitwerking is een knelpunt in besluitvorming. De gemeente doet bij 7 vve’s een proef met voorfinanciering door het Warmtefonds, om te zien of dit knelpunt kan worden weggenomen. Dit is onderdeel van de gemeentelijke lobby bij het Rijk om te zorgen voor de voorfinanciering van planvorming.

Uitvoering • Naast de landelijke subsidie en het Warmtefonds heeft de gemeente twee regelingen waarmee zij verduurzaming van vve’s extra stimuleert.

• Vanaf 2024 is er een vangnetregeling voor eigenaar-bewoners met een laag inkomen die de verhoging van de vve-bijdrage anders niet kunnen betalen. Het gaat om € 2000 per huishouden. In specifieke buurten in de stadsdelen Zuidoost (vanaf 2022) en Nieuw-West (naar verwachting in 2024) heeft de gemeente met rijksmiddelen een subsidieregeling voor woningverbetering en verduurzaming. De gemeente wil zo’n regeling ook voor stadsdeel Noord opzetten, maar is daarvoor afhankelijk van het Rijk voor financiering. In het toelichtende hoofdstuk 5.4 gaan we dieper in op hoe de gemeente de vve’s in Amsterdam ondersteunt om te verduurzamen. Alle bovenstaande punten worden daarin behandeld.

Begroting Voor het faciliteren en stimuleren van verduurzaming bij vve’s trekt de gemeente in totaal circa € 80 miljoen uit. € 20,5 miljoen daarvan is bestemd voor projecten om vve’s tot het investeringsbesluit te laten komen. Hiervan is € 13,7 miljoen gereserveerd vanuit de middelen van het isolatieoffensief, € 4 miljoen vanuit andere stimuleringsmiddelen van de gemeente zoals het Klimaatfonds via de Renovatiemotor, en € 2,5 miljoen vanuit rijksmiddelen voor Energiearmoede. De overige € 59 miljoen is gereserveerd voor subsidies of rentekorting voor de maatregelen. Het overgrote deel hiervan wordt gefinancierd vanuit rijksmiddelen. Vanuit de gemeente is in 2023 de rentekorting bij het Warmtefonds betaald (ter waarde van € 5 miljoen). Hiernaast is er vanaf 2024 € 3,2 miljoen gereserveerd als bijdrage aan de vangnetregeling. De subsidies zijn in jaarschijven verdeeld over de looptijd, wel is het totale budget begroot. Het volkshuisvestingsfonds in Nieuw-West en de rijksmiddelen voor het vangnet zijn aangevraagd maar moeten nog wel vergund worden aan de gemeente.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Tabel 3 - Projectbegroting vve’s Projecten

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

Projectkosten

€ 800.000

€ 600.000

€ 1.600.000

€ 9.400.000

€ 3.800.000

€ 4.150.000

€ 20.350.000

Uitvoeringskosten

€ 200.000

€ 350.000

€ 950.000

€ 1.600.000

€ 1.900.000

€ 2.100.000

€ 7.100.000

Subtotaal Projecten

€ 550.000

€ 950.000

€ 2.550.000

€ 4.550.000

€ 5.700.000

€ 6.250.000

€ 20.550.000

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

Warmtefonds

€ 3.000.000

€ 2.000.000

€ 5.000.000

Vangnet vve's1

€ 1.700.000

€ 11.800.000

Volkshuisvestingsfonds (Zuidoost)2

€ 2.800.000

€ 1.250.000

€ 2.900.000

€ 29.100.000

Volkshuisvestingsfonds (Nieuw-West)3

€ 1.300.000

€ 13.200.000

Subtotaal Subsidies

€ 2.800.000

€ 4.250.000

€ 7.900.000

€ 5.900.000

€ 59.100.000

€ 550.000

€ 3.750.000

€ 6.750.000

€ 13.450.000

€ 11.600.000

€ 12.150.000

€ 79.650.000

Subsidies

Totaal

1 Verdeeld over de looptijd t/m 2030. Het totaal is opgenomen. 2 Verdeeld over de looptijd t/m 2032. Het totaal is opgenomen. 3 Verdeeld over de looptijd t/m 2033. Het totaal is opgenomen.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

2.3 Eigenaar-bewoners buiten vve’s Figuur 5 - Tijdlijn doelgroep eigenaar-bewoners buiten vve’s

Beschrijving doelgroep

Doel en inzet

In Amsterdam staan bijna 33.000 woningen van eigenaar-bewoners die niet in een vve zitten. Dit zijn eengezinswoningen (EGW) zoals rijtjeshuizen, twee-ondereen-kap of vrijstaande woningen. De eigenaren van deze woningen beslissen over het algemeen zelf over de verbetering en verduurzaming hun woning. Er staan bijna 4.000 woningen van eigenaar-bewoners in voorrangs-buurten. Deze woningen staan grotendeels in twintig buurten, veelal in de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost.

De gemeente informeert en stimuleert alle eigenaar-bewoners buiten vve’s met een basisaanbod. Bij het energieloket kunnen alle bewoners informatie vinden. Dit energieloket wordt vernieuwd en uitgebreid. Hiernaast worden alle eigenaarbewoners buiten vve’s via collectieve inkoopacties gestimuleerd om te verduurzamen. Vanaf 2024 gaat de gemeente een intensieve aanpak opzetten, die bestaat uit advies over verduurzaming en subsidies. Met deze aanpak wil de gemeente in de periode 2024 tot en met 2026 alle 4.000 woningen in de voorrangs-buurten een advies hebben aangeboden. Hiernaast is er voor circa 2.500 huishoudens een subsidie (volkshuisvestingsfonds of vangnet). Deze subsidieregelingen lopen door tot na 2026.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

De intensieve aanpak bestaat uit de volgende onderdelen: • Verduurzamingsadvies: In de voorrangs-buurten kunnen eigenaar bewoners vanaf 2024 een verduurzamingsadvies aanvragen. Dit is een maatwerkadvies naar aanleiding van een huisbezoek. • Gebiedsgerichte aanpak: Een deel van de twintig buurten waar veel eengezinswoningen van eigenaar-bewoners staan, zijn om meerdere redenen ingewikkeld om te verduurzamen. Dit kan zijn door achterstallig onderhoud en/of beperkingen door de ruimtelijke kwaliteit en/of ‘gespikkeld’ bezit met corporaties of particuliere verhuurders en/of combinatie met de warmte transitie. In deze buurten gaat de gemeente integraal met verduurzaming aan de slag en kijken we in hoeverre dit collectief kan. • Vangnet: Voor woningeigenaren in slecht geïsoleerde huizen, die niet genoeg geld hebben om te verduurzamen, werkt de gemeente aan een vangnet regeling die vanaf 2024 aan te vragen is. De eigenaren kunnen aanspraak maken op een subsidie van € 2.000 per huishouden. Naast het genoemde verduurzamingsadvies helpen we hen via het vangnet ook bij de keuze van maatregelen, bij de uitvoering, en bij eventuele aanvullende financiering. • Volkshuisvestingsfonds: In specifieke buurten in Nieuw-West komt er naar verwachting een subsidieregeling voor woningverbetering en verduurzaming.

De gemeente wil een soortgelijke regeling in Noord, maar is voor de financieren afhankelijk van het Rijk.

Begroting Om eigenaar-bewoners buiten vve’s te ondersteunen en te stimuleren om hun woning te verduurzamen, trekt de gemeente in totaal circa € 19 miljoen uit. Bijna € 7 miljoen van deze middelen zijn gereserveerd voor projecten om eigenaarbewoners tot een investeringsbesluit te laten komen. Voor de projecten van de intensieve aanpak (2024-2026) reserveert de gemeente € 2,2 miljoen uit de middelen voor het isolatieoffensief, € 1,1 miljoen uit de rijksmiddelen voor energiearmoede en € 1 miljoen uit middelen van de provincie. De collectieve inkoopacties die al eerder begonnen, zijn gefinancierd vanuit het Klimaatfonds, via de Renovatiemotor. De overige € 12,5 miljoen is gereserveerd voor subsidies voor het uitvoeren van de maatregelen. Het overgrote deel hiervan wordt gefinancierd vanuit rijksmiddelen, bijna € 11 miljoen. De overige € 1,5 miljoen is vanuit het isolatieoffensief gereserveerd. De subsidies zijn in jaarschijven verdeeld over

de looptijd, wel is het totale budget begroot. Het volkshuisvestingsfonds in Nieuw-West en de rijksmiddelen voor het vangnet zijn aangevraagd maar moeten nog wel vergund worden aan de gemeente. In het toelichtende hoofdstuk 5.5 wordt de doelgroep en de inzet van de gemeente uitvoeriger beschreven.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Tabel 4 - Begroting eigenaar-bewoners buiten vve’s Projecten

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

Projectkosten

€ 50.000

€ 250.000

€ 1.800.000

€ 1.250.000

€ 900.000

€ 4.500.000

Uitvoeringskosten

€ 100.000

€ 150.000

€ 700.000

€ 650.000

€ 2.450.000

Subtotaal Projecten

€ 150.000

€ 400.000

€ 2.500.000

€ 1.950.000

€ 1.600.000

€ 6.950.000

Subsidies

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

Vangnet4

€ 850.000

€ 5.900.000

Volkshuisvestingsfonds (Nieuw-West)5

€ 650.000

€ 6.600.000

Subtotaal Subsidies

€ 1.500.000

€ 12.500.000

€ 150.000

€ 400.000

€ 4.000.000

€ 3.450.000

€ 3.100.000

€ 19.450.000

Totaal

4 Verdeeld over de looptijd t/m 2030. Het totaal is opgenomen. 5 Verdeeld over de looptijd t/m 2033. Het totaal is opgenomen.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

2.4 Woningcorporaties Figuur 6 - Tijdlijn doelgroep woningcorporaties

Beschrijving doelgroep

Wat doen we voor de Amsterdammers

Ongeveer 40 procent van alle woningen in Amsterdam zijn in bezit van woningcorporaties. Hiervan is een derde onderdeel van een vve, in zogenaamd ‘gespikkeld’ bezit. Met de Amsterdamse woningcorporaties worden elke vier jaar afspraken gemaakt over alle volkshuisvestingsthema’s. Momenteel zijn we in gesprek over de samenwerkingsafspraken voor de periode 2024-2027. Die afspraken gaan ook over hoe de verduurzaming van de woningvoorraad van corporaties er in de komende jaren uit zal zien.

In de samenwerkingsafspraken zal duidelijk worden hoeveel woningen corporaties komende jaren gaan verbeteren en welk deel hiervan EFG-labels zijn. Duidelijk is dat de inzet op de bestaande woningvoorraad vele male groter zal zijn dan voorheen. Om het benodigde renovatietempo te halen, werkt de gemeente aan het vereenvoudigen van het vergunningsproces in het kader van de welstandsnota, erfgoed en de Wet natuurbescherming (zie hoofdstukken 5.9 en 5.10).

Verandering focus

Een groot deel van de EFG-label-opgave is in de voorrangs-buurten met veel of grote sociaalmaatschappelijke opgaven. We bespreken met de corporaties in hoeverre zij voorrang geven aan verduurzaming van woningen in de voorrangsbuurten. Tegelijkertijd zijn ook investeringen van corporaties in het verbeteren van woningen met EFG-labels buiten deze buurten belangrijk, omdat elke huurder een energiezuinige woning verdient. Bij de prioritering in complexen weegt de corporaties ook de kwaliteit van de complexen mee.

Afgelopen jaren is de focus van de corporaties meer komen te liggen op het verbeteren van bestaande woningen. De afschaffing van de verhuurdersheffing en de daaraan gekoppelde nationale prestatieafspraken (hierna: NPA) zijn hierbij een belangrijke factor geweest. De belangrijkste afspraak is dat alle corporatie woningen met een EFG-label voor 2029 moeten zijn verbeterd. De Amsterdamse corporaties bezitten 32.461 woningen met een EFG-label in de stad. De NPA sluit monumenten en woningen waarvoor sloopplannen zijn uit. In Amsterdam gaat het dan nog altijd om de verbetering van 27.000 woningen, waarvan 8.000 in vve’s. Het aantal woningen dat corporaties moet verbeteren om alle woningen met een EFG-label weg te werken is vele malen groter omdat deze woningen vaak deel uitmaken van een gebouw waarin ook woningen zonder EFG-label zijn.

Omdat de afspraken met corporaties momenteel worden gemaakt is deze doelgroep verder niet uitgewerkt. De nieuwe samenwerkingsafspraken worden eind 2023 gepubliceerd.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

2.5 Verhuurders en vastgoedprofessionals Figuur 7 - Tijdlijn doelgroep verhuurders en vastgoedprofessionals

Beschrijving doelgroep

Doel en inzet

In Amsterdam worden circa 137.000 woningen verhuurd door commerciële en particuliere verhuurders. Dit is ongeveer 30 procent van de totale woning voorraad. Deze woningen zijn in het bezit van zo’n 35.000 verhuurders. Dit is een zeer diverse groep van grote institutionele beleggers en kleinere bedrijven, maar ook van privépersonen met veel of weinig bezit en van stichtingen of verenigingen. Slechts een klein deel van de particulier verhuurde woningen staat in de voorrangs-buurten. Het gaat om ongeveer 20.000 woningen.

De invloed van de gemeente op deze doelgroep is vooralsnog beperkt omdat er geen wettelijke grondslag is om hen tot verduurzaming te bewegen. Vanuit het Rijk komt er regelgeving om alle verhuurde woningen met een EFG-label in 2030 te hebben verduurzaamd. De komende periode blijft de gemeente zoeken naar gronden en manieren om deze groep aan te zetten tot verbetering en verduurzaming.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

De gemeente zet in de periode 2024-2026 in op zes onderdelen die alle als basisaanbod gelden omdat ze niet specifiek gericht zijn op voorrangs-buurten.

In hoofdstuk 5.6 staat een toelichting over commerciële en particuliere verhuurders en hoe de gemeente hen stimuleert om te verduurzamen.

De zes onderdelen zijn: • Een verbeterd loket waar verhuurders terecht kunnen voor informatie over verduurzaming; • Organiseren van meer samenwerking in de branche door reguliere bijeenkomsten over verduurzaming en mogelijk een convenant; • Voorzetting van de collectieve inkoopacties voor kleine particuliere verhuurders voor isolatiemaatregelen en andere verduurzamingsmaatregelen; • Onderzoeken in een pilot of de gemeente energetische kwaliteit kan afdwingen. Indien succesvol wordt deze pilot als project voortgezet. • Huurders worden door !WOON ondersteund om via het initiatiefrecht een voorstel aan hun verhuurder te doen om te verduurzamen. Indien nodig worden huurders daarbij ook juridisch ondersteund. Dit is een verdubbeling van de huidige inzet op de ondersteuning van huurders. • Met de landelijke Inspectie Leefomgeving en Transport doen we een pilot om te handhaven als een Energielabel bij verhuringen ontbreekt. Indien succesvol wordt deze pilot als project voortgezet.

Begroting

Voor het ondersteunen van huurders om verduurzamingsmaatregelen af te dwingen reserveert de gemeente bijna € 1 miljoen vanuit de rijksmiddelen voor energiearmoede. Voor het verder ontwikkelen van de projecten reserveert de gemeente in 2024 eenmalig € 100.000 vanuit de middelen van het isolatie offensief. Als een pilot succesvol kan worden opgeschaald dan zullen er meer middelen worden gereserveerd.

Hiernaast wordt er bij het Rijk stevig op aangedrongen om de aangekondigde wetgeving voor EFG-labels meer handen en voeten te geven en ervoor te zorgen dat energetische kwaliteit afgedwongen kan worden.

Tabel 5 - Projectbegroting verhuurders Projecten

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

Projectkosten

€ 450.000

€ 350.000

€ 1.150.000

Uitvoeringskosten

Totaal

€ 450.000

€ 350.000

€ 1.150.000

Naast de inzet op doelgroepen richt de gemeente zich bij de verduurzaming van woningen op het benutten van koppelkansen, op innovatie en op het wegnemen van knelpunten. Dit betreft een aantal thema’s en overige opgaven waarvoor ook beleids doelstellingen zijn geformuleerd. De thema’s zijn: woningkwaliteit, warmtetransitie, cultuurhistorisch waardevolle panden, natuur bescherming, circulair isoleren en klimaatadaptatie. Verder besteden we in dit deel van het uitvoeringsplan voor de periode 2024-2026 bijzondere aandacht aan de communicatie en de relatie met het Rijk. De inzet op de thema’s is verder uitgewerkt in de toelichtende bijlagen.

Deel III

Thema’s

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Figuur 8 - Tijdlijn thema’s

Communicatie Voor het slagen van het isolatieoffensief is het belangrijk dat alle Amsterdammers en woningeigenaren de gemeente weten te vinden voor ondersteuning bij woningverbetering, verduurzaming en energiebesparing en een handelings perspectief hebben. De gemeente blijft het informatieaanbod verbeteren en maakt alle bestaande lokale en landelijke producten, diensten, subsidies en ondersteuning toegankelijk. We werken aan een overkoepelend kernverhaal, waarin alle projecten, doelgroepen, regelingen en thema’s uit het isolatie offensief bij elkaar worden gebracht. Het online energieloket wordt uitgebreid, en verder komt er een rondreizend fysiek loket voorde voorrangs-buurten. Hier kunnen buurtbewoners met hun vragen over isolatie en energiebesparing terecht en is er ruimte voor een gesprek. We doen dit uiteraard in samenwerking met stadsdelen, buurtorganisaties en externe partners.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Woningkwaliteit Woningen moeten veilig, gezond en toekomstbestendig zijn. De huidige staat van sommige Amsterdamse woningen is onvoldoende en voldoet niet aan de eisen en wensen ten aanzien van woningkwaliteit. Voor de betaalbaarheid, gezondheid, veiligheid en wooncomfort moet de verduurzaming samengaan met de verbetering van woningkwaliteit. In de isolatieaanpak is de verbetering van de woningkwaliteit daarom geïntegreerd met de verduurzaming. Woningverbetering is meegenomen in de informatievoorziening, adviezen, planvorming en subsidieregelingen. Ook op het gebied van regelgeving koppelt de gemeente woningkwaliteit en duurzaamheid. Slechte energetische kwaliteit moet worden gezien als gebrek waarop de verhuurder moet ingrijpen, dit is iets wat de gemeente bij het Rijk aankaart. In de AAV is meer informatie te vinden over wat de gemeente doet op woningkwaliteit.

Warmtetransitie Het aardgasvrij maken van de stad en het isoleren van Amsterdamse woningen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is cruciaal dat de warmtetransitie hand in hand gaat met energiebesparing, isolatie en woningverbetering. Enerzijds vanwege de klimaatdoelstellingen en anderzijds vanwege de betaalbaarheid van de energierekening van bewoners. Isolatie bespaart energie en geeft meer wooncomfort. Als er minder gestookt hoeft te worden, komen duurzamere manieren van verwarming binnen handbereik. Zowel collectieve als individuele. In de Amsterdamse Transitievisie Warmte (TVW) geeft de gemeente richting aan de overstap naar een aardgasvrij Amsterdam. In sommige buurten komen warmtenetten, in andere buurten krijgen woningen duurzame warmte via individuele systemen, zoals warmtepompen. De afgelopen jaren zijn de inspanningen om te besparen, te isoleren en duurzaam te verwarmen steeds meer naar elkaar toegegroeid. De komende jaren gaan we dit uitbouwen en bestendigen. We doen dit deels in de gebiedsgerichte aanpak in de voorrangsbuurten van het isolatieoffensief en Warm Amsterdam, deels in het aanbod voor de verschillende doelgroepen uit deel II van het Uitvoeringsplan.

Verduurzaming cultuurhistorisch waardevolle panden Amsterdam is een stad met veel erfgoed en cultuurhistorisch waardevolle gebouwen. Onze stad heeft een internationale reputatie op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en bescherming van historische gebouwen. De verduurzaming van cultuurhistorisch waardevolle panden is misschien wat lastiger, maar is vaak heel goed mogelijk. Een verantwoorde verduurzaming van erfgoed is dan ook een essentieel onderdeel van het isolatieoffensief. Dit betekent dat we in de komende periode werken aan het bevorderen en versnellen van isolatie maatregelen die recht doen aan de schoonheid van de stad. Om dit voor elkaar te krijgen, actualiseert de gemeente de criteria en toestemmingskaders voor de beoordeling van verduurzaming van cultuurhistorisch waardevolle panden. Tegelijkertijd werken we aan het verbeteren van de dienstverlening in de vergunningsprocessen en een betere interne samenwerking. De gemeente wil isolatiemaatregelen standaardiseren en procedures stroomlijnen. Hiervoor moeten we alle partijen in een vroeg stadium betrekken om tot breed gedragen oplossingen te komen. De gemeente begint met deze aanpak en actualisaties in de voorrangs-buurten.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Natuurinclusief isoleren

Klimaatadaptatie

Het verduurzamen en isoleren van woningen moet volgens de wet Natuur bescherming op een verantwoorde en diervriendelijke manier gebeuren. Dit is onlangs nog in een gerechtelijke uitspraak onderstreept. Voordat uitvoerders bepaalde bouwdelen kunnen isoleren, moet een (vaak langdurig) ecologisch onderzoek worden gedaan om de diersoorten in kaart te brengen. Dit geldt met name voor ‘medebewoners’ van spouw en dak, zoals vleermuizen en gierzwaluwen. Op grond van dit onderzoek kunnen vergunningen worden aangevraagd. Om woningeigenaren hierbij te helpen, zal de gemeente deze onderzoeken laten uitvoeren en vergunningen verlenen op grond van een Soortenmanagementplan (SMP) en daarvoor een pré SMP. Hiermee beginnen we in de voorrangs-buurten en sluiten we aan op de programmering van de corporaties in de verduurzaming van hun bezit.

De klimaatverandering is duidelijk merkbaar en leidt steeds vaker tot extreme weersomstandigheden. Dit heeft grote gevolgen voor de bewoners en de leefbaarheid van Amsterdam. De nieuwe KNMI-klimaatscenario’s laten zien dat Nederland zich moet voorbereiden op extremer weer. Hevige neerslag zorgt voor overstromingen en droogte zorgt voor aantasting van funderingen en verzakkingen. Meer en extremere hittegolven hebben een negatief effect op het wooncomfort en vergroten de energievraag door de behoefte aan koeling. De gemeente wil dat maatregelen die de gevolgen enigszins verzachten en verminderen, zoals zonwering, ventilatie en dakisolatie, onderdeel worden van het isolatieoffensief.

Circulair isoleren De gemeente heeft in de Agenda Circulair als doel gesteld om in 2030 circa 50 procent minder abiotische grondstoffen te gebruiken in de stad. Daar kan het gebruik van circulaire materialen bij het isoleren van woningen een belangrijke bijdrage aan leveren. Met het uitvoeringsplan streven we ernaar om 50 procent van de isolatiemaatregelen in 2030 circulair uit te voeren. Recent onderzoek in opdracht van de gemeente laat zien dat de toepassing van circulaire biobased materialen per woning 5 tot 10 procent duurder is dan hetzelfde isolatiepakket met de meest gangbare conventionele materialen. Circulaire isolatiematerialen kunnen vaak op dezelfde wijze worden aangebracht als de gangbare materialen en betekenen geen extra werk voor uitvoerders. Rijk en gemeenten werken aan de invoering van een subsidie voor circulaire materialen (naar verwachting per 1 januari 2024 binnen de bestaande ISDE en SVVE). Opdrachtgevers kunnen hiermee een groot deel van de meerkosten financieren. De gemeente onderzoekt hoe we circulair isoleren in de projecten van het isolatieoffensief als voorwaarde kunnen opnemen in de verduurzamingsadviezen en programma’s van eisen. Met voorbeeldprojecten en opschaling wil de gemeente de bouwbranche en woningeigenaren, zoals de woningcorporaties, aanzetten om veel vaker gebruik te maken van circulaire materialen.

Om de eerder genoemde doelstelling te halen is namelijk een grote inhaalslag nodig.

Relatie met het Rijk De gemeente blijft het Rijk aansporen om bestaande knelpunten in wet- en regelgeving te verbeteren, en om bestaande regelingen zoals de energie leningen van het Warmtefonds en de Wet natuurbescherming, beter te laten aansluiten op de praktijk. Door bijvoorbeeld een minimale energetische kwaliteit op te nemen in wetgeving, of door belastingwetgeving te verbeteren om woningcorporaties te helpen verduurzamen.

Begroting Veel van de hierboven beschreven inzet op de thema’s is onder Algemeen en Uitvoeringskosten geplaatst omdat dit om relatief kleine bedragen gaat. In de begroting is te zien dat de gemeente in totaal bijna € 6,3 miljoen reserveert voor het benutten van koppelkansen, innoveren en wegnemen van knelpunten binnen deze thema’s. Dit zijn vooral middelen uit het isolatieoffensief, namelijk € 5,5 miljoen. Alleen voor het energieloket en de uitvoering Wet Natuurbescherming worden externe middelen gebruikt, respectievelijk -,3 miljoen en -,5 vanuit de provincie Noord-Holland. De subsidies zijn in jaarschijven verdeeld over de looptijd, wel is het totale budget begroot. Beide moeten nog worden vergund aan de gemeente Amsterdam.

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Tabel 6 - Projectbegroting thema’s Projecten

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal

Projectkosten

€ 800.000

€ 1.050.000

€ 1.200.000

€ 600.000

€ 3.650.000

Uitvoeringskosten

€ 250.000

€ 750.000

€ 800.000

€ 2.550.000

Subtotaal

€ 1.050.000

€ 2.150.000

€ 2.950.000

€ 1.400.000

€ 6.200.000

Dit hoofdstuk geeft inzicht in de bestedingen die vallen onder het isolatieoffensief. Bij elkaar investeren de gemeente en het Rijk komende jaren ruim € 151 miljoen om het isolatietempo in de stad te versnellen.

Deel IV

Begroting

Isolatieoffensief Het uitvoeringsplan 2024-2026

Begroting Dit hoofdstuk geeft inzicht in de bestedingen die vallen onder het isolatieoffensief. We doen dit aan de hand van twee tabellen. Een projectbegroting en een tabel over besteding van de budgetten. Met alle projecten en regelingen van het isolatieoffensief wordt er in totaal € 151 miljoen besteed. Naast de € 32 miljoen die in het coalitieakkoord is gereserveerd voor het isolatieoffensief wordt gebruik gemaakt van € 10 miljoen gemeentelijk budget dat reeds gereserveerd is voor de Renovatiemotor uit het Klimaatfonds. De overige middelen komen voornamelijk van het Rijk (circa € 105 miljoen) en de provincie Noord-Holland (circa € 2 miljoen). De projecten worden gedekt uit verschillende budgetten. In de projectbegroting is te zien dat twee derde wordt besteed aan maatregelen. De rest wordt gebruikt om de kaders te scheppen om de maatregelen te kunnen nemen. Er is € 71,5 miljoen begroot voor het subsidiëren van grote isolatie maatregelen zoals isolerend glas en € 30 miljoen als projectbudget voor het installeren van kleine energiebesparende maatregelen zoals radiatorfolie en tochtstrips. Deze middelen worden volledig ingezet in de voorrangs-buurten, waarvan circa € 50 miljoen in Zuidoost en Nieuw-West.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13431067/1