Regiobeeld Amsterdam 2023 - Definitieve versie
Tekst van het document
Contactpersonen Regionale samenwerkingsstructuur: Amsterdam Vitaal & Gezond 26-06-2023
Naam: Inge Müller Functie: Programmaregisseur Amsterdam Vitaal & Gezond Mailadres: IMuller@sigra.nl
Coördinerende zorgverzekeraar: Zilveren Kruis Naam: Femmy Muller Functie: Lid Regieteam AV&G Mailadres: Femmy.Muller@zilverenkruis.nl
Regiobeeld Amsterdam Definitieve versie Regiobeeld 2023
Coördinerende gemeente: Gemeente Amsterdam Naam: Marieke Boele van Hensbroek Functie: Lid Regieteam AV&G Mailadres: m.boelevanhensbroek@amsterdam.nl
Leeswijzer van het Regiobeeld Amsterdam Leeswijzer •
Dit document is opgesteld naar aanleiding van het Integraal Zorgakkoord, waarin is afgesproken dat elke zorgkantoorregio een regiobeeld opstelt.
•
In regio Amsterdam wordt het regiobeeld uitgewerkt langs de lijnen van Amsterdam Vitaal & Gezond (AV&G), een samenwerkingsverband van gemeente, zorgverzekeraars, aanbieders en cliënten.
•
Het document is in meerdere cycli tot stand gekomen, door afstemming met (vertegenwoordigers van) alle betrokken zorgpartijen in de regio.
•
Dit regiobeeld bevat enerzijds de elementen zoals opgesteld in het basisbeeld vanuit het IZA, verrijkt met een interpretatie voor de regio Amsterdam. Naast de criteria zoals opgesteld in het basisbeeld, zijn verschillende elementen toegevoegd, zoals onder andere: verrijkte prognoses zorggebruik, duurzaamheid van vastgoed, vergelijking verwachte en werkelijke zorguitgaven, detailniveau inzichten op stadsdelen, wonen en zorg en inzicht in palliatieve zorg.
•
Volgend op dit regiobeeld wordt een regioplan opgesteld waarin specifieke transformatieopgaven en -plannen geconcretiseerd worden. Daarnaast wordt het beeld rondom de acute zorg in de regio uitgewerkt in het ROAZ-beeld. Vanuit ROAZ-beeld zijn relevante inzichten aan dit regiobeeld toegevoegd.
•
In principe zijn de getoonde inzichten opgebouwd uit de gemeentes Amsterdam en Diemen. Weesp is sinds maart 2022 onderdeel van Gemeente Amsterdam en is voor sommige inzichten niet meegenomen aangezien de datum van de inzichten vóór het toetreden van Weesp tot gemeente Amsterdam ligt. Per dia wordt aangegeven wat de precieze regio is waarvoor de inzichten getoond worden.
•
Dit document is opgebouwd uit twee onderdelen: hoofdstuk 0 bevat het regiobeeld zoals bruikbaar voor regio Amsterdam, en hoofdstuk 1 volgens de landelijk gedefinieerde structuur, bruikbaar voor vergelijking met andere regio’s
1
Het regiobeeld Amsterdam is een combinatie van het IZA-basisbeeld en het regiobeeld 2020 vanuit AV&G, verdiept op doelgroepen Totstandkoming Regiobeeld Amsterdam
Basisbeeld IZA
Actualisering en herijking
Regiobeeld Amsterdam Vitaal & Gezond 2020
2
Concept Regiobeeld Amsterdam
Verdieping op doelgroepen Toetsen concept in zorgveld
Regiobeeld Amsterdam
Het regiobeeld is opgesteld door initiatiefnemers binnen AV&G, voor analyses en inzichten zijn meerdere bronnen gebruikt Partijen betrokken bij opstellen regiobeeld Amsterdam Initiatiefnemers
IZA: “Het initiatief tot het opstellen van het regiobeeld voor de zorgkantoorregio wordt genomen door de marktleider zorgverzekeraar samen met de gemeente”
• • •
Betrokken experts
Overige partijen
GGD Amsterdam Data-team Gemeente Amsterdam Arbeidsmarktexperts Sigra
Vertegenwoordigers vanuit het zorgveld in de trekkersgroepen en bestuurlijke coalities Amsterdam Vitaal & Gezond
3
Gebruikte bronnen voor regiobeeld 1.
CBS – SES, migratieachtergrond, gezondheidsmonitor, jeugdmonitor 2. RIVM – Projecties zorggebruik, VTV2018 3. NZa – Regioanalyses, wachtlijstdata, palliatieve monitor 4. Data team Gemeente Amsterdam – Gemeentelijke monitor sociaal domein, wachtlijsten, gebruikers op stadsdeelniveau, rapportage Jeugdzorg in Beeld, O&S data 5. GGD Amsterdam – Gezondheidsmonitors, preventie-aanbod 6. CAK – Cliëntaantallen Wlz 7. TNO – Ontwikkeling capaciteit verpleeghuiszorg 8. PZNL – Kenmerken palliatieve zorg via Palliaweb 9. Vektis Open Data – Zorggebruik in de Wlz 10. Prognosemodel Zorg & Welzijn – Prognoses arbeidsmarkt en zorggebruik 11. Primos – Bevolkingsprognoses 12. Nivel – Patiëntaantallen binnen de eerste lijn 13. ZN Regiomonitor Wlz – Cliënten en leveringsvormen Wlz-VV 14. Sigra – Arbeidsmarktgegevens en ontwikkeling 15. Expertisecentrum verduurzaming zorg – Monitor routekaarten 16. AEF – Input regressiemodel Wmo-uitgaven 17. Waarstaatjegemeente.nl – Algemene kenmerken gemeentes 18. QGIS – Geografische kaarten 19. BZK/WB – Leefbaarometer 3.0 20. Atlas leefomgeving – Kenmerken leefomgeving gemeentes 21. Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting/Companenonderzoek
De structuur van dit regiobeeld sluit in hoofdstuk 1 aan op de landelijke structuur Leeswijzer landelijk format en structuur van dit document Landelijk format structuur regiobeeld
Structuur van dit document Hoofdstuk 0 – Samenvatting en belangrijkste conclusies • •
Hoofdstuk 0a – Algemene stand van de regio Hoofdstuk 0b – Focusdoelgroepen regiobeeld
Hoofdstuk 1A, 1B, 1C en 1D – Regiobeeld weergegeven volgens de landelijke structuur, inzichten komen overeen met hoofdstuk 0
Er is gekozen voor deze tweedeling zodat er zowel een indeling is die bruikbaar is binnen de regio (hoofdstuk 0) als landelijk ter vergelijking met andere regio’s (hoofdstuk 1)
4
Samenvatting en belangrijkste conclusies
5
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
6
Zorgkantoorregio Amsterdam kenmerkt zich door grote verschillen, hoog GGZ-gebruik, hoog zorggebruik ouderen en populatiegroei Grote gezondheidsverschillen
Groeiende en vergrijzende populatie
10 jaar verschil in gezonde levensverwachting tussen stadsdelen. Diemen 3 jaar hoger dan A’dam.
De bevolking groeit in 2030 met 12%, wat het dubbele is van Nederland, en Amsterdam vergrijst harder dan Nederland, 65+’ers neemt met 30% toe in 2030
Voor 90% van de onderzochte gezondheidsfactoren scoort Amsterdam slechter dan NL. Prevalentie van bijvoorbeeld obesitas is in stadsdelen Zuidoost en Nieuw-West ten opzichte van centrum het dubbele, en er zijn 8x meer kwetsbare jongeren in Zuidoost dan Centrum
Hoog GGZ-gebruik 18+ en Jeugd-GGZ Het zorggebruik binnen de specialistische GGZ (Zvw) ligt EUR 74 mln (+26%) hoger dan gemiddeld in NL. Zorggebruik in jeugdhulp per jeugdige ligt 9% hoger in Amsterdam dan in NL. Voornamelijk in de stadsdelen Oost, West en Centrum zijn de uitgaven aan specialistische GGZ (Zvw) hoger dan verwacht
7
Conclusies
Stadsdelen Noord (+27%), Zuidoost (+18%) en Nieuw-West (+17%) zullen het hardste groeien
Zorggebruik ouderen & chronisch zieken Zorggebruik Zvw is in Zuidoost, Nieuw-West en Noord gemiddeld EUR 300 per inwoner hoger dan verwacht, m.n. in oudere groepen In Zuidoost, Nieuw-West en Noord is het aandeel chronisch zieken ~2x hoger, wat correleert met hoger aandeel niet-Nederlandse migratieachtergrond en SES
Amsterdam scoort op veel gezondheidsindicatoren, sociaal economische indicatoren en de fysieke leefomgeving slecht Levensverwachting ligt 0,6 jaar lager dan in Nederland gemiddeld, 9 jaar verschil binnen de stad Gezondheid *
Momenteel is het aandeel van de Amsterdamse bevolking met minstens één chronische ziekte lager dan in Nederland, maar het aandeel groeit wel harder dan in NL, met ~1% per jaar. Het aandeel van de bevolking dat rookt is in Amsterdam 5%-punt hoger dan in Nederland Sociaaleconomische statusscore is lager dan in Nederland gemiddeld
Sociaaleconomisch Het percentage kinderen in uitkeringsgezinnen is in Amsterdam het dubbele van Nederland gemiddeld (12% vs. 6%)
Gezondheid en gezondheidsfactoren in de regio Amsterdam
*
De sociale samenhang is in Amsterdam het laagste van heel Nederland Blootstelling aan verkeersgeluid >60 dB is in Amsterdam dubbel zo hoog als in Nederland
Fysieke Leefomgeving Blootstelling aan luchtvervuiling is voor PM10 20% hoger en voor NO2 33% hoger dan gemiddeld in Nederland *
Groenoppervlakte in leefomgeving is in Amsterdam 41% lager dan in Nederland gemiddeld Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziektelast, met roken als belangrijkste oorzaak. Een ongezonde leefomgeving veroorzaakt 4% van de ziektelast, met luchtverontreiniging als belangrijkste oorzaak. Mensen met een lagere SES hebben vaker een ongezonde leefstijl; vaak moeten achterliggende problemen eerst opgelost worden voordat er aan gezonde leefstijl gewerkt kan worden 1. 8
* = score op basis van vergelijking zorgkantoorregio met Nederland op alle indicatoren getoond op https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/gezondheid Gezondheid: Amsterdam scoort slechter op 5 van de 6 indicatoren (83%), Sociaal-Economisch: Amsterdam scoort slechter op 7 van de 8 indicatoren (88%), Fysieke leefomgeving: Amsterdam scoort slechter op 4 van de 4 indicatoren (100%). Regio = zorgkantoorregio Amsterdam (gemeente Amsterdam incl. Weesp, gemeente Diemen) 1) Bron: RIVM, Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018, Een gezond vooruitzicht, Synthese
Binnen mentale gezondheid is zorggebruik in Amsterdam hoog en zal toenemen, arbeidsmarktkrapte binnen de GGZ ligt hoog Mentale gezondheid
Samenvatting zorgvraag en -gebruik
Zvw
Wlz
Jeugd
Wmo
Huidig
Prognose
Met name relatief hoog gespecialiseerd, extramuraal zorggebruik vergeleken met Nederland gemiddeld
Sterke stijging verwacht in zorgvraag, met name specialistische GGZ
Aandeel cliënten met indicatie GGZ-B lager, GGZ-W hoger in A’dam dan landelijk
Stijging GGZ-W van +15%, GGZ-B +10% richting 2030, beide grotere groei dan NL.
Kenmerken van het aanbod Arbeidsmarktkrapte binnen geestelijke gezondheidszorg is groot en zal niet afnemen Wachtlijsten in de regio zijn in lijn met of korter dan landelijk gemiddelde, wel de helft buiten treeknorm Amsterdamse GGZ-aanbieders lopen achter in verduurzaming vastgoed zoals omschreven in IZA Met Thrive loopt er in Amsterdam een uniek samenwerkingsverband & preventie-initiatief
Samenwerking coalitie mentale gezondheid
Relatief hoog gebruik jeugdhulp, o.a. door hoge risicofactoren (bijv. kindermishandeling, bijstand)
Stijging verwacht in zorgvraag
Uitgaven aan Wmo in Amsterdam lager (5%) dan Nederland gemiddeld
Verwachting is dat vraag BW constant blijft, waarschijnlijk door veel uitstroom naar GGZ Wonen
Amsterdam scoort relatief slecht 9
Samenvatting zorgaanbod en samenwerking
Amsterdam scoort gemiddeld
De coalitie mentale gezondheid heeft drie hoofdthema’s: 1) Mentale Gezondheid en Veerkracht – Versterken mentale gezondheid en inzet op diversiteit en preventie 2) Verbonden brede basis in de wijk – Versterken brede en verbonden GGZ-infrastructuur in alle buurten en wijken 3) Verblijven en wonen op de juiste plek – Versterken eigen regie in beschermd verblijf en begeleid thuis
Amsterdam scoort relatief goed
Buiten beschouwing
Zorggebruik in Amsterdam binnen Jeugd en Gezin is hoog, in lijn met hogere risicofactoren voor jeugdhulp in Amsterdam Jeugd en Gezin
Samenvatting zorgvraag en -gebruik Huidig
Zvw
Samenvatting zorgaanbod en samenwerking
Prognose
Grote spreiding in de stad, in Zuidoost veel gebruik <4 jaar, in NieuwWest voor 5-9 jaar
Kenmerken van het aanbod
Stijging verwacht in zorgvraag in lijn met demografische groei
Vergeleken met andere sectoren gemiddeld relatief weinig arbeidsmarktkrapte, maar op functieniveau wel veel krapte wat ook zo ervaren wordt door sector Wachttijden in de regio liggen boven (onofficiële) ‘treeknorm1’ jeugdhulp Geen zicht op verduurzaming vastgoed jeugdzorg
Wlz
Jeugd
Wmo
Buiten beschouwing
Buiten beschouwing
Relatief hoog gebruik jeugdhulp, in lijn met risicofactoren (bijv. kindermishandeling, bijstand)
Stijging verwacht in zorgvraag, terwijl landelijk kader wel krimpt
Uitgaven aan Wmo in Amsterdam lager (5%) dan Nederland gemiddeld
Verwachting is dat vraag BW redelijk constant blijft, wel groei in vraag door demografische groei
Amsterdam scoort relatief slecht 10
Amsterdam scoort gemiddeld
Preventie-aanbod vanuit o.a. Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht en Gezonde en Kansrijke Start2
Samenwerking coalitie Jeugd & Gezin Binnen Amsterdam Vitaal & Gezond wil de coalitie Jeugd en Gezin zich radicaal gaan inzetten op preventie van jeugd- en gezinsproblematiek. Concrete invulling hiervan wordt vormgegeven.
Amsterdam scoort relatief goed
Buiten beschouwing
1) Geen officiële treeknorm, de GGZ-treeknorm wordt gebruikt om toch inzicht te geven in de wachttijden met een (onofficieel) referentiepunt 2) Meer informatie over het programma Kansrijke Start is te vinden in het aparte regiobeeld Kansrijke Start: https://ahti.nl/wp-content/uploads/2021/09/20210319-Coalitie-Kansrijke-StartAmsterdam-JZOJP-Regiobeeld.pdf
Het zorggebruik van de ouderen in Amsterdam ligt hoog, en de zorgvraag zal sterk toenemen door de aankomende vergrijzing Ouderen
Samenvatting zorgvraag en -gebruik
Zvw
Wlz
Samenvatting zorgaanbod en samenwerking
Huidig
Prognose
Hoger zorggebruik dan verwacht, veel gebruik van ongecontracteerde wijkverpleging en palliatieve zorg kan beter.
Stijging verwacht in zorgvraag door vergrijzing, bijv. in de wijkverpleging1
Aantal gebruikers in lijn met landelijk, steeds meer extramuralisering
Kenmerken van het aanbod
Sterke groei verwacht in gebruikers algemeen en ook verpleeghuiszorg
Arbeidsmarktkrapte binnen de V&V en thuiszorg is groot en zal niet afnemen. Belang mantelzorg1 groot. Wachtlijsten in de regio zijn in lijn met of korter dan landelijk gemiddelde, soms wel langer dan treeknorm Amsterdamse verpleeghuisaanbieders lopen achter in verduurzaming vastgoed zoals omschreven in IZA Omtrent valpreventie is de Amsterdamse aanpak ‘Laat je niet vallen’ gestart door de GGD Amsterdam
Samenwerking coalitie Ouderen Jeugd
Wmo
Buiten beschouwing
Buiten beschouwing
Uitgaven aan Wmo in Amsterdam lager (5%) dan Nederland gemiddeld
Stijging verwacht door groeiend aantal ouderen en groeiend beroep op zelfredzaamheid ouderen in thuissituatie2
Amsterdam scoort relatief slecht 11
Amsterdam scoort gemiddeld
De coalitie ouderen is reeds gestart met de Visie 2040 en Strategie 2025, o.b.v. diverse trajecten op drie thema’s
Amsterdam scoort relatief goed
1. Woonsituatie 2. Gezonde leefomgeving 3. Domein-overstijgende zorg
Buiten beschouwing
1) Mantelzorgpotentieel is gedefinieerd als het aantal 50-64-jarigen t.o.v. 85+’ers. Dit betekent ook groot beroep op mantelzorgers, waarbij het mantelzorgpotentieel in Amsterdam hoger is dan in Nederland gemiddeld (14 vs. 9), maar dat dit potentieel wel zal afnemen richting 2030 naar 10. 2) Woonsituatie van ouderen in Amsterdam wijkt ook af van Nederland door hoger percentage hoogbouw en culture diversiteit van de stad
Het aandeel van de Amsterdamse bevolking met een chronische ziekte zal de komende jaren sterk stijgen Chronisch Zieken
Samenvatting zorgvraag en -gebruik Huidig Domeinoverstijgend
Zvw
Wlz
Samenvatting leefomgeving en samenwerking
Prognose
Leefomgeving en -omstandigheden chronisch zieken
Het aandeel van de Sterke stijging verwacht Amsterdamse bevolking in prevalentie van met minstens één bevolking met minstens chronische aandoening is één chronische iets lager dan in aandoening, en sterkere Nederland gemiddeld groei dan in Nederland (3,5%-punt) gemiddeld
Sterke spreiding binnen Richting 2030 zal deze Jeugd Wmo de stad: prevalentie veel prevalentie in Amsterdam hoger in stadsdelen met ongeveer 1,5%-punt Zuidoost, Nieuw-West en per jaar toenemen Noord Hogere prevalentie chronische ziektes binnen bevolkingsgroepen met een migratieachtergrond, die in Amsterdam sterk vertegenwoordigd zijn Amsterdam scoort relatief slecht 12
Amsterdam scoort gemiddeld
Fysieke leefomgeving is slechter dan in Nederland gemiddeld: 40% minder groen, dubbel zoveel geluidshinder en 20% meer luchtvervuiling Sociale omstandigheden zijn slechter dan in Nederland gemiddeld: dubbel zoveel uitkeringsgezinnen, lagere SES en een van de hoogste scores op overlast en onveiligheid • Geen specifieke kenmerken van het aanbod1 rondom chronische ziekten; dit zit verweven in de verschillende zorgsoorten.
Samenwerking coalitie Chronisch Zieken Binnen de coalitie Chronisch Zieken zijn 4 thema’s waarvoor werkgroepen zijn opgericht met eigen focus: 1) Preventiestrategie 2) Passende zorg 3) Sociaal medische samenwerking 4) Sociaal medische samenwerking rondom bewegen
Amsterdam scoort relatief goed
Buiten beschouwing
1) Er is wel een beweging gaande van verplaatsing van zorg uit het ziekenhuis naar de thuissituatie, door middel van bijv. telemonitoring van chronische patiënten, digitale consulten, virtual wards, diabetes apps etc.
Elke geografisch gebied binnen de regio kent zijn eigen uitdagingen Relatief grote uitdaging (indicatief)
Noord
Relatief kleine uitdaging (indicatief)
Demografische groei1
Mentale gezondheid
+20%
+33% dan NL
hoger gebruik
Zuidoost
+16%
In lijn met NL
Nieuw-West
+15%
In lijn met NL
Oost
+15%
gebruik +44% hoger dan NL
West
+6%
+43 % dan NL
Zuid
+6%
+26% dan NL
Centrum
+5%
+41 % dan NL
Weesp
+22%
In lijn met NL
Diemen
+15%
In lijn met NL
13 1) Prognose bevolkingsgroei tussen 2022 en 2030
Jeugd en Gezin
hoger gebruik
hoger zorggebruik dan NL Gebruik/uitgaven lager dan verwacht o.b.v risicofactoren
hoger zorggebruik dan NL
Chronisch Zieken
Relatief veel obesitas, veel inwoners die eigen gezondheid als niet goed ervaren
hoger zorggebruik dan NL Gebruik/uitgaven hoger dan verwacht o.b.v risicofactoren
hoger zorggebruik dan NL
Gebruik/uitgaven veel lager dan verwacht o.b.v risicofactoren
hoger zorggebruik dan NL
hoger gebruik
hoger gebruik
Ouderen
Gebruik/uitgaven hoger dan verwacht o.b.v risicofactoren
In lijn met NL
Relatief minder obesitas, en minder inwoners die eigen gezondheid als niet goed ervaren
In lijn met NL
Lager dan NL Geen gegevens beschikbaar
Geen gegevens beschikbaar
In lijn met NL
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
14
Samenvatting: Amsterdam groeit en vergrijst hard, is ongezonder dan Nederland, heeft hoog zorggebruik en aanbod is vergelijkbaar met NL Demografie • Amsterdam vergrijst de komende 10 jaar sterk, de groep 75-84 jarigen neemt toe met 56% • In Amsterdam heeft een uitzonderlijk hoog percentage van de bevolking een migratieachtergrond: 55% vs. 25% in Nederland gemiddeld • Bevolkingsgroeiprognose Amsterdam is ~1% groei per jaar, wat ongeveer het dubbele is van Nederland
Welzijn en Gezondheid
Zorggebruik
Zorgaanbod
• Voor 90% (16 van de 18) van de • Na correctie voor leeftijd ligt • Wachtlijsten zijn over het onderzochte drijvers van het zorggebruik in Amsterdam algemeen in lijn met het gezondheid scoort Amsterdam in de Zvw (+6%) en Jeugdzorg Nederlands gemiddelde. Wel slechter dan Nederland. (+9%) hoger dan gemiddeld in overschrijding treeknormen Nederland, Wlz in lijn met binnen de GGZ en Wlz, MSZ • Er is een groot verschil tussen gemiddeld, Wmo 5% lager hoger dan NL gemiddeld stadsdelen: aantal gezonde levensjaren verschilt tussen het • Voornamelijk in de oudere • Arbeidsmarktspanning is hoog best en slechtst scorende leeftijdsgroepen zijn de Zvw(voornamelijk binnen VVT en stadsdeel meer dan 10 jaar kosten per inwoner hoger dan MSZ), en zal verder toenemen gemiddeld in Nederland komende jaren • De levensverwachting ligt in Amsterdam 0,6 jaar lager dan • Voornamelijk in de • Duurzaamheid van vastgoed gemiddeld in Nederland (81,2 gespecialiseerde GGZ liggen de loopt achter binnen de MSZ, vs. 81,8), 9 jaar verschil binnen Zvw-kosten hoger (+26%) dan GGZ-instellingen en care-sector, de stad zelf. gemiddeld in Nederland bekeken vanuit de portefeuilleroutekaart
Identificatie van 4 focusdoelgroepen: 1) Mentale Gezondheid, 2) Jeugd & Gezin, 3) Ouderen en 4) Chronisch Zieken
Hoofdstuk:
15
a
b
c
d
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
16
Dit regiobeeld beschrijft de zorgkantoorregio Amsterdam dat bestaat uit de gemeenten Diemen en Amsterdam (incl. Weesp) Geografische afbakening zorgkantoorregio Amsterdam [Gemeenten1 zorgkantoorregio]
Inwoneraantallen per gemeente in zorgkantoorregio [2022, aantal inwoners x 1.000] Stadsgebied Weesp sinds maart 20221
Wanneer de data beschikbaar is worden Diemen en Weesp los weergegeven in inzichten
17
1) Sinds 24 maart 2022 behoort gemeente Weesp tot gemeente Amsterdam als een ‘stadsgebied’. Bron: QGIS, Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
900 21 88
Weesp
89
Zuidoost
Centrum
103
Noord
143
Oost
146
Zuid
149
West
32
161
Nieuw-West
Diemen
Amsterdam
Bevolkingsopbouw in Amsterdam is uniek; meer jongvolwassenen, maar minder kinderen en ouderen dan gemiddeld in Nederland Bevolkingsopbouw Amsterdam [2020, zorgkantoorregio1] -50.000
0
50.000 100.000
Bevolkingsopbouw Amsterdam bij verhouding Nederland [2020] -50.000
00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90-94
18
0
50.000 100.000
Verschil Amsterdam werkelijk vs. o.b.v. Nederland gemiddeld [2020] -50.000
0
50.000 100.000
Oververtegenwoordigd t.o.v. Nederland Ondervertegenwoordigd t.o.v. Nederland
1) Exclusief Weesp vanwege indeling bij zorgkantoorregio ‘t Gooi in 2020. Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
Verwachting is dat de bevolking twee keer zo snel groeit in Amsterdam als gemiddeld in Nederland, sterkste groei verwacht bij 65+’ers Prognose bevolkingsgroei Amsterdam en Nederland [Aantal inwoners3, 2020 – 2030, geïndexeerd op 2020] A’dam - historie
NL - historie
A’dam - prognose CBS
NL - prognose CBS
Bevolkingsgroei Amsterdam - relatief en absoluut [2030 vs 2020, zorgkantoorregio3] Gemiddeld1:+12%
114
+12%2
112 110
00-14
+5%
7.000
15-24
+7%
9.000
25-34
108 +6%
106 104
Absolute groei:
23.000
+12%
35-44
+27%
45-54 -2%
102
55-64
100
65-74
98
-2.000 3.000
+3%
18.000
+24%
75-84 0 2020
2022
2024
2026
2028
2030
Amsterdam groeit flink harder dan Nederland gemiddeld
19
36.000
85_eo
+56% 19.000 +36%
4.000
Amsterdam gaat de komende 10 jaar sterk vergrijzen
1) Gewogen gemiddelde 2) Groeipercentage 2022 – 2030. Veel verschil tussen stadsdelen: Noord +20%, Zuidoost +16%, Nieuw-West +15%, Oost +15%, West +6%, Zuid +6%, Centrum +5% (Weesp +22%, Diemen +15%) 3) Exclusief Weesp vanwege consistentie over jaren en indeling van Weesp in zorgkantoorregio ‘t Gooi in 2020. Prognose is exclusief mogelijke stikstofbeperkingen op woningbouw. Bron: Primos bevolkingsprognose, analyse Gupta Strategists
Er zijn veel verschillen op geografische niveau, kwetsbare populatie woont in stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord Sociaal-economische statusscore1 Amsterdam [Wijkniveau, 2021]
Aandeel kwetsbaren2 per stadsdeel [Stadsdelen3, 2020, aantal enigszins kwetsbaren] 0%
10%
20%
30%
40%
50%
Zuidoost
Noord
Diemen (2019): -0,028
Nieuw-West Centrum
West Oost Zuid Ø 45%
20
1) Sociaal-economische statusscore is een combinatie van welvaart, opleidingsniveau en recent arbeidsverleden van huishoudens. De gemiddelde score in Nederland is 0, waarbij de waardes een afwijking van dit gemiddelde laten zien. 2) De Kwetsbaarheidsscore heeft een waarde tussen 0 en 4 en geeft aan op hoeveel hulpbronnen iemand kwetsbaar is (werk, opleiding, inkomen en/of gezondheid). Personen met een score van 1 of 2 worden tot de enigszins kwetsbaren gerekend 3) Exclusief Diemen en Weesp vanwege ontbreken data en indeling van Weesp in zorgkantoorregio ‘t Gooi in 2020 Bron: CBS, Amsterdam Onderzoek en Statistiek, Kerncijfers Amsterdam
60%
De Amsterdamse bevolking heeft vaker een migratieachtergrond dan Nederland gemiddeld, ook veel verschil tussen stadsdelen Bevolking naar migratieachtergrond [Definitie CBS, bevolking op 1-1-2020, zorgkantoorregio Amsterdam] Niet-westerse migratieachtergrond
Westerse migratieachtergrond
Nederlandse achtergrond
In totaal meer dan 180 nationaliteiten in Amsterdam, wat ook gevolgen heeft voor zorg(vraag) 0%
Nederland
20%
40%
14% 11%
60%
80%
100%
0%
20%
Zuidoost
76%
63%
Nieuw-West Amsterdam
Diemen
Weesp
36%
30%
16% 12%
19%
18%
44%
52%
72%
21 Bron: CBS, Gemeente Amsterdam Onderzoek en Statistiek, analyse Gupta Strategists
West
40%
80%
12%
53%
31%
60%
15%
25% 32%
22%
47%
Noord
38%
13%
48%
Oost
32%
19%
49%
Zuid
20%
26%
54%
Centrum
17%
28%
55%
100%
Op gemeenteniveau is Amsterdam binnen de G4-gemeenten het beste te vergelijken met gemeente Utrecht Aandeel 80+’ers [2020, gemeenten]
Levensverwachting
Sterfte rond de geboorte1
Chronische aandoening2
Normaal alcoholgebruik
Overgewicht
Amsterdam
3%
81,2
4,8
28,7%
40%
41%
Utrecht
3%
81,4
4,6
26,5%
38%
38%
Rotterdam
5%
80,3
5,1
31,7%
50%
50%
Den Haag
4%
80,8
5,6
31,6%
47%
51%
81,8
4,6
32,2%
51%
43%
Nederland
22
5%
1) Sterfte rondom de geboorte vanaf 24 weken zwangerschap, aantal per 1.000 geboortes 2) Percentage van bevolking dat één of meer langdurige (>6 maanden) aandoeningen heeft Bronnen: Dashboard Gezondheid ‘Waar staat je gemeente’ voor levensverwachting, sterfte rond de geboorte en overgewicht, Gezondheidsmonitor CBS voor chronische aandoeningen en normaal alcoholgebruik, Vektis Open Data voor aandeel 80+’ers
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid a. Leefstijl en leefomgeving
b. Sociale omstandigheden c. Algemene welzijn van Amsterdammers c. Zorggebruik d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
23
Amsterdam scoort op veel gezondheidsindicatoren, sociaal economische indicatoren en de fysieke leefomgeving slecht Levensverwachting ligt 0,6 jaar lager dan in Nederland gemiddeld, 9 jaar verschil binnen de stad Gezondheid *
Momenteel is het aandeel van de Amsterdamse bevolking met minstens één chronische ziekte lager dan in Nederland, maar het aandeel groeit wel harder dan in NL, met ~1% per jaar. Het aandeel van de bevolking dat rookt is in Amsterdam 5%-punt hoger dan in Nederland Sociaaleconomische statusscore is lager dan in Nederland gemiddeld
Sociaaleconomisch Het percentage kinderen in uitkeringsgezinnen is in Amsterdam het dubbele van Nederland gemiddeld (12% vs. 6%)
Gezondheid en gezondheidsfactoren in de regio Amsterdam
*
De sociale samenhang is in Amsterdam het laagste van heel Nederland Blootstelling aan verkeersgeluid >60 dB is in Amsterdam dubbel zo hoog als in Nederland
Fysieke Leefomgeving Blootstelling aan luchtvervuiling is voor PM10 20% hoger en voor NO2 33% hoger dan gemiddeld in Nederland *
Groenoppervlakte in leefomgeving is in Amsterdam 41% lager dan in Nederland gemiddeld Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziektelast, met roken als belangrijkste oorzaak. Een ongezonde leefomgeving veroorzaakt 4% van de ziektelast, met luchtverontreiniging als belangrijkste oorzaak. Mensen met een lagere SES hebben vaker een ongezonde leefstijl; vaak moeten achterliggende problemen eerst opgelost worden voordat er aan gezonde leefstijl gewerkt kan worden 1. 24
* = score op basis van vergelijking zorgkantoorregio met Nederland op alle indicatoren getoond op https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/gezondheid Gezondheid: Amsterdam scoort slechter op 5 van de 6 indicatoren (83%), Sociaal-Economisch: Amsterdam scoort slechter op 7 van de 8 indicatoren (88%), Fysieke leefomgeving: Amsterdam scoort slechter op 4 van de 4 indicatoren (100%). Regio = zorgkantoorregio Amsterdam (gemeente Amsterdam incl. Weesp, gemeente Diemen) 1) Bron: RIVM, Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018, Een gezond vooruitzicht, Synthese
Er is overlap tussen wijken waarin veel ongezonde leefstijl voorkomt en wijken waarin veel sociale problematiek voorkomt Overlap tussen wijken met sociale problematiek en ongezonde leefstijl [links: percentage inwoners met sociale regeling, rechts: bovengemiddeld voorkomen van ongezonde leefstijl1]
Opeenstapeling ongezonde leefstijl1
Sociale regelingen
Er is een duidelijke overlap van wijken met sociale problematiek en wijken waarin veel ongezonde leefstijl voorkomt
Gezondheid kan niet los worden gezien van sociale omstandigheden
25
1) Ongezonde leefstijl gedefinieerd als roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik Bron: RIVM, VTV 2018
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid a. Leefstijl en leefomgeving
b. Sociale omstandigheden c. Algemene welzijn van Amsterdammers c. Zorggebruik d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
26
Zowel leefstijl als leefomgeving zijn van invloed op ziektelast, roken is hierbinnen de belangrijkste factor Factoren1 van invloed op ziektelast in samenleving Impact van leefstijl op ziektelast 0%
Zowel leefstijl als leefomgeving hebben veel invloed op ziektelast
2%
4%
6%
8%
10%
Roken Ongezonde voeding Weinig beweging
Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20 procent van de ziektelast. Roken is hierbij de belangrijkste oorzaak, en veroorzaakt ruim 9 procent van de ziektelast. Ook zorgt roken voor veel sterfte: per jaar ongeveer 20 duizend doden.
Alcoholgebruik
Impact van leefomgeving op ziektelast 0%
Een ongezond binnen- en buitenmilieu veroorzaakt vier procent van de ziektelast, met luchtverontreiniging als belangrijkste oorzaak.
2%
Buitenmilieu Binnenmilieu
27
1) Overige factoren van invloed op ziektelast zijn bijv. arbeidsomstandigheden, persoonsgebonden factoren zoals hoge bloeddruk en suikerspiegel, beschikbaarheid van zorg etc. Bron: RIVM - VTV2018
4%
6%
8%
10%
Amsterdam heeft een hoger aandeel rokers en overmatige gebruikers van alcohol, maar een lager aandeel met overgewicht Aandeel van bevolking met bepaalde leefstijlkenmerken – Amsterdam vs. Nederland gemiddeld [2015 – 20302, Zorgkantoorregio Amsterdam1] Amsterdam
Nederland Rokers
Overmatig alcoholgebruik
Overgewicht (BMI > 25)
60%
60%
60%
50%
50%
50%
40%
40%
40%
30%
30%
30%
20%
20%
20%
+33%
10%
10%
0% 2015
0% 2015
2020
2025
2030
GGD Gezondheidsmonitor 2022: Amsterdam3: 24% Diemen: 19%
+39%
10%
2020
0% 2015
2025
2030
GGD Gezondheidsmonitor 2022: Amsterdam3: 9% Diemen: 7%
1) Exclusief Weesp vanwege consistentie over jaren en indeling van Weesp in zorgkantoorregio ‘t Gooi in 2020
28
-16%
2) Prognoses op basis van demografie en historische trendontwikkeling in de regio 3) Inclusief Weesp, op basis van GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 Bronnen: RIVM - VTV2018, via regiobeeld.nl, GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
2020
2025
GGD Gezondheidsmonitor 2022: Amsterdam3: 41% Diemen: 52%
2030
Voornamelijk in wijken in de stadsdelen Nieuw-West en Zuidoost wordt veel gerookt, in Weesp erg weinig rokers Aandeel rokers per wijk – Gemeentes Amsterdam, Diemen en Weesp [2020, percentage op basis van 18+’ers, Gezondheidsmonitor volwassenen 2020 van GGD'en, CBS en RIVM] Amsterdam
Diemen
Weesp
29 Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking o.b.v. SMAP-methodiek RIVM)
In stadsdelen Zuidoost en Nieuw-West wordt minder bewogen en gesport per week, en er zijn ook meer niet-sporters Bewegen, sporten en sportfrequentie van Amsterdammers per stadsdeel [Gegevens op basis van steekproef NOC-NSF, november 2020, stadsdelen1] Voldoende beweging 0%
20%
40%
60%
80%
Zuidoost Nieuw-West Oost West Centrum Noord Zuid
30
1) Exclusief Weesp en Diemen vanwege ontbreken data Bron: NOC-NSF Sportdeelname Index, November 2022
Sportfrequentie in november 2022 (aantal keer gesport)
Niet-sporters 0%
10%
20%
30%
0
2
4
6
8 10 12 14
In Amsterdam ligt levensverwachting lager en sterfte rondom geboorte hoger dan gemiddeld in Nederland Levensverwachting bij geboorte – Amsterdam vs. NL [2019, zorgkantoorregio2 Amsterdam] Veel verschil tussen stadsdelen: 10 jaar verschil in gezonde levensjaren tussen Nieuw-West en Centrum1
Vroeggeboortes en/of te laag gewicht per gemeente [Aantal per 1.000 geboortes, 2021, gemeentes2] 0
81,8 0,6
81,2
50
100
150
200
250
300
Diemen Amsterdam Sterfte rond de geboorte ligt in Amsterdam ook hoger dan in Nederland gemiddeld (4,8 vs 4,6 per 1000 geboortes)
Amsterdam
31
Nederland
1) Gezondheid op de kaart, gezonde levensverwachting, https://amsterdam.ggdgezondheidinbeeld.nl/opdekaart/ 2) Exclusief Weesp vanwege indeling van Weesp in zorgkantoorregio ‘t Gooi in dit jaar Bronnen: RIVM, Perined, via waarstaatjegemeente.nl
Vergeleken met Nederland is de luchtvervuiling, geluidshinder en hitte-gevoeligheid hoger in Amsterdam Blootstelling aan luchtvervuiling [μg/m³, zorgkantoorregio1, 2021]
Blootstelling aan verkeersgeluid [2021, zorgkantoorregio1, aandeel] Amsterdam
Nederland
Groenoppervlakte in leefomgeving [2021, zorgkantoorregio1] Amsterdam
Nederland
+26% 0%
39 31 PM10
≤50 dB
40%
20
47%
29% 26%
Amsterdam
Nederland
-40% 28%
25%
30% 15%
15%
14 >60 dB
-41%
47%
>50 en ≤55 dB
>55 en ≤60 dB
60%
16%
19 16
NO2
20%
25% 11% Oppervlakte van groen
Oppervlakte van bomen
Een ongezond binnen- en buitenmilieu veroorzaakt 4% van de ziektelast, met luchtverontreiniging als belangrijkste oorzaak
32
1) Exclusief Weesp vanwege indeling van Weesp in zorgkantoorregio ‘t Gooi in dit jaar Bronnen: Climate Adaptation Services, RIVM, Atlas Leefomgeving
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid a. Leefstijl en leefomgeving
b. Sociale omstandigheden c. Algemene welzijn van Amsterdammers c. Zorggebruik d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
33
Amsterdam heeft een zeer uiteenlopend beeld qua SES-score, sociale samenhang is in Amsterdam het laagste van alle gemeenten Sociale samenhang1 per gemeente2 [Afwijking van gemiddelde, 2020]
Sociaal-economische statusscore Amsterdam [Wijkniveau, 2021]
-0,10
-0,05
Schaal geeft een relatieve score weer ten opzichte van de gemiddelde score in Nederland, lopend van circa +0,1 tot -0,1
Diemen (2019): -0,028
Diemen Amsterdam
34
1) Opgebouwd uit 5 elementen die maatschappelijke/inhoudelijke toets gehaald hebben voor dit kenmerk: (Diversiteit naar) levensfase, Sociale cohesie, Mutatiegraad, Dichtheid aan inwoners, Bevolkingsontwikkeling 2) Exclusief Weesp vanwege indeling van Weesp in zorgkantoorregio ‘t Gooi in dit jaar Bronnen: CBS, BZK/WB leefbaarometer 3.0, via regiobeeld.nl
0,00
0,05
0,10
In stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord liggen veel buurten waarvan inwoners aangeven moeite te hebben met rondkomen Aandeel van inwoners dat moeite heeft met rondkomen – Gemeentes Amsterdam, Diemen en Weesp [2020, mensen die aangaven de afgelopen 12 maanden enige of grote moeite te hebben gehad met rondkomen] Amsterdam
Diemen
Weesp
35 Bron: GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking o.b.v. SMAP-methodiek RIVM)
Amsterdam scoort slechter dan gemiddeld in Nederland op eenzaamheid en ervaren overlast en onveiligheid Eenzaamheid van inwoners – Amsterdam vs. Nederland [% gebaseerd op 11 vragen, 2022, Amsterdam incl. Weesp]
Ervaren overlast en onveiligheid – Amsterdam vs. NL [Afwijking t.o.v. gemiddelde, 2020, zorgkantoorregio1]
+20% 59,0%
0,10
53,0%
Schaal geeft een relatieve score weer ten opzichte van de gemiddelde score in Nederland, lopend van circa +0,1 tot -0,1
49,0% 0,05 0,004
0,00
-0,05
Amsterdam Diemen Nederland
36 Bronnen: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022, CBS, RIVM, BZK/WB Leefbaarometer 3.0
-0,10
-0,098 Amsterdam
Nederland
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid a. Leefstijl en leefomgeving
b. Sociale omstandigheden c. Algemene welzijn van Amsterdammers c. Zorggebruik d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
37
Het aandeel van de Amsterdammers met risico op psychische klachten of dat eenzaamheid ervaart neemt toe, met name bij 18 tot 34-jarigen Amsterdammers met hoog risico op angststoornis of depressie [per leeftijdsgroep] Totaal 18+
18-34 jaar
Diemen, totaal 18+
20%
Amsterdammers met ernstige eenzaamheid [per leeftijdsgroep] Totaal 18+
+240%
18-34 jaar
Diemen, totaal 18+
25% +140%
+120%
15%
20%
15% 10% 10% 5%
5%
0% 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022
38 Bron: GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2022
0% 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022
+240%
Amsterdammers in de stadsdelen Zuidoost, Nieuw-West en Noord scoren over het algemeen lager op verschillende welzijnsindicatoren Welzijnsindicatoren van Amsterdammers per stadsdeel [Gemeente Amsterdam1, zelfrapportage Amsterdamse gezondheidsmonitor GGD, kwetsbaarheidsindex, 2020] Aandeel van bevolking dat gezondheid als niet goed ervaart
Aandeel van bevolking met weinig regie over eigen leven
Aandeel van de bevolking dat kwetsbaar is2
0%
0%
0%
10%
20%
30%
5%
10%
15%
20%
20%
40%
60%
Zuidoost
Nieuw-West Noord Oost West Centrum Zuid Er is een sterke daling van de ervaren gezondheid: het aandeel inwoners dat de eigen gezondheid als (zeer) goed beoordeelt, daalde van 79% in 2020 naar 68% in 2022 (GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen en ouderen 2022). De daling is het grootst onder 18- t/m 64-jarigen. Cijfers voor Amsterdam (inclusief Weesp) laten hierbij sterke daling zien onder inwoners die moeite hebben met rondkomen. 39
1) Exclusief Weesp 2) De Kwetsbaarheidsscore heeft een waarde tussen 0 en 4 en geeft aan op hoeveel hulpbronnen iemand kwetsbaar is (werk, opleiding, inkomen en/of gezondheid). Personen met een score van 1 of 2 worden tot de enigszins kwetsbaren gerekend Bron: Gemeente Amsterdam OIS, Gebied in Beeld, https://gebiedinbeeld.amsterdam.nl/gezondheid-en-zorg/?code=A, GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen en ouderen 2022
Voornamelijk in wijken binnen stadsdelen Nieuw-West en Zuidoost is de sociale broosheid hoog Broosheids-index sociaal domein – Gemeentes Amsterdam, Diemen en Weesp [2020, ‘Frailty-index’ voor sociaal domein1] Amsterdam
Diemen
Weesp
40
1) Score om de sociale ‘broosheid’ van personen aan te geven. Berekening is op basis van de volgende 11 stellingen: 1) Er is altijd wel iemand in mijn omgeving bij wie ik met mijn dagelijkse probleempjes terecht kan 2) Er zijn genoeg mensen op wie ik in geval van narigheid kan terugvallen 3) Ik heb veel mensen op wie ik volledig kan vertrouwen 4) Er zijn voldoende mensen met wie ik me nauw verbonden voel 5) Wanneer ik daar behoefte aan heb, kan ik altijd bij mijn vrienden terecht 6) Ik mis een echt goede vriend of vriendin 7) Ik ervaar een leegte om mij heen 8) Ik mis gezelligheid om mij heen 9) Ik vind mijn kring van kennissen te beperkt 10) Ik mis mensen om mij heen 11) Vaak voel ik me in de steek gelaten Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, GGD’en/CBS/RIVM (bewerking o.b.v. SMAP-methodiek RIVM)
Vanuit de Gemeente Amsterdam is er binnen het sociale stelsel een verscheidenheid aan (zorg)aanbod Overzicht Sociale Stelsel Gemeente Amsterdam [Gemeentelijk wettelijk kader: Wmo, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Jeugdwet, Participatiewet, wpg]
41 Bron: Gemeente Amsterdam
Welzijn van Amsterdammers wordt op verschillende manieren verbeterd, de sociale basis en de buurtteams zijn hier voorbeelden van De Sociale Basis
Twee illustratieve voorbeelden van het aanbod ter verbetering van het welzijn van Amsterdammers
Buurtteams
•
• •
In een stevige sociale basis wordt maximaal ingezet op het ontdekken van talenten en benutten van kansen en mogelijkheden van Amsterdammers om mee te kunnen doen. Door ondersteuning op maat vanuit Amsterdammers zelf te organiseren, ontstaat een belangrijke preventieve werking. Zo kan met laagdrempelige, lichtere vormen van hulp en steun de behoefte aan zwaardere ondersteuning en zorg worden teruggedrongen of voorkomen.
42
• •
•
Vanaf 1 april 2021 zijn er in Amsterdam buurtteams. Amsterdammers kunnen naar een buurtteam als ze vragen hebben over bijvoorbeeld zorg, wonen, gezondheid, werk, geld, ontmoeten of veiligheid. De hulp van een buurtteam is gratis. In elk buurtteam zitten verschillende hulpverleners bij elkaar met specialistische kennis. Ook werken ervaringsdeskundigen in het buurtteam: mensen die zelf veel ervaring hebben op het gebied van zorg- en ondersteuning.
Vanuit de buurtteams worden onder andere informatie- en adviesgesprekken gevoerd, die veelal over geldzaken gaan Aantal Informatie & Advies gesprekken vanuit buurtteams per stadsdeel1 [2022, # gesprekken, Gemeente Amsterdam]
De meeste hulpvragen gaan over geld, financiën of schulden (~70%). Daarna gaan de hulpvragen vooral over zorg en wonen.
12.000 10.000 8.000 6.000
4.000 2.000 0
43
Noord
West
Oost
Nieuw-West
Zuid
1) Gedefinieerd als: het aantal (eerste) gesprekken met Amsterdammers, binnen het Buurtteam, nog vóór de vraagverheldering/intake (dit is exclusief WPI I&A/Fase o) Bron: Gemeente Amsterdam
Zuid-Oost
Centrum
Middels ‘Welzijn op Recept’ wordt het welzijn van Amsterdammers gestimuleerd door een verwijzing via eerstelijnszorgverleners Overzicht ‘Welzijn op Recept’ in Amsterdam
Welzijn op Recept
•
Welzijn op Recept is een initiatief om het welzijn van Amsterdammers te verbeteren.
•
Via Welzijn op Recept kunnen huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners (zoals praktijkondersteuners, fysio- en ergotherapeuten) Amsterdammers met psychosociale problemen (zoals vermoeidheid, somberheid, stress en angst) verwijzen naar een welzijnscoach.
•
Soms hebben deze klachten een medische oorzaak, soms ligt de oorzaak bij psychosociale problemen zoals eenzaamheid, een ongezonde leefstijl of ‘weinig om handen hebben’.
•
De welzijnscoach bespreekt met uw patiënt wat hij/zij graag zou willen doen. Vervolgens helpt de welzijnscoach uw patiënt om een keuze te maken voor een activiteit die bij uw patiënt past. Door deelname aan activiteiten wordt de aandacht verlegd van de klachten of beperkingen naar wat men nog wél kan en waar men plezier in heeft.
44 Bron: https://welzijnopreceptamsterdam.nl/voor-amsterdammers/ en https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/zorgprofessionals/welzijn-recept
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
Zvw Wlz Jeugdwet Wmo Acute zorg d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
45
Het zorggebruik is op meerdere manieren onderzocht voor de vier verschillende zorgdomeinen Totale kosten (EUR mln)
Ongecorrigeerd zorggebruik per inwoner
Zorggebruik gecorrigeerd voor leeftijd van inwoners
Zorggebruik na verklaring door overige factoren van invloed op zorggebruik
7% lager dan in Nederland (kosten per inwoner)
6% hoger dan in Nederland (kosten)
Niet onderzocht
40% lager dan in Nederland (kosten per inwoner)
Gelijk aan Nederland (# gebruikers)
Niet onderzocht
2.200
Zvw
800
Wlz
Jeugdwet
Wmo
46
350
2% lager dan in Nederland (kosten per inwoner)
9% hoger dan in Nederland (kosten)
Kwalitatief onderzocht: 4 van de 5 drijvers voor gebruik van jeugdzorg zijn in Amsterdam hoger dan NL gemiddeld
450
58% hoger dan in Nederland (kosten per inwoner)
Niet onderzocht
5% lager dan in Nederland (kosten)1
1) Correctie d.m.v. een regressieanalyse waarin huishoudens met laag inkomen per inwoner, % 75+’ers, regionaal klantpotentieel, % bijstand en loonsubsidie en kernen gecorrigeerd zijn. Regio’s: exclusief Weesp, Wmo en Jeugd ook exclusief Diemen
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
Zvw Wlz Jeugdwet Wmo Acute zorg d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
47
Zorgkantoorregio Amsterdam heeft laag Zvw-gebruik per inwoner, maar na leeftijdscorrectie juist 6% hoger gebruik dan verwacht Zvw-kosten per verzekerdejaar per zorgkantoorregio2 [2020, alle gedeclareerde kosten binnen de Zvw] 0
1.000
Zuid-Limburg Drenthe Noord- en Midden-Limburg Groningen Apeldoorn/Zutphen Zeeland Twente Midden-IJssel Rotterdam Haaglanden Zuid-Hollandse Eilanden Zuidoost-Brabant Friesland West-Brabant Nijmegen Arnhem Waardenland Noordoost-Brabant Zaanstreek/Waterland Midden-Brabant Zwolle Kennemerland ’t Gooi Flevoland Utrecht Amsterdam Noord-Holland Noord Westland Schieland Delfland Zuid-Holland Noord Amstelland en De Meerlanden Midden-Holland
48
1) In 2019 ook een verschil van 6% 2) Zorgkantoorregio Amsterdam exclusief Weesp Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
2.000
Werkelijke en verwachte Zvw-kosten per verzekerdejaar in Amsterdam2 [20201] 3.000
4.000 Verwachte zorgkosten na correctie voor leeftijdsopbouw
2.472
2.337
2.472 Werkelijke kosten Verwachte kosten per verzekerdejaar per verzekerdejaar
+6%
Voor alle leeftijdsgroepen boven de 35 jaar liggen de Zvw-kosten hoger dan te verwachten op basis van Nederlands gemiddelde Gemiddelde Zvw-kosten per verzekerdejaar [EUR, 2020, A’dam1] 0
5.000
10.000
15.000
00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90+
49
Gemiddelde Zvw-kosten per verzekerdejaar [EUR, 2020, NL] 0
5.000
10.000
15.000
Verschil Zvw-kosten per verzekerdejaar Amsterdam1 en NL -500
0
500
1.000 1.500
Lagere kosten dan verwacht
Hogere kosten dan verwacht
1) Zorgkantoorregio Amsterdam exclusief Weesp Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
Gemeente Amsterdam heeft hogere verwachte Zvw-kosten per leeftijdsgroep dan gemeente Utrecht, 90+ opvallend Verschil werkelijke en verwachte Zvw-kosten per verzekerdejaar in Amsterdam [gemeente2] -€500
€0
€500
€1.000
Verschil werkelijke en verwachte Zvw-kosten per verzekerdejaar in Utrecht1 [Gemeente] €1.500
-€500
€0
€500
€1.000
€1.500
00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90+
Totaal: EUR 117 mln hogere kosten dan verwacht (EUR 141 per inwoner)
50
1) Hoge vergelijkbaarheid Amsterdam en Utrecht: zie hoofdstuk demografie 2) Vergelijking op gemeenteniveau in plaats van zorgkantoorregio door grotere vergelijkbaarheid Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
Totaal: EUR 45 mln hogere kosten dan verwacht (EUR 128 per inwoner)
In Amsterdam zijn de kosten voor GGZ, farmacie en V&V hoger dan verwacht, hulpmiddelen en MSZ lagere kosten dan verwacht Verschil werkelijke en verwachte kosten per zorgsoort per leeftijdscategorie [EUR mln, 2020, zorgkantoorregio Amsterdam2, zorgsoorten met hoogste totale kosten] Specialistische GGZ €74 mln € mln: -20 -10 0
10 20
Farmacie1 €34 mln -20 -10 0 10 20
Verpleging & verzorging €21 mln -20 -10 0 10 20
00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90+
51
1) Grotere HIV-populatie aanwezig dan landelijk, waardoor hogere kosten dan verwacht deels verklaard kunnen worden 2) Zorgkantoorregio Amsterdam exclusief Weesp Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
Hulpmiddelen -€8 mln -20 -10 0 10 20
MSZ -€18 mln -20 -10 0
10 20
Hogere Zvw-kosten dan verwacht concentreren zich voornamelijk in de oudere leeftijdsgroepen in stadsdelen Zuidoost, Noord en Nieuw-West Verschil tussen werkelijke en verwachte Zvw-kosten per inwoner – Stadsdelen1 [Verschil in EUR per inwoner, 2020] Zuidoost €-1.000
Noord
Nieuw-West
Oost
West
Centrum
Zuid
€4.000
00-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85-89 90+ Gewogen gemiddeld: +411
52
+330
1) Exclusief Weesp Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
+188
+132
+64
-19
-33
Zorggebruik Zvw in Weesp ligt fors lager dan verwacht binnen bijna alle leeftijdsgroepen, Diemen ongeveer zoals verwacht Verschil tussen werkelijke en verwachte Zvw-kosten per inwoner – Weesp en Diemen [Verschil in EUR per inwoner, 2020] Weesp €-2.000
Gewogen gemiddeld:
Diemen €4.000
-239
53 Bron: Vektis Open Data, analyse Gupta Strategists
€-2.000
€4.000
-33
Het aantal patiënten onder behandeling in het ziekenhuis zal in Amsterdam volgens RIVM-projecties toenemen met ~40% in 2040 Geïndexeerd aantal patiënten onder behandeling in ziekenhuis1 met minimaal één DBC [Index 2020, Zorgkantoorregio Amsterdam] Amsterdam 145
Nederland
Let op: beleidsarme prognose zonder bandbreedte of betrouwbaarheidsinterval
140 135 130 125 120 115 110 105 100 95 5 0 2020
54
2022
2024
2026
1) Inclusief ZBC’s Bron: regiobeeld.nl, via Vektis en projecties RIVM
2028
2030
2032
2034
2036
2038
2040
De reistijd naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis in Amsterdam is laag, en ligt vrijwel overal tussen de 0 en 10 minuten Reistijd naar dichtstbijzijnde ziekenhuis [2023, reistijd met auto, locaties exclusief buitenpoliklinieken en kinderziekenhuizen]
Ondanks goede bereikbaarheid van ziekenhuizen in Amsterdam, zijn er binnen de MSZ wel uitdagingen door bepaalde dynamieken (bijv. faillissement Slotervaart, fusie AUMC, voornemen OLVG concentratie van geboortezorg op één locatie). Deze dynamieken raken met name de acute zorg, zie daarom ook het ROAZ-beeld voor nadere uitwerking.
55 Bron: vzinfo, https://www.vzinfo.nl/ziekenhuiszorg/regionaal/bereikbaarheid
Het aantal ZBCs in Noord-Holland is hoog vergeleken met andere provincies, wat ook in het aantal patiënten en omzet terugkomt Aantal ZBC-locaties Nederland [Per provincie, 2023]
Aantallen patiënten en omzet ZBCs Nederland [2021, exclusief 1-pits ZBCs]
Totaal
Patiënten
Omzet (EUR)
523.236
790.689.999
Noord-Holland
40%
Zuid-Holland
11%
Utrecht
10%
8%
Flevoland
Bron: ZKN kengetallen en Zilveren Kruis
15%
11%
Gelderland
56
37%
9%
6%
7%
Overijssel
5%
5%
Noord-Brabant
5%
5%
Limburg
6%
5%
Zeeland
4%
3%
Drenthe
2%
2%
Friesland
3%
1%
Groningen
0%
0%
Het aantal DBCs per hoofdgroep ligt in Amsterdam voor sommige groepen lager en sommige groepen hoger dan in Nederland Aantal DBCs per hoofdgroep – Amsterdam vs. NL [2019, zorgkantoorregio Amsterdam, aantal per 10.000 inwoners] Zorgkantoorregio Amsterdam 0
Nederland 200
Zenuwstelsel en zintuigen Nieuwvormingen Hartvaatstelsel Bewegingsapparaat Urogenitaal systeem Ademhalingswegen Letsel Spijsverteringsstelsel Zwangerschap en bevalling Endocriene ziekten Overig Huid en subcutis Infectieziekten Psychische stoornissen Ziekten van bloed
57 Bron: Vektis, bewerking RIVM, via regiobeeld.nl
400
600
800
1.000 1.200 1.400 1.600 1.800 2.000 2.200 -19% -18% -19% -24%
+12% +25%
+23% +111%
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
Zvw Wlz Jeugdwet Wmo Acute zorg d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
58
Verdere verdieping onder ‘Ouderen’ in focusdoelgroepen regiobeeld
Er zijn weinig Wlz VV gebruikers t.o.v. de totale bevolking van Amsterdam, gecorrigeerd voor leeftijd ligt het op het gemiddelde Aantal Wlz VV-gebruikers per 100 inwoners [2021, gebruikers in jaar, zorgkantoorregio’s1, gewogen gemiddelde] 0,0
0,4
0,8
1,2
1,6
2,0
Aantal Wlz VV-gebruikers per 100 85+’ers [2021, gebruikers in jaar, zorgkantoorregio’s1] 2,4
0
10
20
30
40
50
60
70
80
Zuid-Limburg Apeldoorn/Zutphen Zeeland Drenthe Twente Friesland Midden-IJssel Arnhem West-Brabant Kennemerland Noord-Holland Noord Noord- en Midden-Limburg Groningen Midden-Brabant Waardenland Zwolle Nijmegen Noordoost-Brabant Haaglanden ’t Gooi Zuid-Holland Noord Rotterdam Midden-Holland Utrecht Zuidoost-Brabant Westland Schieland Delfland Zaanstreek/Waterland Zuid-Hollandse Eilanden Flevoland Amstelland en De Meerlanden Amsterdam
Amsterdam heeft relatief weinig Wlz VV gebruikers per inwoner van de regio
59
1) Zorgkantoorregio Amsterdam exclusief Weesp Bron: CBS MLZ, analyse Gupta Strategists
Wlz VV gebruikers per 85+’er ligt op het gemiddelde
RIVM voorspelt dat aantal cliënten binnen gehandicaptenzorg in Amsterdam komende jaren harder toeneemt dan NL gemiddeld Geïndexeerd aantal cliënten gehandicaptenzorg [Index 2020, Zorgkantoorregio Amsterdam1, aantal cliënten ZZP GHZ] Amsterdam
Amsterdam - prognose
Nederland
Nederland - prognose
130
Let op: beleidsarme prognose zonder bandbreedte of betrouwbaarheidsinterval
125 120 115 110
105 100 95
0 2020
2022
2024
2026
2028
2030
2032
2034
2036
2038
2040
Voor de gehandicaptenzorg bestaat reeds een uitgebreid regiobeeld en regioplan 2 2023 en eerder jaren vanuit zorgkantoor Zilveren Kruis, waar meer informatie omtrent deze doelgroep te vinden is.
60
1) Zorgkantoorregio Amsterdam exclusief Weesp 2) Zie https://www.zilverenkruis.nl/zorgkantoor/zorgaanbieders/uw-zorgverlening/analyses Bron: regiobeeld.nl, via CAK registraties en projecties RIVM
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
Zvw Wlz Jeugdwet Wmo Acute zorg d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
61
Verdere verdieping in ‘Jeugd & Gezin’ in focusdoelgroepen regiobeeld
De jeugdzorgkosten per jeugdige zijn in Amsterdam hoger dan het gemiddelde van Nederland, en hoger dan bij andere grote gemeenten Uitgaven Jeugdzorg per jeugdige per gemeente1 [EUR per jeugdige, 2019] €2.500 +9% €2.000
€1.500
€1.000
€500
€0
62
Landelijk
Amsterdam
Den Haag
Rotterdam
Eindhoven
Almere
1) Voor de individuele gemeentes: bedragen zijn exclusief apparaatskosten. Voor Amsterdam is de jeugdgezondheidszorg door de OKTs niet meegenomen. Gemeente Amsterdam zonder Weesp. Bron: Gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven en Almere realisaties 2019; CBS bevolkingsdata.
Utrecht
Amsterdam zit voor vier van de vijf indicatoren jeugdhulp boven landelijk en voor vijf indicatoren boven Utrecht Maatschappelijke indicatoren jeugdhulp [2020]
Maatschappelijke indicatoren jeugdhulp1
Waardes indicator A’dam
R’dam
D’Haag
Utrecht
NL
Matige correlatie Zwakke correlatie
Percentage minderjarigen in bijstandsgezin
0,45 20%
Aantal meldingen kindermishandeling per 100.000 inwoners
0,40 1.000
Percentage geregistreerde verdachte jongeren (12-25 jaar)
0,33 5%
Percentage werkzame jongeren (15-27 jaar) Percentage leerlingen in derde jaar VMBO t.o.v. alle derdejaarsleerlingen voortgezet onderwijs
63
-0,18 100%
0,10 100%
1) Correlatie volgens vuistregels van Cohen: een correlatiecoëfficiënt van 0,10 tot 0,30 wordt verondersteld een zwakke samenhang te vertegenwoordigen, een correlatiecoëfficiënt van 0,30 tot 0,50 wordt als een matige correlatie beschouwd, en een correlatiecoëfficiënt van 0,50 of groter wordt verondersteld een sterke correlatie te vertegenwoordigen. Bron: Landelijke Jeugdmonitor: Leefsituatie jeugd en jeugdhulpgebruik, CBS
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
Zvw Wlz Jeugdwet Wmo Acute zorg d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
64
Wmo-kosten in regio Amsterdam zijn 447 mln per jaar, categorie met hoogste kosten is verblijf en opvang (MOBW) Wmo-kosten en cliënten in Amsterdam2 & Diemen [EUR mln, aantal x1.000, 2020] 447 EUR mln ~91 duizend cliënten1
22% 12%
15%
Ondersteuning thuis – bijvoorbeeld begeleiding en persoonlijke verzorging
20%
Hulp bij het huishouden – bijvoorbeeld hulp bij het schoonmaken of afwassen
12%
Hulpmiddelen en diensten – bijvoorbeeld rolstoelen en Vervoer 58%
Verblijf en opvang- bijvoorbeeld maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW)
54%
Zorgkosten
65
6% Cliënten1
1) Dubbeling in aantal cliënten door gebruik van meerdere Wmo-categorieën 2) Exclusief Weesp Bron: Gemeentelijke monitor sociaal domein & CBS statline
Wmo-kosten van de gemeente Amsterdam liggen 5% lager dan de verwachting Benchmark Wmo-kosten ex. MOBW tussen gemeenten2 [EUR per inwoner, werkelijk vs. verwacht, 2020]
Amsterdam
Rotterdam
Den Haag
Utrecht
Overige gemeenten
350
Hogere kosten dan verwacht
300
Werkelijk
250 200
•
150
• • •
100
Verwacht o.b.v.: Aantal huishoudens met laaginkomen Aandeel 75+’ers Percentage in bijstand Loonsubsidie
50
Lagere kosten dan verwacht 0 0
20
40
60
80
100 120 140 160 180 200 220 240 260 280 300 320 340
Verwacht1
N.b. door verschil in datakwaliteit is deze analyse niet mogelijk voor MOBW
66
1) Verwachting is berekend op basis van regressie van kenmerken gemeenten en werkelijke uitgaven. Kenmerken in regressie zijn huishoudens met laag inkomen per inwoner, % 75+’ ers, regionaal klantpotentieel, % bijstand en loonsubsidie en kernen. R2 van voorspelling is 53% 2) Amsterdam exclusief Weesp Bron: CBS-statline, regressieanalyse Gupta, AEF (2020) Een nieuw budgetverdeelmodel voor het sociaal domein
Van de grote gemeenten lijken werkelijke Wmo-uitgaven van Amsterdam meest in lijn met verwachting op basis van kenmerken Wmo-kosten exclusief MOBW van 10 grootste gemeenten2 [EUR per inwoner, 2020] Werkelijk
Verwacht
Rotterdam
Tilburg ’s-Gravenhage (gemeente) Amsterdam Nijmegen
Breda Eindhoven Almere Utrecht (gemeente) Groningen (gemeente)1 0 67
20
40
1) Werkelijke uitgaven van gemeente Groningen zijn onbekend 2) Amsterdam exclusief Weesp Bron: CBS-statline, regressieanalyse Gupta
60
80
100 120 140 160 180 200 220 240 260 280 300 320
Wmo-kosten Amsterdam lijken relatief hoog voor hulpmiddelen en diensten Wmo-kosten uitgesplitst naar voorzieningen gemeente3 Amsterdam [EUR per inwoner, 2020] Werkelijk
Verwacht1 234
Totaal ex MOBW
2452
112
Ondersteuning
Hulp bij huishouden
Hulpmiddelen en diensten
68
115
60
68
60 49
Disclaimer • Verwachting is bepaald o.b.v. huishoudens met laag inkomen, 75’ers, regionaal klantpotentieel, inwonerkernen en mensen met bijstand. • Voorspellende waarde bij specifieke voorzieningen is laag. Mogelijk komt dit door allocatieverschillen tussen gemeenten van Wmo-uitgaven aan voorzieningen.
1) Verwachting is berekend op basis van regressie van kenmerken gemeenten en werkelijke uitgaven. Kenmerken in regressie zijn huishoudens met laag inkomen per inwoner, % 75+’ers, regionaal klantpotentieel, % bijstand en loonsubsidie en kernen. R2 van totale voorspelling is 53%, van ondersteuning 34%, van hulp bij huishouden 32% en van hulpmiddelen en diensten 15% 2) Totaal is niet de som van voorzieningen, omdat voor iedere voorziening een nieuwe regressies is gemaakt 3) Amsterdam exclusief Weesp Bron: CBS-statline, regressieanalyse Gupta, AEF (2020) Een nieuw budgetverdeelmodel voor het sociaal domein
Agenda 0. Samenvatting en belangrijkste conclusies 0a. Algemene stand van de regio a. Demografie b. Welzijn en gezondheid c. Zorggebruik
Zvw Wlz Jeugdwet Wmo Acute zorg d. Zorgaanbod 0b. Focusdoelgroepen regiobeeld 1. Regiobeeld zoals landelijk gedefinieerd
69
Verdere verdieping omtrent acute zorg is opgenomen in het ROAZ-beeld
In het ROAZ-beeld zijn de 7 belangrijkste prioritaire uitdaging omtrent de acute zorg in Amsterdam-Amstelland geïdentificeerd Voldoende gekwalificeerd personeel Alle ketenpartners kampen met personeelstekorten. Deze tekorten uiten zich in een (te) beperkt aanbod van personeel dat tevens beschikt over de vereiste bevoegd en bekwaamheden. Deze schaarste aan personeel wordt door verschillende factoren veroorzaakt, en stelt eisen aan de inrichting van de acute zorg. Toename kwetsbare ouderen Het aantal kwetsbare ouderen (75+) neemt in 2030 toe met 53%. Deze ouderen hebben vaak meerdere chronische aandoeningen tegelijk en hebben meer zorg nodig. Bovendien is de zorg vaak complexer omdat er verschillende zorgverleners bij betrokken zijn. Organiseren van passend aanbod bij acute zorgvraag De zorgvraag is groter dan het aanbod, waardoor capaciteitsproblemen ontstaan. Deze toenemende zorgvraag uit zich niet alleen in toenemende aantallen, maar ook in de langere duur van contactmomenten. Amsterdam-Amstelland heeft ten opzichte van de andere subregio’s binnen de ROAZ regio een hoog aantal toeristen die een hogere zorgvraag tot gevolg hebben. Naar verwachting zijn er in 2030 tot 25 miljoen hotelovernachtingen, 25 miljoen dagbezoeken en 1,4 miljoen cruisepassagiers.
(Bron: Gemeente Amsterdam) Doorstroom binnen de gehele (acute) zorgketen Men constateert dat er een gebrek is aan lokale afstemming c.q. samenwerking en er is behoefte om dit verder te verbeteren. Gebrek aan samenwerking is onder meer het gevolg van (te) weinig kennis/gebruik van elkaars kennis en kunde, inzicht in elkaars zorgcapaciteit en uitdagingen op het gebied van digitale gegevensuitwisseling. Gevolg is dat patiënten niet de juiste zorg op de juiste plek ontvangen en schaarse capaciteit bezet houden. Opdracht tot inbedding van zorgcoördinatie in de (sub-)regio In 2025 moet er in elke ROAZ regio een zorgcoördinatiecentrum zijn ingericht. Conform opdracht Ministerie van VWS. Voorkomen van instroom en groei (onnodige) acute zorgvragen Benutten van de mogelijkheden in het voorkomen van instroom/groei van onnodige acute zorgvragen binnen de acute zorgketen, waardoor de schaarse capaciteit zo effectief mogelijk wordt benut. Geboortezorg Het huidige tekort aan obstetrieverpleegkundigen stijgt verder en komt in 2029 uit op 17% van de arbeidsvraag. Er wordt een aanzienlijk toename van het aantal levend geboren kinderen verwacht richting 2030 in Amsterdam Amstelland (+11,5%). Dit zal bij ongewijzigd beleid vragen om een soortgelijke toename in zorggebruik en aanbod (bevallingen, sectio’s, opnames bevalkamers en neo-bedden en gespecialiseerde verpleegkundigen).
Deze 7 belangrijkste thema’s voor de acute zorg in Amsterdam-Amstelland (AA) zijn samen met de ketenpartners geïdentificeerd. De thema’s zijn weergegeven op willekeurige volgorde. Het is niet mogelijk hier een eenduidige prioritering aan te hangen omdat de thema’s onderling verband houden, elkaar versterken en niet uitputtend zijn. 70